2. து³தியவக்³கோ³

1. பாஸாணஸுத்தவண்ணனா

147. பவிஜ்ஜீ²தி பப்³ப³தம் ஸப்³ப³தோ பவத்தேந்தோ ததோ ததோ நிஸ்ஸஜ்ஜி. ஸகலந்தி ஸப்³ப³பா⁴க³வந்தம், நிஸ்ஸேஸந்தி அத்தோ².

பாஸாணஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. கிம்னுஸீஹஸுத்தவண்ணனா

148. விசக்கு²கம்மாயாதி விசக்கு²பா⁴வகாமதாய. யதா² ஸா ப⁴க³வதோ தே³ஸியமானம் த⁴ம்மம் அத்தனோ பஞ்ஞாசக்கு²னா ந பஸ்ஸிதும் ஸக்கோதி, ஏவம் காதும் காமதாய. தேனாஹ ‘‘பரிஸாயா’’திஆதி³. வினாஸேதும் ந ஸக்கோதி பே⁴ரவாரம்மணே பா⁴யனஸ்ஸேவ அபா⁴வதோ. த³ஸப³லப்பத்தாதி த³ஸஹி ப³லேஹி ஸமன்னாக³தா.

கிம்னுஸீஹஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. ஸகலிகஸுத்தவண்ணனா

149. மந்த³பா⁴வேனாதி ஜளபா⁴வேன மோமூஹபா⁴வேனாதி மஹாமூள்ஹதாய. கப்³ப³கரணேன மத்தோதி கப்³ப³கிரியாபஸுததாதி³வஸேன மத்தோ கப்³ப³ம் கத்வா. கிமித³ம் ஸோப்பஸேவாதி இத³ம் தவ ஸோப்பம் கிமத்த²ம், புரிஸேன நாம புரிஸத்தகரேன ப⁴விதப்³ப³ம், ந ஸோப்பதியேவ. அத்த²ம் ஸமாக³ந்த்வாதி பரமத்த²ம் நிப்³பா³னம் ஸம்மா ஆக³ந்த்வா அதி⁴க³ந்த்வா. அஸங்க³…பே… நத்தி² ஸப்³ப³ஸோ ஸித்³த⁴த்த²பா⁴வதோ. ஜக்³க³ந்தோதி ஜாக³ரந்தோ புரிஸோ விய, ந பா⁴யாமி ப⁴யஹேதூனம் அபா⁴வா. நானுதபந்தி ஸப்³ப³த்த² ஸப்³ப³தா³பி விஸ்ஸட்ட²பா⁴வதோ, மாமந்தி மமம். கா³தா²ஸுக²த்த²ஞ்ஹி தீ³க⁴ம் கத்வா வுத்தம். டி²தத்தாதி உத்³தே³ஸபரிபுச்சா²ய பரிச்சி²ஜ்ஜத்தா. ஹானிந்தி கஸ்ஸசி ஜானிம்.

ஸகலிகஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. பதிரூபஸுத்தவண்ணனா

150. அனுருஜ்ஜ²தி ஏதேனாதி அனுரோதோ⁴, ராகோ³. விருஜ்ஜ²தி ஏதேனாதி விரோதோ⁴, படிகோ⁴. தேஸு அனுரோத⁴விரோதே⁴ஸு தன்னிமித்தம் ஸஜ்ஜதி நாம ஸங்க³ம் கரோதி நாம, அனுரோத⁴விரோது⁴ப்பாத³னமேவ சேத்த² ஸஜ்ஜனம். யத³ஞ்ஞமனுஸாஸதீதி யம் அஞ்ஞேஸம் அனுஸாஸனம், தம் தேஸம் ஹிதேஸனம் அனுகம்பனம், தஸ்மா அனுகம்பகே ஹிதேஸகே ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ அனுரோத⁴விரோதே⁴ ஆரோபேத்வா விகம்பனத்த²ம் மிச்சா² வத³ஸீதி.

பதிரூபஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

5. மானஸஸுத்தவண்ணனா

151. ஆகாஸே சரந்தேதி பஞ்சாபி⁴ஞ்ஞே ஸந்தா⁴ய வத³தி. அந்தலிக்கே² சரந்தேபி கிச்சஸாத⁴னதோ அந்தலிக்க²சரோ. மனஸி ஜாதோதி மானஸோ. தம் பன மனஸந்தானஸம்பயுத்ததாயாதி ஆஹ ‘‘மனஸம்பயுத்தோ’’தி.

மானஸஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

6. பத்தஸுத்தவண்ணனா

152. பஞ்சன்னம் உபாதா³னக்க²ந்தா⁴னம் லக்க²ணாதீ³னி சேவ ஸமுத³யஞ்ச அஸ்ஸாதா³தீ³னவனிஸ்ஸரணானி ச க³ஹேத்வா ஸம்மா தேஸம் லக்க²ணாதீ³னம் க³ஹணம் ஹோதீதி ஆஹ ‘‘பஞ்ச உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ ஆதி³யித்வா’’தி. ருப்பனவேதி³யனஸஞ்ஜானனஅபி⁴ஸங்க²ரணவிஜானனானி க²ந்தா⁴னம் ஸபா⁴வலக்க²ணானி. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ரஸபச்சுபட்டா²னபத³ட்டா²னானி சேவ ஸமுத³யாதீ³னி ச ஸங்க³ண்ஹாதி. த³ஸ்ஸேதீதி பச்சக்க²தோ த³ஸ்ஸேதி, ஹத்தா²மலகம் விய பாகடே விபூ⁴தே கத்வா விபா⁴வேதி. க³ண்ஹாபேதீதி தே த⁴ம்மே மனஸா அனுபேக்கி²தே தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தே⁴ கரோந்தோ உக்³க³ண்ஹாபேதி. ஸமாதா³னம்ஹீதி தத்த² அத்த²ஸ்ஸ ஸம்மதே³வ ஆதி³யனே க²ந்தா⁴னஞ்ச ஸம்மஸனவஸேன அஞ்ஞத⁴ம்மவஸேன ஸமாதி³யனே. படிவித்³த⁴கு³ணேனாதி தாய தே³ஸனாய, தம் நிஸ்ஸாய பச்சத்தபுரிஸகாரேன ச தேஸம் படிவித்³த⁴கு³ணேன. ஜோதாபேதீதி தேஸம் சித்தஸந்தானம் அஸ்ஸத்³தி⁴யாதி³கிலேஸமலவித⁴மனேன பப⁴ஸ்ஸரம் கரோதி. அட்டி²ம் கத்வாதி தாய தே³ஸனாய பாபேதப்³ப³ம் அத்த²ம் பயோஜனம் த³ள்ஹம் கத்வா. தேனாஹ ‘‘அயம் நோ’’திஆதி³. கம்மகாரகசித்தம் நாம ஓதரணசித்தம். ‘‘யோனிஸோமனஸிகாரபுப்³ப³கம் விபஸ்ஸனாசித்த’’ந்தி கேசி. ஓஹிதஸோதாதி அனஞ்ஞவிஹிததாய த⁴ம்மஸ்ஸவனாய அப்பிதஸோதா, ததோ ஏவ தத³த்த²ம் ட²பிதஸோதா.

ஏதே ரூபாத³யோ க²ந்தே⁴ யஞ்ச ஸங்க²தம் ஸமித்³த⁴பச்சயேஹி கதம், தஞ்ச ‘‘ஏஸோ அஹம் ந ஹோமி, ஏதம் மய்ஹம் ந ஹோதீ’’தி பஸ்ஸந்தோதி யோஜனா. கே²மோ அத்தாதி கே²மத்தா, தம் கே²மத்தம். தேனாஹ ‘‘கே²மிபூ⁴தம் அத்தபா⁴வ’’ந்தி. பரியேஸமானா மாரஸேனா.

