5. சூளயமகவக்³கோ³

1. ஸாலேய்யகஸுத்தவண்ணனா

439. மஹாஜனகாயே ஸன்னிபதிதேதி கேசி ‘‘பஹம்ஸனவிதி⁴ம் த³ஸ்ஸேத்வா ராஜகுமாரம் ஹாஸேஸ்ஸாமா’’தி, கேசி ‘‘தம் கீளனம் பஸ்ஸிஸ்ஸாமா’’தி ஏவம் மஹாஜனஸமூஹே ஸன்னிபதிதே. தே³வனடந்தி தி³ப்³ப³க³ந்த⁴ப்³ப³ம். குஸலம் குஸலந்தி வசனம் உபாதா³யாதி ‘‘கச்சி குஸலம்? ஆம குஸல’’ந்தி வசனபடிவசனவஸேன பவத்தகுஸலவாதி³தாய தே மனுஸ்ஸா ஆதி³தோ குஸலாதி ஸமஞ்ஞம் லபி⁴ம்ஸு. தேஸம் குஸலானம் இஸ்ஸராதி ராஜகுமாரா கோஸலா. கோஸலே ஜாதா. தேஸம் நிவாஸோதி ஸப்³ப³ம் புப்³பே³ வுத்தனயமேவ. தேனாஹ ‘‘ஸோ பதே³ஸோ கோஸலாதி வுச்சதீ’’தி.

சாரிகம் சரமானோதி ஸாமஞ்ஞவசனம்பி ‘‘மஹதா…பே… தத³வஸரீ’’தி வசனதோ விஸேஸம் நிவிட்ட²மேவாதி ஆஹ ‘‘அதுரிதசாரிகம் சரமானோ’’தி. மஹதாதி கு³ணமஹத்தேனபி ஸங்க்²யாமஹத்தேனபி மஹதா. தஸ்மிஞ்ஹி பி⁴க்கு²ஸமூஹே கேசி அதி⁴ஸீலஸிக்கா²வஸேன ஸீலஸம்பன்னா, ததா² கேசி ஸீலஸமாதி⁴ஸம்பன்னா, கேசி ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாஸம்பன்னாதி கு³ணமஹத்தேனபி ஸோ பி⁴க்கு²ஸமூஹோ மஹாதி. தம் அனாமஸித்வா ஸங்க்²யாமஹத்தமேவ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸதம் வா’’திஆதி³மாஹ. அஞ்ஞகா³மபடிப³த்³த⁴ஜீவிகாவஸேன ஸமோஸரந்தி ஏத்தா²தி ஸமோஸரணம், கா³மோ நிவாஸகா³மோ. ந்தி ஸாலம் ப்³ராஹ்மணகா³மம். விஹாரோதி ப⁴க³வதோ விஹரணட்டா²னம். ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் ஸாலேய்யகஸுத்தே. அனியமிதோதி அஸுகஸ்மிம் ஆராமே பப்³ப³தே ருக்க²மூலே வாதி ந நியமிதோ, ஸரூபக்³க³ஹணவஸேன ந நியமித்வா வுத்தோ. தஸ்மாதி அனியமிதத்தா. அத்தா²பத்திஸித்³த⁴மத்த²ம் பரிகப்பனவஸேன த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘வனஸண்டோ³ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ஆஹ, அத்³தா⁴ ப⁴வேய்யாதி அத்தோ².

உபலபி⁴ம்ஸூதி (ஸாரத்த². டீ. 1.1.வேரஞ்ஜகண்ட³வண்ணனா; தீ³. நி. டீ. 1.255; அ. நி. டீ. 2.3.64) ஸவனவஸேன உபலபி⁴ம்ஸூதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸோதத்³வார…பே… ஜானிம்ஸூ’’தி ஆஹ. அவதா⁴ரணப²லத்தா ஸப்³ப³ம்பி வாக்யம் அந்தோக³தா⁴வதா⁴ரணந்தி ஆஹ ‘‘பத³பூரணமத்தே வா நிபாதோ’’தி. அவதா⁴ரணத்தே²தி பன இமினா இட்ட²த்தா²வதா⁴ரணத்த²ம் கோ²-ஸத்³த³க்³க³ஹணந்தி த³ஸ்ஸேதி. ‘‘அஸ்ஸோஸு’’ந்தி பத³ம் கோ²-ஸத்³தே³ க³ஹிதே தேன பு²ல்லிதமண்டி³தவிபூ⁴ஸிதம் விய ஹோந்தம் பூரிதம் நாம ஹோதி, தேன ச புரிமபச்சி²மபதா³னி ஸம்ஸிலிட்டா²னி ஹோந்தி, ந தஸ்மிம் அக்³க³ஹிதேதி ஆஹ ‘‘பத³பூரணேன ப்³யஞ்ஜனஸிலிட்ட²தாமத்தமேவா’’தி. மத்த-ஸத்³தோ³ விஸேஸனிவத்திஅத்தோ². தேனஸ்ஸ அனத்த²ந்தரதீ³பனதம் த³ஸ்ஸேதி, ஏவ-ஸத்³தே³ன பன ப்³யஞ்ஜனஸிலிட்ட²தாய ஏகந்திகதம். ஸாலாயம் ஜாதா ஸம்வட்³ட⁴கா ஸாலேய்யகா யதா² ‘‘கத்தேய்யகா உப்³பே⁴ய்யகா’’தி.

ஸமிதபாபத்தாதி அச்சந்தம் அனவஸேஸதோ ஸவாஸனம் ஸமிதபாபத்தா. ஏவஞ்ஹி பா³ஹிரகவீதராக³ஸேக்கா²ஸேக்க²பாபஸமனதோ ப⁴க³வதோ பாபஸமனம் விஸேஸிதம் ஹோதி. அனேகத்த²த்தா நிபாதானம் இத⁴ அனுஸ்ஸவத்தோ² அதி⁴ப்பேதோதி ஆஹ ‘‘க²லூதி அனுஸ்ஸவனத்தே² நிபாதோ’’தி. ஆலபனமத்தந்தி பியாலாபவசனம். பியஸமுதா³ஹாரா ஹேதே ‘‘போ⁴’’தி வா ‘‘ஆவுஸோ’’தி வா ‘‘தே³வானம்பியா’’தி வா. கோ³த்தவஸேனாதி ஏத்த² தம் தாயதீதி கோ³த்தம். கோ³தமோதி ஹி பவத்தமானம் அபி⁴தா⁴னம் பு³த்³தி⁴ஞ்ச ஏகம்ஸிகவிஸயதாய தாயதி ரக்க²தீதி கோ³தமகோ³த்தம். யதா² ஹி பு³த்³தி⁴ ஆரம்மணபூ⁴தேன அத்தே²ன வினா ந வத்ததி, ஏவம் அபி⁴தா⁴னம் அபி⁴தே⁴ய்யபூ⁴தேன, தஸ்மா ஸோ தானி தாயதி ரக்க²தீதி வுச்சதி. ஸோ பன அத்த²தோ அஞ்ஞகுலபரம்பராஸாதா⁴ரணம் தஸ்ஸ குலஸ்ஸ ஆதி³புரிஸஸமுதா³க³தம் தம்குலபரியாபன்னஸாதா⁴ரணம் ஸாமஞ்ஞரூபந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். உச்சாகுலபரிதீ³பனம் உதி³தோதி³தவிபுலக²த்தியகுலவிபா⁴வனதோ. ஸப்³ப³க²த்தியானஞ்ஹி ஆதி³பூ⁴தமஹாஸம்மதமஹாராஜதோ பட்டா²ய அஸம்பி⁴ன்னம் உளாரதமம் ஸக்யராஜகுலம். கேனசி பாரிஜுஞ்ஞேனாதி ஞாதிபாரிஜுஞ்ஞபோ⁴க³பாரிஜுஞ்ஞாதி³னா கேனசிபி பாரிஜுஞ்ஞேன பரிஹானியா அனபி⁴பூ⁴தோ அனஜ்ஜோ²த்த²டோ. ததா² ஹி கதா³சிபி தஸ்ஸ குலஸ்ஸ தாதி³ஸபாரிஜுஞ்ஞாபா⁴வோ, அபி⁴னிக்க²மனகாலே ச ததோ ஸமித்³த⁴தமபா⁴வோ லோகே பாகடோ பஞ்ஞாதோதி. ஸக்யகுலா பப்³ப³ஜிதோதி இத³ம் வசனம் ப⁴க³வதோ ஸத்³தா⁴பப்³ப³ஜிதபா⁴வதீ³பனம் வுத்தம் மஹந்தம் ஞாதிபரிவட்டம் மஹந்தஞ்ச போ⁴க³க்க²ந்த⁴ம் பஹாய பப்³ப³ஜிதபா⁴வதீ³பனதோ. ஏத்த² ச ஸமணோதி இமினா பரிக்க²கஜனேஹி ப⁴க³வதோ ப³ஹுமதபா⁴வோ த³ஸ்ஸிதோ ஸமிதபாபதாதீ³பனதோ, கோ³தமோதி இமினா லோகியஜனேஹி உளாரதமகுலீனதாதீ³பனதோ.

அப்³பு⁴க்³க³தோதி ஏத்த² அபி⁴-ஸத்³தோ³ இத்த²ம்பூ⁴தாக்²யானே, தம்யோக³தோ பன ‘‘ப⁴வந்தம் கோ³தம’’ந்தி உபயோக³வசனம் ஸாமிஅத்தே²பி ஸமானம் இத்த²ம்பூ⁴தயோக³தீ³பனதோ ‘‘இத்த²ம்பூ⁴தாக்²யானத்தே²’’தி வுத்தம். தேனாஹ ‘‘தஸ்ஸ கோ² பன போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸாதி அத்தோ²’’தி. கல்யாணோதி ப⁴த்³த³கோ. ஸா சஸ்ஸ கல்யாணதா உளாரவிஸயதாயாதி ஆஹ ‘‘கல்யாணகு³ணஸமன்னாக³தோ’’தி. தம்விஸயதா ஹேத்த² ஸமன்னாக³மோ. ஸேட்டோ²தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ யதா² ‘‘ப⁴க³வாதி வசனம் ஸேட்ட²’’ந்தி (பாரா. அட்ட². 1.வேரஞ்ஜகண்ட³வண்ணனா; விஸுத்³தி⁴. 1.142; உதா³. அட்ட². 1; இதிவு. அட்ட². நிதா³னவண்ணனா; மஹானி. அட்ட². 50). ‘‘ப⁴க³வா அரஹ’’ந்திஆதி³னா கு³ணானம் ஸம்கித்தனதோ ஸம்ஸத்³த³னதோ ச கித்திஸத்³தோ³ வண்ணோதி ஆஹ ‘‘கித்தியேவா’’தி. கித்திபரியாயோபி ஹி ஸத்³த³-ஸத்³தோ³ யதா² தம் ‘‘உளாரஸத்³தா³ இஸயோ கு³ணவந்தோ தபஸ்ஸினோ’’தி. து²திகோ⁴ஸோதி அபி⁴த்த²வுதா³ஹாரோ. அஜ்ஜோ²த்த²ரித்வாதி படிபக்கா²பா⁴வேன அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணதாய ச அபி⁴ப⁴வித்வா.

