4. களாரக²த்தியவக்³கோ³

1. பூ⁴தஸுத்தவண்ணனா

31. அஜிதமாணவேனாதி ஸோளஸஸு பா³வரியப்³ராஹ்மணபரிசாரகேஸு ‘‘அஜிதோ’’தி லத்³த⁴னாமேன மாணவேன. ஸங்கா² வுச்சதி பஞ்ஞா, ஸங்கா²தா பரிஞ்ஞாதா த⁴ம்மா யேஸம் தே ஸங்கா²தத⁴ம்மா, படிவித்³த⁴ஸச்சா கீ²ணாஸவா. ஸேக்கா² பன விபாகஸ்ஸ அபரிஞ்ஞாதத்தா ‘‘ஸங்கா²தத⁴ம்மா’’தி ந வுச்சந்தி. ஸேக்க²த⁴ம்மஸமன்னாக³மேன தே ஸேக்கா². தே பன காமம் புக்³க³லபடிலாப⁴வஸேன அனேகஸஹஸ்ஸாவ ஹோந்தி, சதுமக்³க³ஹேட்டி²மப²லத்தயஸ்ஸ பன வஸேன தம்ஸமங்கி³தாஸாமஞ்ஞேன ந ஸத்தஜனதோ உத்³த⁴ந்தி ஆஹ ‘‘ஸத்த ஜனே’’தி நியமேத்வா விஸேஸேதி. ஸம்கிலேஸவஜ்ஜம், ததோ வா அத்தானம் விய வினேய்யலோகம் நிபாதி ரக்க²தீதி நிபகோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ நேபக்கம், ஞாணந்தி ஆஹ ‘‘நேபக்கம் வுச்சதி பஞ்ஞா, தாய ஸமன்னாக³தத்தா நிபகோ’’தி.

‘‘கோ நு கோ² இமஸ்ஸ பஞ்ஹஸ்ஸ அத்தோ²’’தி சிந்தேந்தோ பஞ்ஹாய கங்க²தி நாம. ‘‘கத²ம் ப்³யாகரமானோ நு கோ² ஸத்து² அஜ்ஜா²ஸயம் ந விரோதே⁴மீ’’தி சிந்தேந்தோ அஜ்ஜா²ஸயம் கங்க²தி நாம. ஸுஜானனீயத்த²பரிச்சே²த³ம் கத்வா சிந்தனா ஹேத்த² ‘‘கங்கா²’’தி அதி⁴ப்பேதா, ந விசிகிச்சா²தி. பஹீனவிசிகிச்சோ² ஹி மஹாதே²ரோ ஆயஸ்மதோ அஸ்ஸஜிமஹாதே²ரஸ்ஸ ஸந்திகேயேவ, விசினனபூ⁴தம் குக்குச்சஸதி³ஸம் பனேதம் வீமம்ஸனமத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். பத்தம் ஆதா³ய சரந்தோதி பப்³ப³ஜிதபா⁴வலக்க²ணம். த⁴ம்மஸேனாபதிபா⁴வேன வா மம பத்தத⁴ம்மதே³ஸனாவாரம் ஆதா³ய சரந்தோதி ஏவம் வா ஏத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

ஜாதந்தி யதா²ரஹம் பச்சயதோ உப்பன்னம், ஸங்க²தந்தி அத்தோ². பஞ்ஹப்³யாகரணம் உபட்டா²ஸீதி பஞ்ஹஸ்ஸ ப்³யாகரணதா படிபா⁴ஸி. ‘‘ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதீ’’தி பாடோ², அட்ட²கதா²யம் பன ‘‘ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதோ’’தி பத³ம் உத்³த⁴ரித்வா ‘‘பஸ்ஸந்தஸ்ஸா’’தி அத்தோ² வுத்தோ. தம் ‘‘பூ⁴தந்தி…பே… படிபன்னோ ஹோதீ’’தி இமாய பாளியா ந ஸமேதி, தஸ்மா யதா²த³ஸ்ஸிதபாடோ² ஏவ யுத்தோ. யாவ அரஹத்தமக்³கா³ நிப்³பி³தா³தீ³னம் அத்தா²யாதி ஸமிதாபேக்க²த⁴ம்மவஸா பத³ம் வத³ந்தி. ஆஹாரஸம்ப⁴வந்தி பச்சயஹேதுகம். ஸேக்க²படிபதா³ கதி²தா ‘‘நிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய படிபன்னோ ஹோதீ’’தி வசனதோ. ஏஸ நயோ நிரோத⁴வாரேபி. நிப்³பி³தா³தி கரணே பச்சத்தவசனம், விராகா³ நிரோதா⁴தி கரணே நிஸ்ஸக்கவசனந்தி ஆஹ ‘‘ஸப்³பா³னி காரணவசனானீ’’தி. அனுபாதா³தி அனுபாதா³ய. பூ⁴தமித³ந்திஆதி³மாஹ ஸப்³ப³ஸுத்தம் ஆஹச்சபா⁴ஸிதம் ஜினவசனமேவ கரோந்தோ.

பூ⁴தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. களாரஸுத்தவண்ணனா

32. தஸ்ஸ தே²ரஸ்ஸ நாமம் ஜாதிஸமுதா³க³தம். நிவத்தோதி புப்³பே³ வட்டஸோதஸ்ஸ படிஸோதம் க³ந்தும் ஆரத்³தோ⁴, தம் அவிஸஹந்தோ அனுஸோதமேவ க³ச்ச²ந்தோ, ததோ நிவத்தோ பரிக்லேஸவித⁴மே அஸம்ஸட்டோ² வியுத்தோ ஹோதி. ஏத்த² சேதனாதி வா அஸ்ஸாஸோ. ஹீனாயாவத்தனம் நாம காமேஸு ஸாபேக்க²தாய, தத்த² ச நிரபேக்க²தா ததியமக்³கா³தி⁴க³மேனாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தயோ மக்³கே³’’திஆதி³மாஹ. ஸாவகபாரமீஞாணம் தே²ரஸ்ஸ அரஹத்தாதி⁴க³மேன நிப்ப²ன்னம், தஸ்மா தஸ்ஸ தம் உபரிமகோடியா அஸ்ஸாஸோ வுத்தோ. உக்³கா⁴டிதாதி விவடா, வூபஸமிதாதி அத்தோ². தத்தா²தி அரஹத்தப்பத்தியம். விசிகிச்சா²பா⁴வந்தி நிப்³பே³மதிகதம்.

ந ஏவம் ப்³யாகதாதி ‘‘கீ²ணா ஜாதீ’’திஆதி³கா ஏவம் உத்தானகம் ந ப்³யாகதா, பரியாயேன பன ப்³யாகதா. கேனசீதி கேனசிபி காரணேன. ஏவம் உத்தானகம் ப்³யாகரிஸ்ஸதி.

