5. ஆதி³த்தவக்³கோ³
1. ஆதி³த்தஸுத்தவண்ணனா
41. ஸீஸந்தி தே³ஸனாபதே³ஸோ, தே³ஸனாய அஞ்ஞேஸுபி வத்தப்³பே³ஸு கஸ்ஸசிதே³வ ஸீஸபா⁴கே³ன அபதி³ஸனம். தேனாஹ ‘‘ராகா³தீ³ஹீ’’திஆதி³. தா³னேனாதி அத்தனோ ஸந்தகஸ்ஸ பரேஸம் பரிச்சஜனேன. தம் பன பரிச்சஜனம் சேதனாய ஹோதீதி ஆஹ ‘‘தா³னசேதனாயா’’தி தா³னபுஞ்ஞசேதனாதி தா³னமயா புஞ்ஞசேதனா தா³யகஸ்ஸேவ ஹோதி தம்ஸந்ததிபரியாபன்னத்தா. நீஹதப⁴ண்ட³கந்தி ஆதி³த்தகே³ஹதோ ப³ஹி நிக்கா²மிதம் ப⁴ண்ட³கம். ஏதந்தி ‘‘தி³ன்னம் ஹோதீ’’திஆதி³வசனம். அதி³ன்னேதி தா³னமுகே² அனியுஞ்ஜிதே போ⁴கே³. ‘‘அந்தேனா’’தி ஜீவிதஸ்ஸ அந்தோ அதி⁴ப்பேதோதி ஆஹ ‘‘மரணேனா’’தி. மமாதி பரிக்³க³ஹிதத்தா பரிக்³க³ஹா, போ⁴கா³. தேபி கேனசி ஆகாரேன வினாஸம் அனுபக³தா மரணேன பஹீயந்தி நாமாதி வுத்தம் ‘‘சோராதீ³னம் வஸேன அவினட்ட²போ⁴கே³’’தி. ஸோப⁴னா அக்³க³பூ⁴தா ரூபாத³யோ ஏத்தா²தி ஸக்³கோ³, தம் ஸக்³க³ம்.
ஆதி³த்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
2. கிம்த³த³ஸுத்தவண்ணனா
42. த்³வே தீணி ப⁴த்தானி அபு⁴த்வாதி த்³வே தயோ வாரே ப⁴த்தானி அபு⁴ஞ்ஜித்வா. உட்டா²தும் ந ஸக்கோதீதி உட்டா²தும்பி ந ஸக்கோதீ, பகே³வ அஞ்ஞம் ஸரீரேன காதப்³ப³கிச்சம் து³ப்³ப³லபா⁴வதோ. து³ப்³ப³லோபி ஹுத்வாதி பு⁴ஞ்ஜனதோ புப்³பே³ து³ப்³ப³லோ ஹுத்வா ப³லஸம்பன்னோ ஹோதி. ஏவம் ப்³யதிரேகதோ அன்வயதோ ச ஆஹாரஸ்ஸ ஸரீரே ப³லவதம் ஆஹ. யஸ்மா அன்னதோ³ தா³யகோ படிக்³கா³ஹகஸ்ஸ ப³லதோ³ ஹோதி, தஸ்மா ஸோ ஆயதிம் அத்தனோ ஸரீரே ப³லதோ³ அவினாஸவஸேன ப³லஸ்ஸ ரக்க²கோ ச ஹோதி. தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘ப³லம் கோ² பன த³த்வா ப³லஸ்ஸ பா⁴கீ³ ஹோதீ’’தி (அ. நி. 5.37) ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஸுரூபோபீதி அபி⁴ரூபோபி. விரூபோ ஹோதீதி பீ³ப⁴ச்ச²ரூபோ கோபீனஸ்ஸ அச்ச²ன்னத்தா. இத³ஞ்ச யானந்தி ஸாமஞ்ஞதோ வுத்தம். உபாஹனாதி ஸரூபதோ த³ஸ்ஸேதி. அது³க்க²ப்பத்தோ ஹுத்வா யாதி வத்ததி ஏதேனாதி யானந்தி ச²த்தாதீ³னம்பி யானபா⁴வோ வுத்தோ. தேனாஹ ‘‘யானதோ³ ஸுக²தோ³ ஹோதீ’’தி. சக்கு²தோ³ நாம ஹோதி சக்கு²னா காதப்³ப³கிச்சே ஸஹகாரீகாரணபா⁴வதோ தீ³பஸ்ஸ.