ஸோ ப⁴க³வாதி யோ ஸோ ஸமதிம்ஸ பாரமியோ பூரேத்வா ஸப்³ப³கிலேஸே ப⁴ஞ்ஜித்வா அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴ தே³வானம் அதிதே³வோ ஸக்கானம் அதிஸக்கோ ப்³ரஹ்மானம் அதிப்³ரஹ்மா லோகனாதோ² பா⁴க்³யவந்ததாதீ³ஹி காரணேஹி ப⁴க³வாதி லத்³த⁴னாமோ, ஸோ ப⁴க³வா. ‘‘ப⁴க³வா’’தி ஹி இத³ம் ஸத்து² நாமகித்தனம். ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘ப⁴க³வாதி நேதம் நாமம் மாதரா கத’’ந்திஆதி³ (மஹானி. 149, 198, 210; சூளனி. அஜிதமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 2). பரதோ பன ‘‘ப⁴க³வா’’தி கு³ணகித்தனமேவ. ஏவம் ‘‘அரஹ’’ந்திஆதீ³ஹி பதே³ஹி யே ஸதே³வகே லோகே அதிவிய பஞ்ஞாதா பு³த்³த⁴கு³ணா, தே நானப்பகாரதோ விபா⁴விதாதி த³ஸ்ஸேதும் பச்சேகம் இதிபி-ஸத்³தோ³ யோஜேதப்³போ³தி ஆஹ ‘‘இதிபி அரஹம், இதிபி ஸமாஸம்பு³த்³தோ⁴…பே… இதிபி ப⁴க³வா’’தி. ‘‘இதிபேதம் பூ⁴தம், இதிபேதம் தச்ச²’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.6) விய ஹி இத⁴ இதி-ஸத்³தோ³ ஆஸன்னபச்சக்க²காரணத்தோ², பி-ஸத்³தோ³ ஸம்பிண்ட³னத்தோ² தேன தேஸம் கு³ணானம் ப³ஹுபா⁴வதீ³பனதோ. தானி கு³ணஸல்லக்க²ணகாரணானி ஸத்³தா⁴ஸம்பன்னானம் விஞ்ஞுஜாதிகானம் பச்சக்கா²னி ஏவாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘இமினா ச இமினா ச காரணேனாதி வுத்தம் ஹோதீ’’திஆதி³. ததோ விஸுத்³தி⁴மக்³க³தோ. தேஸந்தி ‘‘அரஹ’’ந்திஆதீ³னம். வித்தா²ரோ அத்த²னித்³தே³ஸோ க³ஹேதப்³போ³. ததோ ஏவ தம்ஸம்வண்ணனாயம் (விஸுத்³தி⁴. மஹாடீ. 1.130) வுத்தோ ‘‘ஆரகாதி அரஹம் ஸுவிதூ³ரபா⁴வதோ, ஆரகாதி அரஹம் ஆஸன்னபா⁴வதோ, ரஹிதப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ, ஸயஞ்ச அரஹிதப்³ப³தோ, நத்தி² ஏதஸ்ஸ ரஹோக³மனம் க³தீஸு பச்சாஜாதி, பாஸம்ஸபா⁴வதோ வா அரஹ’’ந்திஆதி³னா ‘‘அரஹ’’ந்திஆதீ³னம் பதா³னம் அத்தோ² வித்தா²ரதோ வேதி³தப்³போ³.

ப⁴வந்தி சேத்த² (விஸுத்³தி⁴. மஹாடீ. 1.130; ஸாரத்த². டீ. 1.வேரஞ்ஜகண்ட³வண்ணனா) –

‘‘ஸம்மா நப்படிபஜ்ஜந்தி, யே நிஹீனாஸயா நரா;

ஆரகா தேஹி ப⁴க³வா, தூ³ரே தேனாரஹம் மதோ.

யே ஸம்மா படிபஜ்ஜந்தி, ஸுப்பணீதாதி⁴முத்திகா;

ப⁴க³வா தேஹி ஆஸன்னோ, தேனாபி அரஹம் ஜினோ.

பாபத⁴ம்மா ரஹா நாம, ஸாதூ⁴ஹி ரஹிதப்³ப³தோ;

தேஸம் ஸுட்டு² பஹீனத்தா, ப⁴க³வா அரஹம் மதோ.

யே ஸச்சி²கதஸத்³த⁴ம்மா, அரியா ஸுத்³த⁴கோ³சரா;

ந தேஹி ரஹிதோ ஹோதி, நாதோ² தேனாரஹம் மதோ.

ரஹோ வா க³மனம் யஸ்ஸ, ஸம்ஸாரே நத்தி² ஸப்³ப³ஸோ;

பஹீனஜாதிமரணோ, அரஹம் ஸுக³தோ மதோ.

கு³ணேஹி ஸதி³ஸோ நத்தி², யஸ்மா லோகே ஸதே³வகே;

தஸ்மா பாஸம்ஸியத்தாபி, அரஹம் த்³விபது³த்தமோ.

ஆரகா மந்த³பு³த்³தீ⁴னம், ஆஸன்னா ச விஜானதம்;

ரஹானம் ஸுப்பஹீனத்தா, விதூ³னமரஹேய்யதோ;

ப⁴வேஸு ச ரஹாபா⁴வா, பாஸம்ஸா அரஹம் ஜினோ’’தி.

ஸுந்த³ரந்தி ப⁴த்³த³கம். தஞ்ச பஸ்ஸந்தஸ்ஸ ஹிதஸுகா²வஹபா⁴வேன வேதி³தப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘அத்தா²வஹம் ஸுகா²வஹ’’ந்தி. தத்த² அத்தா²வஹந்தி தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகபரமத்த²ஸஞ்ஹிதஹிதாவஹம். ஸுகா²வஹந்தி தப்பரியாபன்னதிவித⁴ஸுகா²வஹம். ததா²ரூபானந்தி தாதி³ஸானம். யாதி³ஸேஹி பன கு³ணேஹி ப⁴க³வா ஸமன்னாக³தோ, தேஹி சதுப்பமாணிகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ ஸப்³ப³தா²பி அச்சந்தாய பஸாத³னீயோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அனேகேஹிபீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² யதா²பூ⁴த…பே… அரஹதந்தி இமினா த⁴ம்மப்பமாணானம் லூக²ப்பமாணானம் ஸத்தானம் ப⁴க³வதோ பஸாதா³வஹதமாஹ, இதரேன இதரேஸம். த³ஸ்ஸனமத்தம்பிஸாது⁴ ஹோதீதி ஏத்த² கோஸியஸகுணஸ்ஸ வத்து² கதே²தப்³ப³ம். ஏகம் பத³ம்பி ஸோதும் லபி⁴ஸ்ஸாம, ஸாது⁴தரம்யேவ ப⁴விஸ்ஸதீதி ஏத்த² மண்டூ³கதே³வபுத்தவத்து² கதே²தப்³ப³ம்.

இமினா நயேன அகா³ரிகபுச்சா² ஆக³தாதி இத³ம் யேபு⁴ய்யவஸேன வுத்தம். யேபு⁴ய்யேன ஹி அகா³ரிகா ஏவம் புச்ச²ந்தி. அனகா³ரிகபுச்சா²யபி ஏஸேவ நயோ. யதா² ந ஸக்கோந்தி…பே… விஸ்ஸஜ்ஜேந்தோதி இமினா ஸத்து² தேஸம் ப்³ராஹ்மணக³ஹபதிகானம் நிக்³க³ண்ஹனவிதி⁴ம் த³ஸ்ஸேதி. தேஸஞ்ஹி ஸம்கி²த்தருசிதாய ஸங்கே²பதே³ஸனா, தாய அத்த²ம் அஜானந்தா வித்தா²ரதே³ஸனம் ஆயாசந்தி, ஸா ச நேஸம் ஸம்கி²த்தருசிதா பண்டி³தமானிதாய, ஸோ ச மானோ யதா²தே³ஸிதஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ அஜானந்தே அப்பதிட்டோ² ஹோதி, இதி ப⁴க³வா தேஸம் மானனிக்³க³ஹவிதி⁴ம் சிந்தேத்வா ஸங்கே²பேனேவ பஞ்ஹம் விஸ்ஸஜ்ஜேஸி, ந ஸப்³ப³ஸோ தே³ஸனாய அஸல்லக்க²ணத்த²ம். தேனாஹ ‘‘பண்டி³தமானிகா ஹீ’’திஆதி³. யஸ்மா மம் தும்ஹே யாசத², ஸம்கி²த்தேன வுத்தமத்த²ம் ந ஜானித்தா²தி அதி⁴ப்பாயோ.

440. ‘‘ஏகவிதே⁴ன ஞாணவத்து²’’ந்திஆதீ³ஸு (விப⁴. 751) விய கோட்டா²ஸத்தோ² வித⁴-ஸத்³தோ³, ஸோ ச விப⁴த்திவசனவிபல்லாஸம் கத்வா பச்சத்தே கரணவசனவஸேன ‘‘திவித⁴’’ந்தி வுத்தோ. அத்தோ² பன கரணபுது²வசனவஸேன த³ட்ட²ப்³போ³தி ஆஹ ‘‘திவித⁴ந்தி தீஹி கோட்டா²ஸேஹீ’’தி. பகாரத்தோ² வா வித⁴-ஸத்³தோ³, பகாரத்த²த்தாயேவ லப்³ப⁴மானம் அத⁴ம்மசரியாவிஸமசரியாபா⁴வஸாமஞ்ஞம், காயத்³வாரிகபா⁴வஸாமஞ்ஞம் வா உபாதா³ய ஏகத்தம் நேத்வா ‘‘திவித⁴’’ந்தி வுத்தம். பகாரபே⁴தே³ பன அபேக்கி²தே ‘‘திவிதா⁴’’இச்சேவ வுத்தம் ஹோதி. காயேனாதி ஏத்த² காயோதி சோபனகாயோ அதி⁴ப்பேதோ, ஸோ ச அத⁴ம்மசரியாய த்³வாரபூ⁴தோ தேன வினா தஸ்ஸா அப்பவத்தனதோ. காயேனாதி ச ஹேதும்ஹி கரணவசனம். கிஞ்சாபி ஹி அத⁴ம்மசரியாஸங்கா²தசேதனாஸமுட்டா²னா ஸா விஞ்ஞத்தி, ந ச ஸா பட்டா²னே ஆக³தேஸு சதுவீஸதியா பச்சயேஸு ஏகேனபி பச்சயேன சேதனாய பச்சயோ ஹோதி, தஸ்ஸா பன ததா²பவத்தமானாய காயகம்மஸஞ்ஞிதாய சேதனாய பவத்தி ஹோதீதி தேன த்³வாரேன லக்கி²தப்³ப³பா⁴வதோ தஸ்ஸா காரணம் விய ச ஸப்³போ³ஹாரமத்தம் ஹோதி. காயத்³வாரேனாதி வா காயேன த்³வாரபூ⁴தேன காயத்³வாரபூ⁴தேனாதி தம் இத்த²ம்பூ⁴தலக்க²ணே கரணவசனம். அத⁴ம்மம் சரதி ஏதாயாதி அத⁴ம்மசரியா, ததா²பவத்தா சேதனா. அத⁴ம்மோதி பன தம்ஸமுட்டா²னோ பயோகோ³ த³ட்ட²ப்³போ³. த⁴ம்மதோ அனபேதாதி த⁴ம்மா, ந த⁴ம்மாதி அத⁴ம்மா, அத⁴ம்மா ச ஸா சரியா சாதி அத⁴ம்மசரியா. பச்சனீகஸமனட்டே²ன ஸமம், ஸமானம் ஸதி³ஸம் யுத்தந்தி வா ஸமம், ஸுசரிதம். ஸமதோ விக³தம், விருத்³த⁴ம் வா தஸ்ஸாதி விஸமம், து³ச்சரிதம். ஸா ஏவ விஸமா சரியாதி விஸமசரியா. ஸப்³பே³ஸு கண்ஹஸுக்கபதே³ஸூதி ‘‘சதுப்³பி³த⁴ம் வாசாய அத⁴ம்மசரியாவிஸமசரியா ஹோதீ’’திஆதி³னா உத்³தே³ஸனித்³தே³ஸவஸேன ஆக³தேஸு ஸப்³பே³ஸு கண்ஹபதே³ஸு – ‘‘திவித⁴ம் கோ² க³ஹபதயோ காயேன த⁴ம்மசரியாஸமசரியா ஹோதீ’’திஆதி³னா உத்³தே³ஸனித்³தே³ஸவஸேன ஆக³தேஸு ஸப்³பே³ஸு ஸுக்கபதே³ஸு ச.

