4. ஸாமகா³மஸுத்தவண்ணனா

41. த்³வேதி⁴கஜாதாதி ஜாதத்³வேதி⁴கா ஸஞ்ஜாதபே⁴தா³. த்³வேஜ்ஜ²ஜாதாதி து³வித⁴பா⁴வம் பத்தா. ப⁴ண்ட³ந்தி பரிபா⁴ஸந்தி ஏதேனாதி ப⁴ண்ட³னம், விருத்³த⁴சித்ததா. தந்தி ப⁴ண்ட³னம். த⁴ம்மவினயந்தி பாவசனம். விதுஜ்ஜந்தா முக²ஸத்தீஹி. ஸஹிதம் மேதி மய்ஹம் வசனம் ஸஹிதம் ஸிலிட்ட²ம் புப்³பா³பரஸம்ப³ந்த⁴ம் அத்த²யுத்தம். தேனாஹ ‘‘அத்த²ஸம்ஹித’’ந்தி. அதி⁴சிண்ணந்தி ஆசிண்ணம். விபராவத்தந்தி விரோத⁴த³ஸ்ஸனவஸேன பராவத்திதம், பராவத்தம் தூ³ஸிதந்தி அத்தோ². தேனாஹ – ‘‘சிரகாலவஸேன…பே… நிவத்த’’ந்தி. பரியேஸமானோ சர, தத்த² தத்த² க³ந்த்வா ஸிக்கா²ஹீதி அத்தோ². ஸசே ஸக்கோஸி, இதா³னிமேவ மயா வேடி²ததோ³ஸம் நிப்³பே³டே²ஹி. மரணமேவாதி அஞ்ஞமஞ்ஞகா⁴தவஸேன மரணமேவ.

நாடபுத்தஸ்ஸ இமேதி நாடபுத்தியா. தே பன தஸ்ஸ ஸிஸ்ஸாதி ஆஹ ‘‘அந்தேவாஸிகேஸூ’’தி. புரிமபடிபத்திதோ படினிவத்தனம் படிவானம், தம் ரூபம் ஸபா⁴வோ ஏதேஸந்தி படிவானரூபா. தேனாஹ ‘‘நிவத்தனஸபா⁴வா’’தி. கத²னம் அத்த²ஸ்ஸ ஆசிக்க²னம். பவேத³னம் தஸ்ஸ ஹேதுதா³ஹரணானி ஆஹரித்வா போ³த⁴னம். ந உபஸமாய ஸம்வத்ததீதி அனுபஸமஸம்வத்தனம், ததே³வ அனுபஸமஸம்வத்தனிகம், தஸ்மிம். ஸமுஸ்ஸிதம் ஹுத்வா பதிட்டா²ஹேதுபா⁴வதோ தூ²பம் பதிட்டா²தி ஆஹ – ‘‘பி⁴ன்னதூ²பேதி பி⁴ன்னபதிட்டே²’’தி. தூ²போதி வா த⁴ம்மஸ்ஸ நிய்யானபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³, அஞ்ஞத⁴ம்மே அபி⁴பு⁴ய்ய ஸமுஸ்ஸிதட்டே²ன. ஸோ நிக³ண்ட²ஸ்ஸ ஸமயே கேஹிசி அபி⁴ன்னஸம்மதோபி பி⁴ன்னோ வினட்டோ²யேவ ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் அபா⁴வதோதி பி⁴ன்னதூ²போ. ஸோ ஏவ நிய்யானபா⁴வோ வட்டது³க்க²தோ முச்சிதுகாமானம் படிஸரணம், தம் ஏத்த² நத்தீ²தி அப்படிஸரணோ, தஸ்மிம் பி⁴ன்னதூ²பே அப்படிஸரணேதி ஏவமேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

