7. மஹாஸகுலுதா³யிஸுத்தவண்ணனா

237. அபி⁴ஞ்ஞாதாதி ஏதி³ஸோ ஏதி³ஸோ சாதி அபி⁴லக்க²ணவஸேன ஞாதா. அப்பஸத்³த³ஸ்ஸ வினீதோ, அப்பஸத்³த³தாய மந்த³பா⁴ணிதாய வினீதோதி ச அப்பஸத்³த³வினீதோதி வுச்சமானே அஞ்ஞேன வினீதபா⁴வோ தீ³பிதோ ஹோதி, ப⁴க³வா பன ஸயம்பு⁴ஞாணேன ஸயமேவ வினீதோ. தஸ்மா பாளியம் ‘‘அப்பஸத்³த³வினீதோ’’தி ந வுத்தம். தேனாஹ ‘‘ந ஹி ப⁴க³வா அஞ்ஞேன வினீதோ’’தி.

238. ஹிய்யோதி³வஸம் உபாதா³ய ததோ ஆஸன்னானி கதிபயானி தி³வஸானி புரிமானி நாம ஹோந்தி, புரிமானீதி ச புப்³ப³கானி, அதீதானீதி அத்தோ². ததோ பரந்தி யதா² வுத்தஅதீததி³வஸதோ அனந்தரம் பரம் புரிமதரம் அதிஸயேன புரிமத்தா. இதி இமேஸு த்³வீஸு பவத்திதோ யதா²க்கமம் புரிமபுரிமதரபா⁴வோ, ஏவம் ஸந்தேபி யதே³த்த² ‘‘புரிமதர’’ந்தி வுத்தம், ததோ பபு⁴தி யம் யம் ஓரம், தம் தம் பரம், யம் யம் பரம், தம் தம் ‘‘புரிமதர’’ந்தி வுத்தம் ஹோதி. குதூஹலயுத்தா ஸாலா குதூஹலஸாலா யதா² ‘‘ஆஜஞ்ஞரதோ²’’தி. இமே த³ஸ்ஸனாத³யோ.

அயதா²பூ⁴தகு³ணேஹீதி அயதா²பூ⁴தம் மிச்சா²தீ³பிதஅத்த²மத்தேனேவ உக்³கோ⁴ஸிதகு³ணேஹி ஸமுக்³க³தோ கோ⁴ஸிதோ. தரந்தி அதிக்கமந்தி ஏதேனாதி தித்த²ம், அக்³க³மக்³கோ³. தி³ட்டி²க³திகமக்³கோ³ பன அயதா²பூ⁴தோபி தேஸம் ததா² விதரணம் உபாதா³ய தித்த²ந்தி வோஹரீயதீதி தம் கரோந்தா தித்த²கரா. ஓஸரதீதி பவிஸதி.

239. ஸஹிதந்தி புப்³பா³பராவிருத்³த⁴ம். ந கிஞ்சி ஜாதந்தி படிஞ்ஞாதோ³ஸஹேதுதோ³ஸஉதா³ஹரணதோ³ஸது³ட்ட²தோ³ஸதாய ந கிஞ்சி ஜாதம். தேனாஹ ‘‘ஆரோபிதோ தே வாதோ³’’தி. வத³ந்தி தேன பரிபா⁴ஸந்தீதி வாதோ³ தோ³ஸோ. ஸபா⁴வக்கோஸேனாதி ஸபா⁴வதோ பவத்தகோட்டா²ஸேன.

240. பீளேய்யாதி மது⁴ப⁴ண்டே³ன ஸஹ பா⁴ஜனே பீளேத்வா த³தே³ய்ய. ஸப்³ரஹ்மசாரீஹி ஸம்பயோஜேத்வாதி ஸஹத⁴ம்மிகேஹி விஹேட²னபயோக³ம் கத்வா, தேனாஹ ‘‘விவாத³ம் கத்வா’’தி.

241. இதரீதரேனாதி பணீததோ இதரேன. தேனாஹ ‘‘லாமகலாமகேனா’’தி.

242. ப⁴த்தகோஸகேனாதி கோஸகப⁴த்தேன, கு²த்³த³கஸராவப⁴த்தகேனாதி அத்தோ². பே³லுவமத்தப⁴த்தாஹாராதி பி³ல்லபமாணப⁴த்தபோ⁴ஜனா. ஓட்ட²வட்டியாதி முக²வட்டியா. ஸப்³பா³காரேனேவாதி ஸப்³ப³ப்பகாரேனேவ. அனப்பாஹாரோதி ந வத்தப்³போ³ கதா³சி அப்பாஹாரோதி கத்வா. தத்த² அதிவிய அஞ்ஞேஹி அவிஸய்ஹம் அப்பாஹாரதம் ப⁴க³வதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பதா⁴னபூ⁴மிய’’ந்திஆதி³ வுத்தம். மயாதி நிஸ்ஸக்கவசனம். விஸேஸதராதி தேன த⁴ம்மேன விஸேஸவந்ததரா.

வதஸமாதா³னவஸேனேவ பம்ஸுகூலம் தா⁴ரேந்தீதி பம்ஸுகூலிகாதி ஆஹ – ‘‘ஸமாதி³ன்னபம்ஸுகூலிகங்கா³’’தி, ஸத்³த³த்தோ² பன ‘‘விஸுத்³தி⁴மக்³கே³’’ (விஸுத்³தி⁴. 1.24) வுத்தனயேன வேதி³தப்³போ³. பிண்ட³பாதிகா ஸபதா³னசாரினோதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. தத்த² தத்த² ஸத்தே²ன சி²ந்தி³தத்தா ஸத்த²லூகா²னி. யம் யம் ஸப்பாயம், தஸ்ஸேவ க³ஹணம் உச்சினந்தி ஆஹ ‘‘உச்சினித்வா…பே… தி²ரட்டா²னமேவ க³ஹேத்வா’’தி. அலாபு³லோமஸானீதி அலாபு³லோமானி விய ஸுகு²மதரானி சீவரஸுத்தம்ஸூனி ஏதேஸம் ஸந்தீதி அலாபு³லோமஸானி. பாதிதஸாணபம்ஸுகூலந்தி களேவரேன ஸத்³தி⁴ம் ச²ட்³டி³தஸாணமயம் பம்ஸுகூலம், யம் தும்ப³மத்தே புளவே ஓது⁴னித்வா ஸத்தா² க³ண்ஹி.

‘‘யதா²பி ப⁴மரோ புப்ப²’’ந்திஆதி³னா (த⁴. ப. 49) வுத்தம் மது⁴கரபி⁴க்கா²சாரவதம் ‘‘பிண்டி³யாலோபபோ⁴ஜனம் நிஸ்ஸாய பப்³ப³ஜ்ஜா’’தி (மஹாவ. 73, 128) வசனதோ பி⁴க்கூ²னம் பகதிபூ⁴தம் வதந்தி வுத்தம் ‘‘உஞ்சா²ஸகே வதே ரதா’’தி. வத-ஸத்³தோ³ சேத்த² பகதிவதஸங்கா²தம் ஸகவதம் வத³தி. தேனாஹ ‘‘உஞ்சா²சரியஸங்கா²தே பி⁴க்கூ²னம் பகதிவதே’’தி. உச்சனீசக⁴ரத்³வாரட்டா²யினோதி மஹந்தகு²த்³த³ககே³ஹானம் ப³ஹித்³வாரகோட்ட²கட்டா²யினோ. கப³ரமிஸ்ஸகம் ப⁴த்தம் ஸம்ஹரித்வாதி கணாஜகமிஸ்ஸகம் ப⁴த்தம் ஸம்பிண்டி³த்வா. உம்மாரதோ பட்டா²யாதி க⁴ரும்மாரதோ பட்டா²ய.