ரோதே³தி குரூரகம்மந்ததாய பரபடிப³த்³தே⁴ ஸத்தே அஸ்ஸூனி மோசேதீதி ருத்³தோ³, ஸோ ஏவ லுத்³தோ³ ர-காரஸ்ஸ ல-காரம் கத்வா. கக்க²ளோதி லுத்³தோ³. தா³ருணோதி ப²ருஸோ. ஸாஹஸிகோதி ஸாஹஸ்ஸகாரீ. ஸசேபி ந லிப்பந்தி. ததா²விதோ⁴ பரேஸம் கா⁴தனஸீலோ லோஹிதபாணீத்வேவ வுச்சதி யதா² தா³னஸீலோ பரேஸம் தா³னத்த²ம் அதோ⁴தஹத்தோ²பி ‘‘பயதபாணீ’’த்வேவ வுச்சதி. பஹரணம் பஹாரதா³னமத்தம் ஹதம், பவுத்³த⁴ம் பஹரணம் பரஸ்ஸ மாரணம் பஹதந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஹதே’’திஆதி³மாஹ. தத்த² நிவிட்டோ²தி அபி⁴னிவிட்டோ² பஸுதோ.

யஸ்ஸ வஸேன ‘‘பரஸ்ஸா’’தி ஸாமினித்³தே³ஸோ, தம் ஸாபதேய்யம். யஞ்ஹி ஸாமஞ்ஞதோ க³ஹிதம், தம் தேனேவ ஸாமினித்³தே³ஸேன பகாஸிதந்தி ஆஹ ‘‘பரஸ்ஸ ஸந்தக’’ந்தி. பரஸ்ஸபரவித்தூபகரணந்தி வா ஏகமேவேதம் ஸமாஸபத³ம், யம் கிஞ்சி பரஸந்தகம் விஸேஸதோ பரஸ்ஸ வித்தூபகரணம் வாதி அத்தோ². தேஹி பரேஹீதி யேஸம் ஸந்தகம், தேஹி. யஸ்ஸ வஸேன புரிஸோ ‘‘தே²னோ’’தி வுச்சதி, தம் தே²ய்யந்தி ஆஹ ‘‘அவஹரணசித்தஸ்ஸேதம் அதி⁴வசன’’ந்தி. தே²ய்யஸங்கா²தேன, ந விஸ்ஸாஸதாவகாலிகாதி³வஸேனாதி அத்தோ².

மதே வாதி வா-ஸத்³தோ³ அவுத்தவிகப்பத்தோ². தேன பப்³ப³ஜிதாதி³பா⁴வம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ஏதேனுபாயேனாதி யம் மாதரி மதாய, நட்டா²ய வா பிதா ரக்க²தி, ஸா பிதுரக்கி²தா. யம் உபோ⁴ஸு அஸந்தேஸு பா⁴தா ரக்க²தி, ஸா பா⁴துரக்கி²தாதி ஏவமாதி³ம் ஸந்தா⁴யாஹ. ஸபா⁴க³குலானீதி ஆவாஹகிரியாய ஸபா⁴கா³னி குலானி. த³ஸ்ஸுகவிதி⁴ம் வா உத்³தி³ஸ்ஸ ட²பிதத³ண்டா³ராஜாதீ³ஹி. ஸம்மாதி³ட்டி²ஸுத்தே (ம. நி. அட்ட². 1.89) ‘‘அஸத்³த⁴ம்மாதி⁴ப்பாயேன காயத்³வாரப்பவத்தா அக³மனீயட்டா²னவீதிக்கமசேதனா’’தி ஏவம் வுத்தமிச்சா²சாரலக்க²ணவஸேன.

ஹத்த²பாதா³தி³ஹேதூதி ஹத்த²பாதா³தி³பே⁴த³னஹேது. த⁴னஹேதூதி த⁴னஸ்ஸ லாப⁴ஹேது ஜானிஹேது ச. லாபோ⁴தி கா⁴ஸச்சா²த³னானி லப்³ப⁴தீதி லாபோ⁴. கிஞ்சிக்க²ந்தி கிஞ்சிமத்தகம் ஆமிஸஜாதம். தேனாஹ ‘‘யம் வா’’திஆதி³. ஜானந்தோயேவாதி முஸாபா⁴வம் தஸ்ஸ வத்து²னோ அத்தி², தம் ஜானந்தோ ஏவ.

அண்ட³காதி வுச்சதி ருக்கே² அண்ட³ஸதி³ஸா க³ண்டி²யோ. யதா² த²த்³தா⁴ விஸமா து³ப்³பி³னீதா ச ஹோந்தி, ஏவமேவம் கு²ம்ஸனவம்ப⁴னவஸேன பவத்தவாசாபி ஹி ‘‘அண்ட³கா’’தி வுத்தா. தேனாஹ ‘‘யதா² ஸதோ³ஸே ருக்கே²’’திஆதி³. கக்கஸாதி ப²ருஸா ஏவ, ஸோ பனஸ்ஸா கக்கஸபா⁴வோ ப்³யாபாத³னிமித்ததாய ததோ பூதிகாதி. தேனாஹ ‘‘யதா² நாமா’’திஆதி³. கடுகாதி அனிட்டா². அமனாபாதி ந மனவட்³ட⁴னீ, ததோ ஏவ தோ³ஸஜனனீ, சித்தஸந்தோ³ஸுப்பத்திகாரிகா. மம்மேஸூதி க⁴ட்டனேன து³க்கு²ப்பத்திதோ மம்மஸதி³ஸேஸு ஜாதிஆதீ³ஸு. லக்³க³னகாரீதி ஏவம் வத³ந்தஸ்ஸ ஏவம் வதா³மீதி அத்தா²தி⁴ப்பாயேன லக்³க³னகாரீ, ந ப்³யஞ்ஜனவஸேன. கோத⁴ஸ்ஸ ஆஸன்னா தஸ்ஸ காரணபா⁴வதோ. ஸதோ³ஸவாசாயாதி அத்தனோ ஸமுட்டா²பகதோ³ஸஸ்ஸ வஸேன ஸதோ³ஸவாசாய வேவசனானி.

அகாலேனாதி அயுத்தகாலேன. அகாரணனிஸ்ஸிதந்தி நிப்ப²லம். ப²லஞ்ஹி காரணனிஸ்ஸிதம் நாம தத³வினாபா⁴வதோ. அகாரணனிஸ்ஸிதம் நிப்ப²லம், ஸம்ப²ந்தி அத்தோ². அஸபா⁴வவத்தாதி அயாதா²வவாதீ³. அஸம்வரவினயபடிஸம்யுத்தஸ்ஸாதி ஸம்வரவினயரஹிதஸ்ஸ, அத்தனோ ஸுணந்தஸ்ஸ ச ந ஸம்வரவினயாவஹஸ்ஸ வத்தா. ஹத³யமஞ்ஜூஸாயம் நிதே⁴துந்தி அஹிதஸம்ஹிதத்தா சித்தம் அனுப்பவிஸேத்வா நிதே⁴தும். அயுத்தகாலேதி த⁴ம்மம் கதே²ந்தேன யோ அத்தோ² யஸ்மிம் காலே வத்தப்³போ³, ததோ புப்³பே³ பச்சா² தஸ்ஸ அகாலோ, தஸ்மிம் அயுத்தகாலே வத்தா ஹோதி. அனபதே³ஸந்தி ப⁴க³வதா அஸுகஸுத்தே ஏவம் வுத்தந்தி ஸுத்தாபதே³ஸவிரஹிதம். அபரிச்சே²த³ந்தி பரிச்சே²த³ரஹிதம். யதா² பன வாசா பரிச்சே²த³ரஹிதா ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸுத்தம் வா’’திஆதி³ வுத்தம். உபலப்³ப⁴ந்தி அனுயோக³ம். பா³ஹிரகத²ம்யேவாதி யம் ஸுத்தம், ஜாதகம் வா நிக்கி²த்தம், தஸ்ஸ ஸரீரபூ⁴தம் கத²ம் அனாமஸித்வா ததோ ப³ஹிபூ⁴தம்யேவ கத²ம். ஸம்பஜ்ஜித்வாதி விருள்ஹம் ஆபஜ்ஜித்வா. பவேணிஜாதகாவாதி அனுஜாதபாரோஹமூலானியேவ திட்ட²ந்தி. ஆஹரித்வாதி நிக்கி²த்தஸுத்ததோ அஞ்ஞம்பி அனுயோக³உபமாவத்து²வஸேன தத³னுபயோகி³னம் ஆஹரித்வா. ஜானாபேதுந்தி ஏதத³த்த²மித³ம் வுத்தந்தி ஜானாபேதும் யோ ஸக்கோதி. தஸ்ஸ கதே²துந்தி தஸ்ஸ ததா²ரூபஸ்ஸ த⁴ம்மகதி²கஸ்ஸ ப³ஹும்பி கதே²தும் வட்டதி. ந அத்த²னிஸ்ஸிதந்தி அத்தனோ பரேஸஞ்ச ந ஹிதாவஹம்.

அபி⁴ஜ்ஜா²யனம் யேபு⁴ய்யேன பரஸந்தகஸ்ஸ த³ஸ்ஸனவஸேன ஹோதீதி ‘‘அபி⁴ஜ்ஜா²ய ஓலோகேதா ஹோதீ’’தி வுத்தம். அபி⁴ஜ்ஜா²யந்தோ வா அபி⁴ஜ்ஜா²யிதம் வத்து²ம் யத்த² கத்த²சி டி²தம்பி பச்சக்க²தோ பஸ்ஸந்தோ விய அபி⁴ஜ்ஜா²யதீதி வுத்தம் ‘‘அபி⁴ஜ்ஜா²ய ஓலோகேதா ஹோதீ’’தி. கம்மபத²பே⁴தோ³ ந ஹோதி, கேவலம் லோப⁴மத்தோவ ஹோதி பரிணாமனவஸேன அப்பவத்தத்தா. யதா² பன கம்மபத²பே⁴தோ³ ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யதா³ பனா’’திஆதி³ வுத்தம். பரிணாமேதீதி அத்தனோ ஸந்தகபா⁴வேன பரிக்³க³ய்ஹ நாமேதி.

விபன்னசித்தோதி ப்³யாபாதே³ன விபத்திம் ஆபாதி³தசித்தோ. தேனாஹ ‘‘பூதிபூ⁴தசித்தோ’’தி. ப்³யாபாதோ³ ஹி விஸம் விய லோஹிதஸ்ஸ சித்தம் பூதிபா⁴வம் ஜனேதி. தோ³ஸேன து³ட்ட²சித்தஸங்கப்போதி விஸேன விய ஸப்பிஆதி³கோபேன தூ³ஸிதசித்தஸங்கப்போ. கா⁴தீயந்தூதி ஹனீயந்து. வத⁴ம் பாபுணந்தூதி மரணம் பாபுணந்து. மா வா அஹேஸுந்தி ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் ந ஹோந்து. தேனாஹ ‘‘கிஞ்சிபி மா அஹேஸு’’ந்தி, அனவஸேஸவினாஸம் பாபுணந்தூதி அத்தோ². ஹஞ்ஞந்தூதி ஆதி³சிந்தனேனேவாதி ஏகந்ததோ வினாஸசிந்தாய ஏவ.