ஆசரியப்பமாணந்தி ஆசரியமுட்டி² ஹுத்வா பமாணபூ⁴தம். நானானீஹாரேனாதி நானாகாரேன. ‘‘விவாதோ³ ந உப்பஜ்ஜீ’’தி வத்வா தஸ்ஸ அனுப்பத்திகாரணம் த³ஸ்ஸேந்தோ, ‘‘ஸத்தா² ஹி…பே… அவிவாத³காரணம் கத்வாவ பரினிப்³பா³யீ’’தி வத்வா தம் விவரிதும் ‘‘ப⁴க³வதா ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். பதிட்டா² ச அவஸ்ஸயோ ச, ‘‘அயம் த⁴ம்மோ அயம் வினயோ இத³ம் ஸத்து²ஸாஸன’’ந்தி வினிச்ச²யனே மஹாபதே³ஸா, பஞ்ஹப்³யாகரணானி ச, யஸ்மா தேஸு பதிட்டா²ய தே அவஸ்ஸாய த⁴ம்மவினயத⁴ரா ச நிச்ச²யம் க³ச்ச²ந்தி. ததா² ஹி ஸுத்தந்தமஹாபதே³ஸதோ வினயே கேனசி புச்சி²தோ அத்தோ² சதுன்னம் பஞ்ஹப்³யாகரணானம் வஸேன ஸுவினிச்சி²தரூபோ, தஸ்மா த⁴ம்மவினயோ இத⁴ ஸத்து² கிச்சம் காதும் ஸக்கோதீதி ஆஹ – ‘‘தேனேவா’’திஆதி³, தஸ்மா உளாராய தே³ஸனாய பா⁴ஜனந்தி அதி⁴ப்பாயோ.

42. படிபவிட்ட²ம் கத்வா ஆஹரிதப்³ப³தோ, ஸச்சம் காரிதப்³ப³தோ பாப⁴தம் மூலந்தி ஆஹ – ‘‘கதா²பாப⁴த’’ந்தி, த⁴ம்மகதா²ய மூலகாரணந்தி அத்தோ². யேஸம் வஸேன விவாதோ³ உப்பன்னோ, தேயேவ அத⁴ம்மவாதி³னோ, தேஸம் தாவ ஸோ அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தது, ததோ அஞ்ஞேஸம் தே³வமனுஸ்ஸானம் கத²ந்தி, சோத³னா பரம்பராய ஸம்கிலேஸவத்து²பா⁴வதோதி பரிஹாரோ. தேனாஹ – ‘‘கோஸம்ப³கக்க²ந்த⁴கே வியா’’திஆதி³.

43. அபி⁴ஞ்ஞா தே³ஸிதாதி அபி⁴விஸிட்டா²ய பஞ்ஞாய ஜானித்வா போ³தி⁴தா. பதிஸ்ஸயமானரூபாதி அபதி³ஸ்ஸ பதிஸ்ஸயமானா க³ருகவஸேன நிஸ்ஸயமானஸபா⁴வா. தேனாஹ – ‘‘உபனிஸ்ஸாய விஹரந்தீ’’தி, க³ருதரம் நிஸ்ஸயம் கத்வா விஹரந்தீதி அத்தோ². பரிவாரே பஞ்ஞத்தானீதி, ‘‘ஆஜீவஹேது ஆஜீவகாரணா’’தி, ஏவம் நித்³தா⁴ரேத்வா பரிவாரபாளியம் (பரி. 336) ஆஸங்கரவஸேன ட²பிதானி. ‘‘ஏவஞ்ச பன, பி⁴க்க²வே, இமம் ஸிக்கா²பத³ம் உத்³தி³ஸேய்யா’’தி (பாரா. 39, 42, 43) விப⁴ங்க³பாட²வஸேனேவ ஹி தானி ப⁴க³வதா பஞ்ஞத்தானி. தானி ட²பேத்வா ஸேஸானி ஸப்³ப³ஸிக்கா²பதா³னி அதி⁴பாதிமோக்க²ம் நாமாதி, இத³ம் கோ³ப³லீப³த்³த³ஞாயேன வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம் தேஸம்பி அதி⁴பாதிமோக்க²பா⁴வதோ.

தத்ராயம் நயோதி தஸ்மிம் ஸுப்பஜஹனாய அப்பமத்தகபா⁴வே அயம் வக்க²மானோ. தானீதி பணீதபோ⁴ஜனானி. யோ கோசீதி பி⁴க்கு² வா பி⁴க்கு²னீ வா. து³க்கடவத்து²கந்தி யம் கிஞ்சி து³க்கடாபத்திவத்து²கம். தேனாதி ஸுப்பஜஹனபா⁴வேன மூலாபத்திவீதிக்கமஸ்ஸ அணுமத்ததாய.