சீவரானுக்³க³ஹத்த²ந்தி சீவரானுரக்க²ணத்த²ம். ஏத்த² ச யஸ்மா பு³த்³தா⁴ நாம ஸதே³வகே லோகே அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம், ஸா சஸ்ஸ புஞ்ஞக்கே²த்ததா பரமுக்கம்ஸக³தா, தஸ்மா ஸத்தானம் தாதி³ஸம் உபகாரம் ஆசிக்கி²த்வா தே ச அனுக்³க³ண்ஹந்தா க³ஹபதிசீவரம் ஸாதி³யந்தி, சதுபச்சயஸந்தோஸே பன நே பரமுக்கம்ஸக³தா ஏவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

244. ஸப்பச்சயந்தி ஸஹேதுகம் ஸகாரணம் ஹுத்வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதீதி அயமேத்த² அத்தோ². சோத³கோ பன அதி⁴ப்பாயம் அஜானந்தோ ‘‘கிம் பனா’’திஆதி³மாஹ. இதரோ ‘‘நோ ந தே³ஸேதீ’’திஆதி³னா அதி⁴ப்பாயம் விவரதி. நிதா³னந்தி சேத்த² ஞாபகம் உப்பத்திகாரணம் அதி⁴ப்பேதம், தஞ்ச தஸ்ஸ தஸ்ஸ அனுப்பத்தியுத்தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ படிபக்க²ஹரணதோ ‘‘ஸப்பாடிஹாரிய’’ந்தி வுச்சதீதி ஆஹ ‘‘புரிமஸ்ஸேவேதம் வேவசன’’ந்தி. ராகா³தீ³னம் வா படிஹரணம் படிஹாரியம், ததே³வ பாடிஹாரியம், ஸஹ பாடிஹாரியேனாதி ஸப்பாடிஹாரியம். ராகா³தி³படிஸேத⁴வஸேனேவ ஹி ஸத்தா² த⁴ம்மம் தே³ஸேதி.

245. தஸ்ஸ தஸ்ஸ பஞ்ஹஸ்ஸாதி யம் யம் பஞ்ஹம் பரோ அபி⁴ஸங்க²ரித்வா ப⁴க³வந்தம் உபஸங்கமித்வா புச்ச²தி, தஸ்ஸ தஸ்ஸ பஞ்ஹஸ்ஸ. உபரி ஆக³மனவாத³பத²ந்தி விஸ்ஸஜ்ஜனே கதே ததோ உபரி ஆக³ச்ச²னகம் வாத³மக்³க³ம். விஸேஸேத்வா வத³ந்தோதி வத்ததி, ‘‘போ⁴ கோ³தம, வத்துமரஹதீ’’தி அத்தனோ வாத³பே⁴த³னத்த²ம் ஆஹதம் காரணம் அத்தனோ மாரணத்த²ம் ஆவுத⁴ம் நித³ஸ்ஸேந்தோ விய விஸேஸேத்வா வத³ந்தோ பஹாரகேன வசனேன. அந்தரந்தரேதி மயா வுச்சமானகதா²பப³ந்த⁴ஸ்ஸ அந்தரந்தரே. த³தே³ய்ய வதே³ய்ய. ஏவரூபேஸு டா²னேஸூதி பரவாதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் வாத³படிவாத³ட்டா²னேஸு. தே நிக்³க³ஹேதும் மயா தே³ஸிதம் ஸுத்தபத³ம் ஆனேத்வா மமயேவ அனுஸாஸனிம் ஓவாத³ம் பச்சாஸீஸந்தி.

246. ஸம்பாதே³மீதி மனோரத²ம் ஸம்பாதே³மி. பரிபூரேமீதி அஜ்ஜா²ஸயம் பரிபூரேமி. அதி⁴ஸீலேதி அதி⁴கே உத்தமஸீலே. ஸாவகஸீலதோ ச பச்சேகபு³த்³த⁴ஸீலதோ ச பு³த்³தா⁴னம் ஸீலம் அதி⁴கம் உக்கட்ட²ம் பரமுக்கம்ஸதோ அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணபா⁴வதோ. தேனாஹ ‘‘பு³த்³த⁴ஸீலம் நாம கதி²த’’ந்தி. டா²னுப்பத்திகபஞ்ஞாதி தத்த² தத்த² டா²னஸோ உப்பன்னபஞ்ஞா. தேனாஹ ‘‘தத்தா²’’திஆதி³. அவஸேஸா பஞ்ஞாதி இத⁴ பாளியம் ஆக³தா அனாக³தா ச யதா²வுத்தஞாணத்³வயவினிமுத்தா பஞ்ஞா.

247. விஸேஸாதி⁴க³மானந்தி ஸதிபட்டா²னாதீ³னம் அதி⁴க³ந்த⁴ப்³ப³விஸேஸானம். அபி⁴ஞ்ஞா நாம ச² அபி⁴ஞ்ஞா, தாஸு உக்கட்ட²னித்³தே³ஸேன ச²ளபி⁴ஞ்ஞாரஹதோவ அக்³க³மக்³க³பஞ்ஞா இத⁴ அபி⁴ஞ்ஞாதி அதி⁴ப்பேதா, தஸ்ஸ வோஸானம் பரியோஸானம் பாரமீ பரமுக்கம்ஸாதி அவகம்ஸாதி ச அக்³க³ப²லம் வுச்சதீதி ஆஹ ‘‘அபி⁴ஞ்ஞா…பே… அரஹத்தம் பத்தா’’தி.

உபாயபதா⁴னேதி அரியப²லாதி⁴க³மனஸ்ஸ உபாயபூ⁴தே பதா⁴னே. ‘‘அனுப்பன்னபாபகானுப்பாதா³தி³அத்தா²’’தி க³ஹிதா ததே²வ ஹோந்தி, தம் அத்த²ம் ஸாதே⁴ந்தியேவாதி ஏதஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ தீ³பகோ ஸம்மா-ஸத்³தோ³தி யதா²அதி⁴ப்பேதத்த²ஸ்ஸ அனுப்பன்னபாபகானுப்பாதா³தி³னோ உபாயபூ⁴தே, பதா⁴னஉபாயபூ⁴தேதி அத்தோ². ஸம்மா-ஸத்³த³ஸ்ஸ வா யோனிஸோ அத்த²தீ³பகதம் ஸந்தா⁴ய ‘‘யோனிஸோ பதா⁴னே’’தி வுத்தம். ச²ந்த³ம் ஜனேதீதி கத்துகம்யதாகுஸலச்ச²ந்த³ம் உப்பாதே³தி பவத்தேதி வா. வாயமதீதி பயோக³பரக்கமம் கரோதி. வீரியம் ஆரப⁴தீதி காயிகசேதஸிகவீரியம் கரோதி. சித்தம் உக்கி²பதீதி தேனேவ ஸஹஜாதவீரியேன கோஸஜ்ஜபக்க²தோ சித்தம் உக்கி²பதி. பத³ஹதீதி ஸம்மப்பதா⁴னபூ⁴தம் வீரியம் பவத்தேதி. படிபாடியா பனேதானி சத்தாரி பதா³னி ஆஸேவனாபா⁴வனாப³ஹுலீகம்மஸாதச்சகிரியாஹி யோஜேதப்³பா³னி. ‘‘பத³ஹதீ’’தி வா இமினா ஆஸேவனாதீ³ஹி ஸத்³தி⁴ம் ஸிகா²பத்தம் உஸ்ஸோள்ஹிவீரியம் யோஜேதப்³ப³ம். வட்³டி⁴யா பரிபூரணத்த²ந்தி யாவதா பா⁴வனாபாரிபூரியா பரிபூரணத்த²ம். யா டி²தீதி யா குஸலானம் த⁴ம்மானம் படிபக்க²விக³மேன அவட்டி²தி. ஸோ அஸம்மோஸோதி ஸோ அவினாஸோ. யம் வேபுல்லந்தி யோ ஸப்³ப³ஸோ விபுலபா⁴வோ மஹந்ததா. பா⁴வனாபாரிபூரீதி பா⁴வனாய பரிபூரிதா. அத்தோ²திபி வேதி³தப்³ப³ம் புரிமபச்சி²மபதா³னம் ஸமானத்த²பா⁴வதோ.

புப்³ப³பா⁴க³படிபதா³ கதி²தாதம்தம்விஸேஸாதி⁴க³மஸ்ஸ படிபதா³விபா⁴வனாய ஆரத்³த⁴த்தா. அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் அனுப்பஜ்ஜனேன அனத்தா²வஹதா நாம நத்தீ²தி வுத்தம் – ‘‘உப்பஜ்ஜமானா’’தி வசனம் உப்பன்னானம் ராஸந்தரபா⁴வேன க³ஹிதத்தா. ததா² குஸலானம் த⁴ம்மானம் உப்பஜ்ஜனேனாதி வுத்தம் – அனுப்பஜ்ஜமானாதி வசனம் உப்பன்னானம் ராஸந்தரபா⁴வேன க³ஹிதத்தா. நிருஜ்ஜ²மானாதி படிபக்க²ஸமாயோகே³ன வினஸ்ஸமானா, ந க²ணனிரோத⁴வஸேன நிருஜ்ஜ²மானா.