மிச்சா²தி³ட்டி²கோதி அயோனிஸோ உப்பன்னதி³ட்டி²கோ. ஸோ ச ஏகந்ததோ குஸலபடிபக்க²தி³ட்டி²கோதி ஆஹ ‘‘அகுஸலத³ஸ்ஸனோ’’தி. விபல்லத்த²த³ஸ்ஸனோதி த⁴ம்மதாய விபரியாஸக்³கா³ஹீ. நத்தி² தி³ன்னந்தி தே³ய்யத⁴ம்மஸீஸேன தா³னம் வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘தி³ன்னஸ்ஸ ப²லாபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய வத³தீ’’தி. தி³ன்னம் பன அன்னாதி³வத்து²ம் கத²ம் படிக்கி²பதி. ஏஸ நயோ ‘‘யிட்ட²ம் ஹுத’’ந்தி ஏத்தா²பி. மஹாயாகோ³தி ஸப்³ப³ஸாதா⁴ரணம் மஹாதா³னம். பஹேணகஸக்காரோதி பாஹுனகானம் கத்தப்³ப³ஸக்காரோ. ப²லந்தி ஆனிஸம்ஸப²லஞ்ச நிஸ்ஸந்த³ப²லஞ்ச. விபாகோதி ஸதி³ஸம் ப²லம். பரலோகே டி²தஸ்ஸ அயம் லோகோ நத்தீ²தி பரலோகே டி²தஸ்ஸ கம்முனா லத்³த⁴ப்³போ³ அயம் லோகோ ந ஹோதி. இத⁴லோகே டி²தஸ்ஸபி பரலோகோ நத்தீ²தி இத⁴லோகே டி²தஸ்ஸ கம்முனா லத்³த⁴ப்³போ³ பரலோகோ ந ஹோதி. தத்த² காரணமாஹ ‘‘ஸப்³பே³ தத்த² தத்தே²வ உச்சி²ஜ்ஜந்தீ’’தி. இமே ஸத்தா யத்த² யத்த² ப⁴வயோனிக³திஆதீ³ஸு டி²தா தத்த² தத்தே²வ உச்சி²ஜ்ஜந்தி நிருத³யவினாஸவஸேன வினஸ்ஸந்தி. ப²லாபா⁴வவஸேனாதி மாதாபிதூஸு ஸம்மாபடிபத்திமிச்சா²படிபத்தீனம் ப²லஸ்ஸ அபா⁴வவஸேன ‘‘நத்தி² மாதா, நத்தி² பிதா’’தி வத³தி, ந மாதாபிதூனம், நாபி தேஸு ஸம்மாபடிபத்திமிச்சா²படிபத்தீனம் அபா⁴வவஸேன தேஸம் லோகபச்சக்க²த்தா. பு³ப்³பு³ளகஸ்ஸ விய இமேஸம் ஸத்தானம் உப்பாதோ³ நாம கேவலோவ, ந சவித்வா ஆக³மனபுப்³ப³கோதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘நத்தி² ஸத்தா ஓபபாதிகா’’தி வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘சவித்வா உபபஜ்ஜனகஸத்தா நாம நத்தீ²தி வத³தீ’’தி. ஸமணேன நாம யாதா²வதோ ஜானந்தேன கஸ்ஸசி கிஞ்சி அகதே²த்வா ஸஞ்ஞதேன ப⁴விதப்³ப³ம், அஞ்ஞதா² அஹோபுரிஸிகா நாம ஸியா, கிம் பரோ பரஸ்ஸ கரிஸ்ஸதி, ததா² அத்தனோ ஸம்பாத³னஸ்ஸ கஸ்ஸசி அவஸரோ ஏவ நத்தி² தத்த² தத்தே²வ உச்சி²ஜ்ஜனதோதி ஆஹ ‘‘யே இமஞ்ச…பே… பவேதே³ந்தீ’’தி. ஏத்தாவதாதி ‘‘நத்தி² தி³ன்ன’’ந்திஆதி³னா ப்³யபதே³ஸேன. த³ஸவத்து²காதி படிக்கி²பிதப்³பா³னி த³ஸ வத்தூ²னி ஏதிஸ்ஸாதி த³ஸவத்து²கா.

441. அனபி⁴ஜ்ஜா²த³யோ ஹேட்டா² அத்த²தோ பகாஸிதத்தா உத்தானத்தா²யேவ.

442. ஸஹ ப்³யயதி க³ச்ச²தீதி ஸஹப்³யோ, ஸஹவத்தனகோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ ஸஹப்³யதா, ஸஹபவத்தீதி ஆஹ ‘‘ஸஹபா⁴வம் உபக³ச்சே²ய்ய’’ந்தி. ப்³ரஹ்மானம் காயோ ஸமூஹோதி ப்³ரஹ்மகாயோ, தப்பரியாபன்னதாய தத்த² க³தாதி ப்³ரஹ்மகாயிகா. காமம் சேதாய ஸப்³ப³ஸ்ஸபி ப்³ரஹ்மனிகாயஸ்ஸ ஸமஞ்ஞாய ப⁴விதப்³ப³ம், ‘‘ஆபா⁴ன’’ந்திஆதி³னா பன து³தியஜ்ஜா²னபூ⁴மிகாதீ³னம் உபரி க³ஹிதத்தா கோ³ப³லீப³த்³த³ஞாயேன தத³வஸேஸானம் அயம் ஸமஞ்ஞாதி ஆஹ ‘‘ப்³ரஹ்மகாயிகானம் தே³வானந்தி பட²மஜ்ஜா²னபூ⁴மிதே³வான’’ந்தி. ஆபா⁴ நாம விஸும் தே³வா நத்தி², பரித்தாபா⁴தீ³னம்யேவ பன ஆபா⁴வந்ததாஸாமஞ்ஞேன ஏகஜ்ஜ²ம் க³ஹேத்வா பவத்தம் ஏதம் அதி⁴வசனம், யதி³த³ம் ‘‘ஆபா⁴’’தி யதா² ‘‘ப்³ரஹ்மபாரிஸஜ்ஜப்³ரஹ்மபுரோஹிதமஹாப்³ரஹ்மானம் ப்³ரஹ்மகாயிகா’’தி. பரித்தாபா⁴னந்திஆதி³ பனாதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன அப்பமாணாபா⁴னம் தே³வானம் ஆப⁴ஸ்ஸரானம் தே³வானந்தி இமம் பாளிம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ஏகதோ அக்³க³ஹேத்வாதி ஆபா⁴தி வா, ஏகத்தகாயனானத்தஸஞ்ஞாதி வா ஏகதோ அக்³க³ஹேத்வா. தேஸம்யேவாதி ஆபா⁴தி வுத்ததே³வானம்யேவ. பே⁴த³தோ க³ஹணந்தி காரணஸ்ஸ ஹீனாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னதாத³ஸ்ஸனவஸேன பரித்தாபா⁴தி³க்³க³ஹணம். இதி ப⁴க³வா ஆஸவக்க²யம் த³ஸ்ஸேத்வாதி ஏவம் ப⁴க³வா த⁴ம்மசரியம், ஸமசரியம், வட்டனிஸ்ஸிதம் ஸுக³திகா³மிபடிபத³ம், விவட்டனிஸ்ஸிதம் ஆஸவக்க²யகா³மிபடிபத³ம் கத்வா திப⁴வப⁴ஞ்ஜனதோ ஆஸவக்க²யம் த³ஸ்ஸேத்வா அரஹத்தனிகூடேன தே³ஸனம் நிட்ட²பேஸி.

இத⁴ ட²த்வாதி இமஸ்மிம் த⁴ம்மசரியாஸமசரியாய நித்³தே³ஸே ட²த்வா. தே³வலோகா ஸமானேதப்³பா³தி ச²ப்³பீ³ஸதிபி தே³வலோகா ஸமோதா⁴னேதப்³பா³. வீஸதி ப்³ரஹ்மலோகாதி தம்தம்ப⁴வபரியாபன்னனிகாயவஸேன வீஸதி ப்³ரஹ்மலோகா, வீஸதி ப்³ரஹ்மனிகாயாதி அத்தோ². த³ஸகுஸலகம்மபதே²ஹீதி யதா²ரஹம் த³ஸகுஸலகம்மபதே²ஹி கம்மூபனிஸ்ஸயபச்சயபூ⁴தேஹி கேவலம் உபனிஸ்ஸயபூ⁴தேஹி ச நிப்³ப³த்தி த³ஸ்ஸிதா.

திண்ணம் ஸுசரிதானந்தி திண்ணம் காமாவசரஸுசரிதானம். காமாவசரக்³க³ஹணஞ்சேத்த² மனோஸுசரிதாபேக்கா²ய. விபாகேனேவாதி இமினா விபாகுப்பாதே³னேவ நிப்³ப³த்தி ஹோதி, ந உபனிஸ்ஸயதாமத்தேனாதி த³ஸ்ஸேதி. ‘‘உபனிஸ்ஸயவஸேனா’’தி வுத்தமத்த²ம் விவரிதும் ‘‘த³ஸ குஸலகம்மபதா² ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். து³தியாதீ³னி பா⁴வேத்வாதிஆதீ³ஸுபி ‘‘ஸீலே பதிட்டா²யா’’தி பத³ம் ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். கஸ்மா பனேத்த² ‘‘உபனிஸ்ஸயவஸேனா’’தி வுத்தம், நனு படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ (படி. ம. 1.41) – ‘‘பட²மேன ஜா²னேன நீவரணானம் பஹானம் ஸீலம், வேரமணி ஸீலம், சேதனா ஸீலம், ஸம்வரோ ஸீலம், அவீதிக்கமோ ஸீல’’ந்திஆதி³னா ஸப்³பே³ஸுபி ஜா²னேஸு ஸீலம் உத்³த⁴டந்தி தஸ்ஸ வஸேன உபரிதே³வலோகானம்பி விபாகேன நிப்³ப³த்தி வத்தப்³பா³தி? ந, தஸ்ஸ பரிஞ்ஞாய தே³ஸனத்தா, பரிஞ்ஞாய தே³ஸனதா சஸ்ஸ ‘‘யத்த² ச பஹான’’ந்திஆதி³னா விஸுத்³தி⁴மக்³க³ஸம்வண்ணனாயஞ்ச (விஸுத்³தி⁴. மஹாடீ. 2.837, 839) பகாஸிதா ஏவ. ததா² ஹி இதா⁴பி ‘‘த³ஸ குஸலகம்மபதா² ஹி ஸீல’’ந்திஆதி³னா ஸீலஸ்ஸ ரூபாரூபப⁴வானம் உபனிஸ்ஸயதா விபா⁴விதா, ந நிப்³ப³த்தகதாய. கஸ்மா பனேத்த² பா⁴வனாலக்க²ணாய த⁴ம்மசரியாய ப⁴வவிஸேஸே விப⁴ஜியமானே அஸஞ்ஞப⁴வோ ந க³ஹிதோதி ஆஹ ‘‘அஸஞ்ஞப⁴வோ பன…பே… ந நித்³தி³ட்டோ²’’தி. பா³ஹிரகா ஹி அயதா²பூ⁴தத³ஸ்ஸிதாய அஸஞ்ஞப⁴வம் ப⁴வவிப்பமோக்க²ம் மஞ்ஞமானா தது³பக³ஜ்ஜா²னம் பா⁴வேத்வா அஸஞ்ஞேஸு நிப்³ப³த்தந்தி. அயமேத்த² ஸங்கே²போ, யம் பனேத்த² வத்தப்³ப³ம், தம் ப்³ரஹ்மஜாலட்ட²கதா²யம் தம்ஸம்வண்ணனாயஞ்ச (தீ³. நி. அட்ட². 1.68-73; தீ³. நி. டீ. 1.68-73) வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

