2. பி⁴க்கு²வக்³கோ³

1. அம்ப³லட்டி²கராஹுலோவாத³ஸுத்தவண்ணனா

107. அம்ப³லட்டி²காயந்தி ஏத்த² அம்ப³லட்டி²கா வுச்சதி ஸுஜாதோ தருணம்ப³ருக்கோ², தஸ்ஸ பன அவிதூ³ரே கதோ பாஸாதோ³ இத⁴ ‘‘அம்ப³லட்டி²கா’’தி அதி⁴ப்பேதோ. தேனாஹ ‘‘வேளுவனவிஹாரஸ்ஸா’’திஆதி³. பதா⁴னக⁴ரஸங்கே²பேதி பா⁴வனாகே³ஹப்பகாரே யோகீ³னம் கே³ஹேதி அத்தோ². திகி²ணோவ ஹோதி, ந தஸ்ஸ திகி²ணபா⁴வோ கேனசி காதப்³போ³ ஸபா⁴வஸித்³த⁴த்தா. ஏவமேவ அத்தனோ விமுத்திபரிபாசனகம்முனா திக்க²விஸத³பா⁴வப்பத்தியா அயம்பி ஆயஸ்மா…பே… தத்த² விஹாஸி. பகதிபஞ்ஞத்தமேவாதி பகதியா பஞ்ஞத்தம் பு³த்³தா⁴னம் உபக³மனதோ புரேதரமேவ சாரித்தவஸேன பஞ்ஞத்தம்.

108. உத³கம் அனேன தீ⁴யதி, ட²பீயதி வா ஏத்தா²தி உத³காதா⁴னம். உத³கட்டா²னந்தி ச கு²த்³த³கபா⁴ஜனம். ‘‘ஓவாத³தா³னத்த²ம் ஆமந்தேஸீ’’தி வத்வா தம் பனஸ்ஸ ஓவாத³தா³னம் ந இதே⁴வ, அத² கோ² ப³ஹூஸு டா²னேஸு ப³ஹுக்க²த்தும் பவத்திதந்தி தானி தானி ஸங்கே²பதோ த³ஸ்ஸேத்வா இத⁴ ஸம்வண்ணனத்த²ம் ‘‘ப⁴க³வதா ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம்.

தத்த² ஸப்³ப³பு³த்³தே⁴ஹி அவிஜஹிதந்தி இமினா ஸப்³பே³ஸம் பு³த்³தா⁴னம் ஸாஸனே குமாரபஞ்ஹா நாம ஹோதீதி த³ஸ்ஸேதி. ஏகேகதோ பட்டா²ய யாவ த³ஸகா பவத்தா த³ஸ புச்சா² ஏதஸ்ஸாதி த³ஸபுச்ச²ம், ஏகேகதோ பட்டா²ய யாவ த³ஸகா ஏகுத்தரவஸேன பவத்தம் விஸ்ஸஜ்ஜனத்தா²ய பஞ்சபண்ணஸவிஸ்ஸஜ்ஜனம் ஸாமணேரபஞ்ஹந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. யம் பனேத்த² வத்தப்³ப³ம், தம் பரமத்த²ஜோதிகாயம் கு²த்³த³கட்ட²கதா²யம் (கு². பா. அட்ட². 4.குமாரபஞ்ஹவண்ணனா) வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். அனாதீ³னவத³ஸ்ஸிதாய அபி⁴ண்ஹம் முஸா ஸமுதா³சரணதோ ‘‘பியமுஸாவாதா³’’தி வுத்தம், உத³காவஸேஸச²ட்³ட³னஉத³காதா⁴னனிகுஜ்ஜனஉக்குஜ்ஜனத³ஸ்ஸனஸஞ்ஞிதா சதஸ்ஸோ உத³காதா⁴னூபமாயோ ஸப்³ப³ஸ்ஸ யுத்³த⁴கம்மஸ்ஸ அகரணகரணவஸேன த³ஸ்ஸிதா த்³வே ஹத்தி²உபமாயோ.

தத்த² ராஹுலஸுத்தந்தி ஸுத்தனிபாதே ஆக³தம் ராஹுலஸுத்தம் (ஸு. நி. 337 ஆத³யோ). அபி⁴ண்ஹோவாத³வஸேன வுத்தந்தி இமினா அந்தரந்தரா தம் ஸுத்தம் கதே²த்வா ப⁴க³வா தே²ரம் ஓவத³தீதி த³ஸ்ஸேதி. இத³ஞ்ச பனாதி இத³ம் யதா²வுத்தம் ப⁴க³வதோ தம்தம்காலானுரூபம் அத்தனோ ஓவாத³தா³னம் ஸந்தா⁴ய. பீ³ஜந்தி அண்ட³ம். பஸ்ஸஸி நூதி நு-ஸத்³தோ³ அனுஜானனே, நனு பஸ்ஸஸீதி அத்தோ². ஸச்சத⁴ம்மம் லங்கி⁴த்வா டி²தஸ்ஸ கிஞ்சிபி அகத்தப்³ப³ம் நாம பாபம் நத்தீ²தி ஆஹ – ‘‘ஸம்பஜானமுஸாவாதே³ ஸம்வரரஹிதஸ்ஸ ஓபம்மத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தா’’தி. ததா² ஹி –

‘‘ஏகம் த⁴ம்மமதீதஸ்ஸ, முஸாவாதி³ஸ்ஸ ஜந்துனோ;

விதிண்ணபரலோகஸ்ஸ, நத்தி² பாபமகாரிய’’ந்தி. (த⁴. ப. 176);

உருள்ஹவாதி உருள்ஹோ ஹுத்வா உஸ்ஸிதோ. ஸோ பன த³மவஸேன அபி⁴ருய்ஹ வட்³டி⁴தோ ஆரோஹனயோக்³யோ ச ஹோதீதி ஆஹ ‘‘அபி⁴வட்³டி⁴தோ ஆரோஹஸம்பன்னோ’’தி. ஆக³தாக³தேதி அத்தனோ யோக்³யபதே³ஸம் ஆக³தாக³தே. படிஸேனாய ப²லககோட்ட²கமுண்ட³பாகாராத³யோதி படிஸேனாய அத்தனோ ஆரக்க²த்தா²ய ட²பிதே ப²லககோட்ட²கே சேவ உத்³த⁴ச்ச²த³பாகாராதி³கே ச. ஏதம் பதே³ஸந்தி ஏதம் பரஸேனாபதே³ஸம். ஏத்தகேனாதி ஓலோகனமத்தேன. தஸ்ஸ ஓலோகனாகாரத³ஸ்ஸனேனேவ. ஸதம்பி ஸஹஸ்ஸம்பி ஸேனானீகம் த்³வேதா⁴ பி⁴ஜ்ஜதி, தீரபாதிகம் மத்³தி³தம் ஹுத்வா பதா³தா ஹுத்வா த்³வேதா⁴ ஹுத்வா பலாயந்தி. கண்ணேஹி பஹரித்வாதி பகே³வ ஸரானம் ஆக³மனஸத்³த³ம் உபதா⁴ரேத்வா யதா² வேகோ³ ந ஹோதி, ஏவம் ஸமுட்டா²பேத்வா தேஹி பஹரித்வா பாதனம். படிஹத்தி²படிஅஸ்ஸாதிஆதி³னா பச்சேகம் பதி-ஸத்³தோ³ யோஜேதப்³போ³தி. தீ³கா⁴ஸிலட்டி²யாதி தீ³க⁴லதாய அஸிலட்டி²யா.

கரணேதி கம்மகரணே. மஞ்ஞதி ஹத்தா²ரோஹோ. அயமுக்³க³ரந்தி தாதி³ஸே காலே க³ஹிதமுக்³க³ரம். ஓலோகேத்வாதி ஞாணசக்கு²னா தி³ஸ்வா, அபி⁴ண்ஹம் ஸம்பஜஞ்ஞம் உபட்ட²பேத்வாதி அத்தோ².

109. ஸஸக்கந்தி பஸ்ஸிதும் யுத்தம் கத்வா உஸ்ஸாஹம் ஜனேத்வா ந கரணீயம், தாதி³ஸம் நியமதோ அகத்தப்³ப³ம் ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஏகம்ஸேனேவ ந காதப்³ப³’’ந்தி. படிஸம்ஹரேய்யாஸீதி கரணதோ ஸங்கோசம் ஆபஜ்ஜேய்யாஸி. யதா²பூ⁴தோ அஸந்தோ நிவத்தோ அகரோந்தோ நாம ஹோதீதி ஆஹ ‘‘நிவத்தேய்யாஸி மா கரேய்யாஸீ’’தி. அனுபதே³ய்யாஸீதி அனுப³லப்பதா³யீ ப⁴வேய்யாஸி. தேனாஹ ‘‘உபத்த²ம்பே⁴ய்யாஸீ’’தி. தம் பன அனுப³லப்பதா³னம் உபத்த²ம்ப⁴னம் புனப்புனம் கரணமேவாதி ஆஹ ‘‘புனப்புனம் கரேய்யாஸீ’’தி. ஸிக்க²மானோதி தம்யேவ அதி⁴ஸீலஸிக்க²ம் தன்னிஸ்ஸயஞ்ச ஸிக்கா²த்³வயம் ஸிக்க²ந்தோ ஸம்பாதே³ந்தோ.

111. கித்தகே பன டா²னேதி கித்தகே டா²னே பவத்தானி. அவிதூ³ரே ஏவ பவத்தானீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஏகஸ்மிம் புரேப⁴த்தேயேவ ஸோதே⁴தப்³பா³னீ’’தி ஆஹ. ஏவஞ்ஹி தானி ஸுஸோதி⁴தானி ஹோந்தி ஸுபரிஸுத்³தா⁴னி. பரேஸம் அப்பியம் க³ரும் கா³ரய்ஹம், யதா²வுத்தட்டா²னதோ பன அஞ்ஞம் வா கம்மட்டா²னமனஸிகாரேனேவ காயகம்மாதீ³னி பரிஸோதி⁴தானி ஹோந்தீதி ந க³ஹிதம். படிக⁴ம் வாதி ஏத்த² வா-ஸத்³தே³ன அஸமபேக்க²ணே மோஹஸ்ஸ ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³.

112. வுத்தனயேன காயகம்மாதி³பரிஸோத⁴னம் நாம இதே⁴வ, ந இதோ ப³ஹித்³தா⁴தி ஆஹ ‘‘பு³த்³தா⁴…பே… ஸாவகா வா’’தி. தே ஹி அத்த²தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா வாதி. தஸ்மாதி யஸ்மா ஸப்³ப³பு³த்³த⁴பச்சேகபு³த்³த⁴ஸாவகேஹி ஆருள்ஹமக்³கோ³, ராஹுல, மயா துய்ஹம் ஆசிக்கி²தோ, தஸ்மா. தேன அனுஸிக்க²ந்தேன தயா ஏவம் ஸிக்கி²தப்³ப³ந்தி ஓவாத³ம் அதா³ஸி. ஸேஸம் வுத்தனயத்தா ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

அம்ப³லட்டி²கராஹுலோவாத³ஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா

ஸமத்தா.

2. மஹாராஹுலோவாத³ஸுத்தவண்ணனா

113. இரியாபதா²னுப³ந்த⁴னேனாதி இரியாபத²க³மனானுப³ந்த⁴னேன, ந படிபத்திக³மனானுப³ந்த⁴னேன. அஞ்ஞமேவ ஹி பு³த்³தா⁴னம் படிபத்திக³மனம் அஞ்ஞம் ஸாவகானம். விலாஸிதக³மனேனாதி – ‘‘தூ³ரே பாத³ம் ந உத்³த⁴ரதி, ந அச்சாஸன்னே பாத³ம் நிக்கி²பதி, நாதிஸீக⁴ம் க³ச்ச²தி நாதிஸணிக’’ந்திஆதி³னா (ஸம். நி. அட்ட². 3.4.243; உதா³. அட்ட². 76; ஸாரத்த². டீ. மஹாவக்³க³ 3.285) வுத்தேன ஸபா⁴வஸீலேன பு³த்³தா⁴னம் சாதுரியக³மனேன. ததே³வ ஹி ஸந்தா⁴ய ‘‘பதே³ பத³ம் நிக்கி²பந்தோ’’தி வுத்தம். பதா³னுபதி³கோதி ராஹுலத்தே²ரஸ்ஸபி லக்க²ணபாரிபூரியா தாதி³ஸமேவ க³மனந்தி யத்தகம் பதே³ஸம் அந்தரம் அத³த்வா ப⁴க³வதோ பிட்டி²தோ க³ந்தும் ஆரத்³தோ⁴, ஸப்³ப³த்த² தமேவ க³மனபதா³னுபத³ம் க³ச்ச²தீதி பதா³னுபதி³கோ.

வண்ணனாபூ⁴மி சாயம் தத்த² ப⁴க³வந்தம் தே²ரஞ்ச அனேகரூபாஹி உபமாஹி வண்ணேந்தோ ‘‘தத்த² ப⁴க³வா’’திஆதி³மாஹ. நிக்க²ந்தக³ஜபோதகோ விய விரோசித்தா²தி பத³ம் ஆனேத்வா யோஜனா. ஏவம் தம் கேஸரஸீஹோ வியாதிஆதீ³ஸுபி ஆனேத்வா யோஜேதப்³ப³ம். தாரகராஜா நாம சந்தோ³. த்³வின்னம் சந்த³மண்ட³லானந்திஆதி³ பரிகப்பவசனம், பு³த்³தா⁴வேணிகஸந்தகம் விய பு³த்³தா⁴னம் ஆகப்பஸோபா⁴ அஹோஸி, அஹோ ஸிரீஸம்பத்தீதி யோஜனா.

ஆதி³யமானாதி க³ண்ஹந்தி. ‘‘பச்சா² ஜானிஸ்ஸாமா’’தி ந அஜ்ஜுபேக்கி²தப்³போ³. இத³ம் ந கத்தப்³ப³ந்தி வுத்தேதி இத³ம் பாணஅதிபாதனம் ந கத்தப்³ப³ந்தி வுத்தே இத³ம் த³ண்டே³ன வா லேட்³டு³னா வா விஹேட²னம் ந கத்தப்³ப³ம், இத³ம் பாணினா த³ண்ட³கதா³னஞ்ச அந்தமஸோ குஜ்ஜி²த்வா ஓலோகனமத்தம்பி ந கத்தப்³ப³மேவாதி நயஸதேனபி நயஸஹஸ்ஸேனபி படிவிஜ்ஜ²தி, ததா² இத⁴ தாவ ஸம்மஜ்ஜனம் கத்தப்³ப³ந்தி வுத்தேபி தத்த² பரிப⁴ண்ட³கரணம் விஹாரங்க³ணஸம்மஜ்ஜனம் கசவரச²ட்³ட³னம் வாலிகாஸமகிரணந்தி ஏவமாதி³னா நயஸதேன நயஸஹஸ்ஸேன படிவிஜ்ஜ²தி. தேனாஹ – ‘‘இத³ம் கத்தப்³ப³ந்தி வுத்தேபி ஏஸேவ நயோ’’தி. பரிபா⁴ஸந்தி தஜ்ஜனம். லபா⁴மீதி பச்சாஸீஸதி.

ஸப்³ப³மேதந்தி ஸப்³ப³ம் ஏதம் மயி லப்³ப⁴மானம் ஸிக்கா²காமதம். அபி⁴ஞ்ஞாயாதி ஜானித்வா. ஸஹாயோதி ரட்ட²பாலத்தே²ரம் ஸந்தா⁴யாஹ. ஸோ ஹி ப⁴க³வதா ஸத்³தா⁴பப்³ப³ஜிதபா⁴வே ஏதத³க்³கே³ ட²பிதோ. த⁴ம்மாரக்கோ²தி ஸத்து² ஸத்³த⁴ம்மரதனானுபாலகோ த⁴ம்மப⁴ண்டா³கா³ரிகோ. பேத்தியோதி சூளபிதா. ஸப்³ப³ம் மே ஜினஸாஸனந்தி ஸப்³ப³ம்பி பு³த்³த⁴ஸாஸனம் மய்ஹமேவ.

ச²ந்த³ராக³ம் ஞத்வாதி ச²ந்த³ராக³ம் மம சித்தே உப்பன்னம் ஞத்வா. அஞ்ஞதரஸ்மிம் ருக்க²மூலேதி விஹாரபரியந்தே அஞ்ஞதரஸ்மிம் ருக்க²மூலட்டா²னே அனுச்ச²விகே.

ததா³தி அக்³க³ஸாவகேஹி பஸாதா³பனகாலே. அஞ்ஞகம்மட்டா²னானி சங்கமனஇரியாபதே²பி பிட்டி²பஸாரணகாலேபி ஸமிஜ்ஜ²ந்தி, ந ஏவமித³ந்தி ஆஹ – ‘‘இத³மஸ்ஸ ஏதிஸ்ஸா நிஸஜ்ஜாய கம்மட்டா²னம் அனுச்ச²விக’’ந்தி. ஆனாபானஸ்ஸதிந்தி ஆனாபானஸ்ஸதிகம்மட்டா²னம்.