‘‘ஸப்³பே³ஸம்யேவ ப³லாதீ³னம் தா³யகோ ஹோதீ’’தி ஸங்கே²பதோ வுத்தம் அத்த²ம் வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘த்³வே தயோ கா³மே’’திஆதி³ வுத்தம். நிஸஜ்ஜாதி³வஸேன பதிஸ்ஸயிதப்³ப³தோ பதிஸ்ஸயோ, விஹாரோ. பக்கி²த்தம் விய ஹோதி பரிஸ்ஸமஸ்ஸ வினோதி³தத்தா. ப³ஹி விசரந்தஸ்ஸாதி பதிஸ்ஸயம் அலபி⁴த்வா ப³ஹி விவடங்க³ணே விசரந்தஸ்ஸ. ஜா²யதீதி ஜா²யந்தம் ஹோதி, கிலமதீதி அத்தோ². ஸீதுண்ஹாதி³விரோதி⁴பச்சயவஸேன ஸஸந்தானே விஸபா⁴க³ஸந்ததி, தப்³பி³பரியாயதோ ஸபா⁴க³ஸந்ததி வேதி³தப்³பா³. ஸுக²ம் நாம து³க்க²பச்சயபரிஹாரதோ ஸுக²பச்சயுப்பன்னதோ ச ஹோதி, தது³ப⁴யம் பதிஸ்ஸயவஸேன லப⁴தீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ப³ஹி விசரந்தஸ்ஸ பாதே³’’திஆதி³மாஹ. த⁴ம்மபீதிஸுக²ந்தி த⁴ம்மபச்சவேக்க²ணேன உப்பன்னபீதிஸுக²ம். உபஸமஸுக²ந்தி கிலேஸானம் வூபஸமேன பவத்தஸுக²ம். நிவாதம் பிஹிதவாதபானம் பதிஸ்ஸயம் பவிஸித்வா த்³வாரம் பிதா⁴ய டி²தஸ்ஸ அந்த⁴காரோ ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘கூபே ஓதிண்ணோ விய ஹோதீ’’தி. தேனாஹ ‘‘மஞ்சபீடா²தீ³னி ந பஞ்ஞாயந்தீ’’தி. தயித³ம் ப³ஹிஸமாபன்னபரிஸ்ஸமதோ³ஸேன, ந ச பதிஸ்ஸயதோ³ஸேன. தேனாஹ ‘‘முஹுத்த’’ந்திஆதி³.
ந மரதி ஏதேனாதி அமரணம், நிப்³பா³னாதி⁴க³மாத³யோ. தஸ்ஸ தா³னம் த⁴ம்மூபதே³ஸோ, தம் தே³தி. தேனாஹ ‘‘யோ த⁴ம்மம் அனுஸாஸதீ’’தி. தயித³ம் த⁴ம்மானுஸாஸனம் கத²ம் ஹோதீதி ஆஹ ‘‘அட்ட²கத²’’ந்திஆதி³. அட்ட²கத²ம் கதே²தீதி அவிவடபாட²ஸ்ஸ பாளியா அத்த²ஸம்வண்ணனம் கரோதீதி அத்தோ². அனதீ⁴தினோ பன பாளிம் வாசேதி. தத்த² தத்த² க³தட்டா²னே புச்சி²தபஞ்ஹம் விஸ்ஸஜ்ஜேதி, அயம் தாவ க³ந்த²து⁴ரோ, படிபத்திவாஸது⁴ரே பன கம்மட்டா²னம் ஆசிக்க²தி, உப⁴யேஸம்பி த⁴ம்மஸ்ஸவனம் கரோதி. ஸப்³ப³தா³னந்தி யதா²வுத்தஆமிஸதா³னம் அப⁴யதா³னம். த⁴ம்மதா³னந்தி த⁴ம்மதே³ஸனா. த⁴ம்மரதீதி ஸமத²விபஸ்ஸனாத⁴ம்மே அபி⁴ரதி. த⁴ம்மரஸோதி ஸத்³த⁴ம்மஸன்னிஸ்ஸயம் பீதிபாமோஜ்ஜம்.
கிம்த³த³ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
3. அன்னஸுத்தவண்ணனா
43. பத்தே²ந்தீதி பிஹேந்தி. யத்த²ஸ்ஸ உபக³மனம் லோகே பாகடதரம் அஹோஸி, தே உதா³ஹரணவஸேன த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘சித்தக³ஹபதிஸீவலித்தே²ராதி³கே வியா’’தி ஆஹ. அன்னந்தி அன்னஸஞ்ஞிதோ சதுப்³பி³தோ⁴பி பச்சயோ. ஸப்³பே³பி தா³யகே ஏகஜ்ஜ²ம் க³ஹேத்வா ஸாமஞ்ஞதோ ஏகவஸேன ‘‘தா³யகமேவா’’தி வுத்தம், யதா² சாஹ ‘‘கோ நாம ஸோ யக்கோ², யம் அன்னம் நாபி⁴னந்த³தீ’’தி? தத்த² யக்கோ²தி ஸத்தோ. ஸாமஞ்ஞஜோதனா ச நாம யஸ்மா புது²அத்த²விஸயா, தஸ்மா ‘‘யே நம் த³த³ந்தி ஸத்³தா⁴ய, விப்பஸன்னேன சேதஸா. தமேவ அன்னம் ப⁴ஜதீ’’தி வுத்தம். தத்த² ம-காரோ பத³ஸந்தி⁴கரோ, தே ஏவாதி அத்தோ². தா³யகம் அபரிச்சஜனமேவ அனுக³ச்ச²தி சக்கம் விய குப்³ப³ரம்.