ஸாலேய்யகஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

2. வேரஞ்ஜகஸுத்தவண்ணனா

444. வேரஞ்ஜவாஸினோதி வேரஞ்ஜகா³மவாஸினோ. கேசி பன ‘‘விவித⁴ரட்ட²வாஸினோ வேரஞ்ஜகா’’தி ஏதமத்த²ம் வத³ந்தி, தேஸம் மதேன ‘‘வேரஜ்ஜகா’’தி பாளியா ப⁴விதப்³ப³ந்தி. அனியமிதகிச்சேனாதி ‘‘இமினா நாமா’’தி ஏவம் ந நியமிதேன கிச்சேன. அயம் விஸேஸோதி அயம் புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னத⁴ம்மாதி⁴ட்டா²னகதோ இமேஸு த்³வீஸு ஸுத்தேஸு தே³ஸனாய விஸேஸோ, அத்தோ² பன தே³ஸனானயோ ச மஜ்ஜே² பி⁴ன்னஸுவண்ணம் விய அவிஸிட்டோ²தி த³ஸ்ஸேதி. கஸ்மா பன ப⁴க³வா கத்த²சி புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னதே³ஸனம் தே³ஸேதி, கத்த²சி த⁴ம்மாதி⁴ட்டா²னந்தி? தே³ஸனாவிலாஸதோ வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயதோ ச. தே³ஸனாவிலாஸப்பத்தா ஹி பு³த்³தா⁴ ப⁴க³வந்தோ, தே யதா²ருசி கத்த²சி புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னம் கத்வா, கத்த²சி த⁴ம்மாதி⁴ட்டா²னம் கத்வா த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தி. யே பன வேனேய்யா ஸாஸனக்கமம் அனோதிண்ணா, தேஸம் புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னதே³ஸனம் தே³ஸேந்தி. யே ஓதிண்ணா, தேஸம் த⁴ம்மாதி⁴ட்டா²னம். ஸம்முதிஸச்சவிஸயா புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னா, இதரா பரமத்த²ஸச்சவிஸயா. புரிமா கருணானுகூலா, இதரா பஞ்ஞானுகூலா. ஸத்³தா⁴னுஸாரிகோ³த்தானம் வா புரிமா. தே ஹி புக்³க³லப்பமாணா, பச்சி²மா த⁴ம்மானுஸாரீனம். ஸத்³தா⁴சரிததாய வா லோகாதி⁴பதீனம் வஸேன புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னா, பஞ்ஞாசரிததாய த⁴ம்மாதி⁴பதீனம் வஸேன த⁴ம்மாதி⁴ட்டா²னா. புரிமா ச நேய்யத்தா², பச்சி²மா நீதத்தா². இதி ப⁴க³வா தம் தம் விஸேஸம் அவேக்கி²த்வா தத்த² தத்த² து³வித⁴ம் தே³ஸனம் தே³ஸேதீதி வேதி³தப்³ப³ம்.

வேரஞ்ஜகஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

3. மஹாவேத³ல்லஸுத்தவண்ணனா

449. க³ருபா⁴வோ கா³ரவம், பாஸாணச்ச²த்தம் விய க³ருகரணீயதா. ஸஹ கா³ரவேனாதி ஸகா³ரவோ, க³ருனா கிஸ்மிஞ்சி வுத்தே கா³ரவவஸேன பதிஸ்ஸவனம் பதிஸ்ஸவோ, ஸஹ பதிஸ்ஸவேன ஸப்பதிஸ்ஸவோ, பதிஸ்ஸவபூ⁴தம் தம்ஸபா⁴க³ஞ்ச யம் கிஞ்சி க³ருகரணம். ஸகா³ரவே ஸப்பதிஸ்ஸவசனம் ஸகா³ரவஸப்பதிஸ்ஸவசனம். க³ருகரணம் வா கா³ரவோ, ஸகா³ரவஸ்ஸ ஸப்பதிஸ்ஸவசனம் ஸகா³ரவஸப்பதிஸ்ஸவசனம். ஏதேன ஸபா⁴வேனேவ ஸகா³ரவஸ்ஸ ததா²பவத்தம் வசனந்தி த³ஸ்ஸேதி. அஞ்ஞத்த² து³-ஸத்³தோ³ க³ரஹத்தோ²பி ஹோதி ‘‘து³க்க²ம் து³ப்புத்தோ’’திஆதீ³ஸு விய, இத⁴ பன ஸோ ந ஸம்ப⁴வதி குச்சி²தாய பஞ்ஞாய அபா⁴வதோதி ஆஹ ‘‘பஞ்ஞாய து³ட்ட²ம் நாம நத்தீ²’’தி. ‘‘து³ஸ்ஸீலோ’’திஆதீ³ஸு விய அபா⁴வத்தோ² து³-ஸத்³தோ³தி வுத்தம் ‘‘அப்பஞ்ஞோ நிப்பஞ்ஞோதி அத்தோ²’’தி. கித்தகேனாதி கேன பரிமாணேன. தம் பன பரிமாணம் யஸ்மா பரிமேய்யஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ பரிச்சி²ந்த³னம் ஹோதி, நு-ஸத்³தோ³ ச புச்சா²ய ஜோதகோ, தஸ்மா ‘‘கித்தாவதா நு கோ²தி காரணபரிச்சே²த³புச்சா²’’தி வத்வா ‘‘கித்தகேன நு கோ² ஏவம் வுச்சதீதி அத்தோ²’’தி ஆஹ. ‘‘காரணபரிச்சே²த³புச்சா²’’தி இமினா ‘‘கித்தாவதா’’தி ஸாமஞ்ஞதோ புச்சா²பா⁴வோ த³ஸ்ஸிதோ, ந விஸேஸதோ, தஸ்ஸ புச்சா²விஸேஸபா⁴வஞாபனத்த²ம் மஹானித்³தே³ஸே ஆக³தா ஸப்³பா³வ புச்சா² அத்து²த்³தா⁴ரனயேன த³ஸ்ஸேதி ‘‘புச்சா² ச நாமா’’திஆதி³னா. அதி³ட்ட²ம் ஜோதீயதி ஏதாயாதி அதி³ட்ட²ஜோதனா, புச்சா². தி³ட்ட²ஸம்ஸந்த³னா ஸாகச்சா²வஸேன வினிச்ச²யகரணம். விமதி சி²ஜ்ஜதி ஏதாயாதி விமதிச்சே²த³னா. அனுமதியா புச்சா² அனுமதிபுச்சா². ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே’’திஆதி³புச்சா²ய ஹி ‘‘கிம் தும்ஹாகம் அனுமதீ’’தி அனுமதி புச்சி²தா ஹோதி. கதே²தும் கம்யதாய புச்சா² கதே²துகம்யதாபுச்சா².

லக்க²ணந்தி ஞாதும் இச்சி²தோ யோ கோசி ஸபா⁴வோ. அஞ்ஞாதந்தி யேன கேனசி ஞாணேன அஞ்ஞாதபா⁴வம் ஆஹ. அதி³ட்ட²ந்தி த³ஸ்ஸனபூ⁴தேன பச்சக்க²ம் விய அதி³ட்ட²தம். அதுலிதந்தி ‘‘ஏத்தகம் இத³’’ந்தி துலனபூ⁴தேன அதுலிததம். அதீரிதந்தி தீரணபூ⁴தேன அகதஞாணகிரியாஸமாபனதம். அவிபூ⁴தந்தி ஞாணஸ்ஸ அபாகடபா⁴வம். அவிபா⁴விதந்தி ஞாணேன அபாகடீகதபா⁴வம். இத⁴ தி³ட்ட²ஸம்ஸந்த³னாபுச்சா² அதி⁴ப்பேதா, ந அதி³ட்ட²ஜோதனா விமதிச்சே²த³னா சாதி.

கத²மயம் அத்தோ² விஞ்ஞாயதீதி ஆஹ ‘‘தே²ரோ ஹீ’’திஆதி³. ஸயம் வினிச்சி²னந்தோதி ஸயமேவ தேஸம் பஞ்ஹானம் அத்த²ம் விஸேஸேன நிச்சி²னந்தோ. இத³ம் ஸுத்தந்தி இத³ம் பஞ்சவீஸதிபஞ்ஹபடிமண்டி³தஸுத்தம், ந யம் கிஞ்சி அனவஸேஸேனேவ மத்த²கம் பாபேஸீதி. ‘‘ஸயமேவ பஞ்ஹம் ஸமுட்டா²பேத்வா ஸயம் வினிச்சி²னந்தோ’’தி ஏத்த² சதுக்கோடிகம் ப⁴வதீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஏகச்சோ ஹீ’’திஆதி³மாஹ. பஞ்ஹம் ஸமுட்டா²பேதும்யேவ ஸக்கோதீதி புச்ச²னவிதி⁴ம்யேவ ஜானாதி. ந நிச்சே²துந்தி நிச்சே²தும் ந ஸக்கோதி, விஸ்ஸஜ்ஜனவிதி⁴ம் ந ஜானாதீதி அத்தோ². விஸேஸட்டா²னந்தி அஞ்ஞேஹி அஸதி³ஸட்டா²னம். தே²ரேன ஸதி³ஸோதி தே²ரேன ஸதி³ஸோ ஸாவகோ நத்தி².

ஸம்ஸந்தி³த்வாதி ஸம்யோஜேத்வா ஸமானம் கத்வா, யதா² தத்த² ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் பவத்தம், ததா² தம் அவிலோமேத்வாதி அத்தோ². லீளாயந்தோதி லீளம் கரோந்தோ. த⁴ம்மகதி²கதாய அக்³க³பா⁴வப்பத்தியா தத்த² அப்படிஹதஞாணதாய பு³த்³த⁴லீளாய விய சதுன்னம் பரிஸானம் க³மனம் க³ண்ஹந்தோ த⁴ம்மகத²ம் கதே²தி.

இதோ வா ஏத்தோ வா அனுக்கமித்வாதி உக்³க³ஹிதகதா²மக்³க³தோ யத்த² கத்த²சி ஈஸகம்பி அனுக்கமித்வா உக்³க³ஹிதனியாமேனேவாதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘யட்டி²கோடி’’ந்திஆதி³. ஏகபதி³கந்தி ஏகபத³னிக்கே²பமத்தம். த³ண்ட³கஸேதுந்தி ஏகத³ண்ட³கமயம் ஸேதும். ஹேட்டா² ச உபரி ச ஸுத்தபதா³னம் ஆஹரணேன தேபிடகம் பு³த்³த⁴வசனம் ஹேட்டு²பரியம் கரோந்தோ. ஜாதஸ்ஸரஸதி³ஸஞ்ச கா³த²ம், ஸுத்தபத³ம் வா நிக்கி²பித்வா தத்த² நானாஉபமாகாரணானி ஆஹரந்தோ தானி ச தேஹி ஸுத்தபதே³ஹி போ³தே⁴ந்தோ ஸமுட்டா²பேந்தோ ‘‘ஜாதஸ்ஸரே பஞ்சவண்ணானி குஸுமானி பு²ல்லாபேந்தோ விய ஸினேருமத்த²கே வட்டிஸஹஸ்ஸம் ஜாலேந்தோ வியா’’தி வுத்தோ.

ஏகபது³த்³தா⁴ரேதி ஏகஸ்மிம் பது³த்³தா⁴ரணக்க²ணே. பத³வஸேன ஸட்டி² பத³ஸதஸஹஸ்ஸானி கா³தா²வஸேன பன்னரஸ கா³தா²ஸஹஸ்ஸானி. ஆகட்³டி⁴த்வா க³ண்ஹந்தோ வியாதி பச்சேகம் புப்பா²னி அனோசினித்வா வல்லிமேவ ஆகட்³டி⁴த்வா ஏகஜ்ஜ²ம் புப்பா²னி கத்வா க³ண்ஹந்தோ விய. தேனாஹ ‘‘ஏகப்பஹாரேனேவா’’தி. க³திமந்தானந்தி அதிஸயாய ஞாணக³தியா யுத்தானம். தி⁴திமந்தானந்தி தா⁴ரணப³லேன யுத்தானம்.

அனந்தனயுஸ்ஸத³ந்தி பச்சயுப்பன்னபா⁴ஸிதத்த²னிப்³பா³னவிபாககிரியாதி³வஸேன அனந்தபபே⁴தே³ விஸயே பவத்தியா அனந்தனயேஹி உஸ்ஸன்னம் உபசிதம். சதுரோக⁴னித்த²ரணத்தி²கானம் தித்தே² ட²பிதனாவா வியாதி யோஜனா. ஸஹஸ்ஸயுத்தஆஜஞ்ஞரதோ²தி வேஜயந்தரத²ம் ஸந்தா⁴ய வத³தி.