ஸமஸீஸீ ஹோதீதி ஸசே ஸமஸீஸீ ஹுத்வா ந பரினிப்³பா³யதி. பச்சேகபோ³தி⁴ம் ஸச்சி²கரோதி நோ சே பச்சேகபோ³தி⁴ம் ஸச்சி²கரோதி. கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞோதி கி²ப்பம் லஹும்யேவ பத்தப்³ப³ச²ளபி⁴ஞ்ஞோ.

பரிபுண்ணாதி ஸோளஸஸு ஆகாரேஸு கஸ்ஸசிபி அதாபனேன ஸப்³ப³ஸோ புண்ணா. ஸுபா⁴விதாதி ஸமத²பா⁴வனாய விபஸ்ஸனாபா⁴வனாய ச அனுபுப்³ப³ஸம்பாத³னேன ஸுபா⁴விதா. க³ணனாவிதா⁴னானுபுப்³பி³யா ஆஸேவிதத்தா அனுபுப்³ப³ம் பரிசிதா.

ஓமானம் வாதி அவஜானனம் உஞ்ஞாதந்தி ஏவம்வித⁴ம் மானம் வா. அதிமானம் வாதி ‘‘கிம் இமேஹி, மமேவ ஆனுபா⁴வேன ஜீவிஸ்ஸாமீ’’தி ஏவம் அதிமானம் வா குதோ ஜனேஸ்ஸதீதி.

114. விஸங்க²ரித்வாதி விஸம்யுத்தே கத்வா, யதா² ஸங்கா³காரேன க³ஹணம் ந க³ச்ச²தி, ஏவம் வினிபு⁴ஞ்ஜித்வாதி அத்தோ². மஹாபூ⁴தானி தாவ வித்தா²ரேது, ஸம்மஸனூபக³த்தா, அஸம்மஸனூபக³ம் ஆகாஸதா⁴தும் அத² கஸ்மா வித்தா²ரேஸீதி ஆஹ ‘‘உபாதா³ரூபத³ஸ்ஸனத்த²’’ந்தி. ஆபோதா⁴து ஸுகு²மரூபம். இதராஸு ஓளாரிகஸுகு²மதாபி லப்³ப⁴தீதி ஆஹ ‘‘உபாதா³ரூபத³ஸ்ஸனத்த²’’ந்தி. ஹேட்டா² சத்தாரி மஹாபூ⁴தானேவ கதி²தானி, ந உபாதா³ரூபந்தி தஸ்ஸ பனேத்த² லக்க²ணஹாரனயேன ஆகாஸத³ஸ்ஸனேன த³ஸ்ஸிததா வேதி³தப்³பா³. தேனாஹ ‘‘இமினா முகே²ன தம் த³ஸ்ஸேது’’ந்தி. ந கேவலம் உபாதா³ரூபக்³க³ஹணத³ஸ்ஸனத்த²மேவ ஆகாஸதா⁴து வித்தா²ரிதா, அத² கோ² பரிக்³க³ஹஸுக²தாயபீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அபிசா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² பரிச்சி²ந்தி³தப்³ப³ஸ்ஸ ரூபஸ்ஸ நிரவஸேஸபரியாதா³னத்த²ம் ‘‘அஜ்ஜ²த்திகேனா’’தி விஸேஸனமாஹ. ஆகாஸேனாதி ஆகாஸதா⁴துயா க³ஹிதாய. பரிச்சி²ன்னரூபந்தி தாய பரிச்சி²ந்தி³தகலாபக³தம்பி பாகடம் ஹோதி விபூ⁴தம் ஹுத்வா உபட்டா²தி.

இதா³னி வுத்தமேவத்த²ம் ஸுக²க்³க³ஹணத்த²ம் கா³தா²ய த³ஸ்ஸேதி. தஸ்ஸாதி உபாதா³யரூபஸ்ஸ. ஏவம் ஆவிபா⁴வத்த²ந்தி ஏவம் பரிச்சி²ன்னதாய ஆகாஸஸ்ஸ வஸேன விபூ⁴தபா⁴வத்த²ம். தந்தி ஆகாஸதா⁴தும்.

118. ஆகாஸபா⁴வம் க³தந்தி சதூஹி மஹாபூ⁴தேஹி அஸம்பு²ட்டா²னம் தேஸம் பரிச்சே²த³கபா⁴வேன ஆகாஸந்தி க³ஹேதப்³ப³தம் க³தம், ஆகாஸமேவ வா ஆகாஸக³தம் யதா² ‘‘தி³ட்டி²க³தம் (த⁴. ஸ. 381; மஹானி. 12), அத்த²ங்க³த’’ந்தி (அ. நி. அட்ட². 1.1.130) ச. ஆதி³ன்னந்தி இமந்தி தண்ஹாதி³ட்டீ²ஹி ஆதி³ன்னம். தேனாஹ ‘‘க³ஹிதம் பராமட்ட²’’ந்தி. அஞ்ஞத்த² கம்மஜம் ‘‘உபாதி³ன்ன’’ந்தி வுச்சதி, ந ததா² இதா⁴தி ஆஹ ‘‘ஸரீரட்ட²கந்தி அத்தோ²’’தி. பத²வீதா⁴துஆதீ³ஸு வுத்தனயேனேவாதி மஹாஹத்தி²பதோ³பமே (ம. நி. 1.300 ஆத³யோ) வுத்தனயத³ஸ்ஸனம் ஸந்தா⁴ய வத³தி.

119. தாதி³பா⁴வோ நாம நிட்டி²தகிச்சஸ்ஸ ஹோதி, அயஞ்ச விபஸ்ஸனம் அனுயுஞ்ஜதி, அத² கிமத்த²ம் தாதி³பா⁴வதா வுத்தாதி? பத²வீஸமதாதி³லக்க²ணாசிக்க²ணாஹி விபஸ்ஸனாய ஸுக²ப்பவத்திஅத்த²ம். தேனாஹ ‘‘இட்டா²னிட்டே²ஸூ’’திஆதி³. க³ஹேத்வாதி குஸலப்பவத்தியா ஓகாஸதா³னவஸேன பரிக்³க³ஹேத்வா. ந பதிட்டி²தோதி ந நிஸ்ஸிதோ ந லக்³கோ³.

120. ப்³ரஹ்மவிஹாரபா⁴வனா அஸுப⁴பா⁴வனா ஆனாபானஸ்ஸதிபா⁴வனா ச உபசாரம் வா அப்பனம் வா பாபேந்தோ விபஸ்ஸனாய பாத³கபா⁴வாய அனிச்சாதி³ஸஞ்ஞாய விபஸ்ஸனாபா⁴வேன உஸ்ஸக்கித்வா மக்³க³படிபாடியா அரஹத்தாதி⁴க³மாய ஹோதீதி ‘‘மேத்தாதி³பா⁴வனாய பன ஹோதீ’’தி வுத்தம். யத்த² கத்த²சி ஸத்தேஸு ஸங்கா²ரேஸு ச படிஹஞ்ஞனகிலேஸோதி ஆகா⁴தபா⁴வமேவ வத³தி ஞாயபா⁴வதோ அஞ்ஞேஸம்பி. அஸ்மிமானோதி ரூபாதி³கே பச்சேகம் ஏகஜ்ஜ²ம் க³ஹேத்வா ‘‘அயமஹமஸ்மீ’’தி ஏவம் பவத்தமானோ.

121. இத³ம் கம்மட்டா²னந்தி ஏத்த² க³ணனாதி³வஸேன ஆஸேவியமானா அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா யோக³கம்மஸ்ஸ பதிட்டா²னதாய கம்மட்டா²னம். தத்த² பன ததா²பவத்தோ மனஸிகாரோ பா⁴வனா. ஏத்த² ச தஸ்ஸேவ தே²ரஸ்ஸ ப⁴க³வதா ப³ஹூனம் கம்மட்டா²னானம் தே³ஸிதத்தா சரிதம் அனாதி³யித்வா கம்மட்டா²னானி ஸப்³பே³ஸம் புக்³க³லானம் ஸப்பாயானீதி அயமத்தோ² ஸித்³தோ⁴, அதிஸப்பாயவஸேன பன கம்மட்டா²னேஸு விபா⁴க³கதா² கதி²தாதி வேதி³தப்³பா³.

மஹாராஹுலோவாத³ஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

3. சூளமாலுக்யஸுத்தவண்ணனா

122. ஏவம் ட²பிதானீதி ‘‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’’திஆதி³னயப்பவத்தானி தி³ட்டி²க³தானி அனிய்யானிகதாய ந ப்³யாகாதப்³பா³னி ந கதே²தப்³பா³னி, ஏவம் ட²பனீயபக்கே² ட²பிதானி சேவ நிய்யானிகஸாஸனே ச²ட்³ட³னீயதாய படிக்கி²த்தானி ச, அபிசேத்த² அத்த²தோ படிக்கே²போ ஏவ ப்³யாகாதப்³ப³தோ. யதா² ஏகோ கம்மகிலேஸவஸேன இத்த²த்தம் ஆக³தோ, ததா² அபரோபி அபரோபீதி ஸத்தோ ததா²க³தோ வுச்சதீதி ஆஹ – ‘‘ததா²க³தோதி ஸத்தோ’’தி. தம் அப்³யாகரணம் மய்ஹம் ந ருச்சதீதி யதி³ ஸஸ்ஸதோ லோகோ, ஸஸ்ஸதோ லோகோதி, அஸஸ்ஸதோ லோகோ, அஸஸ்ஸதோ லோகோதி ஜானாமாதி ப்³யாகாதப்³ப³மேவ, யம் பன உப⁴யதா² அப்³யாகரணம், தம் மே சித்தம் ந ஆராதே⁴தி அஜானனஹேதுகத்தா அப்³யாகரணஸ்ஸ. தேனாஹ – ‘‘அஜானதோ கோ² பன அபஸ்ஸதோ ஏததே³வ உஜுகம், யதி³த³ம் ந ஜானாமி ந பஸ்ஸாமீ’’தி. ஸஸ்ஸதோதிஆதீ³ஸு ஸஸ்ஸதோதி ஸப்³ப³காலிகோ, நிச்சோ து⁴வோ அவிபரிணாமத⁴ம்மோதி அத்தோ². ஸோ ஹி தி³ட்டி²க³திகேஹி லோகீயந்தி ஏத்த² புஞ்ஞபாபதப்³பி³பாகா, ஸயம் வா தப்³பி³பாகாகராதி³பா⁴வேன அவியுத்தேஹி லோகீயதீதி லோகோதி அதி⁴ப்பேதோ. ஏதேன சத்தாரோபி ஸஸ்ஸதவாதா³ த³ஸ்ஸிதா ஹோந்தி. அஸஸ்ஸதோதி ந ஸஸ்ஸதோ, அனிச்சோ அத்³து⁴வோ பே⁴த³னத⁴ம்மோதி அத்தோ², அஸஸ்ஸதோதி ச ஸஸ்ஸதபா⁴வபடிக்கே²பேன உச்சே²தோ³ தீ³பிதோதி ஸத்தபி உச்சே²த³வாதா³ த³ஸ்ஸிதா ஹோந்தி. அந்தவாதி பரிவடுமோ பரிச்சி²ன்னபரிமாணோ, அஸப்³ப³க³தோதி அத்தோ². தேன ‘‘ஸரீரபரிமாணோ, அங்கு³ட்ட²பரிமாணோ, யவபரிமாணோ பரமாணுபரிமாணோ அத்தா’’தி (உதா³. அட்ட². 54; தீ³. நி. டீ. 1.76-77) ஏவமாதி³வாதா³ த³ஸ்ஸிதா ஹோந்தி.

ததா²க³தோ பரம் மரணாதி ததா²க³தோ ஜீவோ அத்தா மரணதோ இமஸ்ஸ காயஸ்ஸ பே⁴த³தோ பரம் உத்³த⁴ம் ஹோதி அத்தி² ஸம்விஜ்ஜதீதி அத்தோ². ஏதேன ஸஸ்ஸதபா⁴வமுகே²ன ஸோளஸ ஸஞ்ஞீவாதா³, அட்ட² அஸஞ்ஞீவாதா³, அட்ட² ச நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீவாதா³ த³ஸ்ஸிதா ஹோந்தி. ந ஹோதீதி நத்தி² ந உபலப்³ப⁴தி. ஏதேன உச்சே²த³வாதோ³ த³ஸ்ஸிதோ ஹோதி. அபிச ஹோதி ச ந ச ஹோதீதி அத்தி² நத்தி² சாதி. ஏதேன ஏகச்சஸஸ்ஸதவாதோ³ த³ஸ்ஸிதோ. நேவ ஹோதி ந ந ஹோதீதி பன இமினா அமராவிக்கே²பவாதோ³ த³ஸ்ஸிதோதி வேதி³தப்³ப³ம். ப⁴க³வதா பன அனிய்யானிகத்தா அனத்த²ஸம்ஹிதானி இமானி த³ஸ்ஸனானீதி தானி ந ப்³யாகதானி, தம் அப்³யாகரணம் ஸந்தா⁴யாஹ அயம் தே²ரோ ‘‘தம் மே ந ருச்சதீ’’தி. ஸிக்க²ம் படிக்கி²பித்வா யதா²ஸமாதி³ன்னஸிக்க²ம் பஹாய.

125. த்வம் நேவ யாசகோதி அஹம் ப⁴ந்தே ப⁴க³வதி ப்³ரஹ்மசரியம் சரிஸ்ஸாமீதிஆதி³னா. ந யாசிதகோதி த்வம் மாலுக்யபுத்த மயி ப்³ரஹ்மசரியம் சராதிஆதி³னா.

126. பரஸேனாய டி²தேன புரிஸேன. ப³ஹலலேபனேனாதி ப³ஹலவிலேபனேன. மஹாஸுபியாதி³ ஸப்³போ³ முது³ஹித³கோ வேணுவிஸேஸோ ஸண்ஹோ. மருவாதி மகசி. கீ²ரபண்ணினோதி கீ²ரபண்ணியா, யஸ்ஸா சி²ந்த³னமத்தே பண்ணே கீ²ரம் பக்³க⁴ரதி. க³ச்ச²ந்தி க³ச்ச²தோ ஜாதம் ஸயம்ஜாதகு³ம்ப³தோ க³ஹிதந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ஸிதி²லஹனு நாம த³த்தா கண்ணோ பதங்கோ³. ஏதாய தி³ட்டி²யா ஸதி ந ஹோதீதி ‘‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’’தி ஏதாய தி³ட்டி²யா ஸதி மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியவாஸோ ந ஹோதி, தம் பஹாய ஏவ பத்தப்³ப³தோ.

127. அத்தே²வ ஜாதீதிஆதி³னா ஏதா தி³ட்டி²யோ பச்சேகம்பி ஸம்ஸாரபரிப்³ரூஹனா கடஸிவட்³ட⁴னா நிப்³பா³னவிப³ந்த⁴னாதி த³ஸ்ஸேதி.

128. தஸ்மாதிஹாதி இத³ம் அட்டா²னே உத்³த⁴டம், டா²னேயேவ பன ‘‘வுத்தபடிபக்க²னயேன வேதி³தப்³ப³’’ந்தி இமஸ்ஸ பரதோ கத்வா ஸம்வண்ணேதப்³ப³ம். அத்தனோ ப²லேன அரணீயதோ அனுக³ந்தப்³ப³தோ காரணம்பி ‘‘அத்தோ²’’தி வுச்சதீதி ஆஹ ‘‘காரணனிஸ்ஸித’’ந்தி. தேனாஹ ‘‘ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ ஆதி³மத்தம்பீ’’தி. புப்³ப³பத³ட்டா²னந்தி பட²மாரம்போ⁴. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

சூளமாலுக்யஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

4. மஹாமாலுக்யஸுத்தவண்ணனா

129. ஓரம் வுச்சதி காமதா⁴து, தத்த² பவத்தியா ஸம்வத்தனதோ ஓரம் ப⁴ஜந்தீதி ஓரம்பா⁴கி³யானி, ஹேட்டி²மமக்³க³வஜ்ஜ²தாய ஓரம்பா⁴கே³ ஹேட்டா²கோட்டா²ஸே ப⁴ஜந்தீதி ஓரம்பா⁴கி³யானி க-காரஸ்ஸ ய-காரம் கத்வா. தேனாஹ ‘‘ஹேட்டா²கோட்டா²ஸிகானீ’’திஆதி³. கம்முனா ஹி வட்டேன ச து³க்க²ம் ஸம்யோஜேந்தீதி ஸம்யோஜனானி, ஓரம்பா⁴கி³யஸஞ்ஞிதானி ஸம்யோஜனானி யஸ்ஸ அப்பஹீனானி, தஸ்ஸேவ வட்டது³க்க²ம். யஸ்ஸ பன தானி பஹீனானி, தஸ்ஸ தம் நத்தீ²தி. அப்பஹீனதாய அனுஸேதீதி அரியமக்³கே³ன அஸமுச்சி²ன்னதாய காரணலாபே⁴ ஸதி உப்பஜ்ஜதி, அப்பஹீனபா⁴வேன அனுஸேதி. அனுஸயமானோ ஸம்யோஜனம் நாம ஹோதீதி அனுஸயத்தம் ப²ரித்வா பவத்தமானோ பாபத⁴ம்மோ யதா²வுத்தேனத்தே²ன ஸம்யோஜனம் நாம ஹோதி. ஏதேன யதி³ பன அனுஸயதோ ஸம்யோஜனம் பவத்தம், ததா²பி யே தே காமராகா³த³யோ ‘‘அனுஸயா’’தி வுச்சந்தி, தேயேவ ப³ந்த⁴னட்டே²ன ஸம்யோஜனானீதி த³ஸ்ஸேதி.

ஏவம் ஸந்தேபீதி யதே³வ ஓரம்பா⁴கி³யஸம்யோஜனம் ப⁴க³வதா புச்சி²தம், ததே³வ தே²ரேனபி விஸ்ஸஜ்ஜிதம், ததா²பி அயம் லத்³தி⁴ ஸன்னிஸ்ஸயா. தத்த² தோ³ஸாரோபனாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தஸ்ஸ வாதே³’’திஆதி³ வுத்தம். ஸமுதா³சாரக்க²ணேயேவாதி பவத்திக்க²ணே ஏவ. ந ஹி ஸப்³பே³ வத்தமானா கிலேஸா ஸம்யோஜனத்த²ம் ப²ரந்தீதி அதி⁴ப்பாயோ. தேனாதி தேன காரணேன, ததா²லத்³தி⁴கத்தாதி அத்தோ². சிந்தேஸி ‘‘த⁴ம்மம் தே³ஸேஸ்ஸாமீ’’தி யோஜனா. அத்தனோ த⁴ம்மதாயேவாதி அஜ்ஜ²த்தாஸயேனேவ. விஸம்வாதி³தாதி ஸத்து² சித்தஸ்ஸ அனாராத⁴னேன விவேசிதா. ஏவமகாஸி ஏவம் த⁴ம்மம் தே³ஸாபேஸி.

130. ஸக்காயதி³ட்டி²பரியுட்டி²தேனாதி பரியுட்டா²னஸமத்த²ஸக்காயதி³ட்டி²கேன. ததா²பூ⁴தஞ்ச சித்தம் தாய தி³ட்டி²யா விக³ய்ஹிதம் அஜ்ஜோ²த்த²டஞ்ச நாம ஹோதீதி ஆஹ ‘‘க³ஹிதேன அபி⁴பூ⁴தேனா’’தி. தி³ட்டி²னிஸ்ஸரணம் நாம த³ஸ்ஸனமக்³கோ³ தேன ஸமுச்சி²ந்தி³தப்³ப³தோ, ஸோ பன நிப்³பா³னம் ஆக³ம்ம தம் ஸமுச்சி²ந்த³தி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘தி³ட்டி²னிஸ்ஸரணம் நிப்³பா³ன’’ந்தி. அவினோதி³தா அனீஹடாதி பத³த்³வயேனபி ஸமுச்சே²த³வஸேன அப்பஹீனத்தம்யேவ வத³தி. அஞ்ஞம் ஸம்யோஜனம் அஞ்ஞோ அனுஸயோதி வத³ந்தி, ஸஹபா⁴வோ நாம அஞ்ஞேன ஹோதி. ந ஹி ததே³வ தேன ஸஹாதி வுச்சதீதி தேஸம் அதி⁴ப்பாயோ. அஞ்ஞேனாதி அத்த²தோ அஞ்ஞேன. அவத்தா²மத்ததோ யதி³பி அவயவவினிமுத்தோ ஸமுதா³யோ நத்தி², அவயவோ பன ஸமுதா³யோ ந ஹோதீதி ஸோ ஸமுதா³யதோ அஞ்ஞோ ஏவாதி ஸக்கா வத்துந்தி யதா²வுத்தஸ்ஸ பரிஹாரஸ்ஸ அப்பாடிஹீரகதம் ஆஸங்கித்வா பக்க²ந்தரம் ஆஸல்லிதம் ‘‘அதா²பி ஸியா’’திஆதி³னா. பக்க²ந்தரேஹி பரிஹாரா ஹோந்தீதி யதா²வுத்தஞாயேனபி அஞ்ஞோ புரிஸோ அதா²பி ஸியா, அயம் பனேத்த² அஞ்ஞோ தோ³ஸோதி ஆஹ ‘‘யதி³ ததே³வா’’திஆதி³. அதா²பி ஸியா துய்ஹம் யதி³ பரிவிதக்கோ ஈதி³ஸோ யதி³ ததே³வ ஸம்யோஜனந்திஆதி³. இமமத்த²ம் ஸந்தா⁴யாதி பரமத்த²தோ ஸோ ஏவ கிலேஸோ ஸம்யோஜனமனுஸயோ ச, ப³ந்த⁴னத்த²அப்பஹீனத்தா²னம் பன அத்தே²வ பே⁴தோ³தி இமமத்த²ம் ஸந்தா⁴ய.

132. தசச்சே²தோ³ விய ஸமாபத்தி கிலேஸானம் ஸமாபத்திவிக்க²ம்ப⁴னஸ்ஸ ஸாரச்சே²த³ஸ்ஸ அனுஸயஸ்ஸ தூ³ரபா⁴வதோ. பே²க்³கு³ச்சே²தோ³ விய விபஸ்ஸனா தஸ்ஸ ஆஸன்னபா⁴வதோ. ஏவரூபா புக்³க³லாதி அபா⁴விதஸத்³தா⁴தி³ப³லதாய து³ப்³ப³லனாமகாயா புக்³க³லா, யேஸம் ஸக்காயனிரோதா⁴ய…பே… நாதி⁴முச்சதி. ஏவம் த³ட்ட²ப்³பா³தி யதா² ஸோ து³ப்³ப³லகோ புரிஸோ, ஏவம் த³ட்ட²ப்³போ³ ஸோ புரிஸோ க³ங்கா³பாரம் விய ஸக்காயபாரம் க³ந்தும் அஸமத்த²த்தா. வுத்தவிபரியாயேன ஸுக்கபக்க²ஸ்ஸ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

133. உபதி⁴விவேகேனாதி இமினா உபதி⁴விவேகாதி கரணே நிஸ்ஸக்கனந்தி த³ஸ்ஸேதி, உபதி⁴விவேகாதி வா ஹேதும்ஹி நிஸ்ஸக்கவசனஸ்ஸ உபதி⁴விவேகேனாதி ஹேதும்ஹி கரணவசனேன பஞ்சகாமகு³ணவிவேகோ கதி²தோ. காமகு³ணாபி ஹி உபதீ⁴யதி ஏத்த² து³க்க²ந்தி உபதீ⁴தி வுச்சந்தீதி. தி²னமித்³த⁴பச்சயா காயவிஜம்பி⁴தாதி³பே⁴த³ம் காயாலஸியம். தத்தா²தி அந்தோஸமாபத்தியம் ஸமாபத்திஅப்³ப⁴ந்தரே ஜாதம். தம் பன ஸமாபத்திபரியாபன்னம்பி அபரியாபன்னம்பீதி தது³ப⁴யம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அந்தோஸமாபத்திக்க²ணேயேவா’’திஆதி³ வுத்தம். ரூபாத³யோ த⁴ம்மேதி ரூபவேத³னாதி³கே பஞ்சக்க²ந்த⁴த⁴ம்மே. ந நிச்சதோதி இமினா நிச்சபடிக்கே²பதோ தேஸம் அனிச்சதமாஹ. ததோ ஏவ உத³யவயந்ததோ விபரிணாமதோ தாவகாலிகதோ ச தே அனிச்சாதி ஜோதிதம் ஹோதி. யஞ்ஹி நிச்சம் ந ஹோதி, தம் உத³யப்³ப³யபரிச்சி²ன்னம் ஜராய மரணேன சாதி த்³வேதா⁴ விபரிணதம் இத்தரக²ணமேவ ச ஹோதி. ந ஸுக²தோதி இமினா ஸுக²படிக்கே²பதோ தேஸம் து³க்க²தமாஹ, அதோ ஏவ அபி⁴ண்ஹம் படிபீளனதோ து³க்க²வத்து²தோ ச தே து³க்கா²தி ஜோதிதம் ஹோதி. உத³யப்³ப³யவந்ததாய ஹி தே அபி⁴ண்ஹம் படிபீளனதோ நிரந்தரது³க்க²தாய து³க்க²ஸ்ஸேவ ச அதி⁴ட்டா²னபூ⁴தாதி. பச்சயயாபனீயதாய ரோக³மூலதாய ச ரோக³தோ. து³க்க²தாஸூலயோகி³தாய கிலேஸாஸுசிபக்³க⁴ரணதோ உப்பாத³ஜராப⁴ங்கே³ஹி உத்³து⁴மாதபக்கபி⁴ஜ்ஜனதோ ச க³ண்ட³தோ. பீளாஜனனதோ அந்தோதுத³னதோ து³ன்னீஹரணதோ ச அவத்³தி⁴ஆவஹதோ அக⁴வத்து²தோ ச அஸேரீபா⁴வதோ ஆபா³த⁴பத³ட்டா²னதாய ச ஆபா³த⁴தோ. அவஸவத்தனதோ அவிதே⁴ய்யதாய பரதோ. ப்³யாதி⁴ஜராமரணேஹி பலுஜ்ஜனீயதாய பலோகதோ. ஸாமீனிவாஸீகாரகவேத³கஅதி⁴ட்டா²யகவிரஹதோ ஸுஞ்ஞதோ. அத்தபடிக்கே²பட்டே²ன அனத்ததோ, ரூபாதி³த⁴ம்மாபி ந ஏத்த² அத்தா ஹோந்தீதி அனத்தா, ஏவம் அயம்பி ந அத்தா ஹோதீதி அனத்தா. தேன அப்³யாபாரதோ நிரீஹதோ துச்ச²தோ அனத்தாதி தீ³பிதம் ஹோதி. லக்க²ணத்தயமேவ அவபோ³த⁴த்த²ம் ஏகாத³ஸஹி பதே³ஹி விப⁴ஜித்வா க³ஹிதந்தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்தா²’’திஆதி³ வுத்தம்.

அந்தோஸமாபத்தியந்தி ஸமாபத்தீனம் ஸஹஜாததாய ஸமாபத்தீனம் அப்³ப⁴ந்தரே. சித்தம் படிஸம்ஹரதீதி தப்படிப³த்³த⁴ச²ந்த³ராகா³தி³உபக்கிலேஸவிக்க²ம்ப⁴னேன விபஸ்ஸனாசித்தம் படிஸம்ஹரதி. தேனாஹ ‘‘மோசேதீ’’தி. ஸவனவஸேனாதி ‘‘ஸப்³ப³ஸங்கா²ரஸமதோ²’’திஆதி³னா ஸவனவஸேன. து²திவஸேனாதி ததே²வ தோ²மனாவஸேன கு³ணதோ ஸம்கித்தனவஸேன. பரியத்திவஸேனாதி தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ பரியாபுணனவஸேன. பஞ்ஞத்திவஸேனாதி தத³த்த²ஸ்ஸ பஞ்ஞாபனவஸேன. ஆரம்மணகரணவஸேனேவ உபஸம்ஹரதி மக்³க³சித்தம். ஏதம் ஸந்தந்திஆதி³ பன அவதா⁴ரணனிவத்திதத்த²த³ஸ்ஸனம். யதா² விபஸ்ஸனா ‘‘ஏதம் ஸந்தம் ஏதம் பணீத’’ந்திஆதி³னா அஸங்க²தாய தா⁴துயா சித்தம் உபஸம்ஹரதி, ஏவம் மக்³கோ³ நிப்³பா³னம் ஸச்சி²கிரியாபி⁴ஸமயவஸேன அபி⁴ஸமேந்தோ தத்த² லப்³ப⁴மானே ஸப்³பே³ விஸேஸே அஸம்மோஹதோ படிவிஜானந்தோ தத்த² சித்தம் உபஸம்ஹரதி. தேனாஹ ‘‘இமினா பன ஆகாரேனா’’திஆதி³. ஸோ தத்த² டி²தோதி ஸோ அத³ந்த⁴விபஸ்ஸனோ யோகீ³ தத்த² தாய அனிச்சாதி³லக்க²ணத்தயாரம்மணாய விபஸ்ஸனாய டி²தோ. ஸப்³ப³ஸோதி தஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ அதி⁴க³மாய நிப்³ப³த்திதஸமத²விபஸ்ஸனாஸு. அஸக்கோந்தோ அனாகா³மீ ஹோதீதி ஹேட்டி²மமக்³க³வஹாஸு ஏவ ஸமத²விபஸ்ஸனாஸு ச²ந்த³ராக³ம் பஹாய அக்³க³மக்³க³வஹாஸு தாஸு நிகந்திம் பரியாதா³தும் அஸக்கோந்தோ அனாகா³மிதாயமேவ ஸண்டா²தி.

ஸமதிக்கந்தத்தாதி ஸமத²வஸேன விபஸ்ஸனாவஸேன சாதி ஸப்³ப³தா²பி ரூபஸ்ஸ அதிக்கந்தத்தா. தேனாஹ ‘‘அயஞ்ஹீ’’திஆதி³. அனேனாதி யோகி³னா. தம் அதிக்கம்மாதி இத³ம் யோ வா பட²மம் பஞ்சவோகாரப⁴வபரியாபன்னே த⁴ம்மே ஸம்மதே³வ ஸம்மஸித்வா தே விவஜ்ஜேத்வா ததோ அரூபஸமாபத்திம் ஸமாபஜ்ஜித்வா அரூபத⁴ம்மே ஸம்மஸதி, தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். தேனாஹ ‘‘இதா³னி அரூபம் ஸம்மஸதீ’’தி.

ஸமத²வஸேன க³ச்ச²தோதி ஸமத²ப்பதா⁴னம் புப்³ப³பா⁴க³படிபத³ம் அனுயுஞ்ஜந்தஸ்ஸ. சித்தேகக்³க³தா து⁴ரம் ஹோதீதி தஸ்ஸ விபஸ்ஸனாபா⁴வனாய ததா² புப்³பே³ பவத்தத்தா வுட்டா²னகா³மினிவிபஸ்ஸனா ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னா ஹோதி, மக்³கே³பி சித்தேகக்³க³தா து⁴ரம் ஹோதி, ஸமாதி⁴ந்த்³ரியம் புப்³ப³ங்க³மம் ப³லவம் ஹோதி. ஸோ சேதோவிமுத்தோ நாமாதி ஸோ அரியோ சேதோவிமுத்தோ நாம ஹோதி. விபஸ்ஸனாவஸேன க³ச்ச²தோதி ‘‘ஸமத²வஸேன க³ச்ச²தோ’’தி ஏத்த² வுத்தனயானுஸாரேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. அயஞ்ச புக்³க³லவிபா⁴கோ³ ஸுத்தந்தனயேன இதா⁴பி⁴ஹிதோ பரியாயோ நாம, அபி⁴த⁴ம்மனயேன பரதோ கீடாகி³ரிஸுத்தவண்ணனாயம் த³ஸ்ஸயிஸ்ஸாம. அயம் ஸபா⁴வத⁴ம்மோயேவாதி புப்³ப³பா⁴க³படிபதா³ ஸமத²ப்பதா⁴னா சே ஸமாதி⁴ து⁴ரம், விபஸ்ஸனாபதா⁴னா சே பஞ்ஞா து⁴ரந்தி அயம் த⁴ம்மஸபா⁴வோயேவ, ஏத்த² கிஞ்சி ந ஆஸங்கிதப்³ப³ம்.

இந்த்³ரியபரோபரியத்தம் இந்த்³ரியவேமத்ததா. தேனாஹ ‘‘இந்த்³ரியனானத்தம் வதா³மீ’’தி. இந்த்³ரியனானத்ததா காரணந்தி இத³ம் த³ஸ்ஸேதி – அனிச்சாதி³வஸேன விபஸ்ஸனாபி⁴னிவேஸோ விய ஸமத²வஸேன விபஸ்ஸனாவஸேன ச யம் புப்³ப³பா⁴க³க³மனம், தம் அப்பமாணம் தம் வுட்டா²னகா³மினிவிபஸ்ஸனம், யஸ்ஸ ஸமாதி⁴ து⁴ரம் புப்³ப³ங்க³மம் ப³லவம் ஹோதி, ஸோ அரியோ சேதோவிமுத்தி நாம ஹோதி. யஸ்ஸ பஞ்ஞா து⁴ரம் புப்³ப³ங்க³மம் ப³லவம் ஹோதி ஸோ அரியோ பஞ்ஞாவிமுத்தோ நாம ஹோதி. இதா³னி தமத்த²ம் பு³த்³தி⁴விஸிட்டே²ன நித³ஸ்ஸனேன த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘த்³வே அக்³க³ஸாவகா’’திஆதி³மாஹ, தம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

மஹாமாலுக்யஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

5. ப⁴த்³தா³லிஸுத்தவண்ணனா

134. அஸியதீதி அஸனம், பு⁴ஞ்ஜனம் போ⁴ஜனம், அஸனஸ்ஸ போ⁴ஜனம் அஸனபோ⁴ஜனம், ஆஹாரபரிபோ⁴கோ³, ஏகஸ்மிம் காலே அஸனபோ⁴ஜனம் ஏகாஸனபோ⁴ஜனம். ஸோ பன காலோ ஸப்³ப³பு³த்³தா⁴னம் ஸப்³ப³பச்சேகபு³த்³தா⁴னம் ஆசிண்ணஸமாசிண்ணவஸேன புப்³ப³ண்ஹோ ஏவ இதா⁴தி⁴ப்பேதோதி ஆஹ ‘‘ஏகஸ்மிம் புரேப⁴த்தே அஸனபோ⁴ஜன’’ந்தி. விப்படிஸாரகுக்குச்சந்தி ‘‘அயுத்தம் வத மயா கதம், யோ அத்தனோ ஸரீரபகதிம் அஜானந்தோ ஏகாஸனபோ⁴ஜனம் பு⁴ஞ்ஜி, யேன மே இத³ம் ஸரீரம் கிஸம் ஜாதம் ப்³ரஹ்மசரியானுக்³க³ஹோ நாஹோஸீ’’தி ஏவம் விப்படிஸாரகுக்குச்சம் ப⁴வேய்ய. ஏதம் ஸந்தா⁴ய ஸத்தா² ஆஹ, ந ப⁴த்³தா³லிமேவ தாதி³ஸம் கிரியம் அனுஜானந்தோ. இதரதா²தி யதி³ ஏகம்யேவ ப⁴த்தம் த்³விதா⁴ கத்வா ததோ ஏகஸ்ஸ பா⁴க³ஸ்ஸ பு⁴ஞ்ஜனம் ஏகதே³ஸபு⁴ஞ்ஜனம் அதி⁴ப்பேதம். கோ ஸக்கோதீதி கோ ஏவம் யாபேதும் ஸக்கோதி. அதீதஜாதிபரிசயோபி நாம இமேஸம் ஸத்தானம்யேவ அனுப³ந்த⁴தீதி ஆஹ ‘‘அதீதே’’திஆதி³. விரவந்தஸ்ஸேவாதி அனாத³ரே ஸாமிவசனம். தம் மத்³தி³த்வாதி ‘‘அயம் ஸிக்கா² ஸப்³பே³ஸம்பி பு³த்³தா⁴னம் ஸாஸனே ஆசிண்ணம், அயஞ்ச பி⁴க்கு² இமம் ஸிக்க²தேவா’’தி வத்வா தம் ப⁴த்³தா³லிம் தஸ்ஸ வா அனுஸ்ஸாஹபவேத³னம் அபி⁴ப⁴வித்வா. பி⁴க்கா²சாரக³மனத்த²ம் ந விதக்கமாளகம் அக³மாஸி, விஹாரசாரிகம் சரந்தோ தஸ்ஸ வஸனட்டா²னம் ப⁴க³வா க³ச்ச²தி.

135. தூ³ஸயந்தி க³ரஹந்தி ஏதேனாதி தோ³ஸோ, அபராதோ⁴, ஸோ ஏவ குச்சி²தபா⁴வேன தோ³ஸகோ. க³ரஹாய பவத்திட்டா²னதோ ஓகாஸோ. தேனாஹ – ‘‘ஏதம் ஓகாஸம் ஏதம் அபராத⁴’’ந்தி. து³க்கரதரந்தி பதிகாரவஸேன அதிஸயேன து³க்கரம். அபராதோ⁴ ஹி ந க²மாபேந்தம் யதா²பச்சயம் வித்தா²ரிதோ ஹுத்வா து³ப்பதிகாரோ ஹோதி. தேனாஹ ‘‘வஸ்ஸஞ்ஹீ’’திஆதி³.

அலக்³கி³த்வாதி இமம்பி நாம அபனீதம் அகாஸீதி ஏவம் அவினேத்வா, தம் தம் தஸ்ஸ ஹிதபடிபத்திம் நிவாரணம் கத்வாதி அத்தோ². ஞாயபடிபத்திம் அதிச்ச ஏதி பவத்ததீதி அச்சயோ, அபராதோ⁴, புரிஸேன மத்³தி³த்வா பவத்திதோ அபராதோ⁴ அத்த²தோ புரிஸம் அதிச்ச அபி⁴ப⁴வித்வா பவத்தோ நாம ஹோதி. தேனாஹ ‘‘அச்சயோ மம், ப⁴ந்தே, அச்சக³மா’’தி. அவஸேஸபச்சயானம் ஸமாக³மே ஏதி ப²லம் ஏதஸ்மா உப்பஜ்ஜதி பவத்ததி சாதி ஸமயோ, ஹேது யதா² ‘‘ஸமுதா³யோ’’தி ஆஹ ‘‘ஏகம் காரண’’ந்தி. யம் பனேத்த² ப⁴த்³தா³லித்தே²ரஸ்ஸ அபரிபூரகாரிதாய பி⁴க்கு²ஆதீ³னம் ஜானனம், தம்பி காரணம் கத்வா ‘‘அஹம் கோ², ப⁴ந்தே, ந உஸ்ஸஹாமீ’’திஆதி³னா வத்தப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேதி.

136. ஏகசித்தக்க²ணிகாதி பட²மமக்³க³சித்தக்க²ணேன ஏகசித்தக்க²ணிகா. ஏவம் ஆணாபேதும் ந யுத்தந்தி ஸங்கமத்தா²ய ஆணாபேதும் ந யுத்தம் பயோஜனாபா⁴வதோ. அனாசிண்ணஞ்சேதம் பு³த்³தா⁴னம், யதி³த³ம் பத³ஸா அக்கமனம். ததா² ஹி –

‘‘அக்கமித்வான மம் பு³த்³தோ⁴, ஸஹ ஸிஸ்ஸேஹி க³ச்ச²து;

மா நம் கலலம் அக்கமித்த², ஹிதாய மே ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி. (பு³. வம். 2.53);

ஸுமேத⁴பண்டி³தேன பச்சாஸீஸிதம் ந கதம். யதா²ஹ –

‘‘தீ³பங்கரோ லோகவிதூ³, ஆஹுதீனம் படிக்³க³ஹோ;

உஸ்ஸீஸகே மம் ட²த்வான, இத³ம் வசனமப்³ரவீ’’தி. (பு³. வம். 2.60);

ப⁴க³வதா ஆணத்தே ஸதி தேஸம்பி ஏவம் காதும் ந யுத்தந்தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. ஏதேஸம் படிபா³ஹிதும் யுத்தந்தி இத³ம் அட்டா²னபரிகப்பனவஸேனேவ வுத்தம். ந ஹி பு³த்³தா⁴னம் காதும் ஆரத்³த⁴ம் நாம கிச்சம் கேஹிசி படிபா³ஹிதும் யுத்தம் நாம அத்தி² படிபா³ஹிதும்யேவ அகரணதோ. ஸம்மத்தனியாமஸ்ஸ அனோக்கந்தத்தா வுத்தம் ‘‘பா³ஹிரகோ’’தி.

137. ந கம்மட்டா²னம் அல்லீயதீதி சித்தம் கம்மட்டா²னம் ந ஓதரதி.

140. புனப்புனம் காரேந்தீதி த³ண்ட³கம்மபணாமனாதி³காரணம் புனப்புனம் காரேந்தி. ஸம்மாவத்தம்ஹி ந வத்ததீதி தஸ்ஸா தஸ்ஸா ஆபத்தியா வுட்டா²னத்த²ம் ப⁴க³வதா பஞ்ஞத்தஸம்மாவத்தம்ஹி ந வத்ததி. அனுலோமவத்தே ந வத்ததீதி யேன யேன வத்தேன ஸங்கோ⁴ அனுலோமிகோ ஹோதி, தஸ்மிம் தஸ்மிம் அனுலோமவத்தே ந வத்ததி விலோமமேவ க³ண்ஹாதி, படிலோமேன ஹோதி. நித்தா²ரணகவத்தம்ஹீதி யேன வத்தேன ஸங்கோ⁴ அனுலோமிகோ ஹோதி, ஸாபத்திகபா⁴வதோ நித்தி²ண்ணோ ஹோதி, தம்ஹி நித்தா²ரணவத்தஸ்மிம் ந வத்ததி. தேனாஹ ‘‘ஆபத்தீ’’திஆதி³. து³ப்³ப³சகரணேதி து³ப்³ப³சஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ கரணே.

144. யாபேதீதி வத்ததி, ஸாஸனே திட்ட²தீதி அத்தோ². அபி⁴ஞ்ஞாபத்தாதி ‘‘அஸுகோ அஸுகோ ச தே²ரோ ஸீலவா கல்யாணத⁴ம்மோ ப³ஹுஸ்ஸுதோ’’திஆதி³னா அபி⁴ஞ்ஞாதபா⁴வம் பத்தா அதி⁴க³தஅபி⁴ஞ்ஞாதா.

145. ஸத்தேஸு ஹாயமானேஸூதி கிலேஸப³ஹுலதாய படிபஜ்ஜனகஸத்தேஸு பரிஹாயந்தேஸு படிபதே²ஸு ஜாயமானேஸு. அந்தரதா⁴யதி நாம ததா³தா⁴ரதாய. தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா பரூபவாதா³த³யோ. ஸம்பராயிகா அபாயது³க்க²விஸேஸா. ஆஸவந்தி தேன தேன பச்சயேன பவத்தந்தீதி ஆஸவா. நேஸந்தி பரூபவாதா³தி³ஆஸவானம். தேதி வீதிக்கமத⁴ம்மா.

அகாலம் த³ஸ்ஸேத்வாதி ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்தியா அகாலம் த³ஸ்ஸேத்வா. உப்பத்திந்தி ஆஸவட்டா²னியானம் த⁴ம்மானமுப்பத்திம். ஸிக்கா²பத³பஞ்ஞத்தியா காலம், தாவ ஸேனாஸனானி பஹோந்தி, தேன ஆவாஸமச்ச²ரியாதி³ஹேதுனா ஸாஸனே ஏகச்சே ஆஸவட்டா²னியா த⁴ம்மா ந உப்பஜ்ஜந்தி. இமினா நயேனாதி இமினா பன ஹேதுனா பத³ஸோத⁴ம்மஸிக்கா²பதா³னம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³.

யஸந்தி கித்திஸத்³த³ம் பரிவாரஞ்ச. ஸாக³தத்தே²ரஸ்ஸ நாக³த³மனகித்தியஸாதி³வஸேன ஸுராபானஸங்கா²தோ ஆஸவட்டா²னியோ த⁴ம்மோ உப்பஜ்ஜி.

ரஸேன ரஸம் ஸம்ஸந்தே³த்வாதி உபாதி³ன்னகப²ஸ்ஸரஸேன அனுபாதி³ன்னகப²ஸ்ஸரஸம் ஸம்ஸந்தே³த்வா.

146. ந கோ², ப⁴த்³தா³லி, ஏஸேவ ஹேது, அத² கோ² அஞ்ஞம்பி அத்தீ²தி த³ஸ்ஸேந்தோ ப⁴க³வா ‘‘அபிசா’’திஆதி³மாஹ. தேன த⁴ம்மஸ்ஸ ஸக்கச்சஸவனே தே²ரம் நியோஜேதி.

147. விஸேவனாசாரந்தி அத³ந்தகிரியம். பரினிப்³பா³யதீதி வூபஸம்மதி. தத்த² அத³ந்தகிரியம் பஹாய த³ந்தோ ஹோதி. யுக³ஸ்ஸாதி ரத²து⁴ரஸ்ஸ.

அனுக்கமேதி அனுரூபபரிக³மே. தத³வத்தா²னுரூபம் பாதா³னம் உக்கி²பனே நிக்கி²பனே ச. தேனாஹ ‘‘சத்தாரோ பாதே³’’திஆதி³. ரஜ்ஜுப³ந்த⁴னவிதா⁴னேனாதி பாத³தோ பூ⁴மியா மோசனவிதா⁴னேன. ஏவம் கரணத்த²ந்தி யதா² அஸ்ஸே நிஸின்னஸ்ஸேவ பூ⁴மிம் க³ஹேதும் ஸக்கா, ஏவம் சத்தாரோ பாதே³ ததா² கத்வா அத்தனோ நிச்சலபா⁴வகரணத்த²ம். மண்ட³லேதி மண்ட³லதா⁴விகாயம். பத²வீகமனேதி பத²விம் பு²ட்ட²மத்தேன க³மனே. தேனாஹ ‘‘அக்³க³க்³க³கு²ரேஹீ’’தி. ஓக்கந்தகரணஸ்மிந்தி ஓக்கந்தேத்வா பரஸேனாஸம்மத்³த³ன ஓக்கந்தகரணே. ஏகஸ்மிம் டா²னேதி சதூஸு பாதே³ஸு யத்த² கத்த²சி ஏகஸ்மிம் டா²னே க³மனம் சோதே³ந்தீதி அத்தோ², ஸோ பனேத்த² ஸீக⁴தரோ அதி⁴ப்பேதோ. த³வத்தேதி மரியாதா³கோபனேஹி நானப்பயோஜனே, பரஸேனாய பவத்தமஹானாத³பஹரணேஹி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘யுத்³த⁴காலஸ்மி’’ந்திஆதி³.

ரஞ்ஞா ஜானிதப்³ப³கு³ணேதி யதா² ராஜா அஸ்ஸஸ்ஸ கு³ணே ஜானாதி, ஏவம் தேன ஜானிதப்³ப³கு³ணகாரணம் காரேதி. அஸ்ஸராஜவம்ஸேதி து³ஸ்ஸஹம் து³க்க²ம் பத்வாபி யதா² அயம் ராஜவம்ஸானுரூபகிரியம் ந ஜஹிஸ்ஸதி, ஏவம் ஸிக்கா²பனே. ஸிக்கா²பனமேவ ஹி ஸந்தா⁴ய ஸப்³ப³த்த² ‘‘காரணம் காரேதீ’’தி வுத்தம் தஸ்ஸ கரணகாராபனபரியாயத்தா.

யதா² உத்தமஜவோ ஹோதீதி ஜவத³ஸ்ஸனட்டா²னே யதா² ஹயோ உத்தமஜவம் ந ஹாபேஸி, ஏவம் ஸிக்கா²பேதி. உத்தமஹயபா⁴வே, யதா² உத்தமஹயோ ஹோதீதி கம்மகரணகாலே அத்தனோ உத்தமஸபா⁴வம் அனிகு³ஹித்வா அவஜ்ஜேத்வா யதா² அத்த²ஸித்³தி⁴ ஹோதி, ஏவம் பரமஜவேன ஸிக்கா²பேதி. யதா² கிரியா வினா த³ப்³ப³ம்பி வினா கிரியம் ந ப⁴வதி, ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்த² பகதியா’’திஆதி³ வுத்தம்.

தத்ராதி தஸ்மிம் பகதியா உத்தமஹயஸ்ஸேவ உத்தமஹயகாரணாரஹத்தா உத்தமஜவபடிபஜ்ஜனே. மாஸகா²த³ககோ⁴டகானந்தி மாஸம் கா²தி³த்வா யதா² ததா² விகு³ணக²லுங்க³கானம். வலஞ்ஜகத³ண்ட³ந்தி ரஞ்ஞா க³ஹேதப்³ப³ஸுவண்ணத³ண்ட³ம். தா⁴துபத்த²த்³தோ⁴தி அத்தனாவ ஸமுப்பாதி³ததா⁴துயா உபத்த²ம்பி⁴தோ ஹுத்வா.

உத்தமே ஸாக²ல்யேதி பரமஸகி²லபா⁴வே ஸகி²லவாசாய ஏவ த³மேதப்³ப³தாய. தேனாஹ ‘‘முது³வாசாய ஹீ’’திஆதி³.

அரஹத்தப²லஸம்மாதி³ட்டி²யாதி ப²லஸமாபத்திகாலே பவத்தஸம்மாஞாணம். ஸம்மாஞாணம் புப்³பே³ வுத்தஸம்மாதி³ட்டி²யேவாதி பன இத³ம் ப²லஸம்மாதி³ட்டி²பா⁴வஸாமஞ்ஞேன வுத்தம். கேசி பன ‘‘பச்சவேக்க²ணஞாண’’ந்தி வத³ந்தி, தம் ந யுஜ்ஜதி ‘‘அஸேக்கே²னா’’தி விஸேஸிதத்தா. தம்பி அஸேக்க²ஞாணந்தி சே? ஏவம்பி நிப்பரியாய ஸேக்க²க்³க³ஹணே பரியாயஸேக்க²க்³க³ஹணம் ந யுத்தமேவ, கிச்சபே⁴தே³ன வா வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏகா ஏவ ஹி ஸா பஞ்ஞா நிப்³பா³னஸ்ஸ பச்சக்க²கிரியாய ஸம்மாத³ஸ்ஸனகிச்சம் உபாதா³ய ‘‘ஸம்மாதி³ட்டீ²’’தி வுத்தா, ஸம்மாஜானனகிச்சம் உபாதா³ய ‘‘ஸம்மாஞாண’’ந்தி. அஞ்ஞாதாவிந்த்³ரியவஸேன வா ஸம்மாதி³ட்டி², பஞ்ஞிந்த்³ரியவஸேன ஸம்மாஞாணந்தி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. மக்³க³ப²லாவஹாய தே³ஸனாய ஸங்கே²பதோவ ஆக³தத்தா வுத்தம் ‘‘உக்³க⁴டிதஞ்ஞுபுக்³க³லஸ்ஸ வஸேனா’’தி.

ப⁴த்³தா³லிஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

6. லடுகிகோபமஸுத்தவண்ணனா

148. மஹாஉதா³யித்தே²ரோதி காளுதா³யிலாளுதா³யித்தே²ரேஹி அஞ்ஞோ மஹாதே³ஹதாய மஹாஉதா³யீதி ஸாஸனே பஞ்ஞாதோ தே²ரோ. அபஹரி அபஹரதி அபஹரிஸ்ஸதீதி அபஹத்தா. தேகாலிகோ ஹி அயம் ஸத்³தோ³. உபஹத்தாதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. அபஹாரகோதி அபனேதா. உபஹாரகோதி உபனேதா.

149. யந்தி பு⁴ம்மத்தே² பச்சத்தவசனம், தேன ச அனந்தரனித்³தி³ட்ட²ஸமயோ பச்சாமட்டோ²தி ஆஹ ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே’’தி. ந ப⁴க³வந்தம் படிச்சாதி ந ப⁴க³வந்தம் ஆரம்மணம் கத்வா.

கம்மனிப்ப²ன்னத்த²ந்தி அத்தனா ஆயாசியமானகம்மஸித்³தி⁴அத்த²ம். ப⁴வதீதி பூ⁴, ந பூ⁴தி அபூ⁴, ப⁴யவஸேன பன ஸா இத்தீ² ‘‘அபு⁴’’ந்தி ஆஹ. ஆது மாதூதி ஏத்த² யதா² –

‘‘அங்கா³ அங்கா³ ஸம்ப⁴வஸி, ஹத³யா அதி⁴ஜாயஸே;

அத்தா ஏவ புத்த நாமாஸி, ஸ ஜீவ ஸரதோ³ஸத’’ந்தி. –

ஆதீ³ஸு புத்தோ ‘‘அத்தா’’தி வுச்சதி குலவஸேன ஸந்தானே பவத்தனதோ. ஏவம் பிதாபி ‘‘புத்தஸ்ஸ அத்தா’’தி வுச்சதி. யஸ்மா ‘‘பி⁴க்கு²ஸ்ஸ அத்தா மாதா’’தி வத்து²காமா ப⁴யவஸேன ‘‘ஆது மாதூ’’தி ஆஹ. தேனாஹ ‘‘ஆதூதி பிதா’’திஆதி³.

150. ஏவமேவந்தி இத³ம் க³ரஹத்த²ஜோதனனிபாதபத³ந்தி வுத்தம் ‘‘க³ரஹந்தோ ஆஹா’’தி. ததா² ஹி நம் வாசகஸத்³தே³னேவ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘இதே⁴கச்சே மோக⁴புரிஸா’’தி ஆஹ. ஆஹம்ஸூதி தேஸம் ததா² வசனஸ்ஸ அவிச்சே²தே³ன பவத்திதீ³பனந்தி ஆஹ ‘‘வத³ந்தீ’’தி. கிம் பனிமஸ்ஸ அப்பமத்தகஸ்ஸாதி பஹாதப்³ப³வத்து²ம் அவமஞ்ஞமானேஹி வுத்தம். தேனாஹ ‘‘கிம் பனா’’தி. ஹேதும்ஹி ஜோதேதப்³பே³ சேதம் ஸாமிவசனம் யதா² ‘‘அனுஸ்ஸவஸ்ஸ ஹேது, அஜ்ஜே²னஸ்ஸ ஹேதூ’’தி. தேனாஹ ‘‘அப்பமத்தகஸ்ஸ ஹேதூ’’தி. நனு அபஸ்ஸந்தேன விய அஸுணந்தேன விய ப⁴விதப்³ப³ந்தி? ஸத்தா²ரா நாம அப்பமத்தகேஸு தோ³ஸேஸு அபஸ்ஸந்தேன விய ச அஸுணந்தேன விய ச ப⁴விதப்³ப³ந்தி தேஸம் அதி⁴ப்பாயேன விவரணம். தேஸு சாதி ஸிக்கா²காமேஸு ச. அப்பச்சயம் உபட்டா²பேந்தீதி ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேதி. தேஸந்தி யே ‘‘மோக⁴புரிஸா’’தி வுத்தா புக்³க³லா, தேஸம். க³லே ப³த்³த⁴ம் மஹாகட்ட²ந்தி க³லே ஓலம்பே³த்வா ப³த்³த⁴ம் ருக்க²த³ண்ட³மாஹ. பூதிலதாயாதி க³லோசியா. பாராஜிகவத்து² விய து³ப்பஜஹம் ஹோதீதி ச²ந்த³கப்பஹானவஸேன தம் பஜஹிதும் ந ஸக்கோதி.

151. அனுஸ்ஸுக்காதி தஸ்ஸ பஹாதப்³ப³ஸ்ஸ பஹானே உஸ்ஸுக்கரஹிதா. அபச்சாஸீஸனபக்கே²தி தாய பரத³த்தவுத்திதாய கஸ்ஸசி பச்சயஸ்ஸ குதோசி அபச்சாஸீஸகபக்கே² டி²தா ஹுத்வா ஸுப்பஜஹம் ஹோதி, ந தஸ்ஸ பஹானே பா⁴ரியம் அத்தி².

152. த³லித்³தோ³ து³க்³க³தோ. அஸ்ஸகோதி அஸாபதேய்யோ. கே³ஹயட்டி²யோதி கே³ஹச²த³னஸ்ஸ ஆதா⁴ரா, தா உஜுகம் திரியம் ட²பேதப்³ப³த³ண்டா³. ஸமந்ததோ பி⁴த்திபாதே³ஸு ட²பேதப்³ப³த³ண்டா³ மண்ட³லா. காகாதிதா³யிந்தி இதோ சிதோ காகேஹி அதிபாதவஸேன உட்³டே³தப்³ப³ம். தேனாஹ ‘‘யத்த² கிஞ்சிதே³வா’’திஆதி³. ஸூரகாகாதி காகானம் உட்³டே³பனாகாரமாஹ. நபரமரூபந்தி ஹீனரூபம். விலீவமஞ்சகோதி தாலவேத்தகாதீ³ஹி வீதமஞ்சகோ. ஸா பனஸ்ஸ ஸந்தானானம் சி²ன்னபி⁴ன்னதாய ஓலுக்³க³விலுக்³க³தா, ததா² ஸதி ஸா விஸமரூபா ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஓணதா’’திஆதி³. ஸோ புக்³க³லோ லூக²போ⁴ஜீ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘த⁴ஞ்ஞம் நாம குத்³ரூஸகோ’’தி. ஸமகாலம் வபிதப்³ப³தாய ஸமவாபகம், யதா²உது வபிதப்³ப³பீ³ஜம். ஜாயிகாதி குச்சி²தா ப⁴ரியா, ஸப்³ப³த்த² க³ரஹாயம் க-ஸத்³தோ³. ஸோ வதாஹம் பப்³ப³ஜேய்யந்தி ஸோஹம் கேஸமஸ்ஸும் ஓஹாரேத்வா பப்³ப³ஜேய்யம், யோஹம் புரிஸோ நாம அஸ்ஸம் வதாதி பப்³ப³ஜ்ஜாவஸேன அத்தனோ புரிஸம் போ³தே⁴ய்ய. தம்ஸபா⁴வே டி²தஸ்ஸ போ³தா⁴ ந து து³க்கரா, ஸா க²டோபிகா. ஸா கும்பீ⁴. மேண்ட³கஸேட்டி²னோ அட்³ட⁴தேளஸானி கோட்டா²கா³ரஸதானி விய.

153. ஸுவண்ணனிக்க²ஸதானந்தி அனேகேஸம் ஸுவண்ணனிக்க²ஸதானம். சயோதி ஸந்தானேஹி நிசயோ அவீசி நிச்சப்பப³ந்த⁴னிசயோ. தேனாஹ ‘‘ஸந்தானதோ கதஸன்னிசயோ’’தி.

154. ஹேட்டா² கிஞ்சாபி அப்பஜஹனகா பட²மம் த³ஸ்ஸிதா, பஜஹனகா பதா⁴னா, தேஸஞ்ச வஸேனேத்த² புக்³க³லசதுக்கம் த³ஸ்ஸிதம். தே தஞ்சேவ பஜஹந்தீதி பஜஹனகா பட²மம் க³ஹிதா. ராஸிவஸேனாதி ‘‘இது⁴தா³யி ஏகச்சோ புக்³க³லோ’’திஆதி³னா சதுக்கே ஆக³தவிபா⁴க³ம் அனாமஸித்வா ‘‘தே தே’’தி பசுரவஸேன வுத்தம். தேனாஹ ‘‘ந பாடியேக்கம் விப⁴த்தா’’தி. அவிபா⁴கே³ன க³ஹிதவத்தூ²ஸு விபா⁴க³தோ க³ஹணம் லோகஸித்³த⁴மேதந்தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யதா² நாமா’’திஆதி³ வுத்தம். பஜஹனகபுக்³க³லாதி ‘‘தே தஞ்சேவ பஜஹந்தீ’’தி ஏவம் பஜஹனகபுக்³க³லா ஏவ.

உபதி⁴அனுதா⁴வனகாதி உபதீ⁴ஸு அனுஅனுதா⁴வனகா உபதி⁴யோ ஆரப்³ப⁴ பவத்தனகா. விதக்காயேவாதி காமஸங்கப்பாதி³விதக்காயேவ. இந்த்³ரியனானத்ததாதி விமுத்திபரிபாசகானம் இந்த்³ரியானம் பரோபரியத்தம். தஸ்ஸ ஹி வஸேனேவ தே சத்தாரோ புக்³க³லா ஜாதா. அக்³க³மக்³க³த்தா²ய விபஸ்ஸனம் உஸ்ஸுக்காபேத்வா யாவ ந தம் மக்³கே³ன ஸமுக்³கா⁴தேந்தி, தாவ நப்பஜஹந்தி நாம. இதி ஹேட்டி²மா தயோபி அரியா அப்பஹீனஸ்ஸ கிலேஸஸ்ஸ வஸேன ‘‘நப்பஜஹந்தீ’’தி வுத்தா, பகே³வ புது²ஜ்ஜனா. வுத்தனயேன பன விபஸ்ஸனம் மக்³கே³ன க⁴டேந்தா தே சத்தாரோ ஜனா அக்³க³மக்³க³க்க²ணே பஜஹந்தி நாம. தே ஏவ தத்த² ஸீக⁴காரினோ கி²ப்பம் பஜஹந்தி நாம, தேனாஹ ‘‘தத்தா²’’திஆதி³.

ஸம்வேக³ம் கத்வா அக்³கி³ம் அக்கந்தபுரிஸோ விய. மக்³கே³னாதி அனுக்கமாக³தேன அக்³க³மக்³கே³ன. மஹாஹத்தி²பதோ³பமேதி மஹாஹத்தி²பதோ³பமஸுத்தே (ம. நி. 1.300 ஆத³யோ). தத்த² ஹி ‘‘தஸ்ஸ தா⁴தாரம்மணமேவ சித்தம் பக்க²ந்த³தி பஸீத³தி ஸந்திட்ட²தி அதி⁴முச்சதீ’’தி (ம. நி. 1.302) ஏத்த² அதிதிக்க²னாதிதிக்க²-நாதிமந்த³அதிமந்த³-புக்³க³லவஸேன அட்ட²கதா²யம் (ம. நி. அட்ட². 2.302) தயோ வாரா உத்³த⁴டா, தத்த² மஜ்ஜி²மவஸேனேவ பஞ்ஹோ கதி²தோ. இந்த்³ரியபா⁴வனேதி இந்த்³ரியபா⁴வனாஸுத்தே, தத்தா²பி மஜ்ஜி²மனயேனேவ பஞ்ஹோ கதி²தோ. தேனாஹ ‘‘இமேஸூ’’திஆதி³.

தந்தி ‘‘உபதீ⁴’’தி வுத்தம் க²ந்த⁴பஞ்சகம். து³க்க²ஸ்ஸ மூலந்தி ஸப்³ப³ஸ்ஸபி வட்டது³க்க²ஸ்ஸ காரணம். நிக்³க³ஹணோதி நிருபாதா³னோ. தேனாஹ ‘‘நித்தண்ஹோ’’தி.

155. யே பஜஹந்தீதி ‘‘தே தஞ்சேவ பஜஹந்தீ’’தி ஏவம் வுத்தபுக்³க³லா. தே இமே நாம ஏத்தகே கிலேஸே பஜஹந்தீதி யே தே புது²ஜ்ஜனா லாபி⁴னோ ச பஞ்ச காமகு³ணே ஏத்தகே தம்தம்ஜா²னாதி³வத்து²கே ச தம்தம்மக்³க³வஜ்ஜ²தாய பரிச்சி²ன்னத்தா ஏத்தகே கிலேஸே பஜஹந்தி. யே நப்பஜஹந்தீதி ஏத்த² வுத்தனயானுஸாரேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. அஸுசிஸுக²ம் காயாஸுசிஸன்னிஸ்ஸிதத்தா. அனரியேஹீதி அபரிஸுத்³தே⁴ஹி. படிலாப⁴தோ பா⁴யிதப்³ப³ம் கிலேஸது³க்க²க³திகத்தா. விபாகதோ பா⁴யிதப்³ப³ம் அபாயது³க்க²க³திகத்தா. க³ணதோபி கிலேஸதோபி விவித்தஸுக²ந்தி க³ணஸங்க³ணிகதோ ச கிலேஸஸங்க³ணிகதோ ச விவித்தஸுக²ம். ராகா³தி³வூபஸமத்தா²யாதி ராகா³தி³வூபஸமாவஹம் ஸுக²ம். ந பா⁴யிதப்³ப³ம் ஸம்பதி ஆயதிஞ்ச ஏகந்தஹிதபா⁴வதோ.

156. இஞ்ஜிதஸ்மிந்தி பச்சத்தே பு⁴ம்மவசனந்தி ஆஹ ‘‘இஞ்ஜன’’ந்திஆதி³. இஞ்ஜதி தேனாதி இஞ்ஜிதம், தஸ்ஸ தஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ கோ²ப⁴கரம் ஓளாரிகம் ஜா²னங்க³ம். சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் அனிஞ்ஜனம் ஸன்னிஸின்னாபா⁴வதோ. ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘டி²தே ஆனேஞ்ஜப்பத்தே’’தி (தீ³. நி. 1.244-245; ம. நி. 1.384-386; பாரா. 12-13).

அலம்-ஸத்³தோ³ யுத்தத்தோ²பி ஹோதி – ‘‘அலமேவ நிப்³பி³ந்தி³தும், அலம் விமுச்சிது’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.272; ஸம். நி. 2.124, 128, 134, 143), தஸ்மா அனலம் அனுஸங்க³ம் காதும் அயுத்தந்தி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘அகத்தப்³ப³ஆலயந்தி வதா³மீ’’தி. ஸன்னிட்டா²னந்தி ஸம்மாபடிபத்தியம் அலம் ஏத்தாவதாதி உஸ்ஸாஹபடிப்பஸ்ஸம்ப⁴னவஸேன ஸன்னிட்டா²னம் ந காதப்³ப³ந்தி யோஜனா. உத்³த⁴ம்பா⁴கி³யஸஞ்ஞிதம் அணும் வா ஓரம்பா⁴கி³யஸஞ்ஞிதம் தூ²லம் வா, ரூபராகோ³தி ஏவரூபம் அணும் வா காமாஸவோ படிக⁴ந்தி ஏவரூபம் தூ²லம் வா, முது³னா பவத்திஆகாரவிஸேஸேன அப்பஸாவஜ்ஜம், கம்மப³ந்த⁴னட்டே²ன வா அப்பஸாவஜ்ஜம், தப்³பி³பரியாயதோ மஹாஸாவஜ்ஜம் வேதி³தப்³ப³ம். நாதிதிக்க²பஞ்ஞஸ்ஸ வஸேன தே³ஸனாய பவத்தத்தா ‘‘நேய்யபுக்³க³லஸ்ஸ வஸேனா’’தி வுத்தம். ஸப்³ப³ஸோ ஹி பரியாதி³ன்னனிகந்திகஸ்ஸ அரியபுக்³க³லஸ்ஸ வஸேன ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ஸ்ஸ ஆக³தத்தா ‘‘அரஹத்தனிகூடேனேவ நிட்டா²பிதா’’தி வுத்தம். யம் பனேத்த² அத்த²தோ ந விப⁴த்தம், தம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

லடுகிகோபமஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

7. சாதுமஸுத்தவண்ணனா

157. யதா²உபனிஸ்ஸயேனாதி யோ யோ உபனிஸ்ஸயோ யதா²உபனிஸ்ஸயோ, தேன யதா²உபனிஸ்ஸயேன ஸம்மாபயோகே³ன. பதிட்ட²ஹிஸ்ஸந்தி ஸாஸனே பதிட்ட²ம் படிலபி⁴ஸ்ஸந்தி. வஸனட்டா²னானீதி வஸ்ஸக்³கா³தி³வஸேன வஸனட்டா²னானி. ஸண்டா²பயமானாதி ஸுவிப⁴த்தபா⁴வேன ட²பேந்தா.

அவினிப்³போ⁴க³ஸத்³த³ந்தி வினிபு⁴ஞ்ஜித்வா க³ஹேதும் அஸக்குணேய்யஸத்³த³ம். வசீகோ⁴ஸோபி ஹி ப³ஹூஹி ஏகச்சம் பவத்திதோ டா²னதோ ச தூ³ரதரோ கேவலம் மஹானிக்³கோ⁴ஸோ ஏவ ஹுத்வா ஸோதபத²மாக³ச்ச²தி. மச்ச²விலோபேதி மச்சே² விலும்பித்வா விய க³ஹணே, மச்சா²னம் வா நயனே.

158. வவஸ்ஸக்³க³த்தே²தி நிச்ச²யத்தே², இத³ம் தாவ அம்ஹேஹி வுச்சமானவசனம் ஏகந்தஸோதப்³ப³ம், பச்சா² தும்ஹேஹி காதப்³ப³ம் கரோதா²தி அதி⁴ப்பாயோ. வசனபரிஹாரோதி தேஹி ஸக்யராஜூஹி வுத்தவசனஸ்ஸ பரிஹாரோ. லேஸகப்பந்தி கப்பியலேஸம். து⁴ரவஹாதி து⁴ரவாஹினோ, தோ⁴ரய்ஹாதி அத்தோ². பாத³மூலந்தி உபசாரம் வத³தி. விக³ச்சி²ஸ்ஸதீதி ஹாயிஸ்ஸதி. படிப்ப²ரிதோதி ந ப⁴க³வதோ ஸம்முகா²வ, ஸக்யராஜூனம் புரதோபி விப்ப²ரிதோவ ஹோதி.

159. அபி⁴னந்த³தூதி அபி⁴முகோ² ஹுத்வா பமோத³து. அபி⁴வத³தூதி அபி⁴ரூபவஸேன வத³து. பஸாத³ஞ்ஞத²த்தந்தி அப்பஸாத³ஸ்ஸ விபரிணாமோ ஹீனாயாவத்தனஸங்கா²தம் பரிவத்தனம், தேனாஹ ‘‘விப்³ப⁴மந்தானம். விபரிணாமஞ்ஞத²த்த’’ந்தி. காரணூபசாரேன ஸஸ்ஸேஸு பீ³ஜபரியாயோதி ஆஹ ‘‘பீ³ஜானம் தருணானந்தி தருணஸஸ்ஸான’’ந்தி. தருணபா⁴வேனேவ தஸ்ஸ பா⁴வினோ ப²லஸ்ஸ அபா⁴வேன விபரிணாமோ.

160. கத்தப்³ப³ஸ்ஸ ஸரஸேனேவ கரணம் சித்தருசியம், ந ததா² பரஸ்ஸ உஸ்ஸாத³னேனாதி ஆஹ – ‘‘பக்கோஸியமானானம் க³மனம் நாம ந பா²ஸுக’’ந்தி. மயம்பி ப⁴க³வா விய தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரேனேவ விஹரிஸ்ஸாமாதி தீ³பேதி பகதியா விவேகஜ்ஜா²ஸயபா⁴வதோ விரத்³தோ⁴ ஆக³தஸ்ஸ பா⁴ரஸ்ஸ அவஹனதோயேவ. தேனாஹ ‘‘அத்தனோ பா⁴ரபா⁴வம் ந அஞ்ஞாஸீ’’தி.

161. கஸ்மா ஆரபீ⁴தி? ஸப்பாயதோ. பஞ்சஸதா ஹி பி⁴க்கூ² அபி⁴னவா, தஸ்மா தேஸம் ஓவாத³தா³னத்த²ம் ப⁴க³வா இமம் தே³ஸனம் ஆரபீ⁴தி.

162. கோது⁴பாயாஸஸ்ஸாதி ஏத்த² குஜ்ஜ²னட்டே²ன கோதோ⁴, ஸ்வேவ சித்தஸ்ஸ காயஸ்ஸ ச அதிப்பமத்³த³னமத²னுப்பாத³னேஹி த³ள்ஹம் ஆயாஸட்டே²ன உபாயாஸோ. அனேகவாரம் பவத்தித்வா அத்தனா ஸமவேதம் ஸத்தம் அஜ்ஜோ²த்த²ரித்வா ஸீஸம் உக்கி²பிதும் அத³த்வா அனயப்³யஸனபாபனேன கோது⁴பாயாஸஸ்ஸ ஊமிஸதி³ஸதா த³ட்ட²ப்³பா³. தேனாஹ ‘‘கோது⁴பாயாஸே’’திஆதி³.

163. ஓத³ரிகத்தேன கா²தி³தோதி ஓத³ரிகபா⁴வேன ஆமிஸகே³தே⁴ன மிச்சா²ஜீவேன ஜீவிகாகப்பனேன நாஸிதஸீலாதி³கு³ணதாய கா²தி³தத⁴ம்மஸரீரோ.

164. பஞ்சகாமகு³ணாவட்டே நிமுஜ்ஜித்வாதி ஏத்த² காமராகா³பி⁴பூ⁴தே ஸத்தே இதோ ச ஏத்தோ, ஏத்தோ ச இதோதி ஏவம் மனாபியரூபாதி³விஸயஸங்கா²தே ஆவட்டே அத்தானம் ஸம்ஸாரேத்வா யதா² ததோ ப³ஹிபூ⁴தே நேக்க²ம்மே சித்தம்பி ந உப்பாதே³தி, ஏவம் ஆவட்டேத்வா ப்³யஸனாபாத³னேன காமகு³ணானம் ஆவட்டஸதி³ஸதா த³ட்ட²ப்³பா³. தேனாஹ ‘‘யதா² ஹீ’’திஆதி³.

165. ராகா³னுத்³த⁴ம்ஸிதேனாதி ராகே³ன அனுத்³த⁴ம்ஸிதேன. சண்ட³மச்ச²ம் ஆக³ம்மாதி ஸுஸுகாதி³சண்ட³மச்ச²ம் ஆக³ம்ம. மாதுகா³மம் ஆக³ம்மாதி மாதுகா³மோ ஹி யோனிஸோமனஸிகாரரஹிதம் அதீ⁴ரபுரிஸம் இத்தி²குத்தபூ⁴தேஹி அத்தனோ ஹாவபா⁴வவிலாஸேஹி அபி⁴பு⁴ய்ய க³ஹேத்வா தீ⁴ரஜாதியம்பி அத்தனோ ரூபாதீ³ஹி பலோப⁴னவஸேன அனவஸேஸம் அத்தனோ உபகாரத⁴ம்மே ஸீலாதி³கே ஸம்பாதே³தும் அஸமத்த²ம் கரோந்தோ அனயப்³யஸனம் பாபேதி. தேனாஹ – ‘‘மாதுகா³மம் ஆக³ம்ம உப்பன்னகாமராகோ³ விப்³ப⁴மதீ’’தி.

ப⁴யம் நாம யத்த² பா⁴யிதப்³ப³வத்து², தத்த² ஓதரந்தஸ்ஸேவ ஹோதி, ந அனோதரந்தஸ்ஸ, தம் ஓதரித்வா ப⁴யம் வினோதே³த்வா தத்த² கிச்சம் ஸாதே⁴தப்³ப³ம், இதரதா² சத்த²ஸித்³தி⁴ ந ஹோதீதி இமமத்த²ம் உபமோபமிதப்³ப³ஸரூபவஸேன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யதா²’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² உத³கம் நிஸ்ஸாய ஆனிஸம்ஸோ பிபாஸவினயனம் ஸரீரஸுத்³தி⁴ பரிளாஹூபஸமோ காயஉதுக்³கா³ஹாபனந்தி ஏவமாதி³. ஸாஸனம் நிஸ்ஸாய ஆனிஸம்ஸோ பன ஸங்கே²பதோ வட்டது³க்கூ²பஸமோ, வித்தா²ரதோ பன ஸீலானிஸம்ஸாதி³வஸேன அனேகவிதோ⁴, ஸோ விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 1.9) வுத்தனயேன வேதி³தப்³போ³. வுத்தப்பகாரோ ஆனிஸம்ஸோ ஹோதி தானி ப⁴யானி அபி⁴பு⁴ய்ய பவத்தஸ்ஸாதி அதி⁴ப்பாயோ. இமானி அபா⁴யித்வாதி இமானி கோதூ⁴பாயாஸாதி³ப⁴யானி அபி⁴பு⁴ய்ய பவத்தித்வா அபா⁴யித்வா. கோதூ⁴பாயாஸாத³யோ ஹி பா⁴யதி ஏதஸ்மாதி ப⁴யந்தி வுத்தா. தே²ரோதி மஹாத⁴ம்மரக்கி²தத்தே²ரோ. காமம் பஹானாபி⁴ஸமயகாலோ ஏவ ஸச்சி²கிரியாபி⁴ஸமயோ, ஸம்மாதி³ட்டி²யா பன ஸம்கிலேஸவோதா³னத⁴ம்மேஸு கிச்சம் அஸம்கிண்ணம் கத்வா த³ஸ்ஸேதும் ஸமானகாலிகம்பி அஸமானகாலிகம் விய வுத்தம் ‘‘தண்ஹாஸோதம் சி²ந்தி³த்வா நிப்³பா³னபாரம் த³ட்டு²ம் ந ஸக்கோதீ’’தி. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

சாதுமஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

8. நளகபானஸுத்தவண்ணனா

166. யத்த² போ³தி⁴ஸத்தபமுகோ² வானரோ நளகேன பானீயம் பிவி, ஸா போக்க²ரணீ, தஸ்ஸாமந்தோ பூ⁴மிப்பதே³ஸோ, தத்த² நிவிட்ட²கா³மோ ச ‘‘நளகபான’’ந்தேவ பஞ்ஞாயித்த², இத⁴ பன கா³மோ அதி⁴ப்பேதோதி ஆஹ ‘‘நளகபானேதி ஏவம்னாமகே கா³மே’’தி. இதா³னி தமத்த²ம் ஆக³மனதோ பட்டா²ய த³ஸ்ஸேதும் ‘‘புப்³பே³ கிரா’’தி ஆரத்³த⁴ம். பஞ்ஞவாதி இதிகத்தப்³ப³தாய பஞ்ஞாய பஞ்ஞவா.

தூ²லதீ³க⁴ப³ஹுலபா⁴வேன மஹதீஹி தா³டி²காஹி ஸமன்னாக³தத்தா மஹாதா³டி²கோ. ‘‘உத³கரக்க²ஸோ அஹ’’ந்தி வத்வா வானரானம் கஞ்சி அமுஞ்சித்வா ‘‘ஸப்³பே³ தும்ஹே மம ஹத்த²க³தா’’தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘தும்ஹே பன ஸப்³பே³ கா²தி³ஸ்ஸாமீ’’தி ஆஹ. த⁴மி…பே… பிவிம்ஸூதி போ³தி⁴ஸத்தேன க³ஹிதனளோ அனவஸேஸோ அப்³ப⁴ந்தரே ஸப்³ப³ஸந்தீ⁴னம் நிப்³பா³தே⁴ன ஏகச்சி²த்³தோ³ அஹோஸி. நேவ மம் த்வம் வதி⁴ஸ்ஸஸீதி உத³கரக்க²ஸ த்வம் வதி⁴துகாமோபி மம புரிஸதா²மேன ந வதி⁴ஸ்ஸஸி.

ஏவம் பன வத்வா மஹாஸத்தோ ‘‘அயம் பாபோ ஏத்த² பானீயம் பிவந்தே அஞ்ஞேபி ஸத்தே மா பா³த⁴யித்தா²’’தி கருணாயமானோ ‘‘ஏத்த² ஜாயந்தா நளா ஸப்³பே³ அபப்³ப³ப³ந்தா⁴ ஏகச்சி²த்³தா³வ ஹோந்தூ’’தி அதி⁴ட்டா²ய க³தோ. தேனாஹ ‘‘ததோ பட்டா²யா’’திஆதி³.

167. அனுருத்³த⁴ப்பமுகா² பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதா ‘‘கச்சி தும்ஹே அனுருத்³தா⁴’’தி புச்சி²தாதி தே²ரோ ‘‘தக்³க⁴ மயம், ப⁴ந்தே’’தி ஆஹ.

ஸசே பப்³ப³ஜதி, ஜீவிதம் லபி⁴ஸ்ஸதி, நோ அஞ்ஞதா²தி ரஞ்ஞா பப்³ப³ஜ்ஜாய அபி⁴னீதாதி ராஜாபி⁴னீதா. சோராபி⁴னீதாதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. சோரானம் மூலம் சி²ந்த³ந்தோ ‘‘கண்டகஸோத⁴னம் கரிஸ்ஸாமீ’’தி. ஆஜீவிகாயாதி ஆஜீவேன ஜீவிதவுத்தியா. இமேஸு பன அனுருத்³த⁴த்தே²ராதீ³ஸு.

விவேகந்தி புப்³ப³காலிககிரியப்பதா⁴னம் ‘‘அப்³யாபஜ்ஜம் உபேத’’ந்திஆதீ³ஸு வியாதி ஆஹ – ‘‘விவிச்சா’’தி, விவிச்சித்வா விவித்தோ ஹுத்வா வினா ஹுத்வாதி அத்தோ². பப்³ப³ஜிதகிச்சந்தி பப்³ப³ஜிதஸ்ஸ ஸாருப்பகிச்சம். ஸமணகிச்சந்தி ஸமணபா⁴வகரணகிச்சம். யத³க்³கே³ன ஹி பப்³ப³ஜிதகிச்சம் காதும் ந ஸக்கோதி தத³க்³கே³ன ஸமணபா⁴வகரம்பி கிச்சம் காதும் ந ஸக்கோதி. தேனாஹ ‘‘ஸோ யேவா’’திஆதி³.

168. அப்படிஸந்தி⁴கே தாவ ப்³யாகரோந்தோ பவத்தீஸு டா²னம் அதீதோதி கத்வா உபபத்தீஸு ப்³யாகரோதி நாம தத்த² படிஸந்தி⁴யா அபா⁴வகித்தனதோ. மஹந்ததுட்டி²னோதி விபுலபமோதா³.

169. இமஸ்ஸாதி ‘‘அஸ்ஸா’’தி பத³ஸ்ஸ அத்த²வசனம். இமஸ்ஸ டி²தஸ்ஸ ஆயஸ்மதோ ஸாமம் தி³ட்டோ² வா ஹோதி அனுஸ்ஸவஸுதோ வாதி யோஜனா. ஸமாதி⁴பக்கி²கா த⁴ம்மா த⁴ம்மாதி அதி⁴ப்பேதா, ஸமாதி⁴ பன ஏவம்விஹாரீதி ஏத்த² விஹாரஸத்³தே³ன க³ஹிதோ. ஏவம்விமுத்தாதி ஏத்த² பன விமுத்திஸத்³தே³ன ப²லவிமுத்தி க³ஹிதா. சரதோபீதி ஸமத²விபஸ்ஸனாசாரேன சரதோபி விஹரந்தஸ்ஸபி. உபாஸகஉபாஸிகாடா²னேஸு லப்³ப⁴மானம்பி அரஹத்தம் அப்பகபா⁴வதோ பாளியம் அனுத்³த⁴டந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

நளகபானஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

9. கோ³லியானிஸுத்தவண்ணனா

173. பத³ஸமாசாரோதி தம்தம்பச்சயபே⁴த³த³ஸ்ஸனாய விக³தத்தா பகாரேஹி த³லித்³த³ஸமாசாரோ ஸிதி²லஸமாசாரோதி அத்தோ². யஸ்மா பன தாதி³ஸோ ஸமாசாரோ தி²ரோ த³ள்ஹோ நாம ந ஹோதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘து³ப்³ப³லஸமாசாரோ’’தி. ‘‘ஸாக²ஸமாசாரோ’’தி வா பாடோ², தத்த² தத்த² லக்³க³னட்டே²ன ஸாகா²ஸதி³ஸஸீலோதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘ஓளாரிகாசாரோ’’தி. பச்சயேஸு ஸாபேக்கோ²தி பச்சயேஸு ஸாபேக்க²தாய ஏவ ஹிஸ்ஸ ஓளாரிகாசாரதா வேதி³தப்³பா³. க³ருனா கிஸ்மிஞ்சி வுத்தே கா³ரவவஸேன பதிஸ்ஸவனம் பதிஸ்ஸோ, பதிஸ்ஸவசனபூ⁴தம் தம்ஸபா⁴க³ஞ்ச யம் கிஞ்சி கா³ரவந்தி அத்தோ². ஸஹ பதிஸ்ஸேனாதி ஸப்பதிஸ்ஸேன, ஸப்பதிஸ்ஸவேன ஓவாத³ஸம்படிச்ச²னேன. பதிஸ்ஸீயதீதி வா பதிஸ்ஸோ, க³ருகாதப்³போ³, தேன ஸஹ பதிஸ்ஸேனாதி ஸப்³ப³ம் புப்³பே³ விய. தேனாஹ ‘‘ஸஜேட்ட²கேனா’’தி. ஸேரிவிஹாரோ நாம அத்தப்பதா⁴னவாஸோ. தேனாஹ ‘‘நிரங்குஸவிஹாரேனா’’தி.

அனுபக²ஜ்ஜாதி அனுபகட்³டி⁴த்வா. க³ருட்டா²னியானம் அந்தரம் அனாபுச்சா² அனுபவிஸித்வாதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்த² யோ’’திஆதி³ வுத்தம்.

ஆபி⁴ஸமாசாரிகந்தி அபி⁴ஸமாசாரே ப⁴வம். கிம் பன தந்தி ஆஹ ‘‘வத்தபடிபத்திமத்தம்பீ’’தி. நாதிகாலஸ்ஸேவ ஸங்க⁴ஸ்ஸ புரதோ பவிஸிதப்³ப³ம், ந பச்சா² படிக்கமிதப்³ப³ந்தி அதி⁴ப்பாயேன அதிகாலே ச கா³மப்பவேஸோ அதிதி³வா படிக்கமனஞ்ச நிவாரிதம், தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ந அதிபாதோ’’திஆதி³ வுத்தம். உத்³த⁴ச்சபகதிகோதி விப்³ப⁴ந்தசித்தோ. அவசாபல்யேனாதி த³ள்ஹவாதாபஹதபல்லவஸதி³ஸேன லோலபா⁴வேன.

பஞ்ஞவதாதி இமினா பி⁴க்கு²ஸாருப்பேஸு இதிகத்தப்³பே³ஸு உபாயபஞ்ஞா அதி⁴ப்பேதா, ந ஸுதமயபஞ்ஞா. அபி⁴த⁴ம்மே அபி⁴வினயே யோகோ³தி இமினா பா⁴வனாபஞ்ஞாஉத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மே யோகோ³ பகாஸிதோ. யோகோ³தி ச பரிசயோ உக்³க³ண்ஹவஸேன.

ஆருப்பாதி இமினா சதஸ்ஸோபி அரூபஸமாபத்தியோ க³ஹிதா, தா பன சதூஹி ரூபஸமாபத்தீஹி வினா ந ஸம்பஜ்ஜந்தீதி ஆஹ – ‘‘ஆருப்பாதி ஏத்தாவதா அட்ட²பி ஸமாபத்தியோ வுத்தா ஹோந்தீ’’தி. கஸிணேதி த³ஸவிதே⁴ கஸிணே. ஏகம் பரிகம்மகம்மட்டா²னந்தி யம் கிஞ்சி ஏகபா⁴வனா பரிகம்மதீ³பனம் க²ந்த⁴கம்மட்டா²னம். தேனாஹ ‘‘பகு³ணம் கத்வா’’தி. கஸிணபரிகம்மம் பன தக்³க³ஹணேனேவ க³ஹிதம் ஹோதி, லோகியா உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா ஹேட்டா² க³ஹிதாதி ஆஹ ‘‘உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மேதி இமினா ஸப்³பே³பி லோகுத்தரத⁴ம்மே த³ஸ்ஸேதீ’’தி. நேய்யபுக்³க³லஸ்ஸ வஸேனாதி ஜானித்வா வித்தா²ரேத்வா ஞாதப்³ப³புக்³க³லஸ்ஸ வஸேனாதி.

கோ³லியானிஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

10. கீடாகி³ரிஸுத்தவண்ணனா

174. பஞ்ச ஆனிஸம்ஸேதி அப்பாபா³த⁴தாதி³கே பஞ்ச கு³ணே. தத்த² அக்கி²ரோக³குச்சி²ரோகா³தீ³னம் அபா⁴வோ அப்பாபா³த⁴தா. ஸரீரே தேஸம் குப்பனது³க்க²ஸ்ஸ அபா⁴வோ அப்பாதங்கம். ஸரீரஸ்ஸ உட்டா²னஸுக²தா லஹுட்டா²னம். ப³லம் நாம காயப³லம். பா²ஸுவிஹாரோ இரியாபத²ஸுக²தா. அனுபக்க²ந்தா³னீதி து³ச்சஜனவஸேன ஸத்தானம் அனுபவிட்டா²னி. ஸஞ்ஜானிஸ்ஸதா²தி ஏத்த² இதி-ஸத்³தோ³ ஆதி³அத்தோ², தஸ்மா இதி ஏவம் ஆனிஸம்ஸந்தி அத்தோ².

175. ஆவாஸே நியுத்தாதி ஆவாஸிகா தஸ்ஸ அனதிவத்தனதோ. தேனாஹ ‘‘நிப³த்³த⁴வாஸினோ’’தி, நியதவாஸினோதி அத்தோ². தன்னிப³ந்தா⁴தி நிப³ந்த⁴ம் வுச்சதி ப்³யாபாரோ, தத்த² ப³ந்தா⁴ பஸுதா உஸ்ஸுகாதி தன்னிப³ந்தா⁴. கத²ம் தே தத்த² நிப³ந்தா⁴தி ஆஹ ‘‘அகதம் ஸேனாஸன’’ந்திஆதி³. உப்பஜ்ஜனகேன காலேன பத்தப்³ப³ம் காலிகம் ஸோ பன காலோ அனாக³தோ ஏவ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘அனாக³தே காலே பத்தப்³ப³’’ந்தி.

178. ஏத்தகா வேத³னா ஸேவிதப்³பா³தி அட்டா²ரஸபி நேக்க²ம்மனிஸ்ஸிதா வேத³னா ஸேவிதப்³பா³, கே³ஹஸ்ஸிதா ந ஸேவித்ப்³பா³.

181. தம் கதம் ஸோளஸவித⁴ஸ்ஸபி கிச்சஸ்ஸ நிட்டி²தத்தா. அனுலோமிகானீதி உதுஸுக²பா⁴வேன அனுரூபானி. தேனாஹ ‘‘கம்மட்டா²னஸப்பாயானீ’’தி. ஸமானம் குருமானாதி ஓமத்ததம் அதி⁴மத்ததஞ்ச பஹாய ஸமகிச்சதம் ஸம்பாதே³ந்தா.

182. தே த்³வே ஹோந்தீதி தே ஆதி³தோ வுத்தா த்³வே.

உப⁴தோ (அ. நி. டீ. 3.7.14) உப⁴யதா² உபோ⁴ஹி பா⁴கே³ஹி விமுத்தோதி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ ஏகதே³ஸஸரூபேகஸேஸனயேன. ததா² ஹி வுத்தம் அபி⁴த⁴ம்மட்ட²கதா²யம் (பு. ப. அட்ட². 24) ‘‘த்³வீஹி பா⁴கே³ஹி த்³வே வாரே விமுத்தோதி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ’’தி. தத்த² கேசி தாவ தே²ரா – ‘‘ஸமாபத்தியா விக்க²ம்ப⁴னவிமோக்கே²ன, மக்³கே³ன ஸமுச்சே²த³விமோக்கே²ன விமுத்தோதி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ’’தி வத³ந்தி. அஞ்ஞே தே²ரா – ‘‘அயம் உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ ரூபதோ முச்சித்வா நாமம் நிஸ்ஸாய டி²தோ புன ததோ முச்சனதோ நாமனிஸ்ஸிதகோ’’தி வத்வா தஸ்ஸ ச ஸாத⁴கம் –

‘‘அச்சி யதா² வாதவேகே³ன கி²த்தா, (உபஸிவாதி ப⁴க³வா,)

அத்த²ம் பலேதி ந உபேதி ஸங்க²ம்;

ஏவம் முனி நாமகாயா விமுத்தோ,

அத்த²ம் பலேதி ந உபேதி ஸங்க²’’ந்தி. (ஸு. நி. 1080; சூளனி. உபஸீவமாணவபுச்சா² 11; உபஸீவமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 43) –

இமம் ஸுத்தபத³ம் வத்வா ‘‘நாமகாயதோ ச ரூபகாயதோ ச ஸுவிமுத்தத்தா உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ’’தி வத³ந்தி. ஸுத்தே ஹி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனலாபி⁴னோ உபஸிவப்³ராஹ்மணஸ்ஸ ப⁴க³வதா நாமகாயா விமுத்தோதி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோதி அக்கா²தோதி. அபரே பன ‘‘ஸமாபத்தியா விக்க²ம்ப⁴னவிமோக்கே²ன ஏகவாரம் விமுத்தோ, மக்³கே³ன ஸமுச்சே²த³விமோக்கே²ன ஏகவாரம் விமுத்தோதி ஏவம் உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ’’தி வத³ந்தி. ஏத்த² பட²மவாதே³ த்³வீஹி பா⁴கே³ஹி விமுத்தோதி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ. து³தியவாதே³ உப⁴தோபா⁴க³தோ விமுத்தோதி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ. ததியவாதே³ பன த்³வீஹி பா⁴கே³ஹி த்³வே வாரே விமுத்தோதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ. கிலேஸேஹி விமுத்தோ கிலேஸா வா விக்க²ம்ப⁴னஸமுச்சே²தே³ஹி காயத்³வயதோ விமுத்தா அஸ்ஸாதி அயமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. தேனாஹ ‘‘த்³வீஹி பா⁴கே³ஹீ’’திஆதி³.

ஸோதி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ. காமஞ்சேத்த² ரூபாவசரசதுத்த²ஜ்ஜா²னம்பி அரூபாவசரஜ்ஜா²னம் விய து³வங்கி³கம் ஆனேஞ்ஜப்பத்தந்தி வுச்சதி. தம் பன பத³ட்டா²னம் கத்வா அரஹத்தம் பத்தோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ நாம ந ஹோதி ரூபகாயதோ அவிமுத்தத்தா. தஞ்ஹி கிலேஸகாயதோவ விமுத்தம், ந ரூபகாயதோ, தஸ்மா ததோ வுட்டா²ய அரஹத்தம் பத்தோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ ந ஹோதீதி ஆஹ – ‘‘சதுன்னம் அரூப…பே… பஞ்சவிதோ⁴ ஹோதீ’’தி. ‘‘ரூபீ ரூபானி பஸ்ஸதீ’’திஆதி³கே நிரோத⁴ஸமாபத்திஅந்தே அட்ட² விமோக்கே² வத்வா – ‘‘யதோ ச கோ², ஆனந்த³, பி⁴க்கு² இமே அட்ட² விமோக்கே² காயேன பு²ஸித்வா விஹரதி, பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தி, அயம் வுச்சதி, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ’’தி யதி³பி மஹானிதா³னே (தீ³. நி. 2.129-130) வுத்தம், தம் பன உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தஸேட்ட²வஸேன வுத்தந்தி இத⁴ ஸப்³ப³உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தஸங்க³ஹணத்த²ம் ‘‘பஞ்சவிதோ⁴ ஹோதீ’’தி வத்வா ‘‘பாளி பனேத்த²…பே… அபி⁴த⁴ம்மே அட்ட²விமோக்க²லாபி⁴னோ வஸேன ஆக³தா’’தி ஆஹ. இதா⁴பி ஹி கீடாகி³ரிஸுத்தே ‘‘இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ புக்³க³லோ…பே… உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ’’தி அரூபஸமாபத்திவஸேன சத்தாரோ உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தா, ஸேட்டோ² ச வுத்தோ வுத்தலக்க²ணூபபத்திதோ. யதா²வுத்தேஸு ஹி பஞ்சஸு புரிமா சத்தாரோ நிரோத⁴ம் ந ஸமாபஜ்ஜந்தீதி பரியாயேன உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தா நாம. அட்ட²ஸமாபத்திலாபீ⁴ அனாகா³மீ தம் ஸமாபஜ்ஜித்வா ததோ வுட்டா²ய விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴த்வா அரஹத்தம் பத்தோதி நிப்பரியாயேன உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தஸேட்டோ² நாம.

கதமோ ச புக்³க³லோதிஆதீ³ஸு கதமோதி புச்சா²வசனம், புக்³க³லோதி அஸாதா⁴ரணதோ புச்சி²தப்³ப³வசனம். இதா⁴தி இமஸ்மிம் ஸாஸனே. ஏகச்சோதி ஏகோ. அட்ட² விமோக்கே² காயேன பு²ஸித்வா விஹரதீதி அட்ட² ஸமாபத்தியோ ஸஹஜாதனாமகாயேன படிலபி⁴த்வா விஹரதி. பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தீதி விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாய ஸங்கா²ரக³தம், மக்³க³பஞ்ஞாய சத்தாரி ஸச்சானி பஸ்ஸித்வா சத்தாரோபி ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தீதி ஏவமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

பஞ்ஞாவிமுத்தோதி விஸேஸதோ பஞ்ஞாய ஏவ விமுத்தோ, ந தஸ்ஸா பதிட்டா²னபூ⁴தேன அட்ட²விமோக்க²ஸங்கா²தேன ஸாதிஸயேன ஸமாதி⁴னாதி பஞ்ஞாவிமுத்தோ. யோ அரியோ அனதி⁴க³தஅட்ட²விமோக்கே²ன ஸப்³ப³ஸோ ஆஸவேஹி விமுத்தோ, தஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். அதி⁴க³தேபி ஹி ரூபஜ்ஜா²னவிமோக்கே² ந ஸோ ஸாதிஸயஸமாதி⁴னிஸ்ஸிதோதி ந தஸ்ஸ வஸேன உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ ஹோதீதி வுத்தோவாயமத்தோ². அரூபஜ்ஜா²னேஸு பன ஏகஸ்மிம்பி ஸதி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோயேவ நாம ஹோதி. தேன ஹி அட்ட²விமோக்கே²கதே³ஸேன தம்னாமதா³னஸமத்தே²ன அட்ட²விமோக்க²லாபீ⁴த்வேவ வுச்சதி. ஸமுதா³யே ஹி பவத்தோ வோஹாரோ அவயவேபி தி³ஸ்ஸதி யதா² ‘‘ஸத்திஸயோ’’தி. பாளீதி அபி⁴த⁴ம்மபாளி. ஏத்தா²தி ஏதிஸ்ஸம் பஞ்ஞாவிமுத்திகதா²யம். அட்ட²விமோக்க²படிக்கே²பவஸேனேவாதி அவதா⁴ரணேன இதா⁴பி படிக்கே²பவஸேனேவ ஆக³தபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. தேனாஹ ‘‘காயேன பு²ஸித்வா விஹரதீ’’தி.

பு²ட்ட²ந்தம் ஸச்சி²கரோதீதி பு²ட்டா²னம் அந்தோ பு²ட்ட²ந்தோ, பு²ட்டா²னம் அரூபஜ்ஜா²னானம் அனந்தரோ காலோதி அதி⁴ப்பாயோ. அச்சந்தஸம்யோகே³ சேதம் உபயோக³வசனம், பு²ட்டா²னந்தரகாலமேவ ஸச்சி²கரோதி ஸச்சி²காதப்³போ³பாயேனாதி வுத்தம் ஹோதி. பா⁴வனபும்ஸகம் வா ஏதம் ‘‘ஏகமந்தம் நிஸீதீ³’’திஆதீ³ஸு (பாரா. 2) விய. யோ ஹி அரூபஜ்ஜா²னேன ரூபகாயதோ நாமகாயேகதே³ஸதோ ச விக்க²ம்ப⁴னவிமோக்கே²ன விமுத்தோ, தேன நிரோத⁴ஸங்கா²தோ விமோக்கோ² ஆலோசிதோ பகாஸிதோ விய ஹோதி, ந பன காயேன ஸச்சி²கதோ, நிரோத⁴ம் பன ஆரம்மணம் கத்வா ஏகச்சேஸு ஆஸவேஸு கே²பிதேஸு தேன ஸோ ஸச்சி²கதோ ஹோதி, தஸ்மா ஸோ ஸச்சி²காதப்³ப³ம் நிரோத⁴ம் யதா²ஆலோசிதம் நாமகாயேன ஸச்சி²கரோதீதி ‘‘காயஸக்கீ²’’தி வுச்சதி, ந து ‘‘விமுத்தோ’’தி ஏகச்சானம் ஆஸவானம் அபரிக்கீ²ணத்தா. தேனாஹ – ‘‘ஜா²னப²ஸ்ஸம் பட²மம் பு²ஸதி, பச்சா² நிரோத⁴ம் நிப்³பா³னம் ஸச்சி²கரோதீ’’தி. அயம் சதுன்னம் அரூபஸமாபத்தீனம் ஏகேகதோ வுட்டா²ய ஸங்கா²ரே ஸம்மஸித்வா காயஸக்கி²பா⁴வம் பத்தானம் சதுன்னம், நிரோதா⁴ வுட்டா²ய அக்³க³மக்³க³ப்பத்தஅனாகா³மினோ ச வஸேன உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ விய பஞ்சவிதோ⁴ நாம ஹோதி. தேன வுத்தம் அபி⁴த⁴ம்மடீகாயம் ‘‘காயஸக்கி²ம்ஹிபி ஏஸேவ நயோ’’தி.

தி³ட்ட²ந்தம் பத்தோதி த³ஸ்ஸனஸங்கா²தஸ்ஸ ஸோதாபத்திமக்³க³ஞாணஸ்ஸ அனந்தரம் பத்தோதி வுத்தம் ஹோதி. ‘‘தி³ட்ட²த்தா பத்தோ’’திபி பாடோ². ஏதேன சதுஸச்சத³ஸ்ஸனஸங்கா²தாய தி³ட்டி²யா நிரோத⁴ஸ்ஸ பத்ததம் தீ³பேதி. தேனாஹ ‘‘து³க்கா² ஸங்கா²ரா, ஸுகோ² நிரோதோ⁴தி ஞாதம் ஹோதீ’’தி. தத்த² பஞ்ஞாயாதி மக்³க³பஞ்ஞாய. பட²மப²லட்ட²தோ யாவ அக்³க³மக்³க³ட்டா², தாவ தி³ட்டி²ப்பத்தோ. தேனாஹ ‘‘ஸோபி காயஸக்கி² விய ச²ப்³பி³தோ⁴ ஹோதீ’’தி. யதா² பன பஞ்ஞாவிமுத்தோ பஞ்சவிதோ⁴ வுத்தோ, ஏவம் அயம்பி ஸுக்க²விபஸ்ஸகோ, சதூஹி ரூபஜ்ஜா²னேஹி வுட்டா²ய தி³ட்டி²ப்பத்தபா⁴வப்பத்தா சத்தாரோ சாதி பஞ்சவிதோ⁴ ஹோதீதி வேதி³தப்³போ³. ஸத்³தா⁴விமுத்தேபி ஏஸேவ நயோ. இத³ம் து³க்க²ந்தி ஏத்தகம் து³க்க²ம், ந இதோ உத்³த⁴ம் து³க்க²ந்தி. யதா²பூ⁴தம் பஜானாதீதி ட²பேத்வா தண்ஹம் உபாதா³னக்க²ந்த⁴பஞ்சகம் து³க்க²ஸச்சந்தி யாதா²வதோ பஜானாதி. யஸ்மா பன தண்ஹா து³க்க²ம் ஜனேதி நிப்³ப³த்தேதி, ததோ தம் து³க்க²ம் ஸமுதே³தி, தஸ்மா நம் ‘‘அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ’’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி யஸ்மா பன இத³ம் து³க்க²ம் ஸமுத³யோ ச நிப்³பா³னம் பத்வா நிருஜ்ஜ²தி அப்பவத்திம் க³ச்ச²தி, தஸ்மா ‘‘அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴’’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. அரியோ பன அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ தம் து³க்க²னிரோத⁴ம் க³ச்ச²தி, தேன ‘‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினிபடிபதா³’’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. ஏத்தாவதா நானக்க²ணே ஸச்சவவத்தா²னம் த³ஸ்ஸிதம். இதா³னி தம் ஏகக்க²ணே த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ததா²க³தப்பவேதி³தா’’திஆதி³ வுத்தம், தஸ்ஸத்தோ² ஆக³மிஸ்ஸதி.

ஸத்³தா⁴ய விமுத்தோதி ஏதேன ஸப்³ப³தா² அவிமுத்தஸ்ஸபி ஸத்³தா⁴மத்தேன விமுத்தபா⁴வோ தீ³பிதோ ஹோதி. ஸத்³தா⁴விமுத்தோதி வா ஸத்³தா⁴ய அதி⁴முத்தோதி அத்தோ². வுத்தனயேனேவாதி ‘‘ஸோதாபத்திப²ல’’ந்திஆதி³னா வுத்தனயேன. ஸத்³த³ஹந்தஸ்ஸாதி ‘‘ஏகம்ஸதோ அயம் படிபதா³ கிலேஸக்க²யம் ஆவஹதி ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன பா⁴ஸிதத்தா’’தி ஏவம் ஸத்³த³ஹந்தஸ்ஸ. யஸ்மா பனஸ்ஸ அனிச்சானுபஸ்ஸனாதீ³ஹி நிச்சஸஞ்ஞாபஹானவஸேன பா⁴வனாய புப்³பே³னாபரம் விஸேஸம் பஸ்ஸதோ தத்த² தத்த² பச்சக்க²தாபி அத்தி², தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ஸத்³த³ஹந்தஸ்ஸ வியா’’தி. ஸேஸபத³த்³வயம் தஸ்ஸேவ வேவசனம். ஏத்த² ச புப்³ப³பா⁴க³மக்³க³பா⁴வனாதி வசனேன ஆக³மனீயபடிபதா³னானத்தேன ஸத்³தா⁴விமுத்ததி³ட்டி²ப்பத்தானம் பஞ்ஞானானத்தம் ஹோதீதி த³ஸ்ஸிதம். அபி⁴த⁴ம்மட்ட²கதா²யம்பி (பு. ப. அட்ட². 28) ‘‘நேஸம் கிலேஸப்பஹானே நானத்தம் நத்தி², பஞ்ஞாய நானத்தம் அத்தி²யேவா’’தி வத்வா – ‘‘ஆக³மனீயனானத்தேனேவ ஸத்³தா⁴விமுத்தோ தி³ட்டி²ப்பத்தம் ந பாபுணாதீதி ஸன்னிட்டா²னம் கத’’ந்தி வுத்தம்.

பஞ்ஞாஸங்கா²தம் த⁴ம்மம் அதி⁴மத்ததாய புப்³ப³ங்க³மம் ஹுத்வா பவத்தம் அனுஸ்ஸரதீதி த⁴ம்மானுஸாரீ. தேனாஹ ‘‘த⁴ம்மோ’’திஆதி³. ஸத்³த⁴ம் அனுஸ்ஸரதி ஸத்³தா⁴புப்³ப³ங்க³மம் மக்³க³ம் பா⁴வேதீதி இமமத்த²ம் ‘‘ஏஸேவ நயோ’’தி அதிதி³ஸதி. பஞ்ஞம் வாஹேதீதி பஞ்ஞாவாஹீ, பஞ்ஞம் ஸாதிஸயம் பவத்தேதீதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘பஞ்ஞாபுப்³ப³ங்க³மம் அரியமக்³க³ம் பா⁴வேதீ’’தி. ஸத்³தா⁴வாஹிந்தி ஏத்த² வுத்தனயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தாதி³கதா²தி உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தாதீ³ஸு ஆக³மனதோ பட்டா²ய வத்தப்³ப³கதா². ஏதேஸந்தி யதா²வுத்தானம் உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தாதீ³னம். இதா⁴தி இமஸ்மிம் கீடாகி³ரிஸுத்தே. நனு ச அட்ட²ஸமாபத்திலாபி⁴வஸேன உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தோ காயஸக்கீ²ஆத³யோ ச அபி⁴த⁴ம்மே ஆக³தா, கத²மித⁴ அரூபஜ்ஜா²னலாபீ⁴வஸேனேவ உத்³த⁴டாதி சோத³னம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘யஸ்மா’’திஆதி³.

பு²ஸித்வா பத்வா. பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தீதி ந ஆஸவா பஞ்ஞாய பஸ்ஸீயந்தி, த³ஸ்ஸனகாரணா பஞ்ஞாய பரிக்கீ²ணா ‘‘தி³ஸ்வா பஞ்ஞாய பரிக்கீ²ணா’’தி வுத்தா. த³ஸ்ஸனாயத்தபரிக்க²யத்தா ஏவ ஹி த³ஸ்ஸனம் ஆஸவானம் க²யஸ்ஸ புரிமகிரியா ஹோதீதி. ததா²க³தேன பவேதி³தாதி போ³தி⁴மண்டே³ நிஸீதி³த்வா ததா²க³தேன படிவித்³தா⁴ விதி³தா பச்சா² பரேஸம் பாகடீகதா. ‘‘சதுஸச்சத⁴ம்மா’’தி வத்வா தத³ந்தோக³த⁴த்தா ஸீலாதீ³னம் ‘‘இமஸ்மிம் டா²னே ஸீலம் கதி²த’’ந்திஆதி³ வுத்தம். அத்தே²னாதி அவிப்படிஸாராதி³பயோஜனேன தஸ்மிம் தஸ்மிம் பீதிஆதி³கேன அத்தே²ன. காரணேனாதி ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயாதி³னா காரணேன தஸ்மிம் தஸ்மிம் ஸமாதி⁴ஆதி³பத³ட்டா²னதாய ஸீலாதி³ காரணே. சிண்ணசரிதத்தாதி ஸத்³தா⁴சிண்ணபா⁴வேன ஸம்போ³தா⁴வஹபா⁴வே. தத்த² தத்த² விசரிதா விஸேஸேன சரிதா, தேஸு தேன பஞ்ஞா ஸுட்டு² சராபிதாதி அத்தோ². பதிட்டி²தா ஹோதி மக்³கே³ன ஆக³தத்தா. மத்தாய பரித்தப்பமாணேன. ஓலோகனம் க²மந்தி, பஞ்ஞாய க³ஹேதப்³ப³தம் உபேந்தி.

தயோதி காயஸக்கி²தி³ட்டி²ப்பத்தஸத்³தா⁴விமுத்தா. யதா²டி²தோவ பாளிஅத்தோ², ந தத்த² கிஞ்சி நித்³தா⁴ரேத்வா வத்தப்³ப³ம் அத்தீ²தி ஸுத்தந்தபரியாயேன அவுத்தம் வத³தி. தஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸாதி ஸோதாபத்திமக்³க³ஸ்ஸ யம் காதப்³ப³ம், தஸ்ஸ அதி⁴க³தத்தா. உபரி பன திண்ணம் மக்³கா³னம் அத்தா²ய ஸேவமானா அனுலோமஸேனாஸனம், ப⁴ஜமானா கல்யாணமித்தே, ஸமன்னானயமானா இந்த்³ரியானி அனுபுப்³பே³ன பா⁴வனாமக்³க³ப்படிபாடியா அரஹத்தம் பாபுணிஸ்ஸந்தி மக்³க³ஸ்ஸ அனேகசித்தக்க²ணிகதாயாதி அயமேத்த² ஸுத்தபதே³ஸே பாளியா அத்தோ².

இமமேவ பாளிம் க³ஹேத்வாதி ‘‘கதமோ ச புக்³க³லோ ஸத்³தா⁴னுஸாரீ’’தி மக்³க³ட்டே² புக்³க³லே வத்வா ‘‘இமஸ்ஸ கோ² அஹம், பி⁴க்க²வே’’திஆதி³னா தேஸம் வஸேன அனுலோமஸேனாஸனஸேவனாதீ³னம் வுத்தத்தா இமமேவ யதா²வுத்தம் பாளிபதே³ஸம் க³ஹேத்வா ‘‘லோகுத்தரத⁴ம்மோ ப³ஹுசித்தக்க²ணிகோ’’தி வத³தி. ஸோ வத்தப்³போ³தி ஸோ விதண்ட³வாதீ³ ஏவம் வத்தப்³போ³. யதி³ மக்³க³ட்ட²புக்³க³லே வத்வா அனுலோமிகஸேனாஸனஸேவனாதி³ பாளியம் வுத்தந்தி மக்³க³ஸமங்கி³னோ ஏவ ஹுத்வா தே ததா² படிபஜ்ஜந்தி, ஏவம் ஸந்தே ஸேனாஸனபடிஸம்யுத்தரூபாதி³விபஸ்ஸனக்³க³ஹணஸ்மிம் தவ மதேன மக்³க³ஸமங்கி³னோ ஏவ ஆபஜ்ஜேய்யும், ந சேதம் ஏவம் ஹோதி, தஸ்மா ஸுத்தம் மே லத்³த⁴ந்தி யம் கிஞ்சி மா கதே²ஹீதி வாரேதப்³போ³. தேனாஹ ‘‘யதி³ அஞ்ஞேன சித்தேனா’’திஆதி³. தத்த² ஏவம் ஸந்தேதி நானாசித்தேனேவ ஸேனாஸனபடிஸேவனாதி³கே ஸதி. தத்த² பாளியம் யதி³ லோகுத்தரத⁴ம்மஸமங்கி³னோ ஏவ பஞ்சவிஞ்ஞாணஸமங்கி³காலேபி லோகுத்தரஸமங்கி³தம் ஸசே ஸம்படிச்ச²ஸி, ஸத்தா²ரா ஸத்³தி⁴ம் படிவிருஜ்ஜ²ஸி ஸுத்தவிரோத⁴தீ³பனதோ. தேனாஹ ‘‘ஸத்தா²ரா ஹீ’’திஆதி³. த⁴ம்மவிசாரணா நாம துய்ஹம் அவிஸயோ, தஸ்மா யாகு³ம் பிவாஹீதி உய்யோஜேதப்³போ³.

183. ஆதி³கேனேவாதி பட²மேனேவ. அனுபுப்³ப³ஸிக்கா²தி அனுபுப்³பே³னேவ பவத்தஸிக்கா²ய. தேனாஹ ‘‘கரணத்தே² பச்சத்தவசன’’ந்தி. ஸத்³தா⁴ ஜாதா ஏதஸ்ஸாதி ஸத்³தா⁴ஜாதோ, அக்³யாஹிதாதிபக்கே²பேன ஜாத-ஸத்³த³ஸ்ஸ பச்சா²வசனம். ஏவமேதந்தி அதி⁴முச்சனம் ஓகப்பனியஸத்³தா⁴. ஸந்திகே நிஸீத³தி உபட்டா²னவஸேன. ஸாது⁴கம் கத்வா தா⁴ரேதீதி யதா²ஸுதம் த⁴ம்மம் வாசுக்³க³தகரணவஸேன தம் பகு³ணம் கத்வா ஸாரவஸேன தா⁴ரேதி. ச²ந்தோ³ ஜாயதீதி த⁴ம்மேஸு நிஜ்ஜா²னக்க²மேஸு இமே த⁴ம்மே பா⁴வனாபஞ்ஞாய பச்சக்க²தோ உஸ்ஸாமீதி கத்துகம்யதாகுஸலச்ச²ந்தோ³ ஜாயதி. உஸ்ஸஹதீதி ச²ந்தோ³ உப்பாத³மத்தே அட்ட²த்வா ததோ பா⁴வனாரம்ப⁴வஸேன உஸ்ஸஹதி. துலயதிதி ஸம்மஸனவஸேன ஸங்கா²ரே. தீரணவிபஸ்ஸனாய துலயந்தோதி தீரணபரிஞ்ஞாய ஜானித்வா உபரி பஹானபரிஞ்ஞாய வஸேன பரிதுலயந்தோ படிஜானந்தோ. மக்³க³பதா⁴னம் பத³ஹதீதி மக்³க³லக்க²ணம் பதா⁴னிகம் மக்³க³ம் பத³ஹதி. பேஸிதசித்தோதி நிப்³பா³னம் பதி பேஸிதசித்தோ. நாமகாயேனாதி மக்³க³ப்படிபாடியா தம்தம்மக்³க³ஸம்பயுத்தனாமகாயேன. ந பன கிஞ்சி ஆஹாதி தூ³ரதாய ஸமானம் ந கிஞ்சி வசனம் ப⁴க³வா ஆஹ தே த³ள்ஹதரம் நிக்³க³ண்ஹிதும்.