அன்னஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
4. ஏகமூலஸுத்தவண்ணனா
44. பதிட்ட²ட்டே²ன அவிஜ்ஜாஸங்கா²தம் ஏகம் மூலம் ஏதிஸ்ஸாதி ஏகமூலா. தம் ஏகமூலம். யதா² ஸம்யோஜனீயேஸு அஸ்ஸாதா³னுபஸ்ஸனாவஸேன தண்ஹாஸமுப்பாதோ³, ஏவம் தண்ஹாபி⁴ப⁴வவஸேன அனவபோ³தோ⁴தி அவிஜ்ஜா தண்ஹாய மூலம், தண்ஹா ச அவிஜ்ஜாய மூலம். அயஞ்ஹி நயோ உபனிஸ்ஸயதாவஸேன வுத்தோ, ஸஹஜாதவஸேன சாயம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் மூலபா⁴வோ பாகடோயேவ. இத⁴ பன இமிஸ்ஸம் கா³தா²யம் அதி⁴ப்பேதா ‘‘ஏகமூல’’ந்தி ஸா தண்ஹா. தத்த² யா ப⁴வதண்ஹா, ஸா ஸஸ்ஸததி³ட்டி²வஸேன ஆவட்டதி பரிவத்ததி, விப⁴வதண்ஹா உச்சே²த³தி³ட்டி²வஸேன, ஏவம் த்³விராவட்டம். ஸஹஜாதகோடியாதி ஸஹஜாதகோடியாபி, பகே³வ ஸம்முய்ஹம் ஆபன்னஸ்ஸ பன வத்தமானாய தண்ஹாய ப³லவபா⁴வேன மலீனதா ஸியா. உபனிஸ்ஸயகோடியாதி உபனிஸ்ஸயகோடியாவ ஸஹஜாதகோடியா அஸம்ப⁴வதோ. பத்த²ரணட்டா²னாதி வித்த²தா ஹுத்வா பவத்திட்டா²னபூ⁴மி. தேனாஹ ‘‘தேஸு ஸா பத்த²ரதீ’’தி. ஸமுத்³த³னட்டே²ன ஸமுத்³தோ³. உத்தரிதும் அஸக்குணேய்யதாய பதாய அலம் பரியத்தோதி பாதாலோ, அயம் பன பாதாலோ வியாதி பாதாலோ. தேனாஹ ‘‘அப்பதிட்ட²ட்டே²னா’’தி. அகா³த⁴க³ம்பீ⁴ரதாயாதி அத்தோ².
ஏகமூலஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
5. அனோமஸுத்தவண்ணனா
45. அனோமனாமந்தி அனூனனாமம். கு³ணனேமித்திகானி ஏவ ஹி ப⁴க³வதோ நாமானி. கு³ணானஞ்சஸ்ஸ பரிபுண்ணதாய அனூனனாமந்தி ஆஹ ‘‘ஸப்³ப³கு³ணஸமன்னாக³தத்தா’’திஆதி³. அபிச ததா² தேவிஜ்ஜோ, ச²ளபி⁴ஞ்ஞோதிஆதீ³னி நாமானி அனோமனாமானி ந ஹோந்தி பரிச்சி²ன்னவிஸயத்தா, ப⁴க³வதோ பன ஸத்தா², ஸப்³ப³ஞ்ஞூ, ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴திஆதீ³னி நாமானி அனோமனாமானி நாம மஹாவிஸயத்தா அனூனபா⁴வதோ. தேனாஹ ‘‘அவேகல்லனாம’’ந்தி. க²ந்த⁴ந்தராத³யோதி க²ந்த⁴விஸேஸாதி³கே. ஞாணேன யாதா²வதோ அரணீயட்டே²ன அத்தே². அன்வயபஞ்ஞாதி⁴க³மாயாதி லோகுத்தரபஞ்ஞாபடிலாபா⁴ய. படிபத³ந்தி ஸமத²விபஸ்ஸனாபடிபத³ம். கிலேஸகாமானம் வஸேன அல்லீயிதப்³ப³ட்டே²ன காமா ஏவ ஆலயோ. அதீதகாலேயேவ கமனதம் க³ஹேத்வா வுத்தம் ‘‘கமமான’’ந்தி. ந ஏதரஹி தத³பா⁴வதோதி ஆஹ ‘‘அதீதம் பன உபாதா³ய இத³ம் வுத்த’’ந்தி. மஹானுபா⁴வதாதி³னா மஹந்தானம்.
அனோமஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
6. அச்ச²ராஸுத்தவண்ணனா
46. ‘‘அச்ச²ராக³ணஸங்கு⁴ட்ட²’’ந்தி கா³தா² தே³வபுத்தேன யேனாதி⁴ப்பாயேன கா³யிதா, ஸோ அனுபுப்³பி³கதா²ய வினா ந பஞ்ஞாயதீதி தம் ஆக³மனதோ பட்டா²ய கதே²ந்தோ ‘‘அயம் கிர தே³வபுத்தோ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஸாஸனேதி இமஸ்ஸேவ ஸத்து²ஸாஸனே. கம்மாகம்மந்தி கம்மவினிச்ச²யம். அத்த²புரேக்கா²ரதாய அப்பகிச்சதாய ச ஸல்லஹுகவுத்திகோ. ஸயனஸ்ஸ கோட்டா²ஸோதி தி³வஸம் புரிமயாமஞ்ச பா⁴வனானுயோக³வஸேன கிலந்தகாயஸ்ஸ ஸமஸ்ஸாஸனத்த²ம் ஸேய்யாய உபக³மனபா⁴கோ³ அனுஞ்ஞாதோ.