புப்³ப³பா⁴க³மக்³க³ந்தி லோகியமக்³க³ம். தத்ராதி தஸ்மிம் புப்³ப³பா⁴க³மக்³க³ம் நிஸ்ஸாய விவாது³ப்பாதே³. ஓபா⁴ஸஞாணந்தி ஓபா⁴ஸஸ்ஸ உப்பத்திஹேதுபூ⁴தம் ஞாணம். தத்த² பன ஸோ மக்³க³ஸஞ்ஞிபா⁴வேன மக்³கோ³ ச சதுப்³பி³தோ⁴தி ஸுதத்தா, ‘‘பட்ட²மமக்³கோ³ நாமா’’திஆதி³மாஹ. ஏவந்தி ஏவம் அஸந்தி³த்³த⁴ம் அபரிஸங்கிதம் பரிச்சத்தம் கத்வா கம்மட்டா²னம் கதே²தும் ந ஸக்கோதி.

சேதியம் ந தி³ட்ட²ந்தி தஸ்ஸ கதம் தூ²பம் வத³தி. நிந்தி³யே புது²ஜ்ஜனபா⁴வே டி²தம் பாஸம்ஸம் அரியபா⁴வம் ஆரோபேத்வா தம் மிச்சா²லத்³தி⁴ம் அபி⁴னிவிஸ்ஸ பக்³க³ய்ஹ வோஹரணதோ ஸக்³கோ³பி மக்³கோ³பி வாரிதோயேவாதி. வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘யோ நிந்தி³யம் பஸம்ஸதி, தம் வா நிந்த³தி யோ பஸம்ஸியோ;

விசினாதி முகே²ன ஸோ கலிம், கலினா தேன ஸுக²ம் ந விந்த³தீ’’தி. (ஸு. நி. 663; ஸம். நி. 1.180-181; அ. நி. 4.3; நேத்தி. 92);

‘‘க²ணேனேவ அரஹத்தம் பாபுணிதும் ஸமத்த²கம்மட்டா²னகத²ம் ஆசிக்கி²ஸ்ஸாமீ’’தி ஹி இமினா தத்த² கோஹஞ்ஞம்பி தி³ஸ்ஸதி; இதரேஸு பன வத்தப்³ப³மேவ நத்தி². உப்பாடேத்வாதி உத்³த⁴ரித்வா. ‘‘அத² தே பி⁴க்கூ²’’திஆதி³ ஸேஸம் நாம. ‘‘அமதம் தே பரிபு⁴ஞ்ஜந்தி, யே காயக³தாஸதிம் பரிபு⁴ஞ்ஜந்தீ’’தி (அ. நி. 1.600) வசனம் து³க்³க³ஹிதம் க³ண்ஹாபேத்வா, ‘‘ஏத்தாவதா வோ அமதம் பரிபு⁴த்தம் நாம ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ஆஹ.

44. ஏவந்தி ஆகாரலக்க²ணமேதம், ந ஆகாரனியமனம். தேன இமினாவ காரணேன ச யோ விவாதோ³ உப்பஜ்ஜேய்யாதி வுத்தம் ஹோதி. க³ருஸ்மிம் க³ரூதி பவத்தம் சித்தம் க³ருவிஸயத்தா தம்ஸஹசரிதத்தா க³ரு, தஸ்ஸ பா⁴வோ கா³ரவம், க³ருகரணம், தம் ஏத்த² நத்தீ²தி அகா³ரவோ. தேனாஹ ‘‘கா³ரவவிரஹிதோ’’தி. க³ருஸ்ஸ கா³ரவவஸேன பதிஸ்ஸயனம் பதிஸ்ஸோதி வுச்சதி நீசவுத்திதா, தப்படிபக்க²தோ அப்பதிஸ்ஸோதி ஆஹ – ‘‘அப்பதிஸ்ஸயோ அனீசவுத்தீ’’தி. ஏத்த² யதா²யம் புக்³க³லோ ஸத்த²ரி அகா³ரவோ நாம ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேதும், ‘‘ஏத்த² பனா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² தீஸுகாலேஸு உபட்டா²னம் ந யாதீதிஆதி³ ஸமுதா³யகித்தனஅனவஸேஸத³ஸ்ஸனம், அவயவதோ பன அகா³ரவஸித்³தி⁴ யதா² தம் ஸாமஞ்ஞதோ ஸிக்கா²பத³ஸமாதா³னம் தப்³பி³ஸேஸோ பே⁴தோ³. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி.

ஸக்கச்சம் ந க³ச்ச²தீதி ஆத³ரவஸேன ந க³ச்ச²தி. ஸங்கே⁴ கதோயேவ ஹோதி ஸங்க⁴பரியாபன்னத்தா தஸ்ஸ, யதா² ஸங்க⁴ம் உத்³தி³ஸ்ஸ தி³ன்னம் ஏகேன பி⁴க்கு²னா படிக்³க³ஹிதம் ஸங்க⁴ஸ்ஸ தி³ன்னமேவ ஹோதி. அபரிபூரயமானோவ ஸிக்கா²ய அகா³ரவோ. தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘ஸிக்கா²ய ந பரிபூரகாரீ’’தி (ம. நி. 2.135). அத்தனோ பரிஸாய உப்பன்னம் விவாத³மூலம் விஸேஸதோ அத்தனா வூபஸமேதப்³ப³தோ அத்தனோ ச அனத்தா²வஹதோ ‘‘அஜ்ஜ²த்த’’ந்த்வேவ வுத்தம். ஏஸ நயோ ப³ஹித்³தா⁴தி ஏத்தா²பி.

46. ச²டா²னானீதி ச²மூலானி. யதா² ஸமனவஸேன ஸமதா²னம் விவாதா³தீ³ஸு அதி⁴கத்துபா⁴வோ, ஏவம் விவாதா³தீ³னம் தேஹி அதி⁴கத்தப்³ப³தாபீதி ஆஹ – ‘‘வூபஸமனத்தா²ய…பே… அதி⁴கரணானீ’’தி. தேன அதி⁴கரணஸத்³த³ஸ்ஸ கம்மத்த²தம் ஆஹ. ஸமதா² வா ஸமனவஸேன அதி⁴கரீயந்தி ஏத்தா²தி அதி⁴கரணானி, விவாதா³த³யோ.

விவாதோ³ உப்பன்னமத்தோவ ஹுத்வா பரதோ கக்க²ளத்தா²ய ஸம்வத்தனதோ யம் வத்து²ம் நிஸ்ஸாய பட²மம் உப்பன்னோ விவாதா³னுஸாரேன மூலகம் விய அனுப³ந்த⁴ரோகோ³ தமேவ தத³ஞ்ஞம் வா வத்து²ம் கத்வா பவட்³ட⁴ந்தோ விவாதா³தி⁴கரணம் பத்வா உபரி வட்³ட⁴தி நாம, அனுவாதா³பத்திகிச்சாதி⁴கரணம் பத்வா விவாத³ஸ்ஸ ச வட்³ட⁴னம் பாகடமேவ. தேன வுத்தம் – ‘‘சத்தாரி அதி⁴கரணானி பத்வா உபரி வட்³ட⁴ந்தோ ஸோ விவாதோ³’’தி. உப்பன்னானம் உப்பன்னானந்தி (தீ³. நி. டீ. 3.331) உட்டி²தானம் உட்டி²தானம். ஸமத²த்த²ந்தி ஸமனத்த²ம்.

அட்டா²ரஸஹி வத்தூ²ஹீதி லக்க²ணவசனமேதம் யதா² ‘‘யதி³ மே ப்³யாதீ⁴ தா³ஹேய்யும். தா³தப்³ப³மித³மோஸத⁴’’ந்தி (ஸம். நி. டீ. 2.3.39-42; கங்கா². அபி⁴. டீ. அதி⁴கரணஸமத²வண்ணனா), தஸ்மா தேஸு அஞ்ஞதரேன விவத³ந்தா, ‘‘அட்டா²ரஸஹி வத்தூ²ஹி விவத³ந்தீ’’தி வுச்சந்தி. உபவத³னாதி அக்கோஸோ. சோத³னாதி அனுயோகோ³.

அதி⁴கரணஸ்ஸ ஸம்முகா²வ வினயனதோ ஸம்முகா²வினயோ. ஸன்னிபதிதபரிஸாய த⁴ம்மவாதீ³னம் யேபு⁴ய்யதாய யேபு⁴ய்யஸிககம்மஸ்ஸ கரணம் யேபு⁴ய்யஸிகா. காரகஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸாமக்³கி³வஸேன ஸம்முகீ²பா⁴வோ, ந யதா² ததா² காரகபுக்³க³லானம் ஸம்முக²தாமத்தம். பூ⁴ததாதி தச்ச²தா. ஸச்சபரியாயோ ஹி இத⁴ த⁴ம்ம-ஸத்³தோ³ ‘‘த⁴ம்மவாதீ³’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.9) விய. வினேதி ஏதேனாதி வினயோ, தஸ்ஸ தஸ்ஸ அதி⁴கரணஸ்ஸ வூபஸமாய ப⁴க³வதா வுத்தவிதி⁴, தஸ்ஸ வினயஸ்ஸ ஸம்முக²தா வினயஸம்முக²தா. விவாத³வத்து²ஸங்கா²தே அத்தே² பச்சத்தி²கா அத்த²பச்சத்தி²கா, தேஸம் அத்த²பச்சத்தி²கானம். ஸங்க⁴ஸம்முக²தா பரிஹாயதி ஸம்மதபுக்³க³லேஹேவ வூபஸமனதோ.

நந்தி விவாதா³தி⁴கரணம். ‘‘ந ச²ந்தா³க³திம் க³ச்ச²தீ’’திஆதி³னா (பரி. 383) வுத்தம் பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தம். கு³ள்ஹகாதீ³ஸு அலஜ்ஜுஸ்ஸன்னாய பரிஸாய கு³ள்ஹகோ ஸலாகக்³கா³ஹோ காதப்³போ³; லஜ்ஜுஸ்ஸன்னாய விவடகோ, பா³லுஸ்ஸன்னாய ஸகண்ணஜப்பகோ. யஸ்ஸா கிரியாய த⁴ம்மவாதி³னோ ப³ஹுதரா, ஸா யேபு⁴ய்யஸிகாதி ஆஹ – ‘‘த⁴ம்மவாதீ³னம் யேபு⁴ய்யதாயா’’திஆதி³.

ஏவம் வினிச்சி²தந்தி ஆபத்திம் த³ஸ்ஸேத்வா ரோபனவஸேன வினிச்சி²தம், படிகம்மம் பன ஆபத்தாதி⁴கரணஸமதே² பரதோ ஆக³மிஸ்ஸதி. ந ஸமணஸாருப்பம் அஸ்ஸாமணகம், ஸமணேஹி அகாதப்³ப³ம், தஸ்மிம். அஜ்ஜா²சாரே வீதிக்கமேஸதி. படிசரதோதி படிச்சா²தே³ந்தஸ்ஸ. பாபுஸ்ஸன்னதாய பாபியோ, புக்³க³லோ, தஸ்ஸ காதப்³ப³கம்மம் தஸ்ஸபாபியஸிகம்.

ஸம்முகா²வினயேனேவ வூபஸமோ நத்தி² படிஞ்ஞாய, ததா²ரூபாய க²ந்தியா வா வினா அவூபஸமனதோ. ஏத்தா²தி ஆபத்திதே³ஸனாயம். படிஞ்ஞாதே ஆபன்னபா⁴வாதி³கே கரணகிரியா, ‘‘ஆயதிம் ஸம்வரேய்யாஸீ’’தி, பரிவாஸதா³னாதி³வஸேன ச பவத்தம் வசீகம்மம் படிஞ்ஞாதகரணம்.

யதா²னுரூபந்தி ‘‘த்³வீஹி சதூஹி திஹி ஏகேனா’’தி ஏவம் வுத்தனயேன யதா²னுரூபம். ஏத்தா²தி இமஸ்மிம் ஸுத்தே, ஏதஸ்மிம் வா ஸமத²விசாரே. வினிச்ச²யனயோதி வினிச்ச²யே நயமத்தம். தேனாஹ ‘‘வித்தா²ரோ பனா’’திஆதி³.