யஸ்மா புச்சா²யம் ப்³யாபனிச்சா²னயேன ‘‘து³ப்பஞ்ஞோ து³ப்பஞ்ஞோ’’தி ஆமேடி³தவஸேன வுத்தம், தஸ்மா த⁴ம்மஸேனாபதி புச்சி²தமத்த²ம் விஸ்ஸஜ்ஜேந்தோ புச்சா²ஸபா⁴கே³ன ‘‘நப்பஜானாதி நப்பஜானாதீ’’தி ஆமேடி³தவஸேனேவாஹ. தத்த² இதி-ஸத்³தோ³ காரணத்தோ²தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யஸ்மா நப்பஜானாதி, தஸ்மா து³ப்பஞ்ஞோதி வுச்சதீ’’தி ஆஹ. இத³ம் து³க்க²ந்தி இத³ம் உபாதா³னக்க²ந்த⁴பஞ்சகம் து³க்க²ம் அரியஸச்சம். தஞ்ச கோ² ருப்பனம் வேதி³யனம் ஸஞ்ஜானனம் அபி⁴ஸங்க²ரணம் விஜானனந்தி ஸங்கே²பதோ ஏத்தகம். இதோ உத்³த⁴ம் கிஞ்சி த⁴ம்மஜாதம் து³க்க²ம் அரியஸச்சம் நாம நத்தீ²தி யாதா²வஸரஸலக்க²ணதோ பவத்திக்கமதோ சேவ பீளனஸங்க²தஸந்தாபவிபரிணாமலக்க²ணதோ ச யதா²பூ⁴தம் அரியமக்³க³பஞ்ஞாய நப்பஜானாதி. அவஸேஸபச்சயஸமாக³மே உத³யதி உப்பஜ்ஜதி, ஸ்வாயம் ஸமுத³யோ ஸம்ஸாரபவத்திபா⁴வேனாதி ஆஹ ‘‘பவத்திது³க்க²பபா⁴விகா’’தி, து³க்க²ஸச்சஸ்ஸ உப்பாதி³காதி அத்தோ². யாதா²வஸரஸலக்க²ணதோதி யதா²பூ⁴தம் அனுபச்சே²த³கரணரஸதோ சேவ ஸம்பிண்ட³னனிதா³னஸம்யோக³பலிபோ³த⁴லக்க²ணதோ ச.

இத³ம் நாம டா²னம் பத்வாதி இத³ம் நாம அப்பவத்திகாரணம் ஆக³ம்ம. நிருஜ்ஜ²தீதி அனுப்பாத³னிரோத⁴வஸேன நிருஜ்ஜ²தி, தேனாஹ ‘‘உபி⁴ன்னம் அப்பவத்தீ’’தி. யாதா²வஸரஸலக்க²ணதோதி யதா²பூ⁴தம் அச்சுதிரஸதோ சேவ நிஸ்ஸரணவிவேகாஸங்க²தாமதலக்க²ணதோ ச. அயம் படிபதா³தி அயம் ஸம்மாதி³ட்டி²ஆதி³கா ஸமோதா⁴னலக்க²ணா படிபஜ்ஜதி ஏதாயாதி படிபதா³. து³க்க²னிரோத⁴ம் க³ச்ச²தீதி து³க்க²னிரோத⁴ம் நிப்³பா³னம் ஸச்சி²கிரியாபி⁴ஸமயவஸேன க³ச்ச²தி ஆரப்³ப⁴ பவத்ததி. யாதா²வஸரஸலக்க²ணதோதி யதா²பூ⁴தம் கிலேஸப்பஹானகரணஸரஸதோ சேவ நிய்யானஹேதுத³ஸ்ஸனாதி⁴பதேய்யலக்க²ணதோ ச நப்பஜானாதி. அனந்தரவாரேதி து³தியவாரே. இமினாவ நயேனாதி ‘‘இத³ம் து³க்க²ம், ஏத்தகம் து³க்க²’’ந்திஆதி³னா பட²மவாரே வுத்தனயேன. தத்த² ஹி து³ப்பஞ்ஞனித்³தே³ஸத்தா பஜானனபடிக்கே²பவஸேன தே³ஸனா ஆக³தா, இத⁴ பஞ்ஞவந்தனித்³தே³ஸத்தா பஜானனவஸேனாதி அயமேவ விஸேஸோ. ஏத்தா²தி து³தியவாரே.

ஸவனதோதி கம்மட்டா²னஸ்ஸ ஸவனதோ உக்³க³ண்ஹாதி. க³ந்த²ஸவனமுகே²ன ஹி தத³த்த²ஸ்ஸ உக்³க³ஹணம். ட²பேத்வா தண்ஹந்திஆதி³ தஸ்ஸ உக்³க³ஹணாகாரனித³ஸ்ஸனம். அபி⁴னிவிஸதீதி விபஸ்ஸனாபி⁴னிவேஸவஸேன அபி⁴னிவிஸதி விபஸ்ஸனாகம்மட்டா²னம் பட்ட²பேதி. நோ விவட்டேதி விவட்டே அபி⁴னிவேஸோ ந ஹோதி அவிஸயத்தா. அயந்தி சதுஸச்சகம்மட்டா²னிகோ.

பஞ்சக்க²ந்தா⁴தி பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴. க²ந்த⁴வஸேன விபஸ்ஸனாபி⁴னிவேஸஸ்ஸ சக்கா²தி³வஸேன வேத³னாதி³வஸேன ச ஸதிபி அனேகவித⁴த்தே ஸுகரம் ஸுவிஞ்ஞேய்யந்தி சதுதா⁴துமுகே²ன தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தா⁴துகம்மட்டா²னவஸேன ஓதரித்வா’’தி ஆஹ. ரூபந்தி வவத்த²பேதீதி ருப்பனட்டே²ன ரூபந்தி அஸங்கரதோ பரிச்சி²ந்த³தி. ததா³ரம்மணாதி தம் ரூபம் ஆரம்மணம் கத்வா பவத்தனகா. நாமந்தி வேத³னாதி³சதுக்கம் நமனட்டே²ன நாமந்தி வவத்தா²பேதி. யமகதாலக்க²ந்த⁴ம் பி⁴ந்த³ந்தோ விய யமகம் பி⁴ந்தி³த்வா ‘‘அரூபம், ரூபஞ்சா’’தி த்³வேவ இமே த⁴ம்மா, ந ஏத்த² கோசி அத்தா வா அத்தனியம் வாதி நாமரூபம் வவத்த²பேதி பரிச்சி²ந்த³தி பரிக்³க³ண்ஹாதி. ஏத்தாவதா தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴ த³ஸ்ஸிதா. தம் பனேதம் நாமரூபம் ந அஹேதுகம். யஸ்மா ஸப்³ப³ம் ஸப்³ப³த்த² ஸப்³ப³தா³ ச நத்தி², தஸ்மா ஸஹேதுகம். கீதி³ஸேன ஹேதுனா? ந இஸ்ஸராதி³விஸமஹேதுனா. யம் பனேத்த² வத்தப்³ப³ம், தம் விஸுத்³தி⁴மக்³க³ஸம்வண்ணனாயம் (விஸுத்³தி⁴. மஹாடீ. 2.447) வுத்தனயேன க³ஹேதப்³ப³ம். ஸஹேதுகத்தா ஏவ ஸபச்சயம். அவிஜ்ஜாத³யோதி அவிஜ்ஜாதண்ஹுபாதா³னகம்மாஹாராத³யோ. ஏவந்தி ‘‘தம் பனேத’’ந்திஆதி³னா வுத்தப்பகாரேன அவிஜ்ஜாதி³கே பச்சயே சேவ ரூபவேத³னாதி³கே பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மே ச வவத்த²பேத்வா பரிச்சி²ந்தி³த்வா பரிக்³க³ஹேத்வா. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘அவிஜ்ஜாஸமுத³யா ரூபஸமுத³யோ, தண்ஹாஸமுத³யா ரூபஸமுத³யோ’’தி (படி. ம. 1.50). ஏத்தாவதா கங்கா²விதரணவிஸுத்³தி⁴ம் த³ஸ்ஸேதி.

ஹுத்வாதி ஹேதுபச்சயஸமவாயே உப்பஜ்ஜித்வா. அபா⁴வட்டே²னாதி தத³னந்தரமேவ வினஸ்ஸனட்டே²ன. அனிச்சாதி அனிச்சா அத்³து⁴வா. அனிச்சலக்க²ணம் ஆரோபேதீதி தேஸு பஞ்சஸு க²ந்தே⁴ஸு அனிச்சதாஸங்கா²தம் ஸாமஞ்ஞலக்க²ணம் நிரோபேதி. ததோதி அனிச்சலக்க²ணாரோபனதோ பரம், ததோ வா அனிச்சபா⁴வதோ. உத³யப்³ப³யப்படிபீளனாகாரேனாதி உப்பாத³னிரோதே⁴ஹி பதி பதி அபி⁴க்க²ணம் பீளனாகாரேன ஹேதுனா து³க்கா² அனிட்டா², து³க்க²மா வா. அவஸவத்தனாகாரேனாதி கஸ்ஸசி வஸேன அவஸவத்தனாகாரேன. அனத்தாதி ந ஸயம் அத்தா, நாபி நேஸம் கோசி அத்தா அத்தீ²தி அனத்தாதி. திலக்க²ணம்ஆரோபேத்வாதி ஏவம் அனிச்சஸ்ஸ து³க்க²பா⁴வதோ, து³க்க²ஸ்ஸ ச அனத்தபா⁴வதோ க²ந்த⁴பஞ்சகே திவித⁴ம்பி ஸாமஞ்ஞலக்க²ணம் ஆரோபேத்வா. ஸம்மஸந்தோதி உத³யப்³ப³யஞாணுப்பத்தியா உப்பன்னே விபஸ்ஸனுபக்கிலேஸே பஹாய மக்³கா³மக்³க³ம் வவத்த²பேத்வா உத³யப்³ப³யஞாணாதி³விபஸ்ஸனாபடிபாடியா ஸங்கா²ரே ஸம்மஸந்தோ கோ³த்ரபு⁴ஞாணானந்தரம் லோகுத்தரமக்³க³ம் பாபுணாதி.

ஏகபடிவேதே⁴னாதி ஏகேனேவ ஞாணேன படிவிஜ்ஜ²னேன. படிவேதோ⁴ படிகா⁴தாபா⁴வேன விஸயே நிஸ்ஸங்க³சாரஸங்கா²தம் நிப்³பி³ஜ்ஜ²னம். அபி⁴ஸமயோ அவிரஜ்ஜி²த்வா அதி⁴க³மனஸங்கா²தோ அவபோ³தோ⁴. ‘‘இத³ம் து³க்க²ம், ஏத்தம் து³க்க²ம், ந இதோ பி⁴ய்யோ’’தி பரிச்சி²ந்தி³த்வா யாதா²வதோ ஜானனமேவ வுத்தனயேன படிவேதோ⁴தி பரிஞ்ஞாபடிவேதோ⁴, இத³ஞ்ச யதா² ஞாணே பவத்தே பச்சா² து³க்க²ஸ்ஸ ஸரூபாதி³பரிச்சே²தே³ ஸம்மோஹோ ந ஹோதி, ததா² பவத்திம் க³ஹேத்வா வுத்தம், ந பன மக்³க³ஞாணஸ்ஸ ‘‘இத³ம் து³க்க²’’ந்திஆதி³னா பவத்தனதோ. தேனாஹ ‘‘தஸ்மிஞ்சஸ்ஸ க²ணே’’திஆதி³. பஹீனஸ்ஸ புன அபஹாதப்³ப³தாய பகட்ட²ம் ஹானம் சஜனம் ஸமுச்சி²ந்த³னம் பஹானம், பஹானமேவ வுத்தனயேன படிவேதோ⁴தி பஹானபடிவேதோ⁴. அயம்பி யேன கிலேஸேன அப்பஹீயமானேன மக்³க³பா⁴வனாய ந ப⁴விதப்³ப³ம், அஸதி ச மக்³க³பா⁴வனாய யோ உப்பஜ்ஜேய்ய, தஸ்ஸ பத³கா⁴தம் கரோந்தஸ்ஸ அனுப்பத்தித⁴ம்மதம் ஆபாதே³ந்தஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ ததா²பவத்தியா படிகா⁴தாபா⁴வேன நிஸ்ஸங்க³சாரம் உபாதா³ய ஏவம் வுத்தோ. ஸச்சி²கிரியா பச்சக்க²கரணம் அனுஸ்ஸவாகாரபரிவிதக்காதி³கே முஞ்சித்வாவ ஸரூபதோ ஆரம்மணகரணம் ‘‘இத³ம் த’’ந்தி யாதா²வஸபா⁴வதோ க³ஹணம், ஸா ஏவ வுத்தனயேன படிவேதோ⁴தி ஸச்சி²கிரியாபடிவேதோ⁴. அயம்பி யஸ்ஸ ஆவரணஸ்ஸ அஸமுச்சி²ந்த³னதோ ஞாணம் நிரோத⁴ம் ஆலம்பி³தும் ந ஸக்கோதி, தஸ்ஸ ஸமுச்சி²ந்த³னதோ தம் ஸரூபதோ விபா⁴விதமேவ பவத்ததீதி ஏவம் வுத்தோ.