அப்³ப⁴ந்தரேதி குச்சி²யம் ப⁴த்தஸ்ஸ பரித்ததாய ஸத்த²கவாதாதி திக்க²பா⁴வேன ஸத்த²கா விய கந்தனகா வாதா. து⁴ரஸ்மிம்யேவாதி கிலேஸமாரேன யுத்³தே⁴ ஏவ. விமுத்தாயதனஸீஸே ட²த்வா த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தோ வா. உபனிஸ்ஸயமந்த³தாய அபரிபக்கஞாணதாய ஆஸவக்க²யம் அப்பத்தோ காலம் கத்வாதி யோஜனா. உபரி டி²தந்தி பரிக்கா²ரபா⁴வேன தி³ப்³ப³து³ஸ்ஸூபரி டி²தம். ததே²வ அட்டா²ஸீதி தாஹி ததா² வுத்தேபி யதா² ததோ புப்³பே³, ததே²வ அட்டா²ஸி. ஸுவண்ணபட்டந்தி நிப்³பு³த்³தே⁴ படிஜினித்வா லத்³த⁴ப்³ப³ஸுவண்ணபட்டம். வீதிக்கமஸ்ஸ அகதத்தா அஸம்பி⁴ன்னேனேவ ஸீலேன. யஸ்மா தஸ்மிம் ஸத்து² ஸந்திகம் ஆக³ச்ச²ந்தே தாபி தேன ஸத்³தி⁴ம் ஆக³மம்ஸு தஸ்மா ‘‘அச்ச²ராஸங்க⁴பரிவுதோ’’தி வுத்தம்.
ஸங்கோ⁴ஸிதந்தி ஸங்க³ம்ம கோ⁴ஸிதம், தத்த² தத்த² அச்ச²ரானம் கீ³தஸத்³த³வஸேன கோ⁴ஸிதம். பிஸாசக³ணம் கத்வா வத³தி அச்ச²ந்த³ராக³தாய. நியாமசித்ததாயாதி ஸம்மத்தனியாமே நின்னசித்ததாய. க³ருபா⁴வேனாதி தாஸம் வஸே அவத்தனதோ க³ருட்டா²னபா⁴வேன. யாத்ராதி நிப்³பா³னம் பதி யாத்ரா. தம் பன வட்டதோ நிக்³க³மனம் ஹோதீதி ஆஹ ‘‘கத²ம் நிக்³க³மனம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி.
அதிஸல்லேக²தேவாதி அதிவிய கிலேஸானம் ஸல்லேகி²தவுத்திகோ. அகதாபி⁴னிவேஸஸ்ஸாதி பா⁴வனமனனுயுத்தஸ்ஸ அனாரத்³த⁴விபஸ்ஸகஸ்ஸ. காரகஸ்ஸாதி ஸுக³தோவாத³காரகஸ்ஸ ஸம்மாபடிபஜ்ஜதோ. ஸுஞ்ஞதாவிபஸ்ஸனந்தி ஸுஞ்ஞதாதீ³பனம் விபஸ்ஸனம் து³ச்சரிததண்ஹாய தூ³ரீகரணேன ஏகவிஹாரிதாய. ஏகோ மக்³கோ³ அஸ்ஸாதி லோகுத்தரமக்³கோ³ ஏவ அஸ்ஸ அனாக³தோ, புப்³ப³பா⁴க³மக்³கோ³ பன கதபரிசயோதி அத்தோ².
காயவங்காதீ³னந்தி காயது³ச்சரிதாதீ³னம் அபா⁴வதோ ஸமுச்சி²ந்த³னேன அனுபலப்³ப⁴னதோ. நத்தி² ஏத்த² ப⁴யம், அஸ்மிம் வா அதி⁴க³தே புக்³க³லஸ்ஸ நத்தி² ப⁴யந்தி அப⁴யம் நாம. ஸம்ஸாரகந்தாரம் அதிக்கமித்வா நிப்³பா³னஸங்கா²தம் கே²மம் அமதட்டா²னம் க³மனே ஸுக³தஸாரதி²னா ஸுஸஜ்ஜிதயானபா⁴வதோ ரதோ² அகூஜனோதி அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³வ அதி⁴ப்பேதோ. த⁴ம்மதோ அனபேததாய அபராபருப்பத்தியா ச த⁴ம்மசக்கேஹி.
ஓத்தப்பம்பி க³ஹிதமேவ அவினாபா⁴வா. அபாலம்போ³தி அவஸ்ஸயோ. பரிவாரோதி பரிக்கா²ரோ அபி⁴ஸங்க²ரணதோ. மக்³க³ஸ்ஸ கரணட்டா²னே த⁴ம்மோ தப்பரியாபன்னா ஸம்மாதி³ட்டி². அனிச்சாதி³வஸேனாதி அனிச்சானுபஸ்ஸனாதி³வஸேன. ஸோதி⁴தேஸு வஜ்ஜ²மானேஸு. பூ⁴மிலத்³த⁴வட்டந்தி பூ⁴மிலத்³த⁴ஸங்கா²தம் வட்டம். தத்த² விபஸ்ஸனாய பவத்திட்டா²னபா⁴வதோ பஞ்சக்க²ந்தா⁴ பூ⁴மி நாம, வட்டமயகம்மபா⁴வதோ தத்த² உப்பஜ்ஜனாரஹம் கிலேஸஜாதம் பூ⁴மிலத்³த⁴வட்டம். பரிஜானமானாதி பரிச்சி²ந்த³னவஸேன ஸமதிக்கமவஸேன ஜானமானா படிவிஜ்ஜ²ந்தீ.
கஸ்மா தே³வபுத்தோ ஸோதாபத்திப²லேயேவ பதிட்டா²ஸி, நனு ச ஸா தே³ஸனா ப⁴க³வதா சதுமக்³க³ப்பதா⁴னபா⁴வேன பவத்திதாதி ஆஹ ‘‘யதா² ஹீ’’திஆதி³.
அச்ச²ராஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
7. வனரோபஸுத்தவண்ணனா
47. கேஸந்தி ஸாமிவஸேன வுத்தகஸத்³தோ³ ‘‘த⁴ம்மட்டா² ஸீலஸம்பன்னா’’தி ஏத்த² பச்சத்தப³ஹுவசனவஸேன பரிணாமேதப்³போ³. அத்த²வஸேன ஹி விப⁴த்திவிபரிணாமோ. கே ஜனாதி ஏத்த² வா வுத்தகேஸத்³தோ³ ஸீஹவிலோகனனயேன ஆனேத்வா யோஜேதப்³போ³தி ஆஹ ‘‘கே த⁴ம்மட்டா², கே ஸீலஸம்பன்னா’’தி? புச்ச²தீதி இமினா தத்த² காரணமாஹ. ப²லாதி³ஸம்பத்தியா ஆரமந்தி ஏத்த² ஸத்தாதி ஆராமோ. ஆராமே ரோபேந்தி நிப்பா²தே³ந்தீதி ஆராமரோபா. வனீயதி சா²யாஸம்பத்தியா ப⁴ஜீயதீதி வனம். தத்த² யம் உபவனலக்க²ணம் வனம், தம் ஆராமக்³க³ஹணேனேவ க³ஹிதந்தி தபோவனலக்க²ணம், தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸீமம் பரிக்கி²பித்வா’’திஆதி³மாஹ. விஸமேதி உத³கசிக்க²ல்லேன விஸமே பதே³ஸே. பானீயம் பிவந்தி ஏத்தா²தி பபா, தம் பபம். உத³கம் பீயதி ஏத்தா²தி வா பபா. தளாகாதீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன மாதிகம் ஸங்க³ண்ஹாதி.
இமமத்த²ம் ஸந்தா⁴யாதி இமினா கம்மப்பத²ப்பத்தம் படிக்கி²பதி. அத்தனா கதஞ்ஹி புஞ்ஞம் அனுஸ்ஸரதோ தம் ஆரப்³ப⁴ ப³ஹும் புஞ்ஞம் பஸவதி, ந பன யதா² கதம் புஞ்ஞம் ஸயமேவ பவட்³ட⁴தி. தஸ்மிம் த⁴ம்மே டி²தத்தாதி தஸ்மிம் ஆராமரோபனாதி³த⁴ம்மே பதிட்டி²தத்தா. தேனபி ஸீலேன ஸம்பன்னத்தாதி தேன யதா²வுத்தத⁴ம்மே கதஸீலே ட²த்வா சிண்ணேன தத³ஞ்ஞேனபி காயவாசஸிகஸம்வரலக்க²ணேன ஸீலேன ஸமன்னாக³தத்தா. த³ஸ குஸலா த⁴ம்மா பூரேந்தி து³ச்சரிதபரிவஜ்ஜனதோ. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ.
வனரோபஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
8. ஜேதவனஸுத்தவண்ணனா
48. ஏஸிதகு³ணத்தா ஏஸியமானகு³ணத்தா ச இஸீ, அஸேக்கா² ஸேக்க²கல்யாணபுது²ஜ்ஜனா ச. இஸீனம் ஸங்கோ⁴ இஸிஸங்கோ⁴. இஸிஸங்கே⁴ன நிஸேவிதம். தேனாஹ ‘‘பி⁴க்கு²ஸங்க⁴னிஸேவித’’ந்தி.
தம் காரேந்தஸ்ஸ க³ந்த⁴குடிபாஸாத³கூடாகா³ராதி³வஸேன ஸினித்³த⁴ஸந்த³ச்சா²யருக்க²லதாவஸேன பூ⁴மிபா⁴க³ஸம்பத்தியா ச அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணம் அதிரமணீயம் தம் ஜேதவனம் சித்தம் தோஸேதி, ததா² அரியானம் நிவாஸபா⁴வேனபீதி ஆஹ ‘‘ஏவம் பட²மகா³தா²ய ஜேதவனஸ்ஸ வண்ணம் கதே²த்வா’’தி. தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘யத்த² அரஹந்தோ விஹரந்தி, தம் பூ⁴மிராமணேய்யக’’ந்தி (த⁴. ப. 98; தே²ரகா³. 991). அபசயகா³மிசேதனா ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴ம் ஆவஹதி கம்மக்க²யாய ஸம்வத்தனதோதி ஆஹ ‘‘கம்மந்தி மக்³க³சேதனா’’தி. சதுன்னம் அரியஸச்சானம் விதி³தகரணட்டே²ன கிலேஸானம் விஜ்ஜ²னட்டே²ன ச விஜ்ஜா. மக்³க³பஞ்ஞா ஸம்மாதி³ட்டீ²தி ஆஹ ‘‘விஜ்ஜாதி மக்³க³பஞ்ஞா’’தி. ஸமாதி⁴பக்கி²கா த⁴ம்மா ஸம்மாவாயாமஸதிஸமாத⁴யோ. யதா² ஹி விஜ்ஜாபி விஜ்ஜாபா⁴கி³யா, ஏவம் ஸமாதி⁴பி ஸமாதி⁴பக்கி²கோ. ஸீலம் ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி ஸீலந்தி ஆஹ ‘‘ஸீலே பதிட்டி²தஸ்ஸ ஜீவிதம் உத்தம’’ந்தி. தி³ட்டி²ஸங்கப்பாதி ஸம்மாதி³ட்டி²ஸங்கப்பா. தத்த² ஸம்மாஸங்கப்பஸ்ஸ ஸம்மாதி³ட்டி²யா உபகாரபா⁴வேன விஜ்ஜாபா⁴வோ வுத்தோ. ததா² ஹி ஸோ பஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ஸங்க³ஹிதோதி வுச்சதி. யதா² ச ஸம்மாஸங்கப்பாத³யோ பஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ஸங்க³ஹிதா, ஏவம் வாயாமஸதியோ ஸமாதி⁴க்க²ந்த⁴ஸங்க³ஹிதாதி ஆஹ ‘‘வாயாமஸதிஸமாத⁴யோ’’தி. த⁴ம்மோதி ஹி இத⁴ ஸமாதி⁴ அதி⁴ப்பேதோ ‘‘ஏவம்த⁴ம்மா தே ப⁴க³வந்தோ அஹேஸு’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.13; ம. நி. 3.197; ஸம். நி. 5.378) விய. வாசாகம்மந்தாஜீவாதி ஸம்மாவாசாகம்மந்தாஜீவா. மக்³க³பரியாபன்னா ஏவ ஹேதே ஸங்க³ஹிதா. தேனாஹ ‘‘ஏதேன அட்ட²ங்கி³கமக்³கே³னா’’தி.
உபாயேன விதி⁴னா அரியமக்³கோ³ பா⁴வேதப்³போ³. தேனாஹ ‘‘ஸமாதி⁴பக்கி²யத⁴ம்ம’’ந்தி. ஸம்மாஸமாதி⁴பக்கி²யம் விபஸ்ஸனாத⁴ம்மஞ்சேவ மக்³க³த⁴ம்மஞ்ச. ‘‘அரியம் வோ, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாஸமாதி⁴ம் தே³ஸேஸ்ஸாமி ஸஉபனிஸம் ஸபரிக்கா²ர’’ந்தி (ம. நி. 3.136) ஹி வசனதோ ஸம்மாதி³ட்டி²ஆத³யோ மக்³க³த⁴ம்மா ஸம்மாஸமாதி⁴பரிக்கா²ரா. விசினேய்யாதி வீமம்ஸேய்ய, பா⁴வேய்யாதி அத்தோ². தத்தா²தி ஹேதும்ஹி பு⁴ம்மவசனம். அரியமக்³க³ஹேதுகா ஹி ஸத்தானம் விஸுத்³தி⁴. தேனாஹ ‘‘தஸ்மிம் அரியமக்³கே³ விஸுஜ்ஜ²தீ’’தி. பஞ்சக்க²ந்த⁴த⁴ம்மம் விசினேய்யாதி பச்சுப்பன்னே பஞ்சக்க²ந்தே⁴ விபஸ்ஸேய்ய. தேஸு விபஸ்ஸியமானேஸு விபஸ்ஸனாய உக்கம்ஸக³தாய யத³க்³கே³ன து³க்க²ஸச்சம் பரிஞ்ஞாபடிவேதே⁴ன படிவிஜ்ஜீ²யதி, தத³க்³கே³ன ஸமுத³யஸச்சம் பஹானபடிவேதே⁴ன படிவிஜ்ஜீ²யதி, நிரோத⁴ஸச்சம் ஸச்சி²கிரியாபடிவேதே⁴ன, மக்³க³ஸச்சம் பா⁴வனாபடிவேதே⁴ன படிவிஜ்ஜீ²யதீதி ஏவம் தேஸு சதூஸு ஸச்சேஸு விஸுஜ்ஜ²தீதி இமஸ்மிம் பக்கே² நிமித்தத்தே² ஏவ பு⁴ம்மம், தேஸு ஸச்சேஸு படிவிஜ்ஜி²யமானேஸூதி அத்தோ².
அவதா⁴ரணவசனந்தி வவத்தா²பனவசனம், அவதா⁴ரணந்தி அத்தோ². ‘‘ஸாரிபுத்தோவா’’தி ச அவதா⁴ரணம் ஸாவகேஸு ஸாரிபுத்தோவ ஸேய்யோதி இமமத்த²ம் தீ³பேதி தஸ்ஸேவுக்கம்ஸபா⁴வதோ. கிலேஸஉபஸமேனாதி இமினா மஹாதே²ரஸ்ஸ தாதி³ஸோ கிலேஸவூபஸமோதி த³ஸ்ஸேதி. தஸ்ஸ ஸாவகவிஸயே பஞ்ஞாய பாரமிப்பத்தி அஹோஸி. யதி³ ஏவம் ‘‘யோபி பாரங்க³தோ பி⁴க்கு², ஏதாவபரமோ ஸியா’’தி இத³ம் தேஸம் பு³த்³தா⁴னம் ஞாணவிஸயே பஞ்ஞாபாரமிப்பத்தானம் வஸேனேவ வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அவதா⁴ரணம்பி விமுத்தியா நானத்தா தீஹி விமுத்தீஹி பாரங்க³தே ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம். தேனாஹ – ‘‘பாரம் க³தோதி நிப்³பா³னம் க³தோ’’திஆதி³. ந தே²ரேன உத்தரிதரோ நாம அத்தி² லப்³ப⁴தி, லப்³ப⁴தி சே, ஏவமேவ லப்³பே⁴ய்யாதி அதி⁴ப்பாயோ.
ஜேதவனஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
9. மச்ச²ரிஸுத்தவண்ணனா
49. மச்ச²ரினோதி மச்சே²ரவந்தோ மச்சே²ரஸமங்கி³னோதி ஆஹ ‘‘மச்சே²ரேன ஸமன்னாக³தா’’தி. மச்சே²ரம் மச்ச²ரியந்தி அத்த²தோ ஏகம். ந வந்த³தீதி வந்த³னமத்தம்பி ந கரோதி, குதோ தா³னந்தி அதி⁴ப்பாயோ. உபட்டா²னம் காதுந்தி மது⁴ரபடிஸந்தா²ரம் கரோதீதி யோஜனா. இத³ம் தாவ முது³மச்ச²ரியம் ந ஹத³யம் விய அத்தானம் த³ஸ்ஸேந்தஸ்ஸ மச்ச²ரியந்தி கத்வா. கிம் துய்ஹம் பாதா³ ருஜ்ஜந்தி நனு துய்ஹம்யேவ ஆக³தக³மனேஸு பாதா³ ருஜ்ஜந்தி, கிந்தே இமே சி²ந்த³ந்தீதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸாமீசிம்பி ந கரோதி குதோ தா³னந்தி அதி⁴ப்பாயோ. யதா²கம்மம் தம்தம்க³தியோ அரந்தி உபக³ச்ச²ந்தீதி அரியா, ஸத்தா. இமே பன குச்சி²தா அரியாதி கத³ரியா, த²த்³த⁴மச்ச²ரினோ. மச்ச²ரியஸதி³ஸஞ்ஹி குச்சி²தம் ஸப்³ப³ஹீனம் நத்தி² ஸப்³ப³கு³ணாபி⁴பூ⁴தத்தா போ⁴க³ஸம்பத்திஆதி³ஸப்³ப³ஸம்பத்தீனம் மூலபூ⁴தஸ்ஸ தா³னஸ்ஸ நிஸேத⁴தோ. இதிஆதீ³ஹி வசனேஹி. அத்தனோ உபகா⁴தகோதி மச்ச²ரியானுயோகே³ன குஸலத⁴ம்மானம் க³திஸம்பத்தியா ச வினாஸகோ.
புஞ்ஞபாபவஸேன ஸம்பரேதப்³ப³தோ உபக³ந்தப்³ப³தோ ஸம்பராயோ, பரலோகோ. காமகு³ணரதீதி காமகு³ணஸன்னிஸ்ஸயோ அஸ்ஸாதோ³. கி²ட்³டா³தி காயிககி²ட்³டா³ வாசஸிககி²ட்³டா³ சேதஸிககி²ட்³டா³தி ஏவம் திவிதா⁴. ஏஸ விபாகோதி சோளாதீ³னம் கிச்ச²லாபோ⁴தி ஏஸ ஏவரூபோ விபாகோ. யமலோகந்தி பரலோகம். உபபஜ்ஜரேதி ஏத்த² இதி-ஸத்³தோ³ பகாரத்தோ². தேன பாளியம் வுத்தம் நிரயம் திரச்சா²னயோனிஞ்ச ஸங்க³ண்ஹாதி.
யாசந்தி நாம அரியயாசனாய. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘உத்³தி³ஸ்ஸ அரியா திட்ட²ந்தி, ஏஸா அரியான யாசனா’’தி (ஜா. 1.7.59). யே ஸம்விப⁴ஜந்தி, தே வத³ஞ்ஞூ நாம ஞத்வா கத்தப்³ப³கரணதோ. விமானப்பபா⁴யாதி நித³ஸ்ஸனமத்தம், உய்யானகப்பருக்க²ப்பபா⁴ஹி தே³வதானம் வத்தா²ப⁴ரணஸரீரப்பபா⁴ஹிபி ஸக்³கே³ பகாஸேந்தியேவ. பகாஸந்தீதி வா பாகடா ஹோந்தி, ந அபாயலோகே விய அபாகடாதி அத்தோ². பரஸம்ப⁴தேஸூதி ஸயம் ஸம்ப⁴தம் அனாபஜ்ஜித்வா பரேஹேவ ஸம்ப⁴ரிதேஸு ஸுகூ²பகரணேஸு. தேனாஹ பாளியம் ‘‘வஸவத்தீவ மோத³ரே’’தி, பரனிம்மிதபோ⁴கே³ஸு வஸவத்தீ தே³வபுத்தா விய ஸுக²ஸமங்கி³தாய மோத³ந்தீதி அத்தோ². ஏவம் வுத்தஸம்பராயோதி ஏதே ஸக்³கா³தி ஏவம் ஹேட்டா² வுத்தஸம்பராயோ. உபி⁴ன்னந்தி ஏதேஸம் யதா²வுத்தானம் உபி⁴ன்னம் து³க்கடஸுகடகம்மகாரீனம். ததோ சவித்வா ததோ நிரயஸக்³கா³தி³தோ சவித்வா மனுஸ்ஸேஸு நிப்³ப³த்ததி. தேஸு யோ மச்ச²ரீ மனுஸ்ஸேஸு நிப்³ப³த்தோ, ஸோ த³லித்³தோ³ ஹுத்வா புப்³ப³சரியவஸேன மச்ச²ரீயேவ ஹோந்தோ தா³ராதி³ப⁴ரணத்த²ம் மச்ச²கச்ச²பாதீ³னி ஹந்த்வா புனபி நிரயே நிப்³ப³த்தோ. இதரோ ஸுத்³தா⁴ஸயோ ஸமித்³தோ⁴ ஹுத்வா புப்³ப³சரியாவஸேன புனபி புஞ்ஞானி கத்வா ஸக்³கே³ நிப்³ப³த்தேய்ய. தேனாஹ ‘‘புன ஸம்பராயேபி து³க்³க³திஸுக³தியேவ ஹோதீ’’தி.
மச்ச²ரிஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
10. க⁴டீகாரஸுத்தவண்ணனா
50. ‘‘உபபன்னாஸே’’தி ஸே-காராக³மம் கத்வா நித்³தே³ஸோ, ‘‘உபபன்னா’’இச்சேவ அத்தோ²தி ஆஹ ‘‘நிப்³ப³த்திவஸேன உபக³தா’’தி. அத்தனோ ஸம்பத்திதோ அவிஹானதோ அவிஹா, தேஸம் ப்³ரஹ்மலோகோ அவிஹாப்³ரஹ்மலோகோ, தஸ்மிம். உபபத்திஸமனந்தரமேவாதி பட²மகோட்டா²ஸே ஏவ. அரஹத்தப²லவிமுத்தியாதி அஸேக்க²விமுத்தியா. ஸேக்க²விமுத்தியா பன அவிஹூபபத்திதோ பகே³வ விமுத்தா. மானுஸம் தே³ஹம் ஸமதிக்கமந்தி சித்துபக்கிலேஸபஹானவஸேனாதி ப²லேன ஹேதுத³ஸ்ஸனமித³ந்தி ஆஹ ‘‘மானுஸம் தே³ஹந்தி இத⁴…பே… வுத்தானீ’’தி. தி³வி ப⁴வம் தி³ப்³ப³ம், ப்³ரஹ்மத்தபா⁴வஸஞ்ஞிதம் க²ந்த⁴பஞ்சகம். தத்த² ஸம்யோஜனகோதி வுத்தம் ‘‘தி³ப்³ப³ம் யோக³ந்தி பஞ்ச உத்³த⁴ம்பா⁴கி³யஸம்யோஜனானீ’’தி. இமஸ்ஸாதி தே³வபுத்தஸ்ஸ. ‘‘ஹித்வா மானுஸம் தே³ஹம், தி³ப்³ப³யோக³ம் உபச்சகு³’’ந்தி தேஸம் த்வம் குஸலம் ஸப்³பா³வஜ்ஜப்பஹானேன அனவஜ்ஜதம் பா⁴ஸதீதி குஸலீ வதே³ஸி. அத்தே²ன ஸத்³த³ஸ்ஸ அபே⁴தோ³பசாரம் கத்வா க³ம்பீ⁴ரவசனம் வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘க³ம்பீ⁴ரத்த²’’ந்தி அத்த²ஸ்ஸேவ க³ம்பீ⁴ரதோ, ந ஸத்³த³ஸ்ஸ. ஸமுச்சி²ன்னகாமராக³தாய ஸப்³ப³ஸோ காமவிஸயப்பஹானேன நிராமிஸப்³ரஹ்மசாரீ நாம அனாகா³மீ. நிவாஸனட்டா²னபூ⁴தோ ஸமானோ ஏகோ கா³மோ ஏதஸ்ஸாதி ஆஹ ‘‘ஏககா³மவாஸீ’’தி.
க⁴டீகாரஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
ஆதி³த்தவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.