3. ஸத்திவக்³கோ³

1.ஸத்திஸுத்தவண்ணனா

21. தே³ஸனாஸீஸந்தி தே³ஸனாபதே³ஸலக்க²ணவசனந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ஓமட்டோ²தி அதோ⁴முக²ம் கத்வா தி³ன்னப்பஹாரோ. இமினா ஏவ பஸங்கே³ன பஹாரே விபா⁴க³தோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘சத்தாரோ ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். உபரி ட²த்வாதி ஹத்தி²ஆதீ³னம் உபரி ட²த்வா. அதோ⁴முக²ம் தி³ன்னப்பஹாரோதி க²க்³க³கரவாலாதீ³னம் அதோ⁴முக²ம் கத்வா பஹதபஹாரோ. உம்மட்டோ² வுத்தவிபரியாயேன வேதி³தப்³போ³. விவித⁴ப்பஹாரோ விமட்டோ². ‘‘ஓமட்டோ² க³ஹிதோ’’தி வத்வா தஸ்ஸேவ க³ஹணே காரணம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸோ ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். து³க்³க³ந்த⁴கிமிஆதீ³னம் வஸேன அந்தோதோ³ஸோ. மஞ்சேன ஸத்³தி⁴ம் ப³ந்தி⁴த்வாதி யஸ்மிம் மஞ்சே வணிகபுக்³க³லோ நிபன்னோ, தத்த² தம் ஸுப³ந்த⁴ம் கத்வா பாத³ட்டா²னம் உத்³த⁴ம் கரோந்தேஹி ஸீஸட்டா²னம் அதோ⁴ காதப்³ப³ம். தேனாஹ ‘‘அதோ⁴ஸிரோ காதப்³போ³’’தி. பரிப்³ப³ஜேதி பவத்தேய்ய. ஸா பன பவத்தி பா⁴வனாவிஹாரேன யுத்தாதி ஆஹ ‘‘விஹரேய்யா’’தி.

ஸல்லஸ்ஸ உப்³ப³ஹனம் ஸல்லுப்³ப³ஹனம். அத்த²ம் பரித்தகம் க³ஹேத்வா டி²தா உபமாகாரஸ்ஸ விக்க²ம்ப⁴னப்பஹானஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா. தேனாஹ ‘‘புனப்புன’’ந்திஆதி³. அனுப³ந்தோ⁴வ ஹோதி ஸதி பச்சயே உப்பஜ்ஜனாரஹதோ தே³வதாய காமராக³ப்பஹானஸ்ஸ ஜோதிதத்தா. நனு ப⁴க³வதா அனாகா³மிமக்³கே³ன தே³ஸனா நிட்டா²பேதப்³பா³தி? ந, இதரிஸ்ஸா ஞாணப³லானுரூபதே³ஸனாய பவத்தேதப்³ப³தோ. வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயானுகுலஞ்ஹி த⁴ம்மம் த⁴ம்மஸ்ஸாமீ தே³ஸேதீதி.

ஸத்திஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. பு²ஸதிஸுத்தவண்ணனா

22. கம்மம் அபு²ஸந்தந்தி கம்மப²ஸ்ஸம் அபு²ஸந்தம், கம்மம் அகரோந்தந்தி அத்தோ². விபாகோ ந பு²ஸதீதி விபாகப²ஸ்ஸோ ந பு²ஸதி, விபாகோ ந உப்பஜ்ஜதேவ காரணஸ்ஸ அபா⁴வதோ. ஏவம் ப்³யதிரேகமுகே²ன கம்மவட்டேன விபாகவட்டம் ஸம்ப³ந்த⁴ம் கத்வா அத்த²ம் வத்வா இதா³னி கேவலம் கம்மவட்டவஸேன அத்த²ம் வத³ந்தோ ‘‘கம்மமேவா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² நாகரோதோ கரியதீதி கம்மம் அகுப்³ப³தோ ந கயிரதி, அனபி⁴ஸந்தி⁴கதகம்மம் நாம நத்தீ²தி அத்தோ². இதா³னி தமேவத்த²ம் அன்வயதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பு²ஸந்தஞ்சா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ததோதி பு²ஸனஹேது. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ. வுத்தமேவத்த²ம் ஸகாரணம் கத்வா பரிவேடி²தவஸேன விபூ⁴தம் கத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தஸ்மா பு²ஸந்த’’ந்திஆதி³ வுத்தம். த⁴ம்மதாதி காரகஸ்ஸேவ கம்மவிபாகானுப³ந்தோ⁴, நாகாரகஸ்ஸாதி அயம் கம்மவிபாகானம் ஸபா⁴வோ.

பச்சேதி உபக³ச்ச²தி அனுப³ந்த⁴தி. பாபந்தி பாபகம் கம்மம் ப²லஞ்ச. அயஞ்ச அத்தோ² அரஞ்ஞே லுத்³த³கஸ்ஸ உய்யோஜனாய ஸுனகே²ஹி பரிவாரியமானஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ப⁴யேன ருக்க²ம் ஆருள்ஹஸ்ஸ சீவரே லுத்³த³ஸ்ஸ உபரி பதிதே தஸ்ஸ ஸுனகே²ஹி கா²தி³த்வா மாரிதவத்து²னா தீ³பேதப்³போ³தி.