பா⁴வனா உப்பாத³னா வட்³ட⁴னா ச. தத்த² பட²மமக்³கே³ உப்பாத³னட்டே²ன பா⁴வனா, து³தியாதீ³ஸு வட்³ட⁴னட்டே²ன, உப⁴யத்தா²பி வா உப⁴யம் வேதி³தப்³ப³ம். பட²மமக்³கோ³பி ஹி யதா²ரஹம் வுட்டா²னகா³மினியம் பவத்தம் பரிஜானனாதி³ம் வட்³டே⁴ந்தோ பவத்தோதி தத்தா²பி வட்³ட⁴னட்டே²ன பா⁴வனாதி ஸக்கா விஞ்ஞாதும். து³தியாதீ³ஸுபி அப்பஹீனகிலேஸப்பஹானதோ புக்³க³லந்தரஸாத⁴னதோ ச உப்பாத³னட்டே²ன பா⁴வனா, ஸா ஏவ வுத்தனயேன படிவேதோ⁴தி பா⁴வனாபடிவேதோ⁴. அயம்பி யதா² ஞாணே பவத்தே பச்சா² மக்³க³த⁴ம்மானம் ஸரூபபரிச்சே²தே³ ஸம்மோஹோ ந ஹோதி, ததா² பவத்திம் க³ஹேத்வா வுத்தோ. திட்ட²ந்து தாவ யதா²தி⁴க³தா மக்³க³த⁴ம்மா, யதா²பவத்தேஸு ப²லேஸுபி அயம் யதா²தி⁴க³தஸச்சத⁴ம்மேஸு விய விக³தஸம்மோஹோவ ஹோதி ஸேக்கோ²பி ஸமானோ. தேன வுத்தம் – ‘‘தி³ட்ட²த⁴ம்மோ பத்தத⁴ம்மோ விதி³தத⁴ம்மோ பரியோகா³ள்ஹத⁴ம்மோ’’தி (மஹாவ. 27). யதா² சஸ்ஸ த⁴ம்மா தாஸம் ஜோதிதா யதா²தி⁴க³தஸச்சத⁴ம்மாவலம்பி³னியோ மக்³க³வீதி²தோ பரதோ மக்³க³ப²லபஹீனாவஸிட்ட²கிலேஸனிப்³பா³னானம் பச்சவேக்க²ணா பவத்தந்தி. து³க்க²ஸச்சத⁴ம்மா ஹி ஸக்காயதி³ட்டி²ஆத³யோ. அயஞ்ச அத்த²வண்ணனா பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயேனாதிஆதீ³ஸுபி விபா⁴வேதப்³பா³. கிச்சதோதி அஸம்மோஹதோ. நிரோத⁴ம் ஆரம்மணதோதி ஏத்த² ‘‘ஆரம்மணதோபீ’’தி பி-ஸத்³தோ³ லுத்தனித்³தி³ட்டோ² த³ட்ட²ப்³போ³ நிரோதே⁴பி அஸம்மோஹபடிவேத⁴ஸ்ஸ லப்³ப⁴னதோ. ஏதஸ்ஸாதி சதுஸச்சகம்மட்டா²னிகஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ.

பஞ்ஞவாதி நித்³தி³ட்டோ² நிப்பரியாயதோ பஞ்ஞவந்ததாய இத⁴ அதி⁴ப்பேதத்தா. பாளிதோதி த⁴ம்மதோ. அத்த²தோதி அட்ட²கதா²தோ. அனுஸந்தி⁴தோதி தஸ்மிம் தஸ்மிம் ஸுத்தே தம்தம்அனுஸந்தி⁴தோ. புப்³பா³பரதோதி புப்³பே³னாபரஸ்ஸ ஸம்ஸந்த³னதோ. ஸங்கீ³திக்கமேன சேத்த² புப்³பா³பரதா வேதி³தப்³பா³. தம்தம்தே³ஸனாயமேவ வா புப்³ப³பா⁴கே³ன அபரபா⁴க³ஸ்ஸ ஸம்ஸந்த³னதோ. விஞ்ஞாணசரிதோதி விஜானனசரிதோ வீமம்ஸனசரிதோ தேபிடகே பு³த்³த⁴வசனே விசாரணாசாரவேபுல்லதோ. பஞ்ஞவாதி ந வத்தப்³போ³ மக்³கே³னாக³தாய பஞ்ஞாய அபா⁴வதோ. அஜ்ஜ அஜ்ஜேவ அரஹத்தந்தி இத்தரம் அதிகி²ப்பமேவாதி அதி⁴ப்பாயோ. பஞ்ஞவாபக்க²ம் ப⁴ஜதி ஸேக்க²பரியாயஸப்³பா⁴வதோ. ஸுத்தே பன படிவேதோ⁴வ கதி²தோ ஸச்சாபி⁴ஸமயவஸேன ஆக³தத்தா.

ஏஸாதி அனந்தரே வுத்தோ அரியபுக்³க³லோ. கம்மகாரகசித்தந்தி பா⁴வனாகம்மஸ்ஸ பவத்தனகசித்தம். ஸுக²வேத³னம்பி விஜானாதீதி கோ வேதி³யதி, கஸ்ஸ வேத³னா, கிம்காரணா வேத³னா, ஸோபி கஸ்ஸசி அபா⁴வக்³க³ஹணமுகே²ன ஸுக²ம் வேத³னம் ஸபா⁴வதோ ஸமுத³யதோ அத்த²ங்க³மதோ அஸ்ஸாத³தோ ஆதீ³னவதோ ச யதா²பூ⁴தம் பரிச்சி²ந்த³ந்தோ பரிக்³க³ண்ஹந்தோ ஸுக²ம் வேத³னம் விஜானாதி நாம. ஸேஸபத³த்³வயேபி ஏஸேவ நயோ. யஸ்மா ‘‘ஸதிபட்டா²னே’’தி இமினா ஸதிபட்டா²னகத²ம் உபலக்கே²தி. தாய ஹி தத³த்தோ² வேதி³தப்³போ³, தஸ்மா தம்ஸம்வண்ணனாயம்பி (தீ³. நி. டீ. 2.380) வுத்தனயேன தஸ்ஸத்தோ² வேதி³தப்³போ³. காமஞ்சேதம் விஞ்ஞாணம் வேத³னாதோ அஞ்ஞம்பி ஆரம்மணம் விஜானாதி, அனந்தரவாரே பன ரூபமுகே²ன விபஸ்ஸனாபி⁴னிவேஸஸ்ஸ த³ஸ்ஸிதத்தா இத⁴ அரூபமுகே²ன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸுக²ந்திபி விஜானாதீ’’திஆதி³னா நித்³தி³ட்ட²ம், புச்ச²ந்தஸ்ஸ வா அஜ்ஜா²ஸயவஸேன.

ஸம்ஸட்டா²தி ஸம்பயுத்தா. தேனாஹ ‘‘ஏகுப்பாதா³தி³லக்க²ணேன ஸம்யோக³ட்டே²னா’’தி. விஸம்ஸட்டா²தி விப்பயுத்தா. பி⁴ந்தி³த்வாதி அஞ்ஞபூ⁴மிகஸ்ஸ அஞ்ஞபூ⁴மித³ஸ்ஸனேனேவ வினாஸேத்வா, ஸம்பி⁴ந்தி³த்வா வா. ஸம்ஸட்ட²பா⁴வம் புச்ச²தீதி தம்சித்துப்பாத³பரியாபன்னானம் பஞ்சவிஞ்ஞாணானம் ஸம்ஸட்ட²பா⁴வம் புச்ச²தி. யதி³ ஏவம் கத²ம் புச்சா²ய அவஸரோ விஸம்ஸட்ட²பா⁴வாஸங்காய ஏவ அபா⁴வதோ? ந, சித்துப்பாத³ந்தரக³தானம் மக்³க³பஞ்ஞாமக்³க³விஞ்ஞாணானம் விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாவிபஸ்ஸனாவிஞ்ஞாணானஞ்ச வோமிஸ்ஸகஸம்ஸட்ட²பா⁴வஸ்ஸ லப்³ப⁴மானத்தா. வினிவட்டேத்வாதி அஞ்ஞமஞ்ஞதோ விவேசேத்வா. நானாகரணம் த³ஸ்ஸேதும் ந ஸக்காதி இத³ம் கேவலம் ஸம்ஸட்ட²பா⁴வமேவ ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ந ஸபா⁴வபே⁴த³ம், ஸபா⁴வபே⁴த³தோ பன நானாகரணம் நேஸம் பாகடமேவ. தேனாஹ ‘‘ஆரம்மணதோ வா வத்து²தோ வா உப்பாத³தோ வா நிரோத⁴தோ வா’’தி. இதா³னி தமேவ ஸபா⁴வபே⁴த³ம் விஸயபே⁴தே³ன ஸுட்டு² பாகடம் கத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தேஸம் தேஸம் பனா’’திஆதி³ வுத்தம். விஸயோதி பவத்திட்டா²னம் இஸ்ஸரியபூ⁴மி, யேன சித்தபஞ்ஞானம் தத்த² தத்த² புப்³ப³ங்க³மதா வுச்சதி.

காமஞ்ச விபஸ்ஸனாபி பஞ்ஞாவஸேனேவ கிச்சகாரீ, மக்³கோ³பி விஞ்ஞாணஸஹிதோவ, ந கேவலோ, யதா² பன லோகியத⁴ம்மேஸு சித்தம் பதா⁴னம் தத்த²ஸ்ஸ தோ⁴ரய்ஹபா⁴வேன பவத்திஸப்³பா⁴வதோ. ததா² ஹி தம் ‘‘ச²த்³வாராதி⁴பதி ராஜா’’தி (த⁴. ப. அட்ட². 2.181) வுச்சதி, ஏவம் லோகுத்தரத⁴ம்மேஸு பஞ்ஞா பதா⁴னா படிபக்க²வித⁴மனஸ்ஸ விஸேஸதோ தத³தீ⁴னத்தா. ததா² ஹி மக்³க³த⁴ம்மே ஸம்மாதி³ட்டி² ஏவ பட²மம் க³ஹிதா. அயஞ்ச நேஸம் விஸயவஸேன பவத்திபே⁴தோ³, ததா² ச பஞ்ஞாபனவிதி⁴ ந கேவலம் தே²ரேஹேவ த³ஸ்ஸிதோ, அபிச கோ² ப⁴க³வதாபி த³ஸ்ஸிதோதி விபா⁴வேந்தோ ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴பீ’’திஆதி³மாஹ. யத்த² பஞ்ஞா ந லப்³ப⁴தி, தத்த² சித்தவஸேன புச்ச²னே வத்தப்³ப³மேவ நத்தி² யதா² ‘‘கிம்சித்தோ த்வம் பி⁴க்கூ²’’திஆதீ³ஸு (பாரா. 132-135). யத்த² பன பஞ்ஞா லப்³ப⁴தி, தத்தா²பி சித்தவஸேன ஜோதனா ஹோதி யதா² – ‘‘அஜ்ஜ²த்தமேவ சித்தம் ஸண்ட²பேதி ஸன்னிஸாதே³தி ஏகோதி³ம் கரோதி ஸமாத³ஹதி (ஸம். நி. 4.332), யஸ்மிம் ஸமயே காமாவசரம் குஸலம் சித்தம் உப்பன்னம் ஹோதீ’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. 1). அட்ட²கதா²யம் பன லோகியத⁴ம்மேஸு சித்தவஸேன, லோகுத்தரத⁴ம்மேஸு பஞ்ஞாவஸேன சோத³னம் ப்³யதிரேகமுகே²ன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கதமா தே பி⁴க்கு² பஞ்ஞா அதி⁴க³தா’’திஆதி³ வுத்தம். யேபு⁴ய்யவஸேன சேதம் வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ததா² ஹி கத்த²சி லோகியத⁴ம்மா பஞ்ஞாஸீஸேனபி நித்³தி³ஸீயந்தி – ‘‘பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ லாபி⁴னோ காமஸஹக³தா ஸஞ்ஞாமனஸிகாரா ஸமுதா³சரந்தி ஹானபா⁴கி³னீ பஞ்ஞா’’திஆதீ³ஸு (படி. ம. 1.1). ஸஞ்ஞாஸீஸேனபி – ‘‘உத்³து⁴மாதகஸஞ்ஞாதி வா ஸேஸரூபாரூபஸஞ்ஞாதி வா இமே த⁴ம்மா ஏகத்தா², உதா³ஹு நானத்தா²’’திஆதீ³ஸு (பாரா. அட்ட². 45.பத³பா⁴ஜனீயவண்ணனா). ததா² லோகுத்தரத⁴ம்மாபி கத்த²சி சித்தஸீஸேன நித்³தி³ஸீயந்தி – ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே லோகுத்தரம் சித்தம் பா⁴வேதீ’’தி (த⁴. ஸ. 277), ததா² ப²ஸ்ஸாதி³ஸீஸேனபி – ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே லோகுத்தரம் ப²ஸ்ஸம் பா⁴வேதி, வேத³னம் ஸஞ்ஞம் சேதனம் பா⁴வேதீ’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ஸ. 277).

சதூஸு ஸோதாபத்தியங்கே³ஸூதி ஸப்புரிஸஸேவனா, ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம், யோனிஸோமனஸிகாரோ, த⁴ம்மானுத⁴ம்மபடிபத்தீதி இமேஸு சதூஸு ஸோதாபத்திமக்³க³ஸ்ஸ காரணேஸு. காமம் சேதேஸு ஸதிஆத³யோபி த⁴ம்மா இச்சி²தப்³பா³வ தேஹி வினா தேஸம் அஸம்ப⁴வதோ, ததா²பி சேத்த² ஸத்³தா⁴ விஸேஸதோ கிச்சகாரீதி வேதி³தப்³பா³. ஸத்³தோ³ ஏவ ஹி ஸப்புரிஸே பயிருபாஸதி, ஸத்³த⁴ம்மம் ஸுணாதி, யோனிஸோ ச மனஸி கரோதி, அரியமக்³க³ஸ்ஸ ச அனுத⁴ம்மம் படிபஜ்ஜதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ஏத்த² ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் த³ட்ட²ப்³ப³’’ந்தி. இமினா நயேன ஸேஸிந்த்³ரியேஸுபி அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. சதூஸு ஸம்மப்பதா⁴னேஸூதி சதுப்³பி³த⁴ஸம்மப்பதா⁴னபா⁴வனாய. சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸூதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஏத்த² ச ஸோதாபத்தியங்கே³ஸு ஸத்³தா⁴ விய ஸம்மப்பதா⁴னபா⁴வனாய வீரியம் விய ச ஸதிபட்டா²னபா⁴வனாய – ‘‘ஸதிமா வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸ’’ந்தி (தீ³. நி. 2.373; ம. நி. 1.106; ஸம். நி. 5.384, 407) வசனதோ புப்³ப³பா⁴கே³ கிச்சதோ ஸதி அதி⁴கா இச்சி²தப்³பா³. ஏவம் ஸமாதி⁴கம்மிகஸ்ஸ ஸமாதி⁴, ‘‘அரியஸச்சபா⁴வனா பஞ்ஞாபா⁴வனா’’தி கத்வா தத்த² பஞ்ஞா புப்³ப³பா⁴கே³ அதி⁴கா இச்சி²தப்³பா³தி பாகடோயமத்தோ², அதி⁴க³மக்க²ணே பன ஸமாதி⁴பஞ்ஞானம் விய ஸப்³பே³ஸம்பி இந்த்³ரியானம் ஸத்³தா⁴தீ³னம் ஸமரஸதாவ இச்சி²தப்³பா³. ததா² ஹி ‘‘ஏத்த² ஸத்³தி⁴ந்த்³ரிய’’ந்திஆதி³னா தத்த² தத்த² ஏத்த²க்³க³ஹணம் கதம். ஏவந்தி யம் டா²னம், தம் இந்த்³ரியஸமத்தாதி³ம் பச்சாமஸதி. ஸவிஸயஸ்மிம்யேவாதி அத்தனோ அத்தனோ விஸயே ஏவ. லோகியலோகுத்தரா த⁴ம்மா கதி²தாதி லோகியத⁴ம்மா லோகுத்தரத⁴ம்மா ச தேன தேன பவத்திவிஸேஸேன கதி²தா. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ஸத்³தா⁴பஞ்சமேஸு இந்த்³ரியேஸு ஸஹ பவத்தமானேஸு தத்த² தத்த² விஸயே ஸத்³தா⁴தீ³னம் கிச்சாதி⁴கதாய தஸ்ஸ தஸ்ஸேவ த³ட்ட²ப்³ப³தா வுத்தா, ந ஸப்³பே³ஸம். ஏவம் அஞ்ஞேபி லோகியலோகுத்தரா த⁴ம்மா யதா²ஸகம் விஸயே பவத்திவிஸேஸவஸேன போ³தி⁴தாதி.

இதா³னி ஸத்³தா⁴தீ³னம் இந்த்³ரியானம் தத்த² தத்த² அதிரேககிச்சதம் உபமாய விபா⁴வேதும் ‘‘யதா² ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்ரித³ம் உபமாஸம்ஸந்த³னம் ராஜபஞ்சமா ஸஹாயா விய விமுத்திபரிபாசகானி பஞ்சிந்த்³ரியானி. நேஸம் கீளனத்த²ம் ஏகஜ்ஜ²ம் வீதி²ஓதரணம் விய இந்த்³ரியானம் ஏகஜ்ஜ²ம் விபஸ்ஸனாவீதி²ஓதரணம். ஸஹாயேஸு பட²மாதீ³னம் யதா²ஸககே³ஹேவ விசாரணா விய ஸத்³தா⁴தீ³னம் ஸோதாபத்திஅங்கா³தீ³னி பத்வா புப்³ப³ங்க³மதா. ஸஹாயேஸு இதரேஸம் தத்த² தத்த² துண்ஹீபா⁴வோ விய ஸேஸிந்த்³ரியானம் தத்த² தத்த² தத³ன்வயதா. தஸ்ஸ புப்³ப³ங்க³மபூ⁴தஸ்ஸ இந்த்³ரியஸ்ஸ கிச்சானுக³ததா. ந ஹி ததா³ தேஸம் ஸஸம்பா⁴ரபத²வீஆதீ³ஸு ஆபாதீ³னம் விய கிச்சம் பாகடம் ஹோதி, ஸத்³தா⁴தீ³னம்யேவ பன கிச்சம் விபூ⁴தம் ஹுத்வா திட்ட²தி புரேதரம் ததா²பச்சயேஹி சித்தஸந்தானஸ்ஸ அபி⁴ஸங்க²தத்தா. ஏத்த² ச விபஸ்ஸனாகம்மிகஸ்ஸ பா⁴வனா விஸேஸதோ பஞ்ஞுத்தராதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ராஜானம் நித³ஸ்ஸனம் கத்வா பஞ்ஞிந்த்³ரியம் வுத்தம். இதீதிஆதி³ யதா²தி⁴க³தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ நிக³மனம்.

மக்³க³விஞ்ஞாணம்பீதி அரியமக்³க³ஸஹக³தம் அபசயகா³மிவிஞ்ஞாணம்பி. ததே²வ தம் விஜானாதீதி ஸச்சத⁴ம்மம் ‘‘இத³ம் து³க்க²’’ந்திஆதி³னா நயேனேவ விஜானாதி ஏகசித்துப்பாத³பரியாபன்னத்தா மக்³கா³னுகூலத்தா ச. யம் விஜானாதீதி ஏத்த² விஜானனபஜானனானி விபஸ்ஸனாசித்துப்பாத³பரியாபன்னானி அதி⁴ப்பேதானி, ந ‘‘யம் பஜானாதீ’’தி ஏத்த² விய மக்³க³சித்துப்பாத³பரியாபன்னாதி ஆஹ ‘‘யம் ஸங்கா²ரக³த’’ந்திஆதி³. ததே²வாதி ‘‘அனிச்ச’’ந்திஆதி³னா நயேன. ஏகசித்துப்பாத³பரியாபன்னத்தா விபஸ்ஸனாபா⁴வதோ ச ஸமானபச்சயேஹி ஸஹ பவத்திகதா ஏகுப்பாத³தா, ததோ ஏவ ஏகஜ்ஜ²ம் ஸஹேவ நிருஜ்ஜ²னம் ஏகனிரோத⁴தா, ஏகம்யேவ வத்து²ம் நிஸ்ஸாய பவத்தி ஏகவத்து²கதா, ஏகம்யேவ ஆரம்மணம் ஆரப்³ப⁴ பவத்தி ஏகாரம்மணதா. ஹேதும்ஹி சேதம் கரணவசனம். தேன ஏகுப்பாதா³தி³தாய ஸம்ஸட்ட²பா⁴வம் ஸாதே⁴தி. அனவஸேஸபரியாதா³னஞ்சேதம், இதோ தீஹிபி ஸம்பயுத்தலக்க²ணம் ஹோதியேவ.

மக்³க³பஞ்ஞம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ஸா ஹி ஏகந்ததோ பா⁴வேதப்³பா³, ந பரிஞ்ஞேய்யா, பஞ்ஞாய பன பா⁴வேதப்³ப³தாய தம்ஸம்பயுத்தத⁴ம்மாபி தக்³க³திகாவ ஹோந்தீதி ஆஹ ‘‘தம்ஸம்பயுத்தம் பனா’’திஆதி³. கிஞ்சாபி விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாய பா⁴வனாவஸேன பவத்தனதோ தம்ஸம்பயுத்தவிஞ்ஞாணம்பி ததே²வ பவத்ததி, தஸ்ஸ பன பரிஞ்ஞேய்யபா⁴வானதிவத்தனதோ பரிஞ்ஞேய்யதா வுத்தா. தேனேவாஹ – ‘‘யம்பி தம் த⁴ம்மட்டி²திஞாணம், தம்பி க²யத⁴ம்மம் வயத⁴ம்மம் விராக³த⁴ம்மம் நிரோத⁴த⁴ம்ம’’ந்தி.

450. ஏவம் ஸந்தேபீதி வேத³னாதி ஏவம் ஸாமