4. சூளவேத³ல்லஸுத்தவண்ணனா

460. அயம் தே³ஸனா யஸ்மா புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனவஸேன பவத்தா, தஸ்மா புச்ச²கவிஸ்ஸஜ்ஜகே புச்சா²னிமித்தஞ்ச ஸமுதா³யதோ விபா⁴வேதும் ‘‘கோ பனாய’’ந்திஆதி³ வுத்தம். உபாஸகத்தந்தி அமக்³கா³க³தம் உபாஸகத்தம். தேஸந்தி ஏகாத³ஸனஹுதானம். மக்³கா³க³தேன உபஸமேன ஸந்திந்த்³ரியோ ஸந்தமானஸோ.

‘‘கிம் நு கோ² அஜ்ஜ ப⁴விஸ்ஸதி அய்யபுத்தோ’’தி வீதி²ம் ஓலோகயமானா. ஓலம்ப³னத்த²ந்தி தஸ்ஸ ஹத்தா²வலம்ப³னத்த²ம் புப்³பா³சிண்ணவஸேன அத்தனோ ஹத்த²ம் பஸாரேஸி. ப³ஹித்³தா⁴தி அத்தனா அஞ்ஞம் விஸபா⁴க³வத்து²ம் ஸந்தா⁴ய வத³தி. பரிபே⁴த³கேனாதி பேஸுஞ்ஞவாதி³னா.

அதி⁴க³மப்பிச்ச²தாய ‘‘ந பகாஸேதப்³போ³’’தி சிந்தேஸி. புன தம் அனுகம்பந்தோ ‘‘ஸசே கோ² பனாஹ’’ந்திஆதி³ம் சிந்தேஸி. ஏஸோ த⁴ம்மோதி ஏஸோ லோகுத்தரத⁴ம்மோ. விவட்டம் உத்³தி³ஸ்ஸ உபசிதம் நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யம் குஸலம் உபனிஸ்ஸயோ. ‘‘யதி³ மே உபனிஸ்ஸயோ அத்தி², ஸக்கா ஏதம் படிலத்³து⁴ம். ஸசேபி நத்தி², ஆயதிம் உபனிஸ்ஸயோ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி சிரகாலபரிபா⁴விதாய க⁴டே பதீ³பஜாலா விய அப்³ப⁴ந்தரே தி³ப்பமானாய ஹேதுஸம்பத்தியா சோதி³யமானா ஆஹ ‘‘ஏவம் ஸந்தே மய்ஹம் பப்³ப³ஜ்ஜம் அனுஜானாதா²’’தி.

லாப⁴ஸக்காரோ உப்பஜ்ஜி ஸுசிரகாலம் கதூபசிதபுஞ்ஞதாய. அபி⁴னீஹாரஸம்பன்னத்தாதி ஸுஜாதத்தே²ரஸ்ஸ பது³முத்தரஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அக்³க³ஸாவகஸ்ஸ நிபச்சகாரம் கத்வா – ‘‘தும்ஹேஹி தி³ட்ட²த⁴ம்மஸ்ஸ பா⁴கீ³ அஸ்ஸ’’ந்தி நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யம் தா³னம் த³த்வா கதபத்த²னாஸங்கா²தஸம்பன்னாபி⁴னீஹாரத்தா. நாதிசிரம் கிலமித்தா²தி கம்மட்டா²னம் பா⁴வேந்தீ விபஸ்ஸனாய பரிபாகவஸேன சிரம் ந கிலமித்த². வுத்தமேவத்த²ம் விவரிதும் ‘‘இதோ பட்டா²யா’’திஆதி³ வுத்தம். து³தியக³மனேனாதி பப்³பா³ஜனத்த²ம் க³மனதோ து³தியக³மனேன.

உபனேத்வாதி பஞ்ஹஸ்ஸ அத்த²பா⁴வேன உபனேத்வா. ஸக்காயந்தி ஸகாயம். உபனிக்கி²த்தம் கிஞ்சி வத்து²ம் ஸம்படிச்ச²மானா, விய ஸம்படிச்ச²ந்தீ விய. ஏகோ ஏவ பாஸோ ஏதிஸ்ஸாதி ஏகபாஸகா, க³ண்டி². ஸா ஹி ஸுமோசியா, அனேகபாஸா பன து³ம்மோசியா, ஏகபாஸக்³க³ஹணம் விஸ்ஸஜ்ஜனஸ்ஸ ஸுகரபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம். படிஸம்பி⁴தா³விஸயே ட²த்வாதி ஏதேன தே²ரியா பபி⁴ன்னபடிஸம்பி⁴த³தம் த³ஸ்ஸேதி. பச்சயபூ⁴தாதி ஆரம்மணாதி³வஸேன பச்சயபூ⁴தா.

தே²ரியா விஸேஸாதி⁴க³மஸ்ஸ அத்தனோ அவிஸயதாய விஸாகோ² ‘‘ந ஸக்கா’’திஆதி³னா சிந்தேஸீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸச்சவினிப்³போ⁴க³பஞ்ஹப்³யாகரணேனாதி ஸச்சபரியாபன்னஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ த³ஸ்ஸனதோ அஞ்ஞானஞ்ஞத்த²னித்³தா⁴ரணபே⁴த³னாஸங்கா²தஸ்ஸ வினிப்³போ⁴க³பஞ்ஹஸ்ஸ விஸ்ஸஜ்ஜனேன. த்³வே ஸச்சானீதி து³க்க²ஸமுத³யஸச்சானி. படினிவத்தேத்வாதி பரிவத்தேத்வா. க³ண்டி²பஞ்ஹந்தி து³ப்³பி³னிப்³பே³த⁴தாய க³ண்டி²பூ⁴தம் பஞ்ஹம்.

ந தம்யேவ உபாதா³னம் தே பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴ ஏகதே³ஸஸ்ஸ ஸமுதா³யதாபா⁴வதோ, ஸமுதா³யஸ்ஸ ச ஏகதே³ஸதாபா⁴வதோ. நாபி அஞ்ஞத்ர பஞ்சஹி உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஹி உபாதா³னம் தஸ்ஸ ததே³கதே³ஸபா⁴வதோ. ந ஹி ஏகதே³ஸோ ஸமுதா³யவினிமுத்தோ ஹோதி. யதி³ ஹி தஞ்ஞேவாதிஆதி³னா உப⁴யபக்கே²பி தோ³ஸம் த³ஸ்ஸேதி. ரூபாதி³ஸபா⁴வம்பீதி ரூபவேத³னாஸஞ்ஞாவிஞ்ஞாணஸபா⁴வம்பி, ப²ஸ்ஸசேதனாதி³ஸபா⁴வம்பி உபாதா³னம் ஸியா. அஞ்ஞத்ர ஸியாதி பஞ்சஹி உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஹி விஸும்யேவ உபாதா³னம் யதி³ ஸியா. பரஸமயேதி நிகாயவாதே³. சித்தவிப்பயுத்தோ அனுஸயோதி நித³ஸ்ஸனமத்தமேதம் நிகாயவாதே³ சித்தஸபா⁴வாபா⁴வவிஞ்ஞாணாதீ³னம்பி சித்தவிப்பயுத்தபா⁴வபடிஜானனதோ. ஏவம் ப்³யாகாஸீதி ‘‘ந கோ², ஆவுஸோ’’திஆதி³னா க²ந்த⁴க³தச²ந்த³ராக³பா⁴வேன ப்³யாகாஸி. அத்த²த⁴ம்மனிச்ச²யஸம்ப⁴வதோ அஸம்ப³ந்தே⁴ன. தேஸு கத்த²சிபி அஸம்முய்ஹனதோ அவித்தா²யந்தேன. புச்சா²விஸயே மோஹந்த⁴காரவிக³மனேன பதீ³பஸஹஸ்ஸம் ஜாலேந்தேன விய. ஸஉபாதா³னுபாதா³னட்டா²னம் அனுத்தானதாய பசுரஜனஸ்ஸ கூ³ள்ஹோ. அக்³க³ஹிதஸங்கேதானம் கேஸஞ்சி படிச்சா²தி³தஸதி³ஸத்தா படிச்ச²ன்னோ. திலக்க²ணப்³பா⁴ஹதத⁴ம்மவிஸயதாய திலக்க²ணாஹதோ. க³ம்பீ⁴ரஞாணகோ³சரதாய க³ம்பீ⁴ரோ. லத்³த⁴பதிட்டா² அரியஸச்சஸம்படிவேத⁴னதோ. ஏவம் தி³ட்ட²த⁴ம்மாதி³பா⁴வதோ வேஸாரஜ்ஜப்பத்தா. ஸப்³ப³ஸோ நிவுத்த²ப்³ரஹ்மசரியதாய திண்ணம் ப⁴வானம்பி அபரபா⁴கே³ நிப்³பா³னே நிவுத்த²வதீதி ப⁴வமத்த²கே டி²தா.

461. ‘‘ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதீ’’தி பது³த்³தா⁴ரம் கத்வா ‘‘இதே⁴கச்சோ’’திஆதி³னா (படி. ம. 1.130) படிஸம்பி⁴தா³பாடே²ன தத³த்த²ம் விவரதி. தத்த² அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதீதி அத்தாதி ஸமனுபஸ்ஸதி, அத்தபா⁴வேன ஸமனுபஸ்ஸதி. அஹந்தி அத்தானம் நித்³தி³ஸதி. அஹம்பு³த்³தி⁴னிப³ந்த⁴னஞ்ஹி அத்தானம் அத்தவாதீ³ பஞ்ஞபேதி, தஸ்மா யம் ரூபம் ஸோ அஹந்தி யதே³தம் மம ரூபம் நாம, ஸோ அஹந்தி வுச்சமானோ மம அத்தா தம் மம ரூபந்தி ரூபஞ்ச அத்தஞ்ச அத்³வயம் அனஞ்ஞம் ஸமனுபஸ்ஸதி. ததா² பஸ்ஸதோ ச அத்தா விய ரூபம், ரூபம் விய வா அத்தா அனிச்சோதி ஆபன்னமேவ. அச்சீதி ஜாலஸிகா². ஸா சே வண்ணோ, சக்கு²விஞ்ஞேய்யாவ ஸியா, ந காயவிஞ்ஞேய்யா, வண்ணோபி வா காயாதி³விஞ்ஞேய்யோ அச்சியா அனஞ்ஞத்தாதி உபமேய்யம் விய உபமாபி தி³ட்டி²க³திகஸ்ஸ அயுத்தாவ. தி³ட்டி²பஸ்ஸனாயாதி மிச்சா²தி³ட்டி²ஸங்கா²தாய பஸ்ஸனாய பஸ்ஸதி, ந தண்ஹாமானபஞ்ஞானுபஸ்ஸனாய. அரூபம் வேத³னாதி³ம் அத்தாதி க³ஹேத்வா சா²யாய ருக்கா²தீ⁴னதாய சா²யாவந்தம் ருக்க²ம் விய, ரூபஸ்ஸ ஸந்தகபா⁴வேன அத்தாதீ⁴னதாய ரூபவந்தம் அத்தானம் ஸமனுபஸ்ஸதி. புப்பா²தீ⁴னதாய புப்ப²ஸ்மிம் க³ந்த⁴ம் விய ஆதே⁴ய்யபா⁴வேன அத்தாதீ⁴னதாய ரூபஸ்ஸ அத்தனி ரூபம் ஸமனுபஸ்ஸதி. யதா² கரண்டோ³ மணினோ ஆதா⁴ரோ, ஏவம் ரூபம்பி அத்தனோ ஆதா⁴ரோதி கத்வா அத்தானம் ரூபஸ்மிம் ஸமனுபஸ்ஸதி. ஏஸேவ நயோதி இமினா அத்தனோ வேத³னாதீ³ஹி அனஞ்ஞத்தம் தேஸஞ்சாதா⁴ரணதம் நிஸ்ஸிததஞ்ச யதா²வுத்தம் அதிதி³ஸதி.

அரூபம் அத்தாதி கதி²தம் ‘‘வேத³னாவந்த’’ந்திஆதீ³ஸு விய ரூபேன வோமிஸ்ஸகதாய அபா⁴வதோ. ரூபாரூபமிஸ்ஸகோ அத்தா கதி²தோ ரூபேன ஸத்³தி⁴ம் ஸேஸாரூபத⁴ம்மானம் அத்தாதி க³ஹிதத்தா. உச்சே²த³தி³ட்டி² கதி²தா ரூபாதீ³னம் வினாஸத³ஸ்ஸனதோ. தேனேவாஹ ‘‘ரூபம் அத்தாதி யோ வதே³ய்ய, தம் ந உபபஜ்ஜதி, அத்தா மே உப்பஜ்ஜதி ச வேதி சாதி இச்சஸ்ஸ ஏவமாக³தம் ஹோதீ’’திஆதி³. அவஸேஸேஸூதி பன்னரஸஸு டா²னேஸு. ஸஸ்ஸததி³ட்டி² கதி²தா ரூபவந்தாதி³பா⁴வேன க³ஹிதஸ்ஸ அனித்³தா⁴ரிதரூபத்தா.

தி³ட்டி²க³திகோ யம் வத்து²ம் அத்தாதி ஸமனுபஸ்ஸதி, யேபு⁴ய்யேன தம் நிச்சம் ஸுக²ந்தி ச ஸமனுபஸ்ஸதேவ. ஸாவகோ பன தப்படிக்கே²பேன ஸப்³பே³ த⁴ம்மா அனத்தாதி ஸுதி³ட்ட²த்தா ரூபம் அத்தாதி ந ஸமனுபஸ்ஸதி, ததா²பூ⁴தோ ச அனிச்சம் து³க்க²ம் அனத்தாதி ஸமனுபஸ்ஸதி, ததா² வேத³னாத³யோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ந ரூபம் அத்ததோ’’திஆதி³மாஹ. ஏவம் ப⁴வதி³ட்டி²பி அவிஜ்ஜாப⁴வதண்ஹா விய வட்டஸ்ஸ ஸமுத³யோயேவாதி தி³ட்டி²கதா²யம் ‘‘ஏத்தகேன க³மனம் ஹோதீ’’திஆதி³. தி³ட்டி²ப்பஹானகதா²யஞ்ச ‘‘ஏத்தகேன க³மனம் ந ஹோதீ’’திஆதி³ வுத்தம்.

462. ஹேட்டா² வுத்தமத்த²மேவ புச்சி²தத்தா ‘‘தே²ரியா படிபுச்சி²த்வா விஸ்ஸஜ்ஜேதப்³போ³’’தி வத்வா படிபுச்ச²னவிதி⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘உபாஸகா’’திஆதி³ வுத்தம். படிபத்திவஸேனாதி ஸக்காயனிரோத⁴கா³மினிபடிபதா³பா⁴வேன. ஸங்க²தாஸங்க²தவஸேன லோகியலோகுத்தரவஸேன ஸங்க³ஹிதாஸங்க³ஹிதவஸேனாதி ‘‘வஸேனா’’தி பத³ம் பச்சேகம் யோஜேதப்³ப³ம். தத்த² காமம் அஸங்க²தோ நாம மக்³கோ³ நத்தி², கிம் ஸங்க²தோ, உதா³ஹு அஸங்க²தோதி பன புச்சா²வஸேன ததா² வுத்தம்? ‘‘அரியோ’’தி வசனேனேவ மக்³க³ஸ்ஸ லோகுத்தரதோ ஸித்³தா⁴, ஸங்கா³ஹகக²ந்த⁴பரியாபன்னானம் பன மக்³க³த⁴ம்மானம்பி ஸியா லோகியதாதி இத⁴ லோகியக்³க³ஹணம். கிஞ்சாபி ஸங்க³ஹிதபத³மேவ பாளியம் ஆக³தம், ந அஸங்க³ஹிதபத³ம், யே பன ஸங்கா³ஹகபா⁴வேன வுத்தா, தே ஸங்க³ஹிதா ந ஹோந்தீதி அட்ட²கதா²யம் அஸங்க³ஹிதக்³க³ஹணம் கதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸங்க²தோதிஆதீ³ஸு ஸமேச்ச ஸம்பு⁴ய்ய பச்சயேஹி கதோதி ஸங்க²தோ. ததா²பூ⁴தோ ச தம்ஸமங்கி³னோ புக்³க³லஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴க³சேதனாதி மய்ஹம் மக்³கோ³ அட்ட²ங்கி³கோ ஹோது ஸத்தங்கி³கோ வாதி சேதிதபா⁴வேன சேதிதோ. ஸஹஜாதசேதனாயபி சேதிதோவ தஸ்ஸா ஸஹகாரீகாரணபா⁴வதோ, ததோ ஏவ பகப்பிதோ ஆயூஹிதோ. பச்சயேஹி நிப்பா²தி³தத்தா கதோ நிப்³ப³த்திதோ ச. ஸமாபஜ்ஜந்தேன அத்தனோ ஸந்தானே ஸம்மதே³வ ஆபஜ்ஜந்தேன உப்பாதே³ந்தேன. இதி ஸத்தஹிபி பதே³ஹி பச்சயனிப்³ப³த்திதம்யேவ அரியமக்³க³ஸ்ஸ த³ஸ்ஸேதி.

அஸங்க³ஹிதோ க²ந்தா⁴னம் பதே³ஸோ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி மக்³கோ³ ஸப்பதே³ஸோ. நத்தி² ஏதேஸம் பதே³ஸாதி க²ந்தா⁴ நிப்பதே³ஸா. பதி³ஸ்ஸதி ஏதேன ஸமுதா³யோதி ஹி பதே³ஸோ, அவயவோ. அயந்தி மக்³கோ³. ஸப்பதே³ஸத்தா ஏகதே³ஸத்தா. நிப்பதே³ஸேஹி ஸமுதா³யபா⁴வதோ நிரவஸேஸபதே³ஸேஹி. யதா² நக³ரம் ரஜ்ஜேகதே³ஸபூ⁴தம் தத³ந்தோக³த⁴த்தா ரஜ்ஜேன ஸங்க³ஹிதம், ஏவம் அரியமக்³கோ³ க²ந்த⁴த்தயேகதே³ஸபூ⁴தோ தத³ந்தோக³த⁴த்தா தீஹி க²ந்தே⁴ஹி ஸங்க³ஹிதோதி த³ஸ்ஸேதி ‘‘நக³ரம் விய ரஜ்ஜேனா’’தி இமினா. ஸஜாதிதோதி ஸமானஜாதிதாய, ஸமானஸபா⁴வத்தா ஏவாதி அத்தோ². ஏத்த² ச ஸீலக்க²ந்தோ⁴ ‘‘நவ கோடிஸஹஸ்ஸானீ’’திஆதி³னா (விஸுத்³தி⁴. 1.20; அப. அட்ட². 2.55.55; படி. ம. அட்ட². 1.1.37) வுத்தபபே⁴த³வஸேன சேவ ஸம்பத்தஸமாதா³னவிரதிஆதி³வஸேன ச க³ய்ஹமானோ நிப்பதே³ஸோ, மக்³க³ஸீலம் பன ஆஜீவட்ட²மகமேவ ஸமுச்சே²த³விரதிமத்தமேவாதி ஸப்பதே³ஸம். ஸமாதி⁴க்க²ந்தோ⁴ பரித்தமஹக்³க³தாதி³வஸேன சேவ உபசாரப்பனாஸமாதி⁴வஸேன ச அனேகபே⁴த³தாய நிப்பதே³ஸோ, மக்³க³ஸமாதி⁴ பன லோகுத்தரோவ, அப்பனாஸமாதி⁴ ஏவாதி ஸப்பதே³ஸோ. ததா² பஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴ பரித்தமஹக்³க³தாதி³வஸேன சேவ ஸுதமயஞாணாதி³வஸேன ச அனேகபே⁴த³தாய நிப்பதே³ஸோ, மக்³க³பஞ்ஞா பன லோகுத்தராவ, பா⁴வனாமயா ஏவாதி ஸப்பதே³ஸா. அத்தனோ த⁴ம்மதாயாதி ஸஹகாரீகாரணம் அனபேக்கி²த்வா அத்தனோ ஸபா⁴வேன அத்தனோ ப³லேன அப்பேதும் ந ஸக்கோதி வீரியேன அனுபத்த²ம்பி⁴தம், ஸதியா ச அனுபட்டி²தம். பக்³க³ஹகிச்சந்தி யதா² கோஸஜ்ஜபக்கே² ந பதிதா சித்தட்டி²தி, ததா² பக்³க³ண்ஹனகிச்சம். அபிலாபனகிச்சந்தி யதா² ஆரம்மணே ந பிலவதி, ஏவம் அபிலாபனகிச்சம்.

ஏகதோ ஜாதாதி ஸஹஜாதா. பிட்டி²ம் த³த்வா ஓனதஸஹாயோ விய வாயாமோ ஸமாதி⁴ஸ்ஸ ஆரம்மணே அப்பனாய விஸேஸபச்சயபா⁴வதோ. அம்ஸகூடம் த³த்வா டி²தஸஹாயோ விய ஸதி ஸமாதி⁴ஸ்ஸ ஆரம்மணே த³ள்ஹபவத்தியா பச்சயபா⁴வதோ. கிரியதோதி உபகாரகிரியதோ.

ஆகோடேத்வாதி ஆரம்மணம் ஆஹனித்வா. ததா² ஹி விதக்கோ ‘‘ஆஹனனரஸோ’’தி, யோகா³வசரோ ச ‘‘கம்மட்டா²னம் தக்காஹதம் விதக்கபரியாஹதம் கரோதீ’’தி வுச்சதி. இதா⁴பீதி ஸம்மாதி³ட்டி²ஸங்கப்பேஸு. கிரியதோதி வுத்தப்பகாரஉபகாரகிரியதோ.

ஸுப⁴ஸுகா²தி³னிமித்தக்³கா³ஹவித⁴மனம் சதுகிச்சஸாத⁴னம். பச்சயத்தேனாதி ஸஹஜாதாதி³பச்சயபா⁴வேன. சதுகிச்சஸாத⁴னவஸேனேவாதி இத³ம் மக்³க³வீரியஸ்ஸேவ க³ஹிதபா⁴வத³ஸ்ஸனம். தஞ்ஹி ஏகம்யேவ ஹுத்வா சதுகிச்சம் யதா²வுத்தஉபகாரகஸபா⁴வேன ச பரிவாரட்டே²ன பரிக்கா²ரோ ஹோதி. மக்³க³ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானந்தி இமினா மக்³க³த⁴ம்மானம்பி க³ஹணம், ந தம்ஸம்பயுத்தப²ஸ்ஸாதீ³னம்யேவ. ஏகசித்தக்க²ணிகாதி மக்³க³சித்துப்பாத³வஸேன ஏகசித்தக்க²ணிகா.

ஸத்தஹி ஞாணேஹீதி பரமுக்கம்ஸக³தேஹி ஸத்தஹி ஜவனேஹி ஸம்பயுத்தஞாணேஹி, ஸத்தஹி வா அனுபஸ்ஸனாஞாணேஹி. ஆதி³தோ ஸேவனா ஆஸேவனா, ததோ பரம் வட்³ட⁴னா பா⁴வனா, புனப்புனம் கரணம் ப³ஹுலீகம்மந்தி அதி⁴ப்பாயேனாஹ ‘‘அஞ்ஞேன சித்தேனா’’திஆதி³. அதி⁴ப்பாயவஸேன நித்³தா⁴ரேத்வா க³ஹேதப்³ப³த்த²ம் ஸுத்தம் நேய்யத்த²ம். யதா²ருதவஸேன க³ஹேதப்³ப³த்த²ம் நீதத்த²ம். ஏவம் ஸந்தேதி யதி³ இத³ம் ஸுத்தம் நீதத்த²ம், ஆஸேவனாதி³ ச விஸும் விஸும் சித்தேஹி ஹோதி, ஏவம் ஸந்தே. ஆஸேவனாதி³ நாம சித்தஸ்ஸ அனேகவாரம் உப்பத்தியா ஹோதி, ந ஏகவாரமேவாதி ஆஹ ‘‘ஏகம் சித்த’’ந்திஆதி³. தத்ராயம் ஸங்கே²பத்தோ² – ஆஸேவனாவஸேன பவத்தமானம் சித்தம் ஸுசிரம்பி காலம் ஆஸேவனாவஸேனேவ பவத்தேய்ய, ததா² பா⁴வனாப³ஹுலீகம்மவஸேன பவத்தமானானிபி, ந சேத்த² ஏத்தகானேவ சித்தானி ஆஸேவனாவஸேன பவத்தந்தி, ஏத்தகானி பா⁴வனாவஸேன, ப³ஹுலீகம்மவஸேனாதி நியமோ லப்³ப⁴தி. இதி அனேகசித்தக்க²ணிகஅரியமக்³க³ம் வத³ந்தஸ்ஸ து³ன்னிவாரியோவாயம் தோ³ஸோ. யதா² பன புப்³ப³பா⁴கே³பி நானாசித்தேஸு பவத்தபரிஞ்ஞாதி³கிச்சானம் ஸம்மாதி³ட்டி²ஆதீ³னம் படிவேத⁴காலே யதா²ரஹம் சதுகிச்சஸாத⁴னம், ஏகசித்தக்க²ணிகா ச பவத்தி, ஏவம் விபஸ்ஸனாய பவத்தாபி⁴ஸங்கா²ரவஸேன ஆஸேவனாபா⁴வனாப³ஹுலீகம்மானி படிவேத⁴காலே ஏகசித்தக்க²ணிகானேவ ஹோந்தீதி வத³ந்தானம் ஆசரியானம் ந கோசி தோ³ஸோ ஆஸேவனாதீ³ஹி காதப்³ப³கிச்சஸ்ஸ ததா³ ஏகசித்தக்க²ணேயேவ ஸிஜ்ஜ²னதோ. தேனாஹ ‘‘ஏகசித்தக்க²ணிகாவா’’திஆதி³. ஸசே ஸஞ்ஜானாதீதி ஸசே ஸஞ்ஞத்திம் க³ச்ச²தி. யாகு³ம் பிவாஹீதி உய்யோஜேதப்³போ³ த⁴ம்மஸாகச்சா²ய அப⁴ப்³ப³பா⁴வதோதி அதி⁴ப்பாயோ.

463. புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ராதீ³ஸூதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன காயஸஞ்சேதனாதி³ லக்க²ணே காயஸங்கா²ராதி³கேபி ஸங்க³ண்ஹாதி, ந அபுஞ்ஞானேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரே ஏவ. காயபடிப³த்³த⁴த்தா காயேன ஸங்க²ரீயதி, ந காயஸமுட்டா²னத்தா. சித்தஸமுட்டா²னா ஹி தே த⁴ம்மாதி. நிப்³ப³த்தீயதீதி ச இத³ம் காயே ஸதி ஸப்³பா⁴வம், அஸதி ச அபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். வாசந்தி வசீகோ⁴ஸம். ஸங்க²ரோதீதி ஜனேதி. தேனாஹ ‘‘நிப்³ப³த்தேதீ’’தி. ந ஹி தம் விதக்கவிசாரரஹிதசித்தம் வசீகோ⁴ஸம் நிப்³ப³த்தேதும் ஸக்கோதி. சித்தபடிப³த்³த⁴த்தாதி ஏதேன சித்தஸ்ஸ நிஸ்ஸயாதி³பச்சயபா⁴வோ சித்தஸங்கா²ரஸங்க²ரணந்தி த³ஸ்ஸேதி. அஞ்ஞமஞ்ஞமிஸ்ஸாதி அத்த²தோ பி⁴ன்னாபி காயஸங்கா²ராதி³வசனவசனீயபா⁴வேன அஞ்ஞமஞ்ஞமிஸ்ஸிதா அபி⁴ன்னா விய, ததோ ஏவ ஆலுளிதா ஸம்கிண்ணா அவிபூ⁴தா அபாகடா து³த்³தீ³பனா து³விஞ்ஞாபயா. ஆதா³னக்³க³ஹணமுஞ்சனசோபனானீதி யஸ்ஸ கஸ்ஸசி காயேன ஆதா³தப்³ப³ஸ்ஸ ஆதா³னஸங்கா²தம் க³ஹணம், விஸ்ஸஜ்ஜனஸங்கா²தம் முஞ்சனம், யதா²ததா²சலனஸங்கா²தம் சோபனந்தி இமானி பாபேத்வா ஸாதே⁴த்வா உப்பன்னா. காயதோ பவத்தா ஸங்கா²ரா, காயேன ஸங்க²ரீயந்தீதி ச காயஸங்கா²ராத்வேவ வுச்சந்தி. ஹனுஸம்சோபனந்தி ஹனுஸஞ்சலனம். வசீபே⁴த³ந்தி வாசானிச்சா²ரணம். வாசம் ஸங்க²ரோந்தீதி கத்வா இத⁴ வசீஸங்கா²ராத்வேவ வுச்சந்தி.

464. ஸமாபஜ்ஜிஸ்ஸந்தி பத³ம் நிரோத⁴ஸ்ஸ ஆஸன்னானாக³தபா⁴வவிஸயம் ஆஸன்னம் வஜ்ஜேத்வா தூ³ரஸ்ஸ க³ஹணே பயோஜனாபா⁴வதோ. நிரோத⁴பாத³கஸ்ஸ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனசித்தஸ்ஸ ச க³ஹணதோ பட்டா²ய நிரோத⁴ம் ஸமாபஜ்ஜதி நாமாதி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘பத³த்³வயேன நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸமாபத்திகாலோ கதி²தோ’’தி வுத்தம். ததா² சித்தம் பா⁴விதம் ஹோதீதி ஏத்த² அத்³தா⁴னபரிச்சே²த³சித்தக்³க³ஹணம் இதரேஸம் நானந்தரியபா⁴வதோ. ந ஹி ப³லத்³வயஞாணஸமாதி⁴சரியானம் வஸீபா⁴வாபாத³னசித்தேஹி வினா அத்³தா⁴னபரிச்சே²த³சித்தம் அசித்தகபா⁴வாய ஹோதி.

ஸேஸஸங்கா²ரேஹீதி காயஸங்கா²ரசித்தஸங்கா²ரேஹி. து³தியஜ்ஜா²னேயேவ நிருஜ்ஜ²தி அனுப்பத்தினிரோதே⁴ன. இதரேஸுபி ஏஸேவ நயோ. வுட்ட²ஹிஸ்ஸந்தி பத³ம் வுட்ட²ஹனஸ்ஸ ஆஸன்னானாக³தபா⁴வவிஸயம் ஆஸன்னம் வஜ்ஜேத்வா தூ³ரஸ்ஸ க³ஹணே பயோஜனாபா⁴வதோ. நிரோத⁴தோ வுட்டா²னஸ்ஸ ச சித்துப்பாதே³ன பரிச்சி²ன்னத்தா ததோ ஓரமேவாதி ஆஹ ‘‘பத³த்³வயேன அந்தோனிரோத⁴காலோ கதி²தோ’’தி. ததா² சித்தம் பா⁴விதம் ஹோதீதி யதா² யதா²பரிச்சி²ன்னகாலமேவ அசித்தகபா⁴வோ, ததோ பரம் ஸசித்தகபா⁴வோ ஹோதி, ததா² நிரோத⁴ஸ்ஸ பரிகம்மசித்தம் உப்பாதி³தம் ஹோதி.

படிஸங்கா²தி படிஸங்கா²ய இத³மேவ காதப்³ப³ம் ஜானித்வா அப்பவத்திமத்தம். ஸமாபஜ்ஜந்தீதி அசித்தகபா⁴வம் ஸம்பதே³வ ஆபஜ்ஜந்தி. அத² கஸ்மா ஸத்தாஹமேவ ஸமாபஜ்ஜந்தீதி? யதா²காலபரிச்சே²த³கரணதோ, தஞ்ச யேபு⁴ய்யேன ஆஹாரூபஜீவீனம் ஸத்தானம் உபாதி³ன்னகபவத்தஸ்ஸ ஏகதி³வஸம் பு⁴த்தாஹாரஸ்ஸ ஸத்தாஹமேவ யாபனதோ.

ஸப்³பா³ ப²லஸமாபத்தி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே ந ஸமுட்டா²பேதீதி இத³ம் நத்தீ²தி ஆஹ ‘‘ஸமுட்டா²பேதீ’’தி. யா பன ந ஸமுட்டா²பேதி, தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘இமஸ்ஸ பன…பே… ந ஸமுட்டா²பேதீ’’தி ஆஹ. தத்த² இமஸ்ஸாதி இத⁴ பாளியம் வுத்தனிரோத⁴ஸமாபஜ்ஜனபி⁴க்கு²னோ. தஸ்ஸ பன ப²லஸமாபத்தி சதுத்த²ஜ்ஜா²னிகாவாதி நியமோ நத்தீ²தி ஆஹ ‘‘கிம் வா ஏதேனா’’திஆதி³. அப்³போ³ஹாரிகாதி ஸுகு²மத்தபா⁴வப்பத்தியா ‘‘அத்தீ²’’தி வோஹரிதும் அஸக்குணேய்யாதி கேசி. நிரோத⁴ஸ்ஸ பன பாத³கபூ⁴தாய சதுத்த²ஜ்ஜா²னாதி³ஸமாதி⁴சரியாய வஸேன அசதுத்த²ஜ்ஜா²னிகாபி நிரோதா⁴னந்தரப²லஸமாபத்தி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே ந ஸமுட்டா²பேதீதி அபா⁴வதோ ஏவ தே அப்³போ³ஹாரிகா வுத்தா. ஏவஞ்ச கத்வா ஸஞ்ஜீவத்தே²ரவத்து²ம்ஹி ஆனீதஸமாபத்திப²லனித³ஸ்ஸனம்பி ஸுட்டு² உபபஜ்ஜதி. தேனாஹ ‘‘ப⁴வங்க³ஸமயேனேவேதம் கதி²த’’ந்தி. கிரியமயபவத்தவளஞ்ஜனகாலேதி ஏத்த² கிரியமயபவத்தம் காயவசீவிஞ்ஞத்திவிப்பா²ரோ, தஸ்ஸ வளஞ்ஜனகாலே பவத்தனஸமயே. வாசம் அபி⁴ஸங்கா²தும் ந ஸக்கோந்தி அவிஞ்ஞத்திஜனகத்தா தேஸம் விதக்கவிசாரானம்.

ஸகு³ணேனாதி ஸரஸேன, ஸபா⁴வேனாதி அத்தோ². ஸுஞ்ஞதா நாம ப²லஸமாபத்தி ராகா³தீ³ஹி ஸுஞ்ஞத்தா. ததா² ராக³னிமித்தாதீ³னம் அபா⁴வா அனிமித்தா, ராக³பணிதி⁴ஆதீ³னம் அபா⁴வா அப்பணிஹிதாதி ஆஹ ‘‘அனிமித்தஅப்பணிஹிதேஸுபி ஏஸேவ நயோ’’தி. அனிமித்தம் அப்பணிஹிதஞ்ச நிப்³பா³னம் ஆரம்மணம் கத்வா உப்பன்னப²லஸமாபத்தியம் ப²ஸ்ஸோ அனிமித்தோ ப²ஸ்ஸோ அப்பணிஹிதோ ப²ஸ்ஸோ நாமாதி இமமத்த²ம் ‘‘ஏஸேவ நயோ’’தி இமினா அதிதி³ஸதி.

அத்தஸுஞ்ஞதாத³ஸ்ஸனதோ அனத்தானுபஸ்ஸனா ஸுஞ்ஞதா, நிச்சனிமித்துக்³கா⁴டனதோ அனிச்சானுபஸ்ஸனா அனிமித்தா, ஸுக²ப்பணிதி⁴படிக்கே²பதோ து³க்கா²னுபஸ்ஸனா அப்பணிஹிதாதி ஆஹ – ‘‘ஸுஞ்ஞதா…பே… விபஸ்ஸனாபி வுச்சதீ’’தி. அனிச்சதோ வுட்டா²தீதி ஸங்கா²ரானம் அனிச்சாகாரக்³கா³ஹினியா வுட்டா²னகா³மினியா பரதோ ஏகதோவுட்டா²னஉப⁴தோவுட்டா²னேஹி நிமித்தபவத்ததோ வுட்டா²தி. அனிச்சதோ பரிக்³க³ஹேத்வாதி ச இத³ம் ‘‘ந ஏகந்திகம் ஏவம்பி ஹோதீ’’தி கத்வா வுத்தம். ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. அப்பணிஹிதவிபஸ்ஸனாய மக்³கோ³திஆதி³னா, ஸுஞ்ஞதவிபஸ்ஸனாய மக்³கோ³திஆதி³னா ச யோஜனம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘ஏஸேவ நயோ’’தி. விகப்போ ஆபஜ்ஜேய்ய ஆக³மனஸ்ஸ வவத்தா²னஸ்ஸ அபா⁴வேன அவவத்தா²னகரத்தா. ஏவஞ்ஹி தயோ ப²ஸ்ஸா பு²ஸந்தீதி ஏவம் ஸகு³ணதோ ஆரம்மணதோ ச நாமலாபே⁴ ஸுஞ்ஞதாதி³னாமகா தயோ ப²ஸ்ஸா பு²ஸந்தீதி அனியமவசனம். ஸமேதி யுஜ்ஜதி ஏகஸ்ஸேவ ப²ஸ்ஸஸ்ஸ நாமத்தயயோக³தோ.

ஸப்³ப³ஸங்க²தவிவித்ததாய நிப்³பா³னம் விவேகோ நாம உபதி⁴விவேகோதி கத்வா. நின்னதா தப்படிபக்க²விமுக²ஸ்ஸ தத³பி⁴முக²தா. போணதா ஓனமனம், பப்³பா⁴ரதா ததோ விஸ்ஸட்ட²பா⁴வோ.

465. சக்கா²தி³தோ ரூபாதீ³ஸு பவத்தரூபகாயதோ உப்பஜ்ஜனதோ பஞ்சத்³வாரிகம் ஸுக²ம் காயிகம் நாம, மனோத்³வாரிகம் சேதோப²ஸ்ஸஜாதாய சேதஸிகம் நாம. ஸபா⁴வனித்³தே³ஸோ ஸுக²யதீதி கத்வா. மது⁴ரபா⁴வதீ³பகந்தி இட்ட²பா⁴வஜோதனம். வேத³யிதபா⁴வதீ³பகந்தி வேத³கபா⁴வவிபா⁴வகம். வேத³னா ஏவ ஹி பரமத்த²தோ ஆரம்மணம் வேதே³தி, ஆரம்மணம் பன வேதி³தப்³ப³ந்தி. து³க்க²ந்தி ஸபா⁴வனித்³தே³ஸோதிஏவமாதி³அத்த²வசனம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘ஏஸேவ நயோ’’தி. டி²திஸுகா²தி டி²தியா த⁴ரமானதாய ஸுகா², ந டி²திக்க²ணமத்தேன. தேனாஹ ‘‘அத்தி²பா⁴வோ ஸுக²’’ந்தி. விபரிணாமது³க்கா²தி விபரிணமனேன விக³மனேன து³க்கா², ந நிரோத⁴க்க²ணேன. தேனாஹ ‘‘நத்தி²பா⁴வோ து³க்க²’’ந்தி. அபரிஞ்ஞாதவத்து²கானஞ்ஹி ஸுக²வேத³னுபரமோ து³க்க²தோ உபட்டா²தி. ஸ்வாயமத்தோ² பியவிப்பயோகே³ன தீ³பேதப்³போ³. டி²திது³க்கா² விபரிணாமஸுகா²தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. தேனாஹ ‘‘அத்தி²பா⁴வோ து³க்க²ம், நத்தி²பா⁴வோ ஸுக²’’ந்தி. து³க்க²வேத³னுபரமோ ஹி ஸத்தானம் ஸுக²தோ உபட்டா²தி. ஏவஞ்ஹி வத³ந்தி – ‘‘தஸ்ஸ ரோக³ஸ்ஸ வூபஸமேன அஹோ ஸுக²ம் ஜாத’’ந்தி. ஜானனபா⁴வோதி யாதா²வஸபா⁴வதோ அவபு³ஜ்ஜ²னம். அது³க்க²மஸுக²ஞ்ஹி வேத³னம் ஜானந்தஸ்ஸ ஸுக²ம் ஹோதி தஸ்ஸ ஸுகு²மபா⁴வதோ, யதா² தத³ஞ்ஞே த⁴ம்மே ஸலக்க²ணதோ ஸாமஞ்ஞலக்க²ணதோ ச ஸம்மதே³வ அவபோ³தோ⁴ பரமம் ஸுக²ம். தேனேவாஹ –

‘‘யதோ யதோ ஸம்மஸதி, க²ந்தா⁴னம் உத³யப்³ப³யம்;

லப⁴தீ பீதிபாமோஜ்ஜம், அமதம் தம் விஜானத’’ந்தி. (த⁴. ப. 374);

அஜானனபா⁴வோதி ஏத்த² வுத்தவிபரியாயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. து³க்க²ஞ்ஹி ஸம்மோஹவிஹாரோதி. அபரோ நயோ ஜானனபா⁴வோதி ஜானனஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ ஸப்³பா⁴வோ. ஞாணஸம்பயுத்தா ஹி ஞாணோபனிஸ்ஸயா ச அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா ஸுகா² இட்டா²காரா. யதா²ஹ ‘‘இட்டா² சேவ இட்ட²ப²லா சா’’தி. அஜானனபா⁴வோ து³க்க²ந்தி ஏத்த² வுத்தவிபரியாயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

கதமோ அனுஸயோ அனுஸேதீதி காமராகா³னுஸயாதீ³ஸு ஸத்தஸு அனுஸயேஸு கதமோ அனுஸயோ அனுஸயவஸேன பவத்ததி? அப்பஹீனபா⁴வேன ஹி ஸந்தானே அனுஸயந்தீதி அனுஸயா, அனுரூபம் காரணம் லபி⁴த்வா உப்பஜ்ஜந்தீதி அத்தோ². ஏதேன காரணலாபே⁴ ஸதி உப்பஜ்ஜனாரஹதா நேஸம் த³ஸ்ஸிதா. அப்பஹீனா ஹி கிலேஸா காரணலாபே⁴ ஸதி உப்பஜ்ஜந்தி. தேனாஹ ‘‘அப்பஹீனட்டே²ன ஸயிதோ விய ஹோதீ’’தி. தே ச நிப்பரியாயதோ அனாக³தா கிலேஸா த³ட்ட²ப்³பா³, அதீதா பச்சுப்பன்னா ச தம்ஸபா⁴வத்தா ததா² வுச்சந்தி. ந ஹி த⁴ம்மானம் காலபே⁴தே³ன ஸபா⁴வபே⁴தோ³ அத்தி². யதி³ அப்பஹீனட்டோ² அனுஸயட்டோ², நனு ஸப்³பே³பி கிலேஸா அப்பஹீனா அனுஸயா ப⁴வேய்யுந்தி? ந மயம் அப்பஹீனதாமத்தேன அனுஸயட்ட²ம் வதா³ம, அத² கோ² பன அப்பஹீனட்டே²ன தா²மக³தா கிலேஸா அனுஸயா. இத³ம் தா²மக³மனஞ்ச ராகா³தீ³னமேவ ஆவேணிகோ ஸபா⁴வோ த³ட்ட²ப்³போ³, யதோ அபி⁴த⁴ம்மே – ‘‘தா²மக³தம் அனுஸயம் பஜஹதீ’’தி வுத்தம். ஸோதி ராகா³னுஸயோ. அப்பஹீனோதி அப்பஹீனபா⁴வமுகே²ன அனுஸயனட்ட²மாஹ. ஸோ ச அபரிஞ்ஞாதக்க²ந்த⁴வத்து²தோ, பரிஞ்ஞாதேஸு பதிட்ட²ம் ந லப⁴தி. தேனாஹ ‘‘ந ஸப்³பா³ய ஸுகா²ய வேத³னாய ஸோ அப்பஹீனோ’’தி. ஆரம்மணவஸேன சாயம் அனுஸயட்டோ² அதி⁴ப்பேதோ. தேனாஹ ‘‘ந ஸப்³ப³ம் ஸுக²ம் வேத³னம் ஆரப்³ப⁴ உப்பஜ்ஜதீதி அத்தோ²’’தி.

வத்து²வஸேனபி பன அனுஸயட்டோ² வேதி³தப்³போ³, யோ ‘‘பூ⁴மிலத்³த⁴’’ந்தி வுச்சதி. தேன ஹி அட்ட²கதா²யம் (விஸுத்³தி⁴. 2.834) வுத்தம் –

‘‘பூ⁴மீதி விபஸ்ஸனாய ஆரம்மணபூ⁴தா தேபூ⁴மகா பஞ்சக்க²ந்தா⁴. பூ⁴மிலத்³த⁴ம் நாம தேஸு க²ந்தே⁴ஸு உப்பத்திரஹம் கிலேஸஜாதம். தேன ஹி ஸா பூ⁴மிலத்³தா⁴ நாம ஹோதி, தஸ்மா பூ⁴மிலத்³த⁴ந்தி வுச்சதி, ஸா ச கோ² ந ஆரம்மணவஸேன. ஆரம்மணவஸேன ஹி ஸப்³பே³பி அதீதானாக³தே பரிஞ்ஞாதேபி ச கீ²ணாஸவானம் க²ந்தே⁴ ஆரப்³ப⁴ கிலேஸா உப்பஜ்ஜந்தி மஹாகச்சானஉப்பலவண்ணாதீ³னம் க²ந்தே⁴ ஆரப்³ப⁴ ஸோரேய்யஸேட்டி²னந்த³மாணவகாதீ³னம் விய. யதி³ ச தம் பூ⁴மிலத்³த⁴ம் நாம ஸியா, தஸ்ஸ அப்பஹேய்யதோ ந கோசி ப⁴வமூலம் பஜஹேய்ய, வத்து²வஸேன பன பூ⁴மிலத்³த⁴ம் வேதி³தப்³ப³ம். யத்த² யத்த² ஹி விபஸ்ஸனாய அபரிஞ்ஞாதா க²ந்தா⁴ உப்பஜ்ஜந்தி, தத்த² தத்த² உப்பாத³தோ பபு⁴தி தேஸு வட்டமூலம் கிலேஸஜாதம் அனுஸேதி. தம் அப்பஹீனட்டே²ன பூ⁴மிலத்³த⁴ந்தி வேதி³தப்³ப³’’ந்திஆதி³.

ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்தா²தி இமினா ‘‘ந ஸப்³பா³ய து³க்கா²ய வேத³னாய ஸோ அப்பஹீனோ, ந ஸப்³ப³ம் து³க்க²ம் வேத³னம் ஆரப்³ப⁴ உப்பஜ்ஜதீ’’திஆதி³ம் அதிதி³ஸதி. தத்த² யம் வத்தப்³ப³ம், தம் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். ‘‘யோ அனுஸயோ யத்த² அனுஸேதி, ஸோ பஹீயமானோ தத்த² பஹீனோ நாம ஹோதீ’’தி தத்த² தத்த² பஹானபுச்சா², தம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘கிம் பஹாதப்³ப³ந்தி அயம் பஹானபுச்சா² நாமா’’தி.

ஏகேனேவ ப்³யாகரணேனாதி ‘‘இதா⁴வுஸோ, விஸாக², பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹீ’’திஆதி³னா (ம. நி. 1.374) ஏகேனேவ விஸ்ஸஜ்ஜனேன. த்³வே புச்சா²தி அனுஸயபுச்சா² பஹானபுச்சா²தி த்³வேபி புச்சா² விஸ்ஸஜ்ஜேஸி. ‘‘ராக³ம் தேன பஜஹதீ’’தி இத³மேகம் விஸ்ஸஜ்ஜனம், ‘‘ந தத்த² ராகா³னுஸயோ அனுஸேதீ’’தி இத³மேகம் விஸ்ஸஜ்ஜனம், புச்சா²னுக்கமஞ்சேத்த² அனாதி³யித்வா பஹானக்கமேன விஸ்ஸஜ்ஜனா பவத்தா. ‘‘த்³வே புச்சா² விஸ்ஸஜ்ஜேஸீ’’தி ஸங்கே²பதோ வுத்தமத்த²ம் விவரிதும் ‘‘இதா⁴’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ததா²விக்க²ம்பி⁴தமேவ கத்வாதி இமினா யோ ராக³ம் விக்க²ம்பே⁴த்வா புன உப்பஜ்ஜிதும் அப்பதா³னதோ ததா²விக்க²ம்பி⁴தமேவ கத்வா மக்³கே³ன ஸமுக்³கா⁴தேதி, தஸ்ஸ வஸேன ‘‘ராக³ம் தேன பஜஹதி, ந தத்த² ராகா³னுஸயோ அனுஸேதீ’’தி வத்தப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேதி. காமோகா⁴தீ³ஹி சதூஹி ஓகே⁴ஹி ஸம்ஸாரப⁴வோகே⁴னேவ வா வேக³ஸா வுய்ஹமானேஸு ஸத்தேஸு தம் உத்தரித்வா பத்தப்³ப³ம், தஸ்ஸ பன கா³த⁴பா⁴வதோ பதிட்டா²னபூ⁴தம். தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘திண்ணோ பாரங்க³தோ த²லே திட்ட²தி ப்³ராஹ்மணோ’’தி (ஸம். நி. 4.238; இதிவு. 69; பு. ப. 187).

ஸுஞ்ஞதாதி³பே⁴தே³ன அனேகபே⁴த³த்தா பாளியம் ‘‘அனுத்தரேஸூ’’தி ப³ஹுவசனனித்³தே³ஸோதி ‘‘அனுத்தரா விமோக்கா²’’தி வத்வா புன தேஸம் ஸப்³பே³ஸம்பி அரஹத்தபா⁴வஸாமஞ்ஞேன ‘‘அரஹத்தே’’தி வுத்தம். விஸயே சேதம் பு⁴ம்மம். பத்த²னம் பட்ட²பேந்தஸ்ஸாதி ‘‘அஹோ வதாஹம் அரஹத்தம் லபே⁴ய்ய’’ந்தி பத்த²னம் உபட்ட²பேந்தஸ்ஸ, பத்தே²ந்தஸ்ஸாதி அத்தோ². பட்ட²பேந்தஸ்ஸாதி சேத்த² ஹேதும்ஹி அந்தஸத்³தோ³. கத²ம் பன அரஹத்தவிஸயா பத்த²னா உப்பஜ்ஜதீதி? ந காசி அரஹத்தம் ஆரம்மணம் கத்வா பத்த²னா உப்பஜ்ஜதி அனதி⁴க³தத்தா அவிஸயபா⁴வதோ. பரிகப்பிதரூபம் பன தம் உத்³தி³ஸ்ஸ பத்த²னா உப்பஜ்ஜதி. ‘‘உப்பஜ்ஜதி பிஹாபச்சயா’’தி வுத்தம் பரம்பரபச்சயதம் ஸந்தா⁴ய, உஜுகம் பன பச்சயபா⁴வோ நத்தீ²தி வுத்தம் ‘‘ந பத்த²னாய பட்ட²பனமூலகம் உப்பஜ்ஜதீ’’தி. இத³ம் பன ஸேவிதப்³ப³ம் தோ³மனஸ்ஸம் அகுஸலப்பஹானஸ்ஸ குஸலாபி⁴வுட்³டி⁴யா ச நிமித்தபா⁴வதோ. தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘தோ³மனஸ்ஸம்பாஹம், தே³வானமிந்த³, து³விதே⁴ன வதா³மி ஸேவிதப்³ப³ம்பி அஸேவிதப்³ப³ம்பீ’’தி (தீ³. நி. 2.359-362). தீஹி மாஸேஹி ஸம்பஜ்ஜனகா தேமாஸிகா. ஸேஸபத³த்³வயேபி ஏஸேவ நயோ. இமஸ்மிம் வாரேதி இமஸ்மிம் பவாரணவாரே. விஸுத்³தி⁴பவாரணந்தி ‘‘பரிஸுத்³தோ⁴ அஹ’’ந்தி ஏவம் பவத்தம் விஸுத்³தி⁴பவாரணம். அரஹந்தானமேவ ஹேஸ பவாரணா.

ந கதா³சி பஹாதப்³ப³ஸ்ஸ பஹாயகதா அத்தீ²தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ந தோ³மனஸ்ஸேன வா’’திஆதி³ம் வத்வா பரியாயேனேதம் வுத்தம், தம் விபா⁴வேந்தோ ‘‘அயம் பனா’’திஆதி³மாஹ. யம் பனேத்த² வத்தப்³ப³ம், தம் பரதோ வித்தா²ரேன ஆக³மிஸ்ஸதி. படிபத³ம் க³ஹேத்வா பத்த²னம் கத்வா பத்த²னம் ட²பேத்வா. படிஸஞ்சிக்க²தீதி ஓவாத³வஸேன அத்தானம் ஸமுத்தேஜேந்தோ கதே²தி. ஸீலேன ஹீனட்டா²னந்தி அஞ்ஞேஹி அரஹத்தாய படிபஜ்ஜந்தேஹி ஸீலேன ஹீனட்டா²னம் கிம் துய்ஹம் அத்தீ²தி அதி⁴ப்பாயோ. ஸுபரிஸுத்³த⁴ந்தி அக²ண்டா³தி³பா⁴வதோ ஸுதோ⁴தஜாதிமணி விய ஸுட்டு² பரிஸுத்³த⁴ம். ஸுபக்³க³ஹிதந்தி கதா³சிபி ஸங்கோசாபா⁴வதோ வீரியம் ஸுட்டு² பக்³க³ஹிதம். பஞ்ஞாதி விபஸ்ஸனாபஞ்ஞா படிபக்கே²ஹி அனதி⁴பூ⁴ததாய அகுண்டா² திக்க²விஸதா³ ஸங்கா²ரானம் ஸம்மஸனே ஸூரா ஹுத்வா வஹதி பவத்ததி. பரியாயேனாதி தஸ்ஸ தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸ அரஹத்துபனிஸ்ஸயதாபரியாயேன. ஆரம்மணவஸேன அனுஸயனம் இதா⁴தி⁴ப்பேதந்தி ஆஹ ‘‘ந தம் ஆரப்³ப⁴ உப்பஜ்ஜதீ’’தி. அனுப்பஜ்ஜனமேத்த² பஹானம் நாமாதி வுத்தம் ‘‘பஹீனோவ தத்த² படிகா⁴னுஸயோதி அத்தோ²’’தி. ததியஜ்ஜா²னேன விக்க²ம்பே⁴தப்³பா³ அவிஜ்ஜா, ஸா ஏவ அரியமக்³கே³ன ஸமுச்சி²ந்தீ³யதீதி ‘‘அவிஜ்ஜானுஸயம் விக்க²ம்பே⁴த்வா’’திஆதி³ வுத்தம், அனுஸயஸதி³ஸதாய வா. ‘‘ராகா³னுஸயம் விக்க²ம்பே⁴த்வா’’தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. சதுத்த²ஜ்ஜா²னே நானுஸேதி நாம தத்த² காதப்³ப³கிச்சாகரணதோ.

466. தஸ்மாதி பச்சனீகத்தா ஸபா⁴வதோ கிச்சதோ பச்சயதோ சாதி அதி⁴ப்பாயோ. விஸபா⁴க³படிபா⁴கோ³ கதி²தோ ‘‘கண்ஹஸுக்கஸப்படிபா⁴கா³ த⁴ம்மா’’திஆதீ³ஸு விய. அந்த⁴காராதி அந்த⁴காரஸதி³ஸா அப்பகா ஸபா⁴வதோ. அவிபூ⁴தா அபாகடா அனோளாரிகபா⁴வதோ. ததோ ஏவ து³த்³தீ³பனா து³விஞ்ஞாபனா. தாதி³ஸாவாதி உபேக்கா²ஸதி³ஸாவ. யதா² உபேக்கா² ஸுக²து³க்கா²னி விய ந ஓளாரிகா, ஏவம் அவிஜ்ஜா ராக³தோ³ஸா விய ந ஓளாரிகா. அத² கோ² அந்த⁴காரா அவிபூ⁴தா து³த்³தீ³பனா து³விஞ்ஞாபனாதி அத்தோ². ஸபா⁴க³படிபா⁴கோ³ கதி²தோ ‘‘பணிதி⁴ படிகோ⁴ஸோ’’திஆதீ³ஸு விய. யத்தகேஸு டா²னேஸூதி து³க்கா²தீ³ஸு யத்தகேஸு டா²னேஸு, யத்த² வா ஞேய்யட்டா²னேஸு. விஸபா⁴க³படிபா⁴கோ³தி அந்த⁴காரஸ்ஸ விய ஆலோகோ விகா⁴தகபடிபா⁴கோ³. விஜ்ஜாதி மக்³க³ஞாணம் அதி⁴ப்பேதம், விமுத்தீதி ப²லந்தி ஆஹ ‘‘உபோ⁴பேதே த⁴ம்மா அனாஸவா’’தி. அனாஸவட்டே²னாதிஆதீ³ஸு பணீதட்டே²னாதிபி வத்தப்³ப³ம். ஸோபி ஹி விமுத்தினிப்³பா³னானம் ஸாதா⁴ரணோ, விமுத்தியா அஸங்க²தட்டே²ன நிப்³பா³னஸ்ஸ விஸபா⁴க³தாபி லப்³ப⁴தேவ. பஞ்ஹம் அதிக்கமித்வா க³தோஸி, அபுச்சி²தப்³ப³ம் புச்ச²ந்தோதி அதி⁴ப்பாயோ. பஞ்ஹானம் பரிச்சே²த³பமாணம் க³ஹேதும் யுத்தட்டா²னே அட்ட²த்வா ததோ பரம் புச்ச²ந்தோ நாஸக்கி² பஞ்ஹானம் பரியந்தம் க³ஹேதும். அப்படிபா⁴க³த⁴ம்மஸ்ஸாதி நிப்பரியாயதோ ஸபா⁴க³படிபா⁴கே³ன அப்படிபா⁴க³த⁴ம்மஸ்ஸ. அனாக³தாதி³பரியாயேன நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸபா⁴க³படிபா⁴கோ³ வுத்தோ, விஸபா⁴கே³ ச அத்தே²வ ஸங்க²தத⁴ம்மா, தஸ்மா நிப்பரியாயதோ கிஞ்சி ஸபா⁴க³படிபா⁴க³ம் ஸந்தா⁴ய புச்ச²தீதி கத்வா ‘‘அச்சயாஸீ’’திஆதி³ வுத்தம். அஸங்க²தஸ்ஸ ஹி அப்பதிட்ட²ஸ்ஸ ஏகந்தனிச்சஸ்ஸ ஸதோ நிப்³பா³னஸ்ஸ குதோ நிப்பரியாயேன ஸபா⁴க³ஸ்ஸ ஸம்ப⁴வோ. தேனாஹ ‘‘நிப்³பா³னம் நாமேத’’ந்திஆதி³.

விரத்³தோ⁴தி ஏத்த² ஸபா⁴க³படிபா⁴க³ம் புச்சி²ஸ்ஸாமீதி நிச்ச²யாபா⁴வதோ புச்சி²தமத்த²ம் விரஜ்ஜி²த்வாவ புச்சி², ந அஜானித்வாதி அத்தோ². ஏதேன ஹேட்டா² ஸப்³ப³புச்சா² தி³ட்ட²ஸம்ஸந்த³னனயேன ஜானித்வாவ பவத்தாதி தீ³பிதம் ஹோதி. தே²ரீ பன தம் தம் புச்சி²தமத்த²ம் ஸபா⁴வதோ விபா⁴வேந்தீ ஸத்து² தே³ஸனாஞாணம் அனுக³ந்த்வாவ விஸ்ஸஜ்ஜேஸி. நிப்³பா³னோக³த⁴ந்தி நிப்³பா³னம் ஓகா³ஹித்வா டி²தம் நிப்³பா³னந்தோக³த⁴ம். தேனாஹ ‘‘நிப்³பா³னப்³ப⁴ந்தரம் நிப்³பா³னம் அனுபவிட்ட²’’ந்தி. அஸ்ஸாதி ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ.

467. பண்டி³ச்சேன ஸமன்னாக³தாதி ஏத்த² வுத்தபண்டி³ச்சம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தா⁴துகுஸலா’’திஆதி³ வுத்தம். தேனேவாஹ – ‘‘கித்தாவதா நு கோ², ப⁴ந்தே, பண்டி³தோ ஹோதி? யதோ கோ², ஆனந்த³, பி⁴க்கு² தா⁴துகுஸலோ ச ஹோதி, ஆயதனகுஸலோ ச படிச்சஸமுப்பாத³குஸலோ ச டா²னாட்டா²னகுஸலோ ச. ஏத்தாவதா நு கோ², ஆனந்த³, பி⁴க்கு² பண்டி³தோ ஹோதீ’’தி (ம. நி. 3.124). பஞ்ஞாமஹத்தம் நாம தே²ரியா அஸேக்க²ப்படிஸம்பி⁴த³ப்பத்தாய படிஸம்பி⁴தா³யோ பூரேத்வா டி²ததாதி தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘மஹந்தே அத்தே²’’திஆதி³ வுத்தம். ராஜயுத்தேஹீதி ரஞ்ஞோ கம்மே நியுத்தபுரிஸேஹி. ஆஹச்சவசனேனாதி ஸத்தா²ரா கரணாதீ³னி ஆஹனித்வா பவத்திதவசனேன. யதே³த்த² அத்த²தோ ந விப⁴த்தம், தம் ஹேட்டா² வுத்தனயத்தா ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

சூளவேத³ல்லஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.