லோபா⁴த³யோ வேதி³தப்³பா³, யே ஆரத்³த⁴விபஸ்ஸகானம் உப்பஜ்ஜனாரஹா. ஸகிம் உப்பஜ்ஜித்வாதி ஸபா⁴வகத²னமத்தமேதம். ஏகவாரமேவ ஹி மக்³கோ³ உப்பஜ்ஜதி. நிருஜ்ஜ²மானோதி ஸரஸேனேவ நிருஜ்ஜ²மானோ. ந ஹி தஸ்ஸ படிபக்க²ஸமாயோகோ³ நாம அத்தி². ப²லஸ்ஸாதி அனந்தரகாலேவ உப்பஜ்ஜனகப²லஸ்ஸ. பச்சயம் த³த்வாவ நிருஜ்ஜ²தீதி இமினா மக்³கோ³ ஸம்பதி ஆயதிஞ்ச ஏகந்தேனேவ அத்தா²வஹோதி த³ஸ்ஸேதி. புரிமஸ்மிம்பீதி ‘‘அனுப்பன்னா மே குஸலா த⁴ம்மா அனுப்பஜ்ஜமானா அனத்தா²ய ஸம்வத்தேய்யு’’ந்தி ஏதஸ்மிம் ததியவாரேபி. ‘‘ஸமத²விபஸ்ஸனா க³ஹேதப்³பா³’’தி வுத்தம் அட்ட²கதா²யம், தம் பன மக்³க³ஸ்ஸ அனுப்பன்னதாய ஸப்³பா⁴வதோ, அனுப்பஜ்ஜமானே ச தஸ்மிம் வட்டானத்த²ஸப்³பா⁴வதோதி மக்³க³ஸ்ஸபி ஸாதா⁴ரணபா⁴வதோ ந யுத்தந்தி படிக்கி²பதி. யதி³ ஸமத²விபஸ்ஸனானம்பி அனுப்பத்தி அனத்தா²வஹா, மக்³க³ஸ்ஸ அனுப்பத்தியா வத்தப்³ப³ம் நத்தீ²தி.

மஹந்தம், கா³ரவம் ஹோதி, தஸ்மா ‘‘ஸங்க⁴கா³ரவேன யதா²ருசி வந்தி³தும் ந லபா⁴மீ’’தி ஸங்கே⁴ன ஸஹ ந நிக்க²மி. ஏத்தகம் தா⁴தூனம் நிதா⁴னம் நாம அஞ்ஞத்ர நத்தி², மஹாதா⁴துனிதா⁴னதோ ஹி நீஹரித்வா கதிபயா தா⁴துயோ தத்த² தத்த² சேதியே உபனீதா, இத⁴ பன ராமகா³மதூ²பே வினட்டே² நாக³ப⁴வனம் பவிட்டா² தோ³ணமத்தா தா⁴துயோ உபனீதா. அதிமந்தா³னி நோதி நனு அதிவிய மந்தா³னி.

ஸம்விஜ்ஜித்வாதி ‘‘கத²ஞ்ஹி நாம மாதி³ஸோ ஈதி³ஸம் அனத்த²ம் பாபுணிஸ்ஸதீ’’தி ஸம்வேக³ம் ஜனேத்வா. ஈதி³ஸம் நாம மாதி³ஸம் ஆரப்³ப⁴ வத்தப்³ப³ந்தி கிம் வத³தீதி தம் வசனம் அனாதி³யந்தோ.

ஸந்தஸமாபத்திதோ அஞ்ஞம் ஸந்த²ம்ப⁴னகாரணம் ப³லவம் நத்தீ²தி ததோ பரிஹீனோ ஸம்மாபடிபத்தியம் பதிட்டா² கத²ம் ப⁴விஸ்ஸதீதி ஆஹ ‘‘ஸந்தாய…பே… ந ஸக்கோதீ’’தி. ந ஹி மஹாரஜ்ஜுயா சி²ன்னாய ஸுத்ததந்தூ ஸந்த²ம்பே⁴தும் ஸக்கோந்தீதி. ஸமதே² த³ஸ்ஸேத்வா தேன ஸமானக³திகா இமஸ்மிம் விஸயே விபஸ்ஸனாபீதி இமினா அதி⁴ப்பாயேனாஹ ‘‘ஏவம் உப்பன்னா ஸமத²விபஸ்ஸனா…பே… ஸம்வத்தந்தீ’’தி.

காஸாவந்தி காஸாவவத்த²ம். கச்ச²ம் பீளேத்வா நிவத்த²ந்தி பச்சி²மம் ஓவட்டிகம் பீளேந்தோ விய த³ள்ஹம் கத்வா நிவத்த²ம் அத்³த³ஸம்ஸூதி யோஜனா.

வுத்தனயேனாதி (அ. நி. டீ. 1.1.394) ‘‘காமா நாமேதே அனிச்சா து³க்கா² விபரிணாமத⁴ம்மா’’திஆதி³னா வத்து²காமகிலேஸகாமேஸு ஆதீ³னவத³ஸ்ஸனபுப்³ப³கனேக்க²ம்மபடிபத்தியா ச²ந்த³ராக³ம் விக்க²ம்ப⁴யதோ ஸமுச்சி²ந்த³ந்தஸ்ஸ ச ‘‘அனுப்பன்னோ ச காமாஸவோ ந உப்பஜ்ஜதீ’’திஆதி³னா ஹேட்டா² ஸப்³பா³ஸவஸுத்தவண்ணனாதீ³ஸு (ம. நி. 1.15 ஆத³யோ; ம. நி. அட்ட². 1.15 ஆத³யோ) வுத்தனயேன. ஆரம்மணரஸம் அனுப⁴வித்வா நிருத்³த⁴விபாகோதி ததா³ரம்மணமாஹ. அனுப⁴வித்வா ப⁴வித்வா ச விக³தம் பூ⁴தவிக³தம். அனுபூ⁴தபூ⁴தா ஹி பூ⁴ததாஸாமஞ்ஞேன பூ⁴த-ஸத்³தே³ன வுத்தா. ஸாமஞ்ஞமேவ ஹி உபஸக்³கே³ன விஸேஸீயதீதி. அனுபூ⁴தஸத்³தோ³ ச கம்மவசனிச்சா²ய அபா⁴வதோ அனுப⁴வகவாசகோ த³ட்ட²ப்³போ³. விபாகோ ஆரம்மணே உப்பஜ்ஜித்வா நிருத்³தோ⁴ பு⁴த்வாவிக³தோதி வத்தப்³ப³தம் அரஹதி, விகப்பகா³ஹவஸேன ராகா³தீ³ஹி தப்³பி³பக்கே²ஹி ச அகுஸலம் குஸலஞ்ச கம்மம் ஆரம்மணரஸம் அனுப⁴வித்வா விக³தந்தி வத்தப்³ப³தம் அரஹதி. யதா²வுத்தோ பன விபாகோ கேவலம் ஆரம்மணரஸானுப⁴வனவஸேனேவ பவத்ததீதி அனுப⁴வித்வா விக³தத்தா நிப்பரியாயேனேவ வுத்தோ, தஸ்ஸ ச ததா² வுத்தத்தா கம்மம் ப⁴வித்வா விக³தபரியாயேன, யம் ‘‘உப்பன்னானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய, உப்பன்னானம் குஸலானம் த⁴ம்மானம் டி²தியா’’தி ஏத்த² ‘‘உப்பன்ன’’ந்தி க³ஹேத்வா தம்ஸதி³ஸானம் பஹானம், வுத்³தி⁴ ச வுத்தா. விபச்சிதும் ஓகாஸகரணவஸேன உப்பதிதம் அதீதகம்மஞ்ச ததோ உப்பஜ்ஜிதும் ஆரத்³தோ⁴ அனாக³தோ விபாகோ ச ‘‘ஓகாஸகதுப்பன்னோ’’தி வுத்தோ. யம் உப்பன்னஸத்³தே³ன வினாபி விஞ்ஞாயமானம் உப்பன்னம் ஸந்தா⁴ய ‘‘நாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸஞ்சேதனிகான’’ந்திஆதி³ (அ. நி. 10.217, 219) வுத்தம்.

தேஸூதி விபஸ்ஸனாய பூ⁴மிபூ⁴தேஸு க²ந்தே⁴ஸு. அனுஸயிதகிலேஸாதி அனுஸயவஸேன பவத்தா அப்பஹீனா மக்³கே³ன பஹாதப்³பா³ கிலேஸா அதி⁴ப்பேதா. தேனாஹ ‘‘அதீதா…பே… ந வத்தப்³பா³’’தி. தேஸஞ்ஹி அம்ப³ருக்கோ²பமாய வத்தமானாதி³தா ந வத்தப்³பா³ மக்³கே³ன பஹாதப்³பா³னம் தாதி³ஸஸ்ஸ விபா⁴க³ஸ்ஸ அனுப்பஜ்ஜனதோ. அப்பஹீனாவ ஹோந்தீதி இமினா அப்பஹீனட்டே²ன அனுஸயட்டோ²தி த³ஸ்ஸேதி. இத³ம் பூ⁴மிலத்³து⁴ப்பன்னம் நாமாதி இத³ம் தேஸு க²ந்தே⁴ஸு உப்பத்திரஹகிலேஸஜாதம் தாய ஏவ உப்பத்திரஹதாய பூ⁴மிலத்³து⁴ப்பன்னம் நாம, தேபூ⁴மகபூ⁴மிலத்³தா⁴ நாம ஹோதீதி அத்தோ². தாஸு தாஸு பூ⁴மீஸூதி மனுஸ்ஸதே³வாதி³அத்தபா⁴வஸங்கா²தேஸு உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸு. தஸ்மிம் தஸ்மிம் ஸந்தானே அனுப்பத்திஅனாபாதி³ததாய அஸமுக்³கா⁴திதா. ஏத்த² ச லத்³த⁴பூ⁴மிகம் பூ⁴மிலத்³த⁴ந்தி வுத்தம் அக்³கி³ஆஹிதோ விய.

ஓகாஸகதுப்பன்ன-ஸத்³தே³பி ச ஓகாஸோ கதோ ஏதேனாதி ஓகாஸோ கதோ ஏதஸ்ஸாதி ச அத்த²த்³வயேபி கத-ஸத்³த³ஸ்ஸ பரனிபாதோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஆஹதகீ²ரருக்கோ² விய நிமித்தக்³கா³ஹவஸேன அதி⁴க்³க³ஹிதம் ஆரம்மணம், அனாஹதகீ²ரருக்கோ² விய அவிக்க²ம்பி⁴ததாய அந்தோக³த⁴கிலேஸம் ஆரம்மணம். நிமித்தக்³கா³ஹகாவிக்க²ம்பி⁴தகிலேஸா வா புக்³க³லா ஆஹதானாஹதகீ²ரருக்க²ஸதி³ஸா. புரிமனயேனேவாதி அவிக்க²ம்பி⁴துப்பன்னே விய ‘‘இமஸ்மிம் நாம டா²னே நுப்பஜ்ஜிஸ்ஸந்தீதி ந வத்தப்³பா³. கஸ்மா? அஸமுக்³கா⁴திதத்தா’’தி யோஜேத்வா வித்தா²ரேதப்³ப³ம்.

வுத்தம் படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³. தத்த² ச மக்³கே³ன பஹீனகிலேஸானமேவ திதா⁴ நவத்தப்³ப³தம் அபாகடம் ஸுபாகடம் காதும் அஜாதப²லருக்கோ² உபமாபா⁴வேன ஆக³தோ. அதீதாதீ³னம் அப்பஹீனதா த³ஸ்ஸனத்த²ம்பி ‘‘ஜாதப²லருக்கே²ன தீ³பேதப்³ப³’’ந்தி வுத்தம். தத்த² யதா² அச்சி²ன்னே ருக்கே² நிப்³ப³த்தாரஹானி ப²லானி சி²ன்னே அனுப்பஜ்ஜமானானி ந கதா³சி ஸஸபா⁴வானி அஹேஸும் ஹோந்தி ப⁴விஸ்ஸந்தி சாதி தானி அதீதாதி³பா⁴வேன ந வத்தப்³பா³னி, ஏவம் மக்³கே³ன பஹீனகிலேஸா ச த³ட்ட²ப்³பா³. யதா² சே²தே³ அஸதி ப²லானி உப்பஜ்ஜிஸ்ஸந்தி, ஸதி ச நுப்பஜ்ஜிஸ்ஸந்தீதி சே²த³ஸ்ஸ ஸாத்த²கதா, ஏவம் மக்³க³பா⁴வனாய ச ஸாத்த²கதா யோஜேதப்³பா³.

தேபி பஜஹதியேவ கிலேஸப்பஹானேனேவ தேஸம்பி அனுப்பத்தித⁴ம்மதாபாத³னதோ. அபி⁴ஸங்கா²ரவிஞ்ஞாணஸ்ஸாதி படிஸந்தி⁴விஞ்ஞாணஸ்ஸ. உபாதி³ன்னஅனுபாதி³ன்னதோதி உபாதி³ன்னக²ந்த⁴தோ சேவ கிலேஸதோ ச. உபபத்திவஸேன வுட்டா²னம் த³ஸ்ஸேதுமாஹ – ‘‘ப⁴வவஸேன பனா’’திஆதி³. யே ஸோதாபன்னஸ்ஸ ஸத்த ப⁴வா அப்பஹீனா, ததோ பஞ்ச ட²பேத்வா இதரே த்³வே ‘‘ஸுக³திப⁴வேகதே³ஸா’’தி அதி⁴ப்பேதா. ஸுக³திகாமப⁴வதோதி ஸுக³திப⁴வேகதே³ஸபூ⁴தகாமப⁴வதோ. அரஹத்தமக்³கோ³ ரூபாரூபப⁴வதோ வுட்டா²தி உத்³த⁴ம்பா⁴கி³யஸம்யோஜனஸமுக்³கா⁴தபா⁴வதோ. யதி³ அரஹத்தமக்³கோ³ ஏவ அரியமக்³கோ³ ஸியா, ஸோ ஏவ ஸப்³ப³கிலேஸே பஜஹேய்ய, ஸப்³ப³ப⁴வேஹிபி வுட்ட²ஹேய்ய. யஸ்மா பன ஓதி⁴ஸோவ கிலேஸா பஹீயந்தி, தஸ்மா ஹேட்டி²மஹேட்டி²மமக்³கே³ஹி பஹீனாவஸேஸே கிலேஸே ஸோ பஜஹதி, இதி இமம் ஸாமத்தி²யம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஸப்³ப³ப⁴வேஹி வுட்டா²தியேவாதிபி வத³ந்தீ’’தி வுத்தம். ததா² ஹி ஸோ ஏவ ‘‘வஜிரூபமோ’’தி வுத்தோ.

ஹோது தாவ வுத்தனயேன அனுப்பன்னானம் அகுஸலானம் அனுப்பாதா³ய, உப்பன்னானம் உப்பன்னஸதி³ஸானம் பஹானாய அனுப்பத்தித⁴ம்மதாபாத³னாய மக்³க³பா⁴வனா, அத² மக்³க³க்க²ணே கத²ம் அனுப்பன்னானம் குஸலானம் உப்பாதா³ய உப்பன்னானஞ்ச டி²தியா பா⁴வனா ஹோதி ஏகசித்தக்க²ணிகத்தா தஸ்ஸாதி சோதே³தி, இதரோ ‘‘மக்³க³ப்பவத்தியாயேவா’’தி பரிஹாரமாஹ. மக்³கோ³ ஹி காமஞ்சேகசித்தக்க²ணிகோ, ததா²ரூபோ பனஸ்ஸ பவத்திவிஸேஸோ, யம் அனுப்பன்னா குஸலா த⁴ம்மா ஸாதிஸயம் உப்பஜ்ஜந்தி, உப்பன்னா ச ஸவிஸேஸம் பாரிபூரிம் பாபுணந்தி. தேனாஹ ‘‘மக்³கோ³ ஹீ’’திஆதி³. கிஞ்சாபி அரியமக்³கோ³ வத்தமானக்க²ணே அனுப்பன்னோ நாம ந ஹோதி, அனுப்பன்னபுப்³ப³தம் உபாதா³ய உபசாரவஸேன ததா² வுச்சதீதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அனாக³தபுப்³ப³ம் ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். அயமேவாதி அயம் மக்³க³ஸ்ஸ யதா²பச்சயபவத்தி ஏவ டி²தி நாமாதி, மக்³க³ஸமங்கீ³ புக்³க³லோ மக்³க³ம்பி பா⁴வேந்தோ ஏவ தஸ்ஸ டி²தியா பா⁴வேதீதி வத்தும் வட்டதி.

உபஸமமானம் க³ச்ச²தீதி விக்க²ம்ப⁴னவஸேன ஸமுச்சே²த³வஸேன கிலேஸே உபஸமேந்தம் வத்ததி. புப்³ப³பா⁴கி³ந்த்³ரியானி ஏவ வா அதி⁴ப்பேதானி. தேனேவாஹ ‘‘கிலேஸூபஸமத்த²ம் வா க³ச்ச²தீ’’தி.

248. அதி⁴முச்சனட்டே²னாதி (தீ³. நி. டீ. 2.129; அ. நி. டீ. 3.8.66) அதி⁴கம் ஸவிஸேஸம் முச்சனட்டே²ன, தேனாஹ ‘‘ஸுட்டு² முச்சனட்டோ²’’தி. ஏதேன ஸதிபி ஸப்³ப³ஸ்ஸபி ரூபாவசரஜ்ஜா²னஸ்ஸ விக்க²ம்ப⁴னவஸேன படிபக்க²தோ விமுத்தபா⁴வே யேன பா⁴வனாவிஸேஸேன தம் ஜா²னம் ஸாதிஸயம் படிபக்க²தோ விமுச்சித்வா பவத்ததி, ஸோ பா⁴வனாவிஸேஸோ தீ³பிதோ. ப⁴வதி ஹி ஸமானஜாதியுத்தோபி பா⁴வனாவிஸேஸேன பவத்திஆகாரவிஸேஸோ. யதா² தம் ஸத்³தா⁴விமுத்ததோ தி³ட்டி²ப்பத்தஸ்ஸ, ததா² பச்சனீகத⁴ம்மேஹி ஸுட்டு² விமுத்ததாய ஏவ அனிக்³க³ஹிதபா⁴வேன நிராஸங்கதாய அபி⁴ரதிவஸேன ஸுட்டு² அதி⁴முச்சனட்டே²னபி விமோக்கோ². தேனாஹ ‘‘ஆரம்மணே சா’’திஆதி³. அயம் பனத்தோ²தி அயம் அதி⁴முச்சனத்தோ² பச்சி²மவிமோக்கே² நிரோதே⁴ நத்தி². கேவலோ விமுத்தத்தோ² ஏவ தத்த² லப்³ப⁴தி, தம் ஸயமேவ பரதோ வக்க²தி.

ரூபீதி யேனாயம் ஸஸந்ததிபரியாபன்னேன ரூபேன ஸமன்னாக³தோ, தம் யஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ ஹேதுபா⁴வேன விஸிட்ட²ம் ரூபம் ஹோதி. யேன விஸிட்டே²ன ரூபேன ‘‘ரூபீ’’தி வுச்சேய்ய ரூபீ-ஸத்³த³ஸ்ஸ அதிஸயத்த²தீ³பனதோ, ததே³வ ஸஸந்ததிபரியாபன்னரூபனிமித்தம் ஜா²னமிவ பரமத்த²தோ ரூபீபா⁴வஸாத⁴கந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேனாஹ ‘‘அஜ்ஜ²த்த’’ந்திஆதி³. ரூபஜ்ஜா²னம் ரூபம் உத்தரபத³லோபேன. ரூபானீதி பனேத்த² புரிமபத³லோபோ த³ட்ட²ப்³போ³. தேன வுத்தம் ‘‘நீலகஸிணாதீ³னி ரூபானீ’’தி.

அந்தோஅப்பனாயம் ஸுப⁴ந்தி ஆபோ⁴கோ³ நத்தீ²தி இமினா புப்³பா³போ⁴க³வஸேன அதி⁴முத்தி ஸியாதி த³ஸ்ஸேதி. ஏவஞ்ஹேத்த² ததா²வத்தப்³ப³தாபத்திசோத³னா அனவகாஸா ஹோதி. யஸ்மா ஸுவிஸுத்³தே⁴ஸு நீலாதீ³ஸு வண்ணகஸிணேஸு தத்த² கதாதி⁴காரானம் அபி⁴ரதிவஸேன ஸுட்டு² அதி⁴முத்தி ஸியா, தஸ்மா அட்ட²கதா²யம் ததா² ததியோ விமோக்கோ² ஸம்வண்ணிதோ. யஸ்மா பன மேத்தாதி³வஸேன பவத்தமானா பா⁴வனா ஸத்தே அப்படிகூலதோ த³ஹதி, தே ஸுப⁴தோ அதி⁴முச்சித்வாவ பவத்ததி, தஸ்மா படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ (படி. ம. 1.212) ப்³ரஹ்மவிஹாரபா⁴வனா ‘‘ஸுப⁴விமோக்கோ²’’தி வுத்தா, தயித³ம் உப⁴யம்பி தேன தேன பரியாயேன வுத்தத்தா ந விருஜ்ஜ²தீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஸப்³ப³ஸோதி அனவஸேஸதோ. ந ஹி சதுன்னம் அரூபக்க²ந்தா⁴னம் ஏகதே³ஸோபி தத்த² அவஸிட்டோ²தி. விஸ்ஸட்ட²த்தாதி யதா²பரிச்சி²ன்னே காலே நிரோதி⁴தத்தா. உத்தமோ விமோக்கோ² நாம அரியேஹேவ ஸமாபஜ்ஜிதப்³ப³தோ, அரியப²லபரியோஸானத்தா தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே நிப்³பா³னப்பத்திபா⁴வதோ ச.

249. அபி⁴ப⁴வதீதி அபி⁴பு⁴ (தீ³. நி. டீ. 2.173; அ. நி. டீ. 3.6.61-65) பரிகம்மம், ஞாணம் வா. அபி⁴பு⁴ ஆயதனம் ஏதஸ்ஸாதி அபி⁴பா⁴யதனம், ஜா²னம். அபி⁴ப⁴விதப்³ப³ம் வா ஆரம்மணஸங்கா²தம் ஆயதனம் ஏதஸ்ஸாதி அபி⁴பா⁴யதனம், ஜா²னம். ஆரம்மணாபி⁴ப⁴வனதோ அபி⁴பு⁴ ச தம் ஆயதனஞ்ச யோகி³னோ ஸுக²விஸேஸானம் அதி⁴ட்டா²னபா⁴வதோ மனாயதனத⁴ம்மாயதனபா⁴வதோ சாதிபி ஸஸம்பயுத்தம் ஜா²னம் அபி⁴பா⁴யதனம். தேனாஹ ‘‘அபி⁴ப⁴வனகாரணானீ’’திஆதி³. தானீதி அபி⁴பா⁴யதனஸஞ்ஞிதானி ஜா²னானி. ஸமாபத்திதோ வுட்டி²தஸ்ஸ ஆபோ⁴கோ³ புப்³ப³பா⁴க³பா⁴வனாவஸேன ஜா²னக்க²ணே பவத்தம் அபி⁴ப⁴வனாகாரம் க³ஹேத்வா பவத்தோதி த³ட்ட²ப்³போ³. பரிகம்மவஸேன அஜ்ஜ²த்தம் ரூபஸஞ்ஞீ, ந அப்பனாவஸேன. ந ஹி படிபா⁴க³னிமித்தாரம்மணா அப்பனா அஜ்ஜ²த்தவிஸயா ஸம்ப⁴வதி. தம் பன அஜ்ஜ²த்த பரிகம்மவஸேன லத்³த⁴ம் கஸிணனிமித்தம் அஸுவிஸுத்³த⁴மேவ ஹோதி, ந ப³ஹித்³தா⁴ பரிகம்மவஸேன லத்³த⁴ம் விய விஸுத்³த⁴ம்.

பரித்தானீதி யதா²லத்³தா⁴னி ஸுப்பஸராவமத்தானி. தேனாஹ ‘‘அவட்³டி⁴தானீ’’தி. பரித்தவஸேனேவாதி வண்ணவஸேன ஆபோ⁴கே³ விஜ்ஜமானேபி பரித்தவஸேனேவ இத³மபி⁴பா⁴யதனம் வுத்தம். பரித்ததா ஹேத்த² அபி⁴ப⁴வனஸ்ஸ காரணம். வண்ணாபோ⁴கே³ ஸதிபி அஸதிபி அபி⁴பா⁴யதனபா⁴வனா நாம திக்க²பஞ்ஞஸ்ஸேவ ஸம்ப⁴வதி, ந இதரஸ்ஸாதி ‘‘ஞாணுத்தரிகோ புக்³க³லோ’’தி. அபி⁴ப⁴வித்வா ஸமாபஜ்ஜதீதி ஏத்த² அபி⁴ப⁴வனம் ஸமாபஜ்ஜனஞ்ச உபசாரஜ்ஜா²னாதி⁴க³மஸமனந்தரமேவ அப்பனாஜா²னுப்பாத³னந்தி ஆஹ ‘‘ஸஹ நிமித்துப்பாதே³னேவேத்த² அப்பனம் பாபேதீ’’தி. ஸஹ நிமித்துப்பாதே³னாதி ச அப்பனாபரிவாஸாபா⁴வஸ்ஸ லக்க²ணவசனமேதம். யோ ‘‘கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞோ’’தி வுச்சதி, ததோபி ஞாணுத்தரஸ்ஸேவ அபி⁴பா⁴யதனபா⁴வனா. ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் நிமித்தே. அப்பனம் பாபேதீதி பா⁴வனா அப்பனம் நேதி.

ஏத்த² ச கேசி ‘‘உப்பன்னே உபசாரஜ்ஜா²னே தம் ஆரப்³ப⁴ யே ஹேட்டி²மந்தேன த்³வே தயோ ஜவனவாரா பவத்தந்தி, தே உபசாரஜ்ஜா²ன பக்கி²கா ஏவ, தத³னந்தரஞ்ச ப⁴வங்க³பரிவாஸேன உபசாராஸேவனாய ச வினா அப்பனா ஹோதி, ஸஹ நிமித்துப்பாதே³னேவ அப்பனம் பாபேதீ’’தி வத³ந்தி, தம் தேஸம் மதிமத்தம். ந ஹி பாரிவாஸிகபரிகம்மேன அப்பனாவாரோ இச்சி²தோ, நாபி மஹக்³க³தப்பமாணஜ்ஜா²னேஸு விய உபசாரஜ்ஜா²னே ஏகந்ததோ பச்சவேக்க²ணா இச்சி²தப்³பா³, தஸ்மா உபசாரஜ்ஜா²னாதி⁴க³மதோ பரம் கதிபயப⁴வங்க³சித்தாவஸானே அப்பனம் பாபுணந்தோ ‘‘ஸஹ நிமித்துப்பாதே³னேவேத்த² அப்பனம் பாபேதீ’’தி வுத்தோ. ‘‘ஸஹ நிமித்துப்பாதே³னா’’தி ச அதி⁴ப்பாயிகமித³ம் வசனம், ந நீதத்த²ம், அதி⁴ப்பாயோ வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³போ³.

ந அந்தோஸமாபத்தியம் ததா³ ததா²ரூபஸ்ஸ ஆபோ⁴க³ஸ்ஸ அஸம்ப⁴வதோ, ஸமாபத்திதோ வுட்டி²தஸ்ஸ ஆபோ⁴கோ³ புப்³ப³பா⁴க³பா⁴வனாவஸேன ஜா²னக்க²ணே பவத்தம் அபி⁴ப⁴வனாகாரம் க³ஹேத்வா பவத்தோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அபி⁴த⁴ம்மட்ட²கதா²யம் (த⁴. ஸ. அட்ட². 204) பன ‘‘இமினா பனஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴கோ³ கதி²தோ’’தி வுத்தம். அந்தோஸமாபத்தியம் ததா² ஆபோ⁴கா³பா⁴வே கஸ்மா ‘‘ஜா²னஸஞ்ஞாயபீ’’தி வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘அபி⁴ப⁴வ…பே… அத்தீ²’’தி.

வட்³டி⁴தப்பமாணானீதி விபுலப்பமாணானீதி அத்தோ², ந ஏகங்கு³லத்³வங்கு³லாதி³வஸேன வட்³டி⁴தப்பமாணானீதி ததா² வட்³ட⁴னஸ்ஸேவேத்த² அஸம்ப⁴வதோ. தேனாஹ ‘‘மஹந்தானீ’’தி.

ரூபே ஸஞ்ஞா ரூபஸஞ்ஞா, ஸா அஸ்ஸ அத்தீ²தி ரூபஸஞ்ஞீ, ந ரூபஸஞ்ஞீ அரூபஸஞ்ஞீ. ஸஞ்ஞாஸீஸேன ஜா²னம் வத³தி. ரூபஸஞ்ஞாய அனுப்பாத³னமேவேத்த² அலாபி⁴தா. ப³ஹித்³தா⁴வ உப்பன்னந்தி ப³ஹித்³தா⁴வத்து²ஸ்மிம்யேவ உப்பன்னம். அபி⁴த⁴ம்மே பன ‘‘அஜ்ஜ²த்தம் அரூபஸஞ்ஞீ ப³ஹித்³தா⁴ ரூபானி பஸ்ஸதி பரித்தானி ஸுவண்ணது³ப்³ப³ண்ணானி, அப்பமாணானி ஸுவண்ணது³ப்³ப³ண்ணானீ’’தி ஏவம் சதுன்னம் அபி⁴பா⁴யதனானம் ஆக³தத்தா அபி⁴த⁴ம்மட்ட²கதா²யம் (த⁴. ஸ. அட்ட². 204) ‘‘கஸ்மா பன யதா² ஸுத்தந்தே – ‘அஜ்ஜ²த்தம் ரூபஸஞ்ஞீ ஏகோ ப³ஹித்³தா⁴ ரூபானி பஸ்ஸதி பரித்தானீ’திஆதி³ வுத்தம், ஏவம் அவத்வா இத⁴ சதூஸுபி அபி⁴பா⁴யதனேஸு அஜ்ஜ²த்தம் அரூபஸஞ்ஞிதாவ வுத்தா’’தி சோத³னம் கத்வா ‘‘அஜ்ஜ²த்தரூபானம் அனபி⁴ப⁴வனீயதோ’’தி காரணம் வத்வா ‘‘தத்த² வா ஹி இத⁴ வா ப³ஹித்³தா⁴ரூபானேவ அபி⁴ப⁴விதப்³பா³னி, தஸ்மா தானி நியமதோ வத்தப்³பா³னீதி தத்ராபி இதா⁴பி வுத்தானி. ‘அஜ்ஜ²த்தம் அரூபஸஞ்ஞீ’தி இத³ம் பன ஸத்து² தே³ஸனாவிலாஸமத்தமேவா’’தி வுத்தம்.

ஏத்த² ச வண்ணாபோ⁴க³ரஹிதானி ஸஹிதானி ச ஸப்³பா³னி ‘‘பரித்தானி ஸுவண்ணது³ப்³ப³ண்ணானீ’’தி வுத்தானி, ததா² ‘‘அப்பமாணானீ’’தி த³ட்ட²ப்³பா³னி. அத்தி² ஹி ஏஸோ பரியாயோ ‘‘பரித்தானி அபி⁴பு⁴ய்ய தானி சே கதா³சி வண்ணவஸேன ஆபு⁴ஜிதானி ஹோந்தி ஸுவண்ணது³ப்³ப³ண்ணானி அபி⁴பு⁴ய்யா’’தி. பரியாயகதா² ஹி ஸுத்தந்ததே³ஸனாதி. அபி⁴த⁴ம்மே பன நிப்பரியாயதே³ஸனத்தா வண்ணாபோ⁴க³ரஹிதானி விஸும் வுத்தானி, ததா² ஸஹிதானி. அத்தி² ஹி உப⁴யத்த² அபி⁴ப⁴வனபரியாயோதி ‘‘அஜ்ஜ²த்தம் ரூபஸஞ்ஞீ’’திஆதி³னா பட²மது³தியஅபி⁴பா⁴யதனேஸு பட²மவிமோக்கோ², ததியசதுத்தா²பி⁴பா⁴யதனேஸு து³தியவிமோக்கோ², வண்ணாபி⁴பா⁴யதனேஸு ததியவிமோக்கோ² ச அபி⁴ப⁴வனப்பவத்திதோ ஸங்க³ஹிதோ, அபி⁴த⁴ம்மே பன நிப்பரியாயதே³ஸனத்தா விமோக்கா²பி⁴பா⁴யதனானி அஸங்கரதோ த³ஸ்ஸேதும் விமோக்கே² வஜ்ஜேத்வா அபி⁴பா⁴யதனானி கதி²தானி, ஸப்³பா³னி ச விமோக்க²கிச்சானி ஜா²னானி விமோக்க²தே³ஸனாயம் வுத்தானி. ததே³தம் ‘‘அஜ்ஜ²த்தம் ரூபஸஞ்ஞீ’’தி ஆக³தஸ்ஸ அபி⁴பா⁴யதனத்³வயஸ்ஸ அபி⁴த⁴ம்மே அபி⁴பா⁴யதனேஸு அவசனதோ ‘‘ரூபீ ரூபானி பஸ்ஸதீ’’திஆதீ³னஞ்ச ஸப்³ப³விமோக்க²கிச்சஸாதா⁴ரணவசனபா⁴வதோ வவத்தா²னம் கதந்தி விஞ்ஞாயதி.

‘‘அஜ்ஜ²த்தரூபானம் அனபி⁴ப⁴வனீயதோ’’தி இத³ம் அபி⁴த⁴ம்மே கத்த²சிபி ‘‘அஜ்ஜ²த்தம் ரூபானி பஸ்ஸதீ’’தி அவத்வா ஸப்³ப³த்த² யம் வுத்தம் ‘‘ப³ஹித்³தா⁴ரூபானி பஸ்ஸதீ’’தி, தஸ்ஸ காரணவசனம். தேன யம் அஞ்ஞஹேதுகம், தம் தேன ஹேதுனா வுத்தம், யம் பன தே³ஸனாவிலாஸஹேதுகம் அஜ்ஜ²த்தம் அரூபஸஞ்ஞிதாய ஏவ அபி⁴த⁴ம்மே வசனம், ந தஸ்ஸ அஞ்ஞம் காரணம் மக்³கி³தப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேதி. அஜ்ஜ²த்தரூபானம் அனபி⁴ப⁴வனீயதா ச தேஸம் ப³ஹித்³தா⁴ரூபானம் விய அவிபூ⁴தத்தா, தே³ஸனாவிலாஸோ ச யதா²வுத்தவவத்தா²னவஸேன வேதி³தப்³போ³, வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயவஸேன விஜ்ஜமானபரியாயகத²னபா⁴வதோ. ‘‘ஸுவண்ணது³ப்³ப³ண்ணானீ’’தி ஏதேனேவ ஸித்³த⁴த்தா நீலாதி³அபி⁴பா⁴யதனானி ந வத்தப்³பா³னீதி சே? ந, நீலாதீ³ஸு கதாதி⁴காரானம் நீலாதி³பா⁴வஸ்ஸேவ அபி⁴ப⁴வனகாரணத்தா. ந ஹி தேஸம் பரிஸுத்³தா⁴பரிஸுத்³த⁴வண்ணானம் பரித்ததா தத³ப்பமாணதா வா அபி⁴ப⁴வனகாரணம், அத² கோ² நீலாதி³பா⁴வோ ஏவாதி. ஏதேஸு ச பரித்தாதி³கஸிணரூபேஸு யம் சரிதஸ்ஸ இமானி அபி⁴பா⁴யதனானி இஜ்ஜ²ந்தி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இமேஸு பனா’’திஆதி³ வுத்தம்.

ஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகவஸேனாதி ஸகலனீலவண்ணனீலனித³ஸ்ஸனனீலனிபா⁴ஸானம் ஸாதா⁴ரணவஸேன. வண்ணவஸேனாதி ஸபா⁴வவண்ணவஸேன. நித³ஸ்ஸனவஸேனாதி பஸ்ஸிதப்³ப³தாவஸேன. ஓபா⁴ஸவஸேனாதி ஸப்பபா⁴ஸதாய அவபா⁴ஸனவஸேன. உமாபுப்ப²ந்தி அதஸிபுப்ப²ம். நீலமேவ ஹோதி வண்ணஸங்கராபா⁴வதோ. பா³ராணஸியம் ப⁴வந்தி பா³ராணஸியம் ஸமுட்டி²தம்.

தே த⁴ம்மேதி தே ஸதிபட்டா²னாதி³த⁴ம்மே சேவ அட்ட²விமோக்க²த⁴ம்மே ச. சிண்ணவஸீபா⁴வாயேவ தத்த² அபி⁴விஸிட்டா²ய பஞ்ஞாய பரியோஸானுத்தரம் ஸதம் க³தா அபி⁴ஞ்ஞாவோஸானபாரமிப்பத்தா.

250. ஸகலட்டே²னாதி (தீ³. நி. டீ. 3.346; அ. நி. டீ. 3.10.25) ஸகலபா⁴வேன, அஸுப⁴னிமித்தாதீ³ஸு விய ஏகதே³ஸே அட்ட²த்வா அனவஸேஸதோ க³ஹேதப்³ப³ட்டே²னாதி அத்தோ². யதா² கே²த்தம் ஸஸ்ஸானம் உப்பத்திட்டா²னம் வட்³டி⁴ட்டா²னஞ்ச, ஏவமேவ தம்தம்ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானந்தி ஆஹ ‘‘கே²த்தட்டே²னா’’தி. பரிச்சி²ந்தி³த்வாதி இத³ம் உத்³த⁴ம் அதோ⁴ திரியந்தி யோஜேதப்³ப³ம். பரிச்சி²ந்தி³த்வா ஏவ ஹி ஸப்³ப³த்த² கஸிணம் வட்³டே⁴தப்³ப³ம். தேன தேன காரணேனாதி உபரிஆதீ³ஸு தேன தேன கஸிணேன. யதா² கிந்தி ஆஹ – ‘‘ஆலோகமிவ ரூபத³ஸ்ஸனகாமோ’’தி, யதா² தி³ப்³ப³சக்கு²னா உத்³த⁴ம் சே ரூபம் த³ட்டு²காமோ, உத்³த⁴ம் ஆலோகம் பஸாரேதி, அதோ⁴ சே, அதோ⁴, ஸமந்ததோ சே ரூபம் த³ட்டு²காமோ, ஸமந்ததோ ஆலோகம் பஸாரேதி, ஏவம் ஸப்³ப³கஸிணந்தி அத்தோ². ஏகஸ்ஸாதி பத²வீகஸிணாதீ³ஸு ஏகேகஸ்ஸ. அஞ்ஞபா⁴வானுபக³மனத்த²ந்தி அஞ்ஞகஸிணபா⁴வானுபக³மனதீ³பனத்த²ம், அஞ்ஞஸ்ஸ வா கஸிணபா⁴வானுபக³மனதீ³பனத்த²ம். ந ஹி அஞ்ஞேன பஸாரிதகஸிணம் ததோ அஞ்ஞேன பஸாரிதகஸிணபா⁴வம் உபக³ச்ச²தி, ஏவம்பி நேஸம் அஞ்ஞகஸிணஸம்பே⁴தா³பா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. ந அஞ்ஞம் பத²வீஆதி³. ந ஹி உத³கேன டி²தட்டா²னே ஸஸம்பா⁴ரபத²வீ அத்தி². அஞ்ஞகஸிணஸம்பே⁴தோ³தி ஆபோகஸிணாதி³னா ஸங்கரோ. ஸப்³ப³த்தா²தி ஸப்³பே³ஸு ஸேஸகஸிணேஸு. ஏகதே³ஸே அட்ட²த்வா அனவஸேஸப²ரணம் பமாணஸ்ஸ அக்³க³ஹணதோ அப்பமாணம். தேனேவ ஹி நேஸம் கஸிணஸமஞ்ஞா. ததா² ஹி ‘‘தஞ்ஹீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² சேதஸா ப²ரந்தோதி பா⁴வனாசித்தேன ஆரம்மணம் கரோந்தோ. பா⁴வனாசித்தஞ்ஹி கஸிணம் பரித்தம் வா விபுலம் வா ஸகலமேவ மனஸி கரோதி.

கஸிணுக்³கா⁴டிமாகாஸே பவத்தம் விஞ்ஞாணம் ப²ரணஅப்பமாணவஸேன ‘‘விஞ்ஞாணகஸிண’’ந்தி வுத்தம். ததா² ஹி தம் ‘‘விஞ்ஞாண’’ந்தி வுச்சதி. கஸிணவஸேனாதி உக்³கா⁴டிதகஸிணவஸேன கஸிணுக்³கா⁴டிமாகாஸே உத்³த⁴ம்அதோ⁴திரியதா வேதி³தப்³பா³. யத்தகஞ்ஹி டா²னம் கஸிணம் பஸாரிதம், தத்தகம் ஆகாஸபா⁴வனாவஸேன ஆகாஸம் ஹோதீதி. ஏவம் யத்தகம் டா²னம் ஆகாஸம் ஹுத்வா உபட்டி²தம், தத்தகம் ஆகாஸமேவ ஹுத்வா விஞ்ஞாணஸ்ஸ பவத்தனதோ ஆக³மனவஸேன விஞ்ஞாணகஸிணேபி உத்³த⁴ம்அதோ⁴திரியதா வுத்தாதி ‘‘கஸிணுக்³கா⁴டிமாகாஸவஸேன தத்த² பவத்தவிஞ்ஞாணே உத்³த⁴ம்அதோ⁴திரியதா வேதி³தப்³பா³’’தி ஆஹ.

252. வுத்தோயேவ வம்மிகஸுத்தே. நிஸ்ஸிதஞ்ச ச²வத்து²னிஸ்ஸிதத்தா விபஸ்ஸனாஞாணஸ்ஸ. படிப³த்³த⁴ஞ்ச தேன வினா அப்பவத்தனதோ காயஸஞ்ஞிதானம் ரூபத⁴ம்மானம் ஆரம்மணகரணதோ ச. ஸுட்டு² பா⁴தி ஓபா⁴ஸதீதி வா ஸுபோ⁴. குருவிந்த³ஜாதிஆதி³ஜாதிவிஸேஸோபி மணி ஆகரபாரிஸுத்³தி⁴மூலகோ ஏவாதி ஆஹ ‘‘ஸுபரிஸுத்³த⁴ஆகரஸமுட்டி²தோ’’தி. தோ³ஸனீஹரணவஸேன பரிகம்மனிப்ப²த்தீதி ஆஹ ‘‘ஸுட்டு² கதபரிகம்மோ அபனீதபாஸாணஸக்க²ரோ’’தி. தோ⁴வனவேத⁴னாதீ³ஹீதி சதூஸு பாஸாணேஸு தோ⁴வனேன சேவ காளகாதி³அபஹரணத்தா²ய ஸுத்தேன ஆவுனனத்தா²ய ச விஜ்ஜ²னேன. தாபஸண்ஹகரணாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ ஆதி³-ஸத்³தே³ன. வண்ணஸம்பத்திந்தி ஸுத்தஸ்ஸ வண்ணஸம்பத்திம்.

மணி விய கரஜகாயோ பச்சவேக்கி²தப்³ப³தோ. ஆவுதஸுத்தம் விய விபஸ்ஸனாஞாணம் அனுபவிஸித்வா டி²தத்தா. சக்கு²மா புரிஸோ விய விபஸ்ஸனாலாபீ⁴ பி⁴க்கு² ஸம்மதே³வ தஸ்ஸ த³ஸ்ஸனதோ. ததா³ரம்மணானந்தி ரூபத⁴ம்மாரம்மணானம். ப²ஸ்ஸபஞ்சமகசித்தசேதஸிகக்³க³ஹணேன க³ஹிதத⁴ம்மாபி விபஸ்ஸனாசித்துப்பாத³பரியாபன்னா ஏவாதி வேதி³தப்³ப³ம். ஏவஞ்ஹி தேஸம் விபஸ்ஸனாஞாணக³திகத்தா ‘‘ஆவுதஸுத்தம் விய விபஸ்ஸனாஞாண’’ந்தி வசனம் அவிரோதி⁴தம் ஹோதி.

ஞாணஸ்ஸாதி பச்சவேக்க²ணஞாணஸ்ஸ. யதி³ ஏவம் ஞாணஸ்ஸ வஸேன வத்தப்³ப³ம், ந புக்³க³லஸ்ஸாதி ஆஹ ‘‘தஸ்ஸ பனா’’திஆதி³. மக்³க³ஸ்ஸ அனந்தரம், தஸ்மா லோகியாபி⁴ஞ்ஞானம் பரதோ ச²ட்டா²பி⁴ஞ்ஞாய புரதோ வத்தப்³ப³ம் விபஸ்ஸனாஞாணம். ஏவம் ஸந்தேபீதி யதி³பாயம் ஞாணானுபுப்³ப³ட்டி²தி, ஏவம் ஸந்தேபி ஏதஸ்ஸ அந்தரா வாரோ நத்தீ²தி பஞ்சஸு லோகியாபி⁴ஞ்ஞாஸு கதி²தாஸு ஆகங்கே²ய்யஸுத்தாதீ³ஸு (ம. நி. 1.64 ஆத³யோ) விய ச²ட்டா²பி⁴ஞ்ஞா கதே²தப்³பா³தி ஏதஸ்ஸ அனபி⁴ஞ்ஞாலக்க²ணஸ்ஸ விபஸ்ஸனாஞாணஸ்ஸ தாஸம் அந்தரா வாரோ ந ஹோதி, தஸ்மா தத்த² அவஸராபா⁴வதோ இதே⁴வ ரூபாவசரசதுத்த²ஜ்ஜா²னானந்தரமேவ த³ஸ்ஸிதம் விபஸ்ஸனாஞாணம். யஸ்மா சாதி ச-ஸத்³தோ³ ஸமுச்சயத்தோ². தேன ந கேவலம் ததே³வ, அத² கோ² இத³ம்பி காரணம் விபஸ்ஸனாஞாணஸ்ஸ இதே⁴வ த³ஸ்ஸனேதி இமமத்த²ம் தீ³பேதி. தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா பே⁴ரவரூபம் பஸ்ஸதோதி ஏத்த² இத்³தி⁴வித⁴ஞாணேன பே⁴ரவம் ரூபம் நிம்மினித்வா சக்கு²னா பஸ்ஸதோதி வத்தப்³ப³ம், ஏவம்பி அபி⁴ஞ்ஞாலாபி⁴னோ அபரிஞ்ஞாணவத்து²கஸ்ஸ ப⁴யஸந்தாஸோ உப்பஜ்ஜதி உச்சவாலிகவாஸீமஹானாக³த்தே²ரஸ்ஸ விய. இதா⁴பீதி இமஸ்மிம் விபஸ்ஸனாஞாணேபி, ந ஸதிபட்டா²னாதீ³ஸு ஏவாதி அதி⁴ப்பாயோ.

253. மனோமயித்³தி⁴யம் சிண்ணவஸிதாய அபி⁴ஞ்ஞா வோஸானபாரமிப்பத்ததா வேதி³தப்³பா³தி யோஜனா. மனேன நிப்³ப³த்தந்தி அபி⁴ஞ்ஞாமனேன நிப்³ப³த்திதம். தம் ஸதி³ஸபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²மேவாதி ஸண்டா²னதோபி வண்ணதோபி அவயவவிஸேஸதோபி ஸதி³ஸபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²மேவ. ஸஜாதியம் டி²தோ, ந நாகி³த்³தி⁴யா அஞ்ஞஜாதிரூபோ. ஸுபரிகம்மகதமத்திகாத³யோ விய இத்³தி⁴வித⁴ஞாணம் விகுப்³ப³னகிரியாய நிஸ்ஸயபா⁴வதோ.

255. அப்பகஸிரேனேவாதி அகிச்சே²னேவ.

256. மந்தோ³ உத்தானஸேய்யகதா³ரகோபி ‘‘த³ஹரோ’’தி வுச்சதீதி ததோ விஸேஸனத்த²ம் ‘‘யுவா’’தி வுத்தம். யுவாபி கோசி அனிச்ச²னதோ அமண்ட³னஸீலோ ஹோதீதி ததோ விஸேஸனத்த²ம் ‘‘மண்ட³னகஜாதிகோ’’தி வுத்தம். தேன வுத்தம் ‘‘யுவாபீ’’திஆதி³. காளதிலப்பமாணா பி³ந்த³வோ காளதிலகானி. நாதிகம்மாஸதிலப்பமாணா பி³ந்த³வோ திலகானி. வங்கம் நாம பியங்க³ம். யோப்³ப³னபீளகாத³யோ முக²தூ³ஸிபீளகா. முக²க³தோ தோ³ஸோ முக²தோ³ஸோ, லக்க²ணவசனஞ்சேதம் முகே² அதோ³ஸஸ்ஸபி பாகடபா⁴வஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா. யதா² வா முகே² தோ³ஸோ, ஏவம் முகே² அதோ³ஸோபி முக²தோ³ஸோ ஸரலோபேன, முக²தோ³ஸோ ச முக²தோ³ஸோ ச முக²தோ³ஸோதி ஏகஸேஸனயேனபேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. ஏவஞ்ஹி பரேஸம் ஸோளஸவித⁴ம் சித்தம் பாகடம் ஹோதீதி வசனம் ஸமத்தி²தம் ஹோதி.

259. படிபதா³வஸேனாதி யதா²ரஹம் ஸமத²விபஸ்ஸனாமக்³க³படிபதா³வஸேன. அட்ட²ஸு கோட்டா²ஸேஸூதி ஸதிபட்டா²னாதீ³ஸு போ³தி⁴பக்கி²யத⁴ம்மகோட்டா²ஸேஸு, விமோக்க²கோட்டா²ஸேஸு வாதி இமேஸு அட்ட²ஸு கோட்டா²ஸேஸு. ஸேஸேஸூதி வுத்தாவஸேஸேஸு அபி⁴பா⁴யதனகோட்டா²ஸாதீ³ஸு. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

மஹாஸகுலுதா³யிஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.