47. ஸங்கே²பதோவ வுத்தோ, ந ஸமத²க்க²ந்த⁴கே விய வித்தா²ரதோ. ததா²தி இமினா ‘‘த⁴ம்மா’’தி பத³ம் ஆகட்³ட⁴தி, ஏத்த² இதி-ஸத்³தோ³ ஆதி³அத்தோ², ஏவமாதி³னா இமினா பகாரேனாதி வாதி வுத்தம் ஹோதி. போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மானம் ஏகந்தானவஜ்ஜபா⁴வதோ நத்தி² அத⁴ம்மபா⁴வோ, ப⁴க³வதோ தே³ஸிதாகாரம் ஹாபேத்வா வட்³டே⁴த்வா வா கத²னம் யதா²த⁴ம்மம் அகதந்தி கத்வா அத⁴ம்மபா⁴வோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ – ‘‘தயோ ஸதிபட்டா²னா’’திஆதி³.

நிய்யானிகந்தி ஸபாடிஹீரம் அப்படிவானம் ஹுத்வா பவத்ததி. ததே²வாதி இமினா ‘‘ஏவம் அம்ஹாக’’ந்திஆதி³னா வுத்தமத்த²ம் ஆகட்³ட⁴தி. பூ⁴தேன…பே… காதப்³ப³கம்மம் த⁴ம்மோ நாம யதா²த⁴ம்மம் கரணதோ, வுத்தவிபரியாயதோ இதோ பரம் அத⁴ம்மோ. அயம் வினயோ நாம ராகா³தீ³னம் ஸம்வரணதோ பஹானதோ படிஸங்கா²னதோ ச. அயம் அவினயோ நாம ராகா³தீ³னம் அவினயனதோ. அயம் வினயோ நாம யதா²வினயகரணதோ, வுத்தவிபரியாயேன இதரோ அவினயோ. வத்து²ஸம்பத்திஆதி³னா ஏவ ஸப்³பே³ஸம் வினயகம்மானம் அகுப்பதாதி ஆஹ – ‘‘வத்து²ஸம்பத்தி…பே… அயம் வினயோ நாமா’’தி, தப்படிபக்க²தோ அவினயோ வேதி³தப்³போ³. தேனாஹ ‘‘வத்து²விபத்தீ’’திஆதி³.

ஸம்மாபடிபத்தியா நயனட்டே²ன யதா²வுத்தோ த⁴ம்மோ ஏவ நேத்தி, ததோ ஏவ ஸத்தஸ்ஸ விய ரஜ்ஜு அஸிதி²லபவத்திஹேதுதாய த⁴ம்மரஜ்ஜூதி அத்தோ² வுத்தோ. ஸுத்தந்தபரியாயேன தாவ த³ஸ குஸலகம்மபதா² த⁴ம்மோதி ஏவம் வுத்தா. ஸா ஏவ வா ஹோது த⁴ம்மனேத்தி, யோ இத⁴ இமிஸ்ஸா வண்ணனாய, ‘‘ச²த்திம்ஸ போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மா’’திஆதி³னா த⁴ம்மேன ச வினயேன ச வுத்தோ, ஸோ ஏவ வா த⁴ம்மனேத்தி ஹோதூதி ஆனேத்வா யோஜனா. தாய த⁴ம்மனேத்தியா ஸமேதி தாய யதா²வுத்தாய த⁴ம்மனேத்தியா ஸம்ஸந்த³தி, ஏகலக்க²ணமேவ ஹோதீதி அத்தோ². ஏவம் விவாத³வத்து²பூ⁴தோ த⁴ம்மோ சே ‘‘த⁴ம்மோ’’தி, அத⁴ம்மோ சே ‘‘அத⁴ம்மோ’’தி, வினயோ சே ‘‘வினயோ’’தி, அவினயோ சே ‘‘அவினயோ’’தி நிச்சி²னந்தேன ஏகச்சானம் விவாதா³தி⁴கரணமேவ த³ஸ்ஸிதம் தஸ்ஸ வூபஸமத⁴ம்மானம் அபரியோஸாபிதத்தா.

48. தம் பனேதந்தி விவாதா³தி⁴கரணம் பச்சாமஸதி. வாரே அத்த²ஸம்வண்ணனாவஸேன பத்தேபி. த்³வீஹீதி யஸ்மிம் ஆவாஸே விவாதா³தி⁴கரணம் உப்பன்னம், தத்த² வாஸீஹி த்³வீஹிபி பி⁴க்கூ²ஹி அதிரேகதரா.

49. க²ந்த⁴ஸாமந்தந்தி ஆபத்திக்க²ந்த⁴பா⁴வேன ஸமீபம். ஆபத்திஸாமந்தம் நாம புப்³ப³பா⁴கா³ ஆபஜ்ஜிதப்³ப³ஆபத்தி. மேது²னராக³வஸேன காயஸம்ஸக்³கே³ து³க்கடஸ்ஸ வத்தூ²தி ஆஹ – ‘‘பட²மபாராஜிகஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴கே³ து³க்கட’’ந்தி. ஸேஸானம் திண்ணம் பாராஜிகானம் புப்³ப³பா⁴கே³ து²ல்லச்சயமேவ.

50. பரிக்கமித்வா உபக்கமித்வா. ஆபத்தாதி⁴கரணம் த³ஸ்ஸிதம் தத்தே²வ விஸேஸதோ படிஞ்ஞாய காரேதப்³ப³தாய இச்சி²தப்³ப³த்தா.

52. கம்மஸ்ஸ வத்து² த³ஸ்ஸிதம் ந ஸமதோ²தி அதி⁴ப்பாயோ. நனு சாயம் ஸமதா²தி⁴காரோதி? ஸச்சம், ஸமத²ஸ்ஸ பன காரணே த³ஸ்ஸிதே ஸமதோ² த³ஸ்ஸிதோவ ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏவரூபஸ்ஸ ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம்.

53. இத³ம் கம்மந்தி ‘‘இத³ம் அம்ஹாகம் ப⁴ண்ட³னஜாதான’’ந்திஆதி³னா வுத்தகம்மம். திணவத்தா²ரகஸதி³ஸத்தாதி தம்ஸதி³ஸதாய தப்³போ³ஹாரோதி த³ஸ்ஸேதி யதா² – ‘‘ஏஸ ப்³ரஹ்மத³த்தோ’’தி. ஆகாரமத்தமேவ திணவத்தா²ரககம்மம் நாம, ந பன தஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸோ கரணவிதா⁴னம். தேனாஹ ‘‘க²ந்த⁴கே’’திஆதி³. கி³ஹீனம் ஹீனேன கு²ம்ஸனவம்ப⁴னம் யதா² ‘‘திலஸம்கு³ளிகா நத்தீ²’’தி. த⁴ம்மிகபடிஸ்ஸவேஸு விஸம்வாத³னவஸேன ஆபன்னா ஆபத்தி. அஸ்ஸாதி கிச்சாதி⁴கரணஸ்ஸ. ஸம்முகா²வினயேனேவ வூபஸமோ ஸங்க⁴ஸம்முக²தாதி³னாவ வூபஸமனதோ.

54. ஸோதாபத்திப²லஸச்சி²கிரியவசனதோ கோஸம்பி³யஸுத்தே (ம. நி. 1.492) ஸோதாபத்திமக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி² கதி²தா, இத⁴ பன ‘‘தி³ட்டி²ஸாமஞ்ஞக³தோ விஹரதி’’ச்சேவ வுத்தத்தா, ‘‘இமஸ்மிம் ஸுத்தே ஸோதாபத்திப²லஸம்மாதி³ட்டி² வுத்தாதி வேதி³தப்³பா³’’தி வுத்தம். பாபகம்மஸ்ஸ அப்பதா மஹந்ததா ஸாவஜ்ஜபா⁴வஸ்ஸ முது³திக்க²பா⁴வேன வேதி³தப்³பா³தி ஆஹ ‘‘அணுந்தி அப்பஸாவஜ்ஜம். தூ²லந்தி மஹாஸாவஜ்ஜ’’ந்தி. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

ஸாமகா³மஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.