பு²ஸதிஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. ஜடாஸுத்தவண்ணனா

23. யேன அத்தே²ன தண்ஹா ‘‘ஜடா’’தி வுத்தா, தமேவத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஜாலினியா’’தி வுத்தம். ஸா ஹி அட்ட²ஸததண்ஹாவிசரிதபபே⁴தா³ அத்தனோ அவயவபூ⁴தா ஏவ ஜாலா ஏதிஸ்ஸா அத்தீ²தி ஜாலினீதி வுச்சதி. இதா³னிஸ்ஸா ஜடாகாரேன பவத்திம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸா ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ரூபாதீ³ஸு ஆரம்மணேஸூதி தஸ்ஸா பவத்திட்டா²னமாஹ ரூபாதி³ச²ளாரம்மணவினிமுத்தஸ்ஸ தண்ஹாவிஸயஸ்ஸ அபா⁴வதோ. ஹேட்டு²பரியவஸேனாதி கதா³சி ரூபாரம்மணே கதா³சி யாவ த⁴ம்மாரம்மணா, கதா³சி த⁴ம்மாரம்மணே கதா³சி யாவ ரூபாரம்மணாதி ஏவம் ஹேட்டா² ச உபரி ச பவத்திவஸேன. தே³ஸனாக்கமேன சேத்த² ஹேட்டு²பரியதா வேதி³தப்³பா³, காமராகா³தி³வஸேனபி அயமத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஸங்கா²ரானம் க²ணிகபா⁴வதோ அபராபருப்பத்தி ஏத்த² ஸம்ஸிப்³ப³னந்தி ஆஹ ‘‘புனப்புனம் உப்பஜ்ஜனதோ ஸம்ஸிப்³ப³னட்டே²னா’’தி. இத³ம் யேன ஸம்ப³ந்தே⁴ன ஜடா வியாதி ஜடாதி ஜடாதண்ஹானம் உபமூபமேய்யதா, தம்த³ஸ்ஸனம். அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ² – யதா² ஜாலினீ வேளுகு³ம்ப³ஸ்ஸ ஸாகா², தாஸம் ஸஞ்சயாத³யோ ச அத்தனோ அவயவேஹி ஸம்ஸிப்³பி³தா வினத்³தா⁴ ‘‘ஜடா’’தி வுச்சந்தி, ஏவம் தண்ஹாபி ஸம்ஸிப்³ப³னஸபா⁴வேனாதி.

இமே ஸத்தா ‘‘மம இத³’’ந்தி பரிக்³க³ஹிதம் அத்தனிப்³பி³ஸேஸம் மஞ்ஞமானா அப்³ப⁴ந்தரிமம் கரோந்தி. அப்³ப⁴ந்தரட்டோ² ச அந்தோ-ஸத்³தோ³தி ஸகபரிக்கா²ரேஸு உப்பஜ்ஜனமானாபி தண்ஹா ‘‘அந்தோஜடா’’தி வுத்தா. பப்³ப³ஜிதஸ்ஸ பத்தாதி³, க³ஹட்ட²ஸ்ஸ ஹத்தி²ஆதி³ ஸகபரிக்கா²ரோ. அத்தாதி ப⁴வதி ஏத்த² அபி⁴மானோதி அத்தபா⁴வோ, உபாதா³னக்க²ந்த⁴பஞ்சகம். ஸரீரந்தி கேசி. ‘‘மம அத்தபா⁴வோ ஸுந்த³ரோ, அஸுகஸ்ஸ விய மம அத்தபா⁴வோ ப⁴வேய்யா’’திஆதி³னா ஸகஅத்தபா⁴வாதீ³ஸு தண்ஹாய உப்பஜ்ஜனாகாரோ வேதி³தப்³போ³. அத்தனோ சக்கா²தீ³னி அஜ்ஜ²த்திகாயதனானி, அத்தனோ ச பரேஸஞ்ச ரூபாதீ³னி பா³ஹிராயதனானி, பரேஸம் ஸப்³பா³னி வா. ஸபரஸந்ததிபரியாபன்னானி வா சக்கா²தீ³னி அஜ்ஜ²த்திகாயதனானி, ததா² ரூபாதீ³னி பா³ஹிராயதனானி. பரித்தமஹக்³க³தப⁴வேஸு பவத்தியாபி தண்ஹாய அந்தோஜடாப³ஹிஜடாபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. காமப⁴வோ ஹி கஸ்ஸசிபி கிலேஸஸ்ஸ அவிக்க²ம்பி⁴தத்தா கத்த²சிபி அவிமுத்தோ அஜ்ஜ²த்தக்³க³ஹணஸ்ஸ விஸேஸபச்சயோதி ‘‘அஜ்ஜ²த்தம் அந்தோ’’தி ச வுச்சதி, தப்³பி³பரியாயதோ ரூபாரூபப⁴வோ ‘‘ப³ஹித்³தா⁴ ப³ஹீ’’தி ச. தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘அஜ்ஜ²த்தஸம்யோஜனோ புக்³க³லோ, ப³ஹித்³தா⁴ஸம்யோஜனோ புக்³க³லோ’’தி (அ. நி. 2.37).

விஸயபே⁴தே³ன பவத்திஆகாரபே⁴தே³ன அனேகபே⁴த³பி⁴ன்னம்பி தண்ஹம் ஜடாபா⁴வஸாமஞ்ஞேன ஏகந்தி க³ஹேத்வா ‘‘தாய ஏவம் உப்பஜ்ஜமானாய ஜடாயா’’தி வுத்தம். ஸா பன பஜாதி வுத்தஸத்தஸந்தானபரியாபன்னா ஏவ ஹுத்வா புனப்புனம் தம் ஜடேந்தீ வினந்த⁴ந்தீ பவத்ததீதி ஆஹ ‘‘ஜடாய ஜடிதா பஜா’’தி. ததா² ஹி பரமத்த²தோ யதி³பி அவயவப்³யதிரேகேன ஸமுதா³யோ நத்தி², ஏகதே³ஸோ பன ஸமுதா³யோ நாம ந ஹோதீதி அவயவதோ ஸமுதா³யம் பி⁴ன்னம் கத்வா உபமூபமேய்யம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யதா² நாம வேளுஜடாதீ³ஹி…பே… ஸம்ஸிப்³பி³தா’’தி ஆஹ. இமம் ஜடந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தீஸு தா⁴தூஸு ஏகம்பி அஸேஸேத்வா ஸம்ஸிப்³ப³னேன தேதா⁴துகம் ஜடேத்வா டி²தம். தேனஸ்ஸா மஹாவிஸயதம் விஜடனஸ்ஸ ச ஸுது³க்கரபா⁴வமாஹ. விஜடேதும் கோ ஸமத்தோ²தி இமினா ‘‘விஜடயே’’தி பத³ம் ஸத்திஅத்த²ம், ந விதி⁴அத்த²ந்தி த³ஸ்ஸேதி.

ஏவம் ‘‘அந்தோஜடா’’திஆதி³னா புட்டோ² அத²ஸ்ஸ ப⁴க³வா தமத்த²ம் விஸ்ஸஜ்ஜேந்தோ ‘‘ஸீலே பதிட்டா²யா’’திஆதி³மாஹ. ஏத்த² ஸீலேதி குஸலஸீலே. தம் பன பாதிமோக்க²ஸம்வராதி³பே⁴தே³ஸு பரிஸுத்³த⁴மேவ இச்சி²தப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலே’’தி.

நரதி நேதீதி நரோ, புரிஸோ. காமம் இத்தீ²பி தண்ஹாஜடாவிஜடனே ஸமத்தா² அத்தி², பதா⁴னமேவ பன ஸத்தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘நரோ’’தி ஆஹ யதா² ‘‘ஸத்தா² தே³வமனுஸ்ஸான’’ந்தி, அட்ட²கதா²யம் பன அவிபா⁴கே³ன புக்³க³லபரியாயோ அயந்தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘நரோதி ஸத்தோ’’தி வுத்தம். விபாகபூ⁴தாய ஸஹ பஞ்ஞாய ப⁴வதீதி ஸபஞ்ஞோ. தாய ஹி ஆதி³தோ பட்டா²ய ஸந்தானவஸேன ப³ஹுலம் பவத்தமானாய அயம் ஸத்தோ ஸவிஸேஸம் ஸபஞ்ஞோதி வத்தப்³ப³தம் அரஹதி. விபாகபஞ்ஞாபி ஹி ஸந்தானவிஸேஸேன பா⁴வனாபஞ்ஞுப்பத்தியா உபனிஸ்ஸயபச்சயோ ஹோதி அஹேதுகத்³விஹேதுகானம் தத³பா⁴வதோ. கம்மஜதிஹேதுகபடிஸந்தி⁴பஞ்ஞாயாதி கம்மஜாய திஹேதுகபடிஸந்தி⁴யம் பஞ்ஞாயாதி ஏவம் திஹேதுகஸத்³தோ³ படிஸந்தி⁴ஸத்³தே³ன ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³போ³, ந பஞ்ஞாஸத்³தே³ன. ந ஹி பஞ்ஞா திஹேதுகா அத்தி². படிஸந்தி⁴தோ பபு⁴தி பவத்தமானா பஞ்ஞா ‘‘படிஸந்தி⁴யம் பஞ்ஞா’’தி வுத்தா தம்மூலகத்தா, ந படிஸந்தி⁴க்க²ணே பவத்தா ஏவ.

சிந்தேதி ஆரம்மணம் உபனிஜ்ஜா²யதீதி சித்தம், ஸமாதி⁴. ஸோ ஹி ஸாதிஸயம் உபனிஜ்ஜா²னகிச்சோ. ந ஹி விதக்காத³யோ வினா ஸமாதி⁴னா தமத்த²ம் ஸாதே⁴ந்தி, ஸமாதி⁴ பன தேஹி வினாபி ஸாதே⁴தீதி. பகு³ணப³லவபா⁴வாபாத³னேன பச்சயேஹி சித்தம், அத்தஸந்தானம் சினோதீதிபி சித்தம், ஸமாதி⁴. பட²மஜ்ஜா²னாதி³வஸேன சித்தவிசித்ததாய இத்³தி⁴விதா⁴தி³சித்தகரணேன ச ஸமாதி⁴ சித்தந்தி வினாபி பரோபதே³ஸேனஸ்ஸ சித்தபரியாயோ லப்³ப⁴தேவ. அட்ட²கதா²யம் பன சித்த-ஸத்³தோ³ விஞ்ஞாணே நிருள்ஹோதி கத்வா வுத்தம் ‘‘சித்தஸீஸேன ஹேத்த² அட்ட² ஸமாபத்தியோ கதி²தா’’தி. யதா²ஸபா⁴வம் பகாரேஹி ஜானாதீதி பஞ்ஞா. ஸா யதி³பி குஸலாதி³பே⁴த³தோ ப³ஹுவிதா⁴, ‘‘பா⁴வய’’ந்தி பன வசனதோ பா⁴வேதப்³பா³ இதா⁴தி⁴ப்பேதாதி தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பஞ்ஞானாமேன விபஸ்ஸனா கதி²தா’’தி. யதி³பி கிலேஸானம் பஹானம் ஆதாபனம், தம் ஸம்மாதி³ட்டி²ஆதீ³னம்பி அத்தே²வ, ஆதப்பஸத்³தோ³ விய பன ஆதாப-ஸத்³தோ³ வீரியே ஏவ நிருள்ஹோதி ஆஹ ‘‘ஆதாபீதி வீரியவா’’தி. யதா² கம்மட்டா²னம் தாய பஞ்ஞாய பரிதோ ஹரீயதி பவத்தீயதி, ஏவம் ஸாபி தத³த்த²ம் யோகி³னாதி ஆஹ ‘‘பாரிஹாரியபஞ்ஞா’’தி. அபி⁴க்கமாதீ³னி ஸப்³ப³கிச்சானி ஸாத்த²கஸம்பஜஞ்ஞாதி³வஸேன பரிச்சி²ஜ்ஜ நேதீதி ஸப்³ப³கிச்சபரிணாயிகா.

யஸ்மா புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னேன கா³தா² பா⁴ஸிதா, தஸ்மா புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னமேவ உபமம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யதா² நாம புரிஸோ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஸுனிஸிதந்தி ஸுட்டு² நிஸிதம், அதிவிய திகி²ணந்தி அத்தோ². ஸத்த²ஸ்ஸ நிஸிததரபா⁴வகரணம் நிஸானஸிலாயம், பா³ஹுப³லேன சஸ்ஸ உக்கி²பனந்தி உப⁴யம்பேதம் அத்தா²பன்னம் கத்வா உபமா வுத்தாதி தது³ப⁴யம் உபமேய்யம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸமாதி⁴ஸிலாயம் ஸுனிஸிதம்…பே… பஞ்ஞாஹத்தே²ன உக்கி²பித்வா’’தி ஆஹ. ஸமாதி⁴கு³ணேன ஹி பஞ்ஞாய திக்க²பா⁴வோ. யதா²ஹ ‘‘ஸமாஹிதோ யதா²பூ⁴தம் பஜானாதீ’’தி (ஸம். நி. 3.5; 4.99; 5.1071). வீரியஞ்சஸ்ஸா உபத்த²ம்ப⁴கம் பக்³க³ண்ஹனதோ. விஜடேய்யாதி விஜடேதும் ஸக்குணேய்ய. வுட்டா²னகா³மினிவிபஸ்ஸனாய ஹி வத்தமானாய யோகா³வசரோ தண்ஹாஜடம் விஜடேதும் ஸமத்தோ² நாம. விஜடனஞ்சேத்த² ஸமுச்சே²த³வஸேன பஹானந்தி ஆஹ – ‘‘ஸஞ்சி²ந்தே³ய்ய ஸம்பதா³லேய்யா’’தி.

மக்³க³க்க²ணே பனேஸ விஜடேதி நாம, அக்³க³ப²லக்க²ணே ஸப்³ப³ஸோ விஜடிதஜடோ நாம. தேனாஹ ‘‘இதா³னீ’’திஆதி³. யஸ்மா ஜடாய விஜடனம் அரியமக்³கே³ன, தஞ்ச கோ² நிப்³பா³னம் ஆக³ம்ம, தஸ்மா தம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘ஜடாய விஜடனோகாஸ’’ந்தி. யத்த² பன ஸா விஜடீயதி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யத்த² நாமஞ்சா’’திஆதி³ வுத்தம். ‘‘படிக⁴ம் ரூபஸஞ்ஞா சா’’தி கா³தா²ஸுக²த்த²ம் ஸானுனாஸிகம் கத்வா நித்³தே³ஸோ, ‘‘படிக⁴ரூபஸஞ்ஞா’’தி வுத்தம் ஹோதி. படிக⁴ஸஞ்ஞாவஸேன காமப⁴வோ க³ஹிதோ காமப⁴வபரியாபன்னத்தா தாய. பத²வீகஸிணாதி³ரூபே ஸஞ்ஞா ரூபஸஞ்ஞா. உப⁴யத்தா²பி ஸஞ்ஞாஸீஸேன சித்துப்பாத³ஸ்ஸேவ க³ஹணம். ப⁴வஸங்கே²பேனாதி ப⁴வபா⁴வேன ஸங்கி²பிதப்³ப³தாய, ப⁴வலக்க²ணேன ஏகலக்க²ணத்தாதி அத்தோ². ரூபே வா விரஜ்ஜனவஸேன ச வத்தும் ஸக்குணேய்யா இத⁴ ரூபஸஞ்ஞாதி வுத்தா, ஏவம்பேத்த² அரூபப⁴வஸ்ஸ ச க³ஹிததா வேதி³தப்³பா³. ‘‘நாமஞ்ச ரூபஞ்சா’’தி அனவஸேஸதோ நாமரூபம் க³ஹிதந்தி அரூபப⁴வ-அஸஞ்ஞப⁴வானம்பேத்த² க³ஹணம் ஸித்³த⁴ந்தி அபரே. பரியாதி³யனட்டா²னேதி பரியாதி³யனகாரணே ஸப்³ப³ஸோ கே²பனனிமித்தே நிப்³பா³னே. தேனாஹ ‘‘நிப்³பா³னம்…பே… த³ஸ்ஸிதோ ஹோதீ’’தி.

ஜடாஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. மனோனிவாரணஸுத்தவண்ணனா

24. ஏவம்லத்³தி⁴காதி ஸப்³ப³தா²பி சித்துப்பத்தி ஸது³க்கா², ஸப்³ப³தா²பி அசித்தகபா⁴வோ ஸேய்யோ, தஸ்மா யதோ குதோசி சித்தம் நிவாரேதப்³ப³ந்தி ஏவம்தி³ட்டி²கா. ஸோதி ஸத்தோ. அனிய்யானிககத²ம் கதே²தி அயோனிஸோ சித்தனிவாரணம் வத³ந்தீ. ஸம்யதபா⁴வம் ஆக³தந்தி ராக³விஸேவனாதி³தோ ஸம்மதே³வ ஸம்யதபா⁴வம் ஓதரபா⁴வம். த⁴ம்மசரியாவஸேன ஹி பவத்தமானே சித்தே நத்தி² ஈஸகம்பி ராகா³தி³விஸேவனம், ந தஸ்ஸ ஸம்பதி ஆயதிஞ்ச கோசி அனத்தோ² ஸியா, தஸ்மா தம் மனோ ஸப்³ப³தோ அனவஜ்ஜவுத்திதோ ந நிவாரேதப்³ப³ம். தேனாஹ ‘‘தா³னம் த³ஸ்ஸாமீ’’திஆதி³. யதோ யதோதி யதோ யதோ ஸாவஜ்ஜவுத்திதோ அயோனிஸோமனஸிகாரதோ. தந்தி மனோ நிவாரேதப்³ப³ம் அனத்தா²வஹத்தா.

மனோனிவாரணஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

5. அரஹந்தஸுத்தவண்ணனா

25. கதாவீதி கதவா, பரிஞ்ஞாதி³கிச்சம் கத்வா நிட்ட²பேத்வா டி²தோதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘சதூஹி மக்³கே³ஹி கதகிச்சோ’’தி. ஸ்வாயமத்தோ² அரஹந்திஆதி³ஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னதோ விஞ்ஞாயதி. ஏவம் ‘‘அஹம் வதா³மீ’’திஆதி³ஆகாரேன புச்ச²தி.

க²ந்தா⁴தீ³ஸு குஸலோதி க²ந்தா⁴யதனாதீ³ஸு ஸலக்க²ணாதீ³ஸு ச ஸமூஹாதி³வஸேன பவத்தியஞ்ச சே²கோ யதா²பூ⁴தவேதீ³. உபலத்³தி⁴னிஸ்ஸிதகத²ந்தி அத்துபலத்³தி⁴னிஸ்ஸிதகத²ம் ஹித்வா. வோஹாரபே⁴த³ம் அகரோந்தோதி ‘‘அஹம் பரமத்த²ம் ஜானாமீ’’தி லோகவோஹாரம் பி⁴ந்த³ந்தோ அவினாஸேந்தோ லோகே லோகஸமஞ்ஞமேவ நிஸ்ஸாய ‘‘அஹம், மமா’’தி வதே³ய்ய. க²ந்தா⁴ பு⁴ஞ்ஜந்தீதிஆதி³னா வோஹாரபே⁴த³ம், தத்த² ச ஆதீ³னவம் த³ஸ்ஸேதி.

மானோ நாம தி³ட்டி²யா ஸமது⁴ரோ. ததா² ஹி து³தியமக்³கா³தீ³ஸு ஸம்மாதி³ட்டி²யா பஹானாபி⁴ஸமயஸ்ஸ படிவிபச்சனீகே படிபத்திஸித்³தி⁴. தேனாஹ ‘‘யதி³ தி³ட்டி²யா வஸேன ந வத³தி, மானவஸேன நு கோ² வத³தீதி சிந்தேத்வா’’தி. விதூ⁴பிதாதி ஸந்தாபிதா ஞாணக்³கி³னா த³ட்³டா⁴. தே பன வித்³த⁴ம்ஸிதா நாம ஹோந்தீதி ஆஹ ‘‘வித⁴மிதா’’தி. மமங்காராத³யோ மயந்தி ஸத்தஸந்தானே ஸதி பவத்தந்தி ஏதேனாதி மயோ, மஞ்ஞனா. மயோ ஏவ மயதாதி ஆஹ ‘‘மயதந்தி மஞ்ஞன’’ந்தி.

அரஹந்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

6. பஜ்ஜோதஸுத்தவண்ணனா

26. தி³வாரத்திந்தி ந ஆதி³ச்சோ விய தி³வா ஏவ, ந சந்தி³மா விய ரத்திம் ஏவ, அத² கோ² தி³வா ச ரத்திஞ்ச. தத்த² தத்தா²தி யத்த² யத்த² ஸம்பஜ்ஜலிதோ, தத்த² தத்தே²வ பதே³ஸே, ந ஆதி³ச்சோ விய சந்தி³மா விய ஸகலம் மஹாதி³ஸம் தி³ஸந்தராளஞ்ச. ஞாணானுபா⁴வேன உப்பன்னாலோகோ ஞாணாலோகோதி வத³ந்தி. ‘‘இத³ம் து³க்க²ம் அரியஸச்சந்தி புப்³பே³ மே, பி⁴க்க²வே, அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு சக்கு²ம் உத³பாதி³ ஞாணம் உத³பாதி³ பஞ்ஞா உத³பாதி³ விஜ்ஜா உத³பாதி³ ஆலோகோ உத³பாதீ³’’தி (ஸம். நி. 5.1081; மஹாவ. 15; படி. ம. 2.30) பன வசனதோ மக்³கோ³ ஞாணாலோகோ. ‘‘தமோ விஹதோ, ஆலோகோ உப்பன்னோ’’தி (ம. நி. 1.386; பாரா. 12) வா வசனதோ விஜ்ஜத்தயாலோகோ ஞாணாலோகோ. பட²மாபி⁴ஸம்போ³தி⁴யம் விய ஸஞ்ஜாதபீதிவிப்பா²ரோ, விஸேஸதோ ரதனக⁴ரே ஸமந்தபட்டா²னவிசினனே ஸஞ்ஜாதபீதிவஸேன உப்பன்னஸரீரோபா⁴ஸோ வா பீதிஆலோகோ. தத்தே²வ உப்பன்னபஸாத³வஸேன ஸஞ்ஜாதஆலோகோவ பஸாதா³லோகோ. த⁴ம்மசக்கபவத்தனே ‘‘அஞ்ஞாஸி வத, போ⁴, கோண்ட³ஞ்ஞோ’’தி உப்பன்னபஸாதா³லோகோதி ச வத³ந்தி. ஸப்³ப³த்தே²வ ஸத்து² த⁴ம்மதே³ஸனா ஸத்தானம் ஹத³யதமம் வித⁴மந்தீ த⁴ம்மகதா²ஆலோகோ. ஸப்³போ³பி பு³த்³தா⁴னம் பாதுபா⁴வா உப்பன்னோ ஆலோகோதி இமினா ஸாவகானம் தே³ஸனாய ஸஞ்ஜாதத⁴ம்மாலோகோபி பு³த்³தா⁴னுபா⁴வோதி த³ஸ்ஸேதி.

பஜ்ஜோதஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

7. ஸரஸுத்தவண்ணனா

27. ஸரணதோ அவிச்சே²த³வஸேன பவத்தனதோ க²ந்தா⁴தீ³னம் படிபாடி ஸரா. தேனாஹ ‘‘இமே ஸம்ஸாரஸரா’’தி. குதோதி கேன காரணேன, கிம்ஹி வா? தேனாஹ ‘‘கிம் ஆக³ம்மா’’தி? ந பதிட்டா²தி பச்சயாபா⁴வதோ. ஆபோதிஆதி³னா பாளியம் சதுன்னம் மஹாபூ⁴தானம் அப்பதிட்டா²னாபதே³ஸேன தத்த² காமரூபப⁴வானம் அபா⁴வோ த³ஸ்ஸிதோ. தது³ப⁴யாபா⁴வத³ஸ்ஸனேன ஹேட்டா² வுத்தனயேனேவ அரூபப⁴வஸ்ஸபி அபா⁴வோ த³ஸ்ஸிதோவ ஹோதி, யதா²ருதவஸேன வா ஏத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. யஸ்மா புரிமா த்³வே க³ஹிதா, க³ஹிதஞ்ச அத்த²ம் பரிக்³க³ஹேத்வாவ பச்சி²மத்தோ² பவத்தோதி.

ஸரஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

8. மஹத்³த⁴னஸுத்தவண்ணனா

28. நிதீ⁴யதீதி நிதா⁴னம். நிதா⁴தப்³ப³தம் க³தம் நிஹிதந்தி அத்தோ². முத்தஸாராதீ³தி முத்தாமணிவேளுரியபவாளரஜதஜாதரூபாதி³. ஸுவண்ணரஜதபா⁴ஜனாதீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன கஹாபண-த⁴ஞ்ஞகோட்ட²ப⁴ண்டா³தி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. தம்பி ஹி நிச்சபரிப்³ப³யவஸேன பு⁴ஞ்ஜீயதீதி ‘‘போ⁴கோ³’’தி வுச்சதி. அஞ்ஞமஞ்ஞம் அபி⁴கி³ஜ்ஜ²ந்தீதி அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ ஸந்தகம் அபி⁴கி³ஜ்ஜ²ந்தி. தேனாஹ ‘‘பத்தே²ந்தீ’’தி. அனலங்கதாதி ந அலம் பரியத்தந்தி ஏவம் கதசித்தா, அத்ரிச்ச²தாமஹிச்ச²தாஹி அபி⁴பூ⁴தா. தேனாஹ ‘‘அதித்தா அபரியத்தஜாதா’’தி. உஸ்ஸுக்கஜாதேஸூதி தம்தம்கிச்சே ஸஞ்ஜாதஉஸ்ஸுக்கேஸு. நானாகிச்சஜாதேஸூதி நானாவித⁴கிச்சேஸு, ஸஞ்ஜாதனானாகிச்சேஸு வா. வட்டகா³மிகபஸுதேன வட்டஸோதம் அனுஸரந்தேஸு. தண்ஹானிவாஸதாய கே³ஹந்திபி அகா³ரந்திபி வுச்சதீதி ஆஹ ‘‘மாதுகா³மேன ஸத்³தி⁴ம் கே³ஹ’’ந்தி. விராஜியாதி ஹேதுஅத்த²தீ³பகம் பத³ந்தி ஆஹ ‘‘விராஜேத்வா’’தி, த்வா-ஸத்³தோ³பி சாயம் ஹேதுஅத்தோ²தி.

மஹத்³த⁴னஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

9. சதுசக்கஸுத்தவண்ணனா

29. இரியா வுச்சதி காயேன கத்தப்³ப³கிரியா, தஸ்ஸா பவத்திட்டா²னபா⁴வதோ இரியாபதோ², க³மனாதி³. தம் அபராபரப்பவத்தியா சக்கம். தேனாஹ ‘‘சதுசக்கந்தி சதுஇரியாபத²’’ந்தி. நவத்³வாரந்தி கரஜகாயோ அதி⁴ப்பேதோ. ஸோ ச கேஸாதி³அஸுசிபரிபூரோதி ஆஹ ‘‘புண்ணந்தி அஸுசிபூர’’ந்தி. தண்ஹாய ஸம்யுத்தந்தி தண்ஹாஸஹிதம். தேன ந கேவலம் ஸபா⁴வதோ ஏவ, அத² கோ² நிஸ்ஸிதத⁴ம்மோ ச அஸுசிம் த³ஸ்ஸேதி. மாதுகுச்சி²ஸங்கா²தே அஸுசிபங்கே ஜாதத்தா பங்கஜாதம், கேஸாதி³அஸுசிபங்கஜாதத்தா ச பங்கஜாதம். யாத்ராதி அபக³மோ. தேன ஸபா⁴வதோ நிஸ்ஸிதத⁴ம்மதோ ச அஸுசிஸபா⁴வதோ காயதோ கத²ம் அபக³மோ ஸியாதி புச்ச²தி. தேனாஹ ‘‘ஏதஸ்ஸா’’திஆதி³.

நஹனட்டே²ன ப³ந்த⁴னட்டே²ன நத்³தீ⁴தி உபனாஹோ இதா⁴தி⁴ப்பேதோதி ஆஹ ‘‘நத்³தி⁴ந்தி உபனாஹ’’ந்தி. ஸோ பன இதோ புப்³ப³காலே கோதோ⁴தி ஆஹ ‘‘புப்³ப³காலே’’திஆதி³. பாளினித்³தி³ட்டே²தி உபனாஹஇச்சாதி³கே இத⁴ பாளியம் நித்³தி³ட்டே² கிலேஸே ட²பேத்வா அவஸேஸா தி³ட்டி²விசிகிச்சா²த³யோ ஸத்த கிலேஸா து³ம்மோசயதாய வரத்தா வியாதி வரத்தாதி வேதி³தப்³பா³. ஆரம்மணக்³க³ஹணஸபா⁴வதோ ஏகோ ஏவேஸ த⁴ம்மோ, பவத்தி-ஆகாரபே⁴தே³ன பன இச்ச²னட்டே²ன பத்த²னட்டே²ன இச்சா², லுப்³ப⁴னட்டே²ன கி³ஜ்ஜ²னட்டே²ன லோபோ⁴தி வுத்தோ. பட²முப்பத்திகாதி ஏகஸ்மிம் ஆரம்மணே, வாரே வா பட²மம் உப்பன்னா. அபராபருப்பத்திகோதி புனப்புனம் உப்பஜ்ஜமானகோ. அலத்³த⁴பத்த²னா அப்படிலத்³த⁴வத்து²ம்ஹி ஆஸத்தி லோபோ⁴. உப்பாடேத்வாதி ஸஸந்தானதோ உத்³த⁴ரித்வா.

சதுசக்கஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

10. ஏணிஜங்க⁴ஸுத்தவண்ணனா

30. ஏணிமிக³ஸ்ஸ வியாதி ஏணிமிக³ஸ்ஸ ஜங்கா⁴ விய. அவயவீஸம்ப³ந்தே⁴ ஹி இத³ம் ஸாமிவசனம். பிண்டி³மம்ஸஸ்ஸ பரிதோ ஸமஸண்டி²தத்தா ஸுவட்டீதஜங்கோ⁴. கிஸந்தி தூ²லபா⁴வபடிக்கே²பபராஜோதனா, ந ஸுட்டு² கிஸபா⁴வதீ³பனபராதி ஆஹ ‘‘அதூ²லம் ஸமஸரீர’’ந்தி. ஆதபேன மிலாதந்தி தபஸா மிலாதகாயம் இந்த்³ரியஸந்தாபனபா⁴வதோ. தேனேவாஹ – ‘‘தபோ மிலாத’’ந்திஆதி³, ததா² சாஹ பாளியம் ‘‘அப்பாஹாரம் அலோலுப’’ந்தி. யதா² ‘‘வீரஸ்ஸ பா⁴வோ வீரிய’’ந்தி வீரபா⁴வேன வீரியம் லக்கீ²யதி, ஏவம் வீரியஸம்ப⁴வேன வீரபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘வீரந்தி வீரியவந்த’’ந்தி. ‘‘சத்தாரோ பஞ்ச ஆலோபே, அபு⁴த்வா உத³கம் பிவே’’தி (தே²ரகா³. 983; மி. ப. 6.5.10) த⁴ம்மஸேனாபதிவுத்தனியாமேன பரிமிதபோ⁴ஜிதாய அப்பாஹாரதா போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞுதா. ‘‘மிதாஹார’’ந்தி வத்வா புன பரிச்சி²ன்னகாலபோ⁴ஜிதாயபி அப்பாஹாரதம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘விகால…பே… பரித்தாஹார’’ந்தி ஆஹ. சதூஸு பச்சயேஸு லோலுப்பவிரஹிதம் போ³தி⁴மூலே ஏவ ஸப்³ப³ஸோ லோலுப்பஸ்ஸ பஹீனத்தா. ‘‘சதூஸு பச்சயேஸூ’’தி ஹி இமினாவ ஸப்³ப³த்த² லோலுப்பவிக³மோ தீ³பிதோவாதி. ரஸதண்ஹாபடிக்கே²போ வா ஏஸ ‘‘அப்பாஹார’’ந்தி வத்வா ‘‘அலோலுப’’ந்தி வுத்தத்தா. ‘‘ஸீஹம் வா’’தி ஏத்த² ஏகசரஸத்³தோ³ விய இவ-ஸத்³தோ³ அத்த²தோ ‘‘நாக³’’ந்தி ஏத்தா²பி ஆனேத்வா, ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³போ³தி ஆஹ – ‘‘ஏகசரம் ஸீஹம் விய, ஏகசரம் நாக³ம் வியா’’தி. ஏகசரா அப்பமத்தா ஏகீகதாய.

பஞ்சகாமகு³ணவஸேன ரூபம் க³ஹிதம் தேஸம் ரூபஸபா⁴வத்தா. மனேன நாமம் க³ஹிதம் மனஸ்ஸ நாமஸபா⁴வத்தா. அவினிபு⁴த்தத⁴ம்மேதி அவினாபா⁴வத⁴ம்மே க³ஹேத்வா. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஆயதனதா⁴துஆத³யோ க³ஹிதா. காமகு³ணக்³க³ஹணேன ஹேத்த² ரூபபா⁴வஸாமஞ்ஞேன பஞ்ச வத்தூ²னி க³ஹிதானேவ ஹோந்தி, மனோக³ஹணேன த⁴ம்மாயதனம், ஏவம் த்³வாத³ஸாயதனானி க³ஹிதானி ஹோந்தி. இமினா நயேன தா⁴துஆதீ³னம்பி க³ஹிததா யோஜேதப்³பா³. தேனாஹ ‘‘பஞ்சக்க²ந்தா⁴தி³வஸேனபேத்த² பு⁴ம்மம் யோஜேதப்³ப³’’ந்தி. ஏத்தா²தி பாளியம். காமவத்து² பு⁴ம்மம்.

ஏணிஜங்க⁴ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

ஸத்திவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.