தஸ்ஸ பச்சயஸ்ஸ க²யாதி தஸ்ஸ கம்மப⁴வஸங்கா²தஸ்ஸ பச்சயஸ்ஸ அவிஜ்ஜாய ஸஹகாரிதாயம் ஸங்க³ஹிதஸ்ஸ க²யா அனுப்பாதா³ நிரோதா⁴. கீ²ணஸ்மிந்தி கீ²ணே. அனுப்பாத³னிரோதே⁴ன நிருத்³தே⁴ ஜாதியா யதா²வுத்தே பச்சயே. ஜாதிஸங்கா²தம் ப²லம் கீ²ணம் அனுப்பத்தித⁴ம்மதம் ஆபாதி³தந்தி. விதி³தம் ஞாதம். ஆஜானாதி சதுஸச்சம் ஹேட்டி²மமக்³கே³ஹி ஞாதம் அனதிக்கமித்வாவ படிவிஜ்ஜ²தீதி அஞ்ஞா அக்³க³மக்³கோ³. தது³பசாரேன அக்³க³ப²லம் இத⁴ ‘‘அஞ்ஞா’’ நாம. பச்சயோதி ப⁴வூபபத்தியா பச்சயோ படிச்சஸமுப்பாதோ³.

மேதி மயா. அஞ்ஞாஸி ஆகாரக்³க³ஹணேன சித்தாசாரம் ஜானாதி. தேனாதி ப⁴க³வதா. ப்³யாகரணம் அனுமோதி³தம் பஞ்ஹப்³யாகரணஸ்ஸ விஸயகதபா⁴வதோ.

அயமஸ்ஸ விஸயோதி அயம் வேத³னா அஸ்ஸ ஸாரிபுத்தத்தே²ரஸ்ஸ ஸவிஸயோ தத்த² விஸயபா⁴வேன பவத்தத்தா. கிஞ்சாபீதி கிஞ்சாபி ஸுகா² வேத³னா டி²திஸுகா² து³க்கா² வேத³னா விபரிணாமஸுகா², அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா ஞாணஸுகா². விபரிணாமகோடியாதி அனிச்சபா⁴வேன ஸப்³பா³வ வேத³னா து³க்கா² நாம. ஸுக²படிக்கே²பதோபி ஹி ஸுக²பீதியா ப²ரணதாய ஸுகா²தி திக்க²மத்தேன விபரிணாமது³க்கா²தி விபரிணாமதோ அபா⁴வாதி⁴க³மேன ஸுக²னிரோத⁴க்க²ணமத்தேன. ததா² ஹி வுத்தம் பபஞ்சஸூத³னியம் ‘‘ஸுகா²ய வேத³னாய அத்தி²பா⁴வோ ஸுக²’’ந்தி. ஸுக²காமோ து³க்க²ம் திதிக்க²தி. அபரிஞ்ஞாதவத்து²கானஞ்ஹி ஸுக²வேத³னுபரமோ து³க்க²தோ உபட்டா²தி, தஸ்மாயமத்தோ² வியோகே³ன தீ³பேதப்³போ³. ‘‘து³க்கா² விபரிணாமஸுகா²’’தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. ததா²சாஹ பபஞ்சஸூத³னியம் ‘‘து³க்கா²ய வேத³னாய நத்தி²பா⁴வோ ஸுக²’’ந்தி. து³க்க²வேத³னுபரமோ ஹி வுத்தானம் ஸுக²தோ உபட்டா²தி ஏவாதி வத³ந்தி. தஸ்ஸ யோக³ஸ்ஸ வூபஸமேன ‘‘அஹோ ஸுக²ம் ஜாத’’ந்தி மஜ்ஜ²த்தவேத³னாய ஜானனபா⁴வோ யாதா²வதோ அவபு³ஜ்ஜ²னம் ஸுக²ம். அது³க்க²மஸுகா²பி வேத³னா விஜானந்தஸ்ஸ ஸுக²ம் ஹோதி தஸ்ஸ ஸுகு²மதாய விஞ்ஞேய்யபா⁴வதோ. யதா² ரூபாரூபத⁴ம்மானம் ஸலக்க²ணதோ ஸாமஞ்ஞலக்க²ணதோ ச ஸம்மதே³வ அவபோ³தோ⁴ பரமம் ஸுக²ம். தேனாஹ –

‘‘யதோ யதோ ஸம்மஸதி, க²ந்தா⁴னம் உத³யப்³ப³யம்;

லப⁴தீ பீதிபாமோஜ்ஜம், அமதம் தம் விஜானத’’ந்தி. (த⁴. ப. 374);

அஞ்ஞாணது³க்கா²தி அஜானனபா⁴வோ அது³க்க²மஸுகா²வேத³னாய து³க்க²ம். ஸம்மா விபா⁴க³ஜானனஸபா⁴வோ ஞாணஸ்ஸ ஸம்ப⁴வோ. ஞாணஸம்பயுத்தா ஹி ஞாணூபனிஸ்ஸயா அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா பஸத்தா²காரா, யதோ ஸா இட்டா² சேவ இட்ட²ப²லா சாதி. அஜானனபா⁴வோதி ஏத்த² வுத்தவிபரியாயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ‘‘து³க்க²ந்தி விதி³தோ’’தி பாளி, அட்ட²கதா²யம் பன விதி³தந்தி பது³த்³தா⁴ரோ கதோ, தம் அத்த²த³ஸ்ஸனமத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

வேத³னாபரிச்சே²த³ஜானனேதி ‘‘திஸ்ஸோ இமா வேத³னா’’தி ஏவம் பரிச்சே²த³தோ ஜானனே. அஞ்ஞாஸீதி கதா³ அஞ்ஞாஸி? இமஸ்மிம் தே³ஸனாகாலேதி வத³ந்தி, படிவேத⁴காலேதி பன யுத்தம். யதா²படிவித்³தா⁴ ஹி வேத³னா இத⁴ தே²ரேன தே³ஸிதாதி. இமினா காரணேனாதி ‘‘யத³னிச்சம் தம் து³க்க²’’ந்தி வேத³னானம் அனிச்சதாய து³க்க²பா⁴வஜானனஸங்கா²தேன காரணேன. தம்னிமித்தம் ஹிஸ்ஸ வேத³னாஸு தண்ஹா ந உப்பஜ்ஜதி. அதிப்பபஞ்சோதி அதிவித்தா²ரோ. து³க்க²ஸ்மிம் அந்தோக³த⁴ம் து³க்க²பரியாபன்னத்தா. து³க்க²ந்தி ஸப்³ப³ம் வேத³யிதம் து³க்க²ம் ஸங்கா²ரது³க்க²பா⁴வதோ. ஞாதமத்தேதி யாதா²வதோ அவபு³ஜ்ஜ²னமத்தே. தண்ஹா ந திட்ட²தீதி ந ஸந்திட்ட²தி நப்பவத்ததி.

கத²ம் விமோக்கா²தி அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴பே⁴தே³ஸு விமுத்தா. ஹேதும்ஹி சேதம் நிஸ்ஸக்கவசனந்தி ஹேதுஅத்தே²ன கரணவசனேன அத்த²மாஹ ‘‘கதரேன விமோக்கே²னா’’தி. கரணத்தே²பி வா ஏதம் நிஸ்ஸக்கவசனந்தி ததா² வுத்தம். அபி⁴னிவேஸோதி விபஸ்ஸனாரம்போ⁴. ப³ஹித்³தா⁴த⁴ம்மாபி த³ட்ட²ப்³பா³யேவ ஸப்³ப³ஸ்ஸபி பரிஞ்ஞேய்யஸ்ஸ பரிஜானிதப்³ப³தோ. ஞாணம் பவத்தேத்வா. தேதி அஜ்ஜ²த்தஸங்கா²ரே. வவத்த²பேத்வாதி ஸலக்க²ணதோ பரிச்சி²ந்தி³த்வா. ப³ஹித்³தா⁴ ஓதாரேதீதி ப³ஹித்³தா⁴ஸங்கா²ரேஸு ஞாணம் ஓதாரேதி. அஜ்ஜ²த்தம் ஓதாரேதீதி அஜ்ஜ²த்தஸங்கா²ரே ஸம்மஸதி. தத்ர தஸ்மிம் சதுக்கே. தேஸம் வவத்தா²னகாலேதி தேஸம் அஜ்ஜ²த்தஸங்கா²ரானம் விபஸ்ஸனாகாலே.

ஸப்³பு³பாதா³னக்க²யாதி ஸப்³ப³ஸோ உபாதா³னானம் க²யா. காமம் தி³ட்டி²ஸீலப்³ப³தஅத்தவாது³பாதா³னானி பட²மமக்³கே³னேவ கீ²யந்தி, காமுபாதா³னம் பன அக்³க³மக்³கே³னாதி தஸ்ஸ வஸேன ‘‘ஸப்³பு³பாதா³னக்க²யா’’தி வத³ந்தோ தே²ரோ அத்தனோ அரஹத்தபத்திம் ப்³யாகரோதி. தேனாஹ ‘‘ஆஸவா நானுஸ்ஸவந்தீ’’தி. ஸதோதி இமினா ஸதிவேபுல்லப்பத்திம் த³ஸ்ஸேதி. சக்கு²தோ ரூபே ஸவந்தீதி சக்கு²விஞ்ஞாணவீதி²யம் தத³னுக³தமனோவிஞ்ஞாணவீதி²யஞ்ச ரூபாரம்மணா ஆஸவா பவத்தந்தீதி. கிஞ்சாபி தத்த² குஸலாதீ³னம்பி பவத்தி அத்தி², காமாஸவாத³யோ ஏவ வணதோ யூஸம் விய பக்³க⁴ரணகஅஸுசிபா⁴வேன ஸந்த³ந்தி, ததா² ஸேஸவாரேஸு. தேனாஹ ‘‘ஏவ’’ந்திஆதி³, தஸ்மா தே ஏவ ‘‘ஆஸவா’’தி வுச்சந்தி. தத்த² ஹி பக்³க⁴ரணகஅஸுசிம்ஹி நிருள்ஹோ ஆஸவஸத்³தோ³. ‘‘அத்தானம் நாவஜானாமீ’’தி வுத்தத்தா ‘‘ஓமானபஹானம் கதி²த’’ந்தி ஆஹ. தேன ஆஸவேஸு ஸமுதா³யுபலக்க²ணம் கதி²தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ந ஹி ஸேய்யமானாதி³ப்பஹானேன வினா ஹீனமானம்யேவ பஜஹதி. பஜானனாதி ‘‘நாபரம் இத்த²த்தாயா’’தி வுத்தபஜானனஸம்பன்னோ ஹோதீதி.

ஸரூபபே⁴த³தோபீதி ‘‘சத்தாரோ’’தி ஏவம் பரிமாணபரிச்சே²த³தோபி. இத³ம் ப⁴க³வா த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. இத³ந்தி ச ‘‘அயம்பி கோ²’’திஆதி³வசனம் ஸந்தா⁴யாஹ.

அஸம்பி⁴ன்னாய ஏவாதி யதா²னிஸின்னாய ஏவ, அவுட்டி²தாய ஏவாதி அத்தோ². புக்³க³லதோ²மனத்த²ந்தி தே³ஸனாகுஸலானம் ஆனந்த³த்தே²ராதீ³னம் புக்³க³லானம் பஸம்ஸனத்த²ம் உக்கம்ஸனத்த²ம். த⁴ம்மதோ²மனத்த²ந்தி படிபத்தித⁴ம்மஸ்ஸ பஸம்ஸனத்த²ம். தேபீதி ஆனந்த³த்தே²ராத³யோ பி⁴க்கூ²பி. த⁴ம்மபடிக்³கா³ஹகா பி⁴க்கூ². அத்தே²தி ஸீலாதி³அத்தே². த⁴ம்மேதி பாளித⁴ம்மே.

அஸ்ஸாதி ப⁴க³வதோ. ஆனுபா⁴வம் கரிஸ்ஸதி ‘‘தி³வஸஞ்சேபி ப⁴க³வா’’திஆதி³னா. நந்தி ஸாரிபுத்தத்தே²ரம். அஹம்பி ததே²வ தோ²மேஸ்ஸாமி ‘‘ஸா ஹி பி⁴க்கூ²’’திஆதி³னா. ஏவம் சிந்தேஸீதி ஏவம் வக்க²மானேன த⁴ம்மதா³யாத³தே³ஸனாய சிந்திதாகாரேன சிந்தேஸி. தேனாஹ ‘‘யதா²’’திஆதி³. ஏகஜ்ஜா²ஸயாயாதி ஸமானாதி⁴ப்பாயாய. மதியாதி பஞ்ஞாய. அயம் தே³ஸனா அக்³கா³தி ப⁴க³வா த⁴ம்மஸேனாபதிம் கு³ணதோ ஏவம் பக்³க³ண்ஹாதீதி கத்வா வுத்தம்.

பகாஸேத்வாதி கு³ணதோ பாகடம் பஞ்ஞாதம் கத்வா ஸப்³ப³ஸாவகேஹி ஸேட்ட²பா⁴வே ட²பேதுகாமோ. சித்தக³தியா சித்தவஸேன காயஸ்ஸ பரிணாமனேன ‘‘அயம் காயோ இத³ம் சித்தம் விய ஹோதூ’’தி காயஸமானக³திகத்தாதி⁴ட்டா²னேன. கத²ம் பன காயோ த³ந்த⁴ப்பவத்திகோ லஹுபரிவத்தேன சித்தேன ஸமானக³திகோ ஹோதீதி? ந ஸப்³ப³தா² ஸமானக³திகோ. யதே²வ ஹி காயவஸேன சித்தவிபரிணாமனே சித்தம் ஸப்³ப³தா² காயேன ஸமானக³திகம் ஹோதி. ந ஹி ததா³ சித்தம் ஸபா⁴வஸித்³தே⁴ன அத்தனோ க²ணேன அவத்தித்வா த³ந்த⁴வுத்திகஸ்ஸ ரூபத⁴ம்மஸ்ஸ க²ணேன வத்திதும் ஸக்கோதி, ‘‘இத³ம் சித்தம் அயம் காயோ விய ஹோதூ’’தி பனாதி⁴ட்டா²னேன த³ந்த⁴க³திகஸ்ஸ காயஸ்ஸ அனுவத்தனதோ யாவ இச்சி²தட்டா²னப்பத்தி ஹோதி, தாவ காயக³திஅனுலோமேனேவ ஹுத்வா ஸந்தானவஸேன பவத்தமானம் சித்தம் காயக³தியா பரிணாமிதம் நாம ஹோதி, ஏவம் ‘‘அயம் காயோ இத³ம் சித்தம் விய ஹோதூ’’தி அதி⁴ட்டா²னேன பகே³வ ஸுக²லஹுஸஞ்ஞாய ஸம்பாதி³தத்தா அபா⁴விதித்³தி⁴பாதா³னம் விய த³ந்த⁴ம் அவத்தித்வா யதா² லஹுகதிபயசித்தவாரேஹேவ இச்சி²தட்டா²னப்பதி ஹோதி, ஏவம் பவத்தரூபதா விஞ்ஞாயதீதி.

அதி⁴ப்பாயானுரூபமேவ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ தோ²மனாய கதத்தா. இத³ம் நாம அத்த²ஜாதம் ப⁴க³வா புச்சி²ஸ்ஸதீதி புப்³பே³ மயா அவிதி³தம் அபஸ்ஸம். ஆஸயஜானனத்த²ந்தி ‘‘ஏவம் ப்³யாகரோந்தேன ஸத்து² அஜ்ஜா²ஸயோ க³ஹிதோ ஹோதீ’’தி ஏவம் ஸத்து² அஜ்ஜா²ஸயஜானனத்த²ம். து³தியம் பஞ்ஹம் புச்ச²ந்தோ ப⁴க³வா பட²மம் பஞ்ஹம் அனுமோதி³ து³தியம் பஞ்ஹம் புச்ச²ந்தேனேவ பட²மபஞ்ஹவிஸ்ஸஜ்ஜனஸ்ஸ ஸம்படிச்சி²தபா⁴வதோ.

ஏதம் அஹோஸீதி ஏதம் பரிவிதக்கனம் அஹோஸி. அஸ்ஸாதி களாரக²த்தியஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ. த⁴ம்மே த³ஹதீதி த⁴ம்மதா⁴து, ஸாவகபாரமீஞாணம், ஸாவகவிஸயே த⁴ம்மே த³ஹதி யாதா²வதோ அஜிதே கத்வா ட²பேதீதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘த⁴ம்மதா⁴தூ’’திஆதி³. ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணக³திகமேவ விஸயே. கோ³சரத⁴ம்மேதி கோ³சரபூ⁴தே ஞேய்யத⁴ம்மே.

களாரஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. ஞாணவத்து²ஸுத்தவண்ணனா

33. ஞாணமேவ ஞாணவத்து² ஸம்பத்தீனம் காரணபா⁴வதோ. சதூஸூதி சதுஸச்சஸ்ஸ போ³த⁴னவஸேன வுத்தேஸு சதூஸு ஞாணேஸு. பட²மந்தி ‘‘ஜராமரணே ஞாண’’ந்தி ஏவம் வுத்தம் ஞாணம், யேன தா⁴ரணபரிசயமனஸிகாரவஸேன பவத்தம் ஸப்³ப³ம் க³ண்ஹி. ஸன்னிசயஞாணமயம் ஸவனமயம் நாமத்வேவ வேதி³தப்³ப³ம். ஸபா⁴வதோ பச்சயதோ சஸ்ஸ பரிக்³க³ண்ஹனஞாணம் ஸம்மஸனஞாணம்த்வேவ வேதி³தப்³ப³ம். ஜராமரணஸீஸேன சேத்த² ஜராமரணவந்தோவ த⁴ம்மா க³ஹிதா. படிவேத⁴ஞாணந்தி அஸம்மோஹதோ படிவிஜ்ஜ²னஞாணம். இமினா த⁴ம்மேனாதி ஹேதும்ஹி கரணவசனம். இமஸ்ஸ ஹி த⁴ம்மஸ்ஸ அதி⁴க³மஹேது அயம் அரியோ அதீதானாக³தே நயேனபி சதுஸச்சத⁴ம்மே அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜ²தி. மக்³க³ஞாணமேவ பன அதீதானாக³தே நயனஸதி³ஸம் கத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘மக்³க³ஞாணத⁴ம்மேன வா’’தி து³தியவிகப்போ வுத்தோ. ஏவஞ்ஹி ‘‘அகாலிக’’ந்தி ஸமத்தி²தம் ஹோதி.

ஞாணசக்கு²னா தி³ட்டே²னாதி த⁴ம்மசக்கு²பூ⁴தேன ஞாணசக்கு²னா அஸம்மோஹபடிவேத⁴வஸேன பச்சக்க²தோ தி³ட்டே²ன. பஞ்ஞாய விதி³தேனாதி மக்³க³பஞ்ஞாய ததே²வ விதி³தேன. யஸ்மா ததா² தி³ட்ட²ம் விதி³தம் ஸப்³ப³ஸோ பத்தம் மஹாஉபாயோ ஹோதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘பரியோகா³ள்ஹேனா’’தி. தி³ட்டே²னாதி வா த³ஸ்ஸனேன, த⁴ம்மம் பஸ்ஸித்வா டி²தேனாதி அத்தோ². விதி³தேனாதி சத்தாரி ஸச்சானி விதி³த்வா பாகடானி கத்வா டி²தேன. அகாலிகேனாதி ந காலந்தரவிபாகதா³யினா. பத்தேனாதி சத்தாரி ஸச்சானி பத்வா டி²தத்தா த⁴ம்மம் பத்தேன. பரியோகா³ள்ஹேனாதி சதுஸச்சத⁴ம்மே பரியோகா³ஹித்வா டி²தேன. அதீதானாக³தே நயம் நேதீதி அதீதே ச அனாக³தே ச நயம் நேதி ஹரதி பேஸேதி. இத³ம் பன பச்சவேக்க²ணஞாணஸ்ஸ கிச்சம், ஸத்தா²ரா பன மக்³க³ஞாணம் அதீதானாக³தே நயனஸதி³ஸம் கதம் தம்மூலகத்தா. அதீதமக்³க³ஸ்ஸ ஹி பச்சவேக்க²ணம் நாம ஹோதி, தஸ்மா மக்³க³ஞாணம் நயனஸதி³ஸம் கதம் நாம ஹோதி, பச்சவேக்க²ணஞாணேன பன நயம் நேதி. தேனாஹ ‘‘ஏத்த² சா’’திஆதி³. யதா² பன தேன நயம் நேதி. தம் ஆகாரம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யே கோ² கேசீ’’திஆதி³ வுத்தம். ஏத்த² ச நயனுப்பாத³னம் நயஞாணஸ்ஸேவ பவத்திவிஸேஸோ. தேன வுத்தம் ‘‘பச்சவேக்க²ணஞாணஸ்ஸ கிச்ச’’ந்தி. கிஞ்சாபி ‘‘இமினாதி மக்³க³ஞாணத⁴ம்மேன வா’’தி வுத்தம், து³வித⁴ம் பன மக்³க³ப²லஞாணம் ஸம்மஸனஞாணபச்சவேக்க²ணாய மூலகாரணம், ந நயனஸ்ஸாதி து³விதே⁴ன ஞாணத⁴ம்மேனாதி ந ந யுஜ்ஜதி. ததா² சதுஸச்சத⁴ம்மஸ்ஸ ஞாதத்தா மக்³க³ப²லஸங்கா²தஸ்ஸ வா த⁴ம்மஸ்ஸ ஸச்சபடிவேத⁴ஸம்பயோக³ம் க³தத்தா ‘‘நயனம் ஹோதூ’’தி தேன ‘‘இமினா த⁴ம்மேனா’’தி ஞாணஸ்ஸ விஸயபா⁴வேன ஞாணஸம்பயோகே³ன தத³ஞாதேனாதி ச அத்தோ² ந ந யுஜ்ஜதி. அனுஅயேதி த⁴ம்மஞாணஸ்ஸ அனுரூபவஸேன அயே பு³ஜ்ஜ²னஞாணே தி³ட்டா²னம் அதி³ட்டா²னயனதோ அதி³ட்ட²ஸ்ஸ தி³ட்ட²தாய ஞாபனதோ ச. தேனாஹ ‘‘த⁴ம்மஞாணஸ்ஸ அனுக³மனே ஞாண’’ந்தி. கீ²ணாஸவஸ்ஸ ஸேக்க²பூ⁴மி நாம அக்³க³மக்³க³க்க²ணோ. கஸ்மா பனேதம் ஏவம் வுத்தந்தி சே? ‘‘ஏவம் ஜராமரணம் பஜானாதீ’’திஆதி³னா வத்தமானவஸேன தே³ஸனாய பவத்தத்தா.

ஞாணவத்து²ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. து³தியஞாணவத்து²ஸுத்தவண்ணனா

34. ஸத்தரீதி த-காரஸ்ஸ ர-காராதே³ஸம் வுத்தம். ஸத்ததிஸத்³தே³ன வா ஸமானத்தோ² ஸத்தரிஸத்³தோ³. ப்³யஞ்ஜனருசிவஸேன ப்³யஞ்ஜனம் ப⁴ணந்தீதி ப்³யஞ்ஜனபா⁴ணகா. தேனாஹ ‘‘ப³ஹுப்³யஞ்ஜனம் கத்வா’’திஆதி³. திட்ட²தி தத்த² ப²லம் ததா³யத்தவுத்திதாயாதி டி²தி, பச்சுப்பன்னலக்க²ணஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ டி²தி த⁴ம்மட்டி²தி. அத² வா த⁴ம்மோதி காரணம், பச்சயோதி அத்தோ². த⁴ம்மஸ்ஸ யோ டி²திஸபா⁴வோ, ஸோவ த⁴ம்மதோ அஞ்ஞோ நத்தீ²தி த⁴ம்மட்டி²தி, பச்சயோ. தத்த² ஞாணம் த⁴ம்மட்டி²திஞாணம். தேனாஹ ஆயஸ்மா த⁴ம்மஸேனாபதி – ‘‘பச்சயபரிக்³க³ஹே பஞ்ஞா த⁴ம்மட்டி²திஞாண’’ந்தி (படி. ம. மாதிகா 4). ததா² சாஹ ‘‘பச்சயாகாரே ஞாண’’ந்திஆதி³. தத்த² த⁴ம்மானந்தி பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மானம். பவத்திட்டி²திகாரணத்தாதி பவத்திஸங்கா²தாய டி²தியா காரணத்தா. ‘‘ஜாதிபச்சயா ஜராமரண’’ந்திஆதி³னா அத்³த⁴த்தயே அன்வயப்³யதிரேகவஸேன பவத்தியா ச²ப்³பி³த⁴ஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ. க²யோ நாம வினாஸோ, ஸோவ பே⁴தோ³தி. விரஜ்ஜனம் பலுஜ்ஜனம். நிருஜ்ஜ²னம் அந்தரதா⁴னம். ஏகேகஸ்மிந்தி ஜராமரணாதீ³ஸு ஏகேகஸ்மிம். புப்³பே³ ‘‘யதா²பூ⁴தஞாண’’ந்தி தருணவிபஸ்ஸனம் ஆஹ. தஸ்மா இதா⁴பி த⁴ம்மட்டி²திஞாணம் விபஸ்ஸனாதி க³ஹேத்வா ‘‘விபஸ்ஸனாபடிவிபஸ்ஸனா கதி²தா’’தி வுத்தம்.

து³தியஞாணவத்து²ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

5. அவிஜ்ஜாபச்சயஸுத்தவண்ணனா

35. தே³ஸனம் ஓஸாபேஸீதி யதா²ரத்³த⁴கத²ம் ட²பேஸி. தத்த² நிஸின்னஸ்ஸ தி³ட்டி²க³திகஸ்ஸ லத்³தி⁴யா பி⁴ந்த³னவஸேன உபரி கதே²துகாமோ. பு³த்³தா⁴னஞ்ஹி தே³ஸனாவாரம் பச்சி²ந்தா³பேத்வா புச்சி²தும் ஸமத்தோ² நாம கோசி நத்தி². தேனாஹ ‘‘தி³ட்டி²க³திகஸ்ஸ ஓகாஸதா³னத்த²’’ந்தி. து³ப்பஞ்ஹோ ஏஸோ ஸத்தூபலத்³தி⁴யா புச்சி²தத்தா. ஸத்தூபலத்³தி⁴வாத³பதே³னாதி ‘‘ஸத்தோ ஜீவோ உபலப்³ப⁴தீ’’தி ஏவம் பவத்ததி³ட்டி²தீ³பகபத³வஸேன. வத³ந்தி ஏதேனாதி வாதோ³. தி³ட்டி²-ஸத்³தோ³ பன த்³வயஸங்க³ஹிதோ, ப்³ரஹ்மசரியவாஸோ பன பரமத்த²தோ அரியமக்³க³பா⁴வனாதி ஆஹ ‘‘அரியமக்³க³வாஸோ’’தி. அயம் தி³ட்டீ²தி அனஞ்ஞே ஸரீரஜீவாதி தி³ட்டி². ‘‘ஜீவோ’’தி ச ஜீவிதமேவ வத³ந்தி. வட்டந்தி து³வித⁴ம் வட்டம். நிரோதே⁴ந்தோதி அனுப்பத்தித⁴ம்மதம் ஆபாதே³ந்தோ. ஸமுச்சி²ந்த³ந்தோதி அப்பவத்தியம் பாபனேன உபச்சி²ந்த³ந்தோ. ததே³தம் மக்³கே³ன நிரோதே⁴தப்³ப³ம் வட்டம் நிருஜ்ஜ²தீதி யோஜனா. ‘‘அயம் ஸத்தோ வினாஸம் அபா⁴வம் பத்வா ஸப்³ப³ஸோ உச்சி²ஜ்ஜதீ’’தி ஏவம் உச்சே²த³தி³ட்டி²யா க³ஹிதாகாரஸ்ஸ ஸம்ப⁴வே ஸச்சபா⁴வே ஸதி. ந ஹோதீதி ஸாத்த²கோ ந ஹோதி.

க³ச்ச²தீதி ஸரீரதோ நிக்க²மித்வா க³ச்ச²தி. விவட்டேந்தோதி அப்பவத்திம் கரோந்தோதி அத்தோ². விவட்டேதும் ந ஸக்கோதி நிச்சஸ்ஸ அப்பவத்திம் பாபேதும் அஸக்குணேய்யத்தா. மிச்சா²தி³ட்டி² ஸம்மாதி³ட்டி²ம் விஜ்ஜ²தி அஸமாஹிதபுக்³க³லஸேவனவஸேன ததா² பவத்திதும் அப்பதா³னவஸேன ச பஜஹிதப்³பா³பஜஹனவஸேன ஸம்மாதி³ட்டி²ம் விஜ்ஜ²தி. விஸூகமிவாதி கண்ட³கோ விய. ந கேவலம் அனனுவத்தகோவ, அத² கோ² விரோதோ⁴பி ‘‘நிச்ச’’ந்திஆதி³னா பவத்தனத⁴ம்மதாய விஞ்ஞாபனதோ. விரூபம் பீ³ப⁴ச்ச²ம் ப²ந்தி³தம் விப்ப²ந்தி³தம். பண்ணபுப்ப²ப²லபல்லவானம் அவத்து²பூ⁴தோ தாலோ ஏவ தாலாவத்து² ‘‘அஸிவே ஸிவா’’தி வோஹாரோ விய. கேசி பன ‘‘தாலவத்து²கதானீ’’தி பட²ந்தி, அவத்து²பூ⁴ததாய தாலோ விய கதானீதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘மத்த²கச்சி²ன்னதாலோ வியா’’தி. அனுஅபா⁴வந்தி வினாஸம்.

அவிஜ்ஜாபச்சயஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

6. து³தியஅவிஜ்ஜாபச்சயஸுத்தவண்ணனா

36. இதி வாதி ஏவம் வா. ஜராமரணஸ்ஸ சேவ ஜராமரணஸாமிகஸ்ஸ ச க²ணவஸேன யோ வதே³ய்ய. அவிஸாரத³தா⁴துகோ புச்சி²தும் அச்சே²கதாய மங்குபா⁴வேன ஜாதோ. தேனாஹ ‘‘புச்சி²தும் ந ஸக்கோதீ’’தி.

து³தியஅவிஜ்ஜாபச்சயஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

7. நதும்ஹஸுத்தவண்ணனா

37. ந தும்ஹாகந்தி காயஸ்ஸ அனத்தனியபா⁴வத³ஸ்ஸனமேவ பனேதந்தி யா தஸ்ஸ அனத்தனியதா, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அத்தனி ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். யதி³ ந அத்தனியம், பரகியம் நாம ஸியாதி, தம்பி நத்தீ²தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘நாபி அஞ்ஞேஸ’’ந்தி ஆஹ. நயித³ம் புராணகம்மமேவாதி ‘‘இத³ம் காயோ’’தி வுத்தஸரீரம் புராணகம்மமேவ ந ஹோதி. ந ஹி காயோ வேத³னாஸபா⁴வோ. பச்சயவோஹாரேனாதி காரணோபசாரேன. அபி⁴ஸங்க²தந்திஆதி³ நபும்ஸகலிங்க³வசனம். புரிமலிங்க³ஸபா⁴க³தாயாதி ‘‘புராணமித³ம் கம்ம’’ந்தி ஏவம் வுத்தபுரிமனபும்ஸகலிங்க³ஸபா⁴க³தாய. அஞ்ஞமஞ்ஞாபி⁴முகே²ஹி ஸமேச்ச பச்சயேஹி கதோ அபி⁴ஸங்க²தோதி ஆஹ ‘‘பச்சயேஹி கதோதி த³ட்ட²ப்³போ³’’தி. அபி⁴ஸஞ்சேதயிதந்தி ததா² அபி⁴ஸங்க²தத்தஸங்கா²தேன அபி⁴முக²பா⁴வேன சேதயிதம் பகப்பிதம், பவத்திதந்தி அத்தோ². சேதனாவத்து²கோதி சேதனாஹேதுகோ. வேத³னியந்தி வேத³னாய ஹிதம் வத்தா²ரம்மணபா⁴வேன வேத³னாய பச்சயபா⁴வதோ. தேனாஹ ‘‘வேத³னியவத்தூ²’’தி.

நதும்ஹஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

8. சேதனாஸுத்தவண்ணனா

38. யஞ்சாதி ஏத்த² ச-ஸத்³தோ³ அட்டா²னே. தேன சேதனாய விய பகப்பானானுஸயானம்பி விஞ்ஞாணஸ்ஸ டி²தியா வக்க²மானம்யேவ அவிஸிட்ட²ம் ஆரம்மணபா⁴வம் ஜோதேதி. காமம் தீஸுபி பதே³ஸு ‘‘பவத்தேதி’’இச்சேவ அத்தோ² வுத்தோ, வத்தனத்தோ² பன சேதனாதீ³னம் யதா²க்கமம் சேதயனபகப்பனானுஸயனரூபோ விஸிட்ட²ட்டோ² த³ட்ட²ப்³போ³. தேபூ⁴மககுஸலாகுஸலசேதனா க³ஹிதா கம்மவிஞ்ஞாணஸ்ஸ பச்சயனித்³தா⁴ரணமேதந்தி. தண்ஹாதி³ட்டி²கப்பா க³ஹிதா யதா²ரஹந்தி அதி⁴ப்பாயோ. அட்ட²ஸுபி ஹி லோப⁴ஸஹக³தசித்தேஸு தண்ஹாகப்போ, தத்த² சதூஸ்வேவ தி³ட்டி²கப்போதி. காமம் அனுஸயா லோகியகுஸலசேதனாஸுபி அனுஸேந்தியேவ, அகுஸலேஸு பன பவத்தி பாகடாதி ‘‘த்³வாத³ஸன்னம் சேதனான’’ந்தி வுத்தம். ஸஹஜாதகோடியாதி இத³ம் பச்சுப்பன்னாபி காமராகா³த³யோ அனுஸயாவ வுச்சந்தி தம்ஸதி³ஸதாயாதி வுத்தம். ந ஹி காலபே⁴தே³ன லக்க²ணப்பபே⁴தோ³ அத்தீ²தி. அனாக³தா ஏவ ஹி காமராகா³த³யோ நிப்பரியாயதோ ‘‘அனுஸயா’’தி வத்தப்³ப³தம் அரஹந்தி. பச்சயுப்பன்னோ வட்டதீதி ஆஹ ‘‘ஆரம்மணம் பச்சயோ’’தி. கம்மவிஞ்ஞாணஸ்ஸ டி²தத்த²ந்தி கம்மவிஞ்ஞாணஸ்ஸேவ பவத்தியா. தஸ்மிம் பச்சயே ஸதீதி தஸ்மிம் சேதனாபகப்பனானுஸயஸஞ்ஞிதே பச்சயே ஸதி பதிட்டா² விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஹோதி. ஸந்தானே ப²லதா³னஸமத்த²தாயேவ ஹோதீதி ‘‘பதிட்டா² ஹோதி, தஸ்மிம் பதிட்டி²தே’’தி வுத்தம். ஸன்னிட்டா²பகசேதனாவஸேன விருள்ஹேதி. பதிட்டி²தேதி ஹி இமினா கம்மஸ்ஸ கதபா⁴வோ வுத்தோ, ‘‘விருள்ஹே’’தி இமினா உபசிதபா⁴வோ. தேனாஹ ‘‘கம்மம் ஜவாபேத்வா’’திஆதி³. தத்த² புரேதரம் உப்பன்னாஹி கம்மசேதனாஹி லத்³த⁴பச்சயத்தா ப³லப்பத்தாய ஸன்னிட்டா²பகசேதனாய கம்மவிஞ்ஞாணம் லத்³த⁴பதிட்ட²ம் விருள்ஹமூலஞ்ச ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘நிப்³ப³த்தமூலே ஜாதே’’தி. ததா² ஹி ஸன்னிட்டா²பகசேதனா விபாகம் தே³ந்தம் அனந்தரே ஜாதிவஸேன தே³தி உபபஜ்ஜவேத³னீயகம்மந்தி.

தேபூ⁴மகசேதனாயாதி தேபூ⁴மககுஸலாகுஸலசேதனாய. அப்பவத்தனக்க²ணோதி இத⁴ பவத்தனக்க²ணோ ஜாயமானக்க²ணோ. ந ஜாயமானக்க²ணோ அப்பவத்தனக்க²ணோ ந கேவலம் ப⁴ங்க³க்க²ணோ அப்பஹீனானுஸயஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா. அப்பஹீனகோடியாதி அஸமுச்சி²ன்னபா⁴வேன. ததி³த³ம் தேபூ⁴மககுஸலாகுஸலசேதனாஸு அப்பவத்தமானாஸு அனுஸயானம் ஸஹஜாதகோடிஆதி³னா பவத்தி நாம நத்தி², விபாகாதீ³ஸு அப்பஹீனகோடியா பவத்ததி கரோந்தஸ்ஸ அபா⁴வதோதி இமமத்த²ம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். அவாரிதத்தாதி படிபக்கே²தி அவாரிதப்³ப³த்தா. பச்சயோவ ஹோதி விஞ்ஞாணஸ்ஸ டி²தியா.

பட²மது³தியவாரேஹி வட்டம் த³ஸ்ஸேத்வா ததியவாரே ‘‘நோ சே’’திஆதி³னா விவட்டம் த³ஸ்ஸிதந்தி ‘‘பட²மபதே³ தேபூ⁴மககுஸலாகுஸலசேதனா நிவத்தா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² நிவத்தாதி அகரணதோ அப்பவத்தியா அபக³தா. தண்ஹாதி³ட்டி²யோ நிவத்தாதி யோஜனா. வுத்தப்பகாரேஸூதி ‘‘தேபூ⁴மகவிபாகேஸூ’’திஆதி³னா வுத்தப்பகாரேஸு.

ஏத்தா²தி இமஸ்மிம் ஸுத்தே. ஏத்த² சேதனாபகப்பனானம் பவத்தனவஸேன த⁴ம்மபரிச்சே²தோ³ த³ஸ்ஸிதோதி ‘‘சேதேதீதி தேபூ⁴மககுஸலாகுஸலசேதனா க³ஹிதா’’திஆதி³னயோ இதே⁴வ ஹோதீதி த³ஸ்ஸிதோ. சதஸ்ஸோதி படிக⁴த்³வயமோஹமூலஸமாக³தா சதஸ்ஸோ அகுஸலசேதனா. சதூஸு அகுஸலசேதனாஸூதி யதா²வுத்தாஸு ஏவ சதூஸு அகுஸலசேதனாஸு, இதரா பன ‘‘ந பகப்பேதீ’’தி இமினா படிக்கே²பேன நிவத்தாதி. ஸுத்தே ஆக³தம் வாரேத்வாதி ‘‘நோ ச பகப்பேதீ’’தி ஏவம் படிக்கே²பவஸேன ஸுத்தே ஆக³தம் வஜ்ஜேத்வா. ‘‘ந பகப்பேதீ’’தி ஹி இமினா அட்ட²ஸு லோப⁴ஸஹக³தசித்தேஸு ஸஹஜாதகோடியா பவத்தஅனுஸயோ நிவத்திதோ தேஸம் சித்தானம் அப்பவத்தனதோ, தஸ்மா தம் டா²னம் ட²பேத்வாதி அத்தோ². புரிமஸதி³ஸோவ புரிமனயேஸு வுத்தனயேன க³ஹேதப்³போ³ த⁴ம்மபரிச்சே²த³த்தா.

தத³ப்பதிட்டி²தேதி ஸமாஸபா⁴வதோ விப⁴த்திலோபோ, ஸந்தி⁴வஸேன த³-காராக³மோ, தஸ்ஸ அப்பதிட்டி²தம் தத³ப்பதிட்டி²தம், தஸ்மிம் தத³ப்பதிட்டி²தேதி ஏவமேத்த² ஸமாஸபத³ஸித்³தி⁴ த³ட்ட²ப்³பா³. ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் ததியவாரே அரஹத்தமக்³க³ஸ்ஸ கிச்சம் கதி²தம் ஸப்³ப³ஸோ அனுஸயனிப்³ப³த்திபே⁴த³னதோ. கீ²ணாஸவஸ்ஸ கிச்சகரணந்திபி வத்தும் வட்டதி ஸப்³ப³ஸோ வேத³னாதீ³னம் படிக்கே²பபா⁴வதோ. நவ லோகுத்தரத⁴ம்மாதிபி வத்தும் வட்டதி மக்³க³படிபாடியா அனுஸயஸமுக்³கா⁴டனதோ மக்³கா³னந்தரானி ப²லானி, தது³ப⁴யாரம்மணஞ்ச நிப்³பா³னந்தி. விஞ்ஞாணஸ்ஸாதி கம்மவிஞ்ஞாணஸ்ஸ. புனப்³ப⁴வஸீஸேன அனந்தரப⁴வஸங்க³ஹிதம் நாமரூபம் படிஸந்தி⁴விஞ்ஞாணமேவ வா க³ஹிதந்தி ஆஹ ‘‘புனப்³ப⁴வஸ்ஸ ச அந்தரே ஏகோ ஸந்தீ⁴’’தி. ப⁴வஜாதீனந்தி ஏத்த² ‘‘து³தியப⁴வஸ்ஸ ததியப⁴வே ஜாதியா’’தி ஏவம் பரம்பரவஸேன க³ஹேதப்³ப³ம். ஆயதிம் புனப்³ப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்திக³ஹணேன பன நானந்தரியதோ கம்மப⁴வோ க³ஹிதோ, ஜாதிஹேதுப²லஸித்³தி⁴பேத்த² வுத்தா ஏவாதி வேதி³தப்³ப³ம். ஏத்த² ச ‘‘நோ சே, பி⁴க்க²வே, சேதேதி நோ ச பகப்பேதி, அத² கோ² அனுஸேதீ’’தி ஏவம் ப⁴க³வதா து³தியனயே புப்³ப³பா⁴கே³ ப⁴வனிப்³ப³த்தககுஸலாகுஸலாயூஹனம், பகப்பனஞ்ச வினாபி ப⁴வேஸு தி³ட்டா²தீ³னவஸ்ஸ யோகி³னோ அனுஸயபச்சயா விபஸ்ஸனாசேதனாபி படிஸந்தி⁴ஜனகா ஹோதீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் குஸலாகுஸலஸ்ஸ அப்பவத்தி சேபி, ததா³ விஜ்ஜமானதேபூ⁴மகவிபாகாதி³த⁴ம்மேஸு அப்பஹீனகோடியா அனுஸயிதகிலேஸப்பச்சயா ப⁴வவஜ்ஜஸ்ஸ கம்மவிஞ்ஞாணஸ்ஸ பதிட்டி²ததா ஹோதீதி த³ஸ்ஸனத்த²ஞ்ச வுத்தோ. ‘‘ந சேதேதி பகப்பேதி அனுஸேதீ’’தி அயம் நயோ ந க³ஹிதோ சேதனம் வினா பகப்பனஸ்ஸ அபா⁴வதோ.

சேதனாஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

9. து³தியசேதனாஸுத்தவண்ணனா

39. விஞ்ஞாணனாமரூபானம் அந்தரே ஏகோ ஸந்தீ⁴தி ஹேதுப²லஸந்தி⁴ விஞ்ஞாணக்³க³ஹணேன கம்மவிஞ்ஞாணஸ்ஸ க³ஹிதத்தா. நாமரூபம் பன விபாகனாமரூபமேவாதி பாகடமேவ. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

து³தியசேதனாஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

10. ததியசேதனாஸுத்தவண்ணனா

40. ரூபாதீ³ஸு ச²ஸு ஆரம்மணேஸு. தேன சேத்த² ப⁴வத்தயம் ஸங்க³ண்ஹாதி ச²ளாரம்மணபரியாபன்னத்தா. தஸ்ஸேவ ப⁴வத்தயஸ்ஸ பத்த²னா பணிதா⁴னாதி³வஸேன நதி நாம. ஆக³திம்ஹி க³தீதி பச்சுபட்டா²னவஸேன அபி⁴முக²ம் க³தி பவத்தி ஏதஸ்மாதி ஆக³தி, கம்மாதி³னிமித்தம். தஸ்மிம் படிஸந்தி⁴விஞ்ஞாணஸ்ஸ க³தி பவத்தி நிப்³ப³த்தி ஹோதி. தேனாஹ ‘‘ஆக³தே’’திஆதி³. சுதூபபாதோதி சவனம் சுதி, மரணம். உபபஜ்ஜனம் நிப்³ப³த்தி, உபபாதோ. சுதிதோ உபபாதோ புனருப்பாதோ³. தேனாஹ ‘‘ஏவம் விஞ்ஞாணஸ்ஸா’’திஆதி³. இதோதி நிப்³ப³த்தப⁴வதோ. தத்தா²தி புனப்³ப⁴வஸங்கா²தே ஆயதிப⁴வே. ஏகோவ ஸந்தீ⁴தி ஏகோ ஹேதுப²லஸந்தி⁴ ஏவ கதி²தோ.

ததியசேதனாஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

களாரக²த்தியவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.