பத்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

7. ச²ப²ஸ்ஸாயதனஸுத்தவண்ணனா

153. ஸஞ்ஜாயதி ஏதஸ்மாதி ஸஞ்ஜாதி, ஸோ ஏவ ஸம்பயுத்தத⁴ம்மோ ஸமோஸரதி ஏத்தா²தி ஸமோஸரணம், ஸோ ஏவ அத்தோ², தேன ஸஞ்ஜாதிஸமோஸரணட்டே²ன. ப⁴யபே⁴ரவம் ஸத்³த³ந்தி பா⁴யதி ஏதஸ்மாதி ப⁴யம், ததே³வ யஸ்ஸ கஸ்ஸசி பே⁴ரவாவஹத்தா பே⁴ரவம், தே³வாதி³ஸத்³த³ந்தி அத்தோ². விக³தவலாஹகே தே³வே உப்பாதவஸேன உப்பஜ்ஜனகஸத்³தோ³ தே³வது³ந்து³பி⁴. அஸனிபாதாதி³ஸத்³தோ³ அஸனிபாதஸத்³தோ³. உந்த்³ரீயதீதி விபரிவத்ததி. லோகோ அதி⁴முச்சி²தோதி அதித²த்³த⁴காயோ விய முச்ச²ம் ஆபன்னோ. மாரஸ்ஸாதி கிலேஸமாரஸ்ஸ. டா²னபூ⁴தந்தி பவத்திட்டா²னபூ⁴தம்.

ச²ப²ஸ்ஸாயதனஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

8. பிண்ட³ஸுத்தவண்ணனா

154. தத்த² தத்தா²தி தஸ்மிம் தஸ்மிம் ஞாதிமித்தகுலே. பாஹுனகானீதி பஹிதப்³ப³பண்ணாகாரானி. ஆக³ந்துகபண்ணாகாரானீதி ஆக³ந்துகானம் உபக³தானம் தா³தப்³ப³பண்ணாகாரானி. ஸயம்சரதி³வஸேதி குமாரகானஞ்ச குமாரிகானஞ்ச ஸயம் அத்தனா சரிதப்³ப³ச²ணதி³வஸே. இதா³னி தமத்த²ம் வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸமவயஜாதிகோ³த்தா’’திஆதி³மாஹ. ஸமவயஸமஜாதிகஸமகோ³த்தாதி பச்சேகம் ஸம-ஸத்³தோ³ யோஜேதப்³போ³. கோ³த்தஸமதா ச ஆவாஹவிவாஹயோக்³யதாவஸேன த³ட்ட²ப்³பா³, ந ஏககோ³த்ததாவஸேன. ததோ ததோ கா³மதோ. அஞ்ஞஸ்மிம் தா³தப்³பே³ அஸதி. ச²ணவஸேன பஹிணிதும் ஸம்பாதி³தம் பூவம் ச²ணபூவம். தாஸம் ஸம்பத்தியாதி தாஸம் தா³னம் த⁴ம்மஸ்ஸவனஞ்சாதி தஸ்ஸா து³விதா⁴யபி ஸம்பத்தியா.

ஞாணம் நாம ஆவஜ்ஜனபுப்³ப³கம், தஸ்மா அஜானனஸ்ஸ ‘‘அனாவஜ்ஜனதாயா’’தி காரணம் வத்வா ஸேஸகாரணம் வத³ந்தோ ‘‘பு³த்³தா⁴ன’’ந்திஆதி³மாஹ. உபசாரபே⁴த³ந்தி பு³த்³த⁴ம் தி³ஸ்வா மனுஸ்ஸேஹி காதப்³ப³உபசாரஸ்ஸ பி⁴ந்த³னம். பி⁴ந்தி³துந்தி வித⁴மிதும்.

ப⁴க³வா பனாதி பனஸத்³தோ³ விஸேஸத்த²ஜோதகோ. தேன ந கேவலம் ப⁴க³வா உப்பண்ட³னம் பரிஹரந்தோ தம் கா³மம் ந புன பாவிஸி, அத² கோ² மாரம் அனுகம்பந்தோதி இத³ம் விஸேஸம் ஜோதேதி.

ஜனேஸீதி அபுஞ்ஞம் ஜனேஸி, ஜனேந்தோ ச யதா² ததோ ஆயதிம் தி²ரதரம் மஹந்தம் து³க்க²ம் நிப்ப²ஜ்ஜிஸ்ஸதி, ஏவம் நிப்பா²தே³ஸி. ஆஸஜ்ஜனந்தி ஏத்த² நந்தி நிபாதமத்தம். கிஞ்சதி மத்³த³தி அபி⁴ப⁴வதீதி கிஞ்சனந்தி ஆஹ ‘‘மத்³தி³தும் ஸமத்த²’’ந்தி.

பிண்ட³ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

9. கஸ்ஸகஸுத்தவண்ணனா

155. நிப்³பா³னம் அபதி³ஸித்வாதி நிப்³பா³னம் நிஸ்ஸாய நிப்³பா³னகு³ணே ஆரப்³பா⁴தி அத்தோ². ஹடஹடகேஸோதி இதோ சிதோ ச விகிண்ணத்தா ஆகுலாகுலகேஸோ. சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸவிஞ்ஞாணாயதனந்தி ஏத்த² யதா² சக்கு²க்³க³ஹணேன ப²ஸ்ஸோ விஸேஸிதோ, தேன ஏவ விஞ்ஞாணாயதனம். ததா² ஸதி சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ ச க³ஹணம் ஆபஜ்ஜேய்யாதி. நனு சேத்த² சக்கு²க்³க³ஹணேன விஸேஸிதத்தா சக்கு²த்³வாரிகானம் ஸப்³பே³ஸம் விஞ்ஞாணானம் க³ஹணந்தி? ஸச்சமேதம், தஞ்ச கோ² பட²மேன சக்கு²க்³க³ஹணேனாதி நாயம் தோ³ஸோ. ப⁴வங்க³சித்தந்தி ஆவஜ்ஜனாய அனந்தரபச்சயபூ⁴தமேவ அதி⁴ப்பேதந்தி நியமேத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸாவஜ்ஜனக’’ந்தி வுத்தம், தஸ்மா ததா³ரம்மணம்பீதி ஜவனசித்தேன ஸஹ ததா³ரம்மணசித்தம்பி. ‘‘விஞ்ஞாணாயதன’’ந்தி ச வுத்தே நிம்மலமேவ.

‘‘சக்கூ²’’தி அவிஸேஸதோ வுத்தத்தா பன மாரஸ்ஸ அயம்பி அத்தோ² ஆபன்னோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யம் லோகே’’திஆதி³ வுத்தம். உபக்கவிபக்கந்தி சக்கு²பாகரோகே³ன உபரி ஹேட்டா² ச ஸப்³ப³ஸோ பக்கம் குதி²தம். ஏஸேவ நயோதி இமினா யம் லோகே குட்ட²கிலாஸக³ண்ட³கச்சு²ஆதீ³ஹி உபத்³து³தம் வணபீளகாதி³வஸேன பக்³க⁴ரந்தம் அஸுசிம் அந்தமஸோ பரமஜேகு³ச்ச²ரூபம்பி, ஸப்³ப³ம் தம் தவேவ ஹோதூதி ஏவமாதி³ம் அபதி³ஸதி.

யம் ப⁴ண்ட³கந்தி ஹிரஞ்ஞஸுவண்ணாதி³கே²த்தவத்தா²தி³உபகரணம் க³ஹட்டா², பப்³ப³ஜிதா ச யம் பத்தசீவராதி³ம் ‘‘மம இத³’’ந்தி அபி⁴னிவிஸந்தாவ வத³ந்தி, ஏதேஸு பரிக்³க³ஹத்தே²ஸு ச தேஸம் பரிக்³கா³ஹகபுக்³க³லேஸு ச தே சித்தம் யதி³ அத்தி², தானி ஆரப்³ப⁴ தவ சித்தம் யதி³ ப⁴வதி, ஏவம் த்வம் தத்த² ப³த்³தோ⁴ ஏவ ஹோஸீதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘ந மே ஸமண மோக்க²ஸீ’’தி.

யம் ப⁴ண்ட³கம் வத³ந்தீதி யதா²வுத்தம் உபகரணம் லோகே ப³ஹுஜனா ‘‘மம இத³’’ந்தி வத³ந்தி. ந தம் மய்ஹந்தி தம் மய்ஹம் ந ஹோதி, ந தத்த² மம தண்ஹாவஸேன மமந்தி நத்தி². ந தே அஹந்தி யே புக்³க³லா ஏத்த² ப³த்³தா⁴, தேபி அஹம் ந ஹோமி, தத்த² மே தி³ட்டி²ப³த்³தோ⁴ நத்தி². ந மே மக்³க³ம்பி த³க்க²ஸீதி ஏவம் ஸப்³ப³ஸோ ப³த்³தா⁴பா⁴வேன முத்தஸ்ஸ மே க³தமக்³க³ம்பி மார த்வம் ந த³க்க²ஸி ந பஸ்ஸிஸ்ஸஸி, யே ப⁴வாத³யோ துய்ஹம் விஸயா, தேஸு ப⁴வயோனிக³திஆதீ³ஸு மய்ஹம் க³தமக்³க³ம் ந பஸ்ஸிஸ்ஸஸி ப⁴வனிஸ்ஸட்ட²த்தாதி.

கஸ்ஸகஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

10. ரஜ்ஜஸுத்தவண்ணனா

156. அஹனந்தி கரணே பச்சத்தவசனந்தி ஆஹ ‘‘அஹனந்தேனா’’தி, பச்சத்தே ஏவ வா பச்சத்தவசனம், ‘‘அஹனந்தோ ஹுத்வா’’தி வசனஸேஸேன ப⁴விதப்³ப³ந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. அஜினந்தி அந்தோக³த⁴ஹேதுஅத்த²ம் வத³தீதி ஆஹ ‘‘பரஸ்ஸ த⁴னஜானிம் அகரோந்தேனா’’தி. அகாராபேந்தேனாதி பரஸ்ஸ த⁴னஜானிம் அகாரேந்தேன. அஸோசந்தேனாதி போ⁴க³ப்³யஸனாதி³வஸேன பரம் அஸோசந்தேன. கஸ்மா ப⁴க³வா ஏவம் சிந்தேஸீதி தத்த² காரணமாஹ ‘‘இதீ’’திஆதி³னா. ரஜ்ஜே விஜிதே த³ண்ட³கரபீளிதேதி த⁴னத³ண்டா³தி³த³ண்டே³ன சேவ ப³லினா ச பா³தி⁴தே.

இஜ்ஜ²னககோட்டா²ஸாதி சேதோவஸிபா⁴வாதி³கஸ்ஸ ஸாத⁴னககோட்டா²ஸா. வட்³டி⁴தாதி பா⁴வனாபாரிபூரிவஸேன அனுப்³ரூஹிதா. புனப்புனம் கதாதி பா⁴வனாய ப³ஹுலீகரணேன அபராபரம் பவத்திதா. யுத்தயானந்தி யதா² யுத்தானம் ஆஜஞ்ஞரதா²னம் ஸாரதி²னா அதி⁴ட்டி²தம் யதா²ருசி பவத்ததி, ஏவம் யதா²ருசிபவத்திதம் க³மிதா. பதிட்ட²ட்டே²னாதி அதி⁴ட்டா²னட்டே²ன. வத்து²கதாதி ஸப்³ப³ஸோ உபக்கிலேஸஸோத⁴னேன இத்³தி⁴விஸயதாய பதிட்டா²னபா⁴வதோ ஸுவிஸோதி⁴தபரிஸ்ஸயவத்து² விய கதா. அவிஜஹிதாதி படிபக்க²தூ³ரீபா⁴வதோ ஸுபா⁴விதபா⁴வேன தம்தம்அதி⁴ட்டா²னயோக்³யதாய ந ஜஹாபிதா. நிச்சானுப³த்³தா⁴தி ததோ ஏவ நிச்சம் அனுப³த்³தா⁴ விய கதா. ஸுபரிசிதாதி ஸுட்டு² ஸப்³ப³பா⁴கே³ன பா⁴வனானுபசயம் க³மிதா. அவிராதி⁴தவேதி⁴ஹத்தோ² வியாதி அவிரஜ்ஜ²னபா⁴வேன விரஜ்ஜ²னஹத்தோ² விய. ஸுட்டு² ஸமாரத்³தா⁴தி பா⁴வனாஉப்பத்தியா ஸம்மதே³வ ஸம்பாதி³தா. சிந்தேய்யாதி அத்து²த்³தா⁴ரவஸேன சிந்தேய்ய.

பப்³ப³தஸ்ஸாதி பப்³ப³தோ அஸ்ஸ. பப்³ப³தோ அஸ்ஸாதி பப்³ப³தோ ப⁴வேய்ய கீதி³ஸஸ்ஸாதி ஆஹ ‘‘ஸுவண்ணஸ்ஸா’’திஆதி³. ஜாதரூபஸ்ஸாதி ஆதபரூபஸம்பன்னஸ்ஸ. த்³விக்க²த்தும்பி தாவ மஹந்தோதி யத்தகோ ஸோ பப்³ப³தோ ஹோதி, த்³விக்க²த்தும் தத்தகோ. ஏகஸ்ஸாதி ஏகஸ்ஸபி புக்³க³லஸ்ஸ நாலம் ந பரியத்தோ தண்ஹாய து³ப்பூரணபா⁴வா. ஏவம் ஜானந்தோதி ஏவம் தண்ஹாய து³ப்பூரணபா⁴வாதீ³னவதம் ஜானந்தோ. ஸமம் சரேய்யாதி பரவத்து²பராமாஸாதி³ம் விஹாய காயாதீ³ஹி ஸமமேவ படிபஜ்ஜேய்ய.

து³க்க²ம் தண்ஹானிதா³னம், தண்ஹா காமகு³ணனிதா³னா, தஸ்மா து³க்க²ஸ்ஸ தண்ஹாபச்சயகாமகு³ணனிதா³னத்தம் வுத்தம். தந்தி து³க்க²ம். யதோனிதா³னம் ஹோதீதி யம்னிதா³னம் யம்காரணம் தம் பவத்ததி. ஏவம் யோ அத³க்கீ²தி யோ பரிஞ்ஞாதவத்து²கோ ஏவம் து³க்க²ம் தஸ்ஸ நிதா³னபூ⁴தே காமகு³ணே ச தத²தோ பஞ்ஞாசக்கு²னா பஸ்ஸி. கேன காரணேன நமேய்ய? தம் காரணம் நத்தீ²தி அத்தோ². காமகு³ணஉபதி⁴ந்தி காமகு³ணஸங்கா²தம் உபதி⁴ம். ஸஜ்ஜதி ஏத்தா²தி ஸங்கோ³ ஏஸோ, லக்³க³னமேதந்தி ஏவம் விதி³த்வா. தமேவ காமாபி⁴பூ⁴தோ நப்படிஸேவேய்ய ந லக்³கே³ய்யாதி ஏவம் வினயாய வூபஸமாய ஸிக்கே²ய்யாதி.

ரஜ்ஜஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

து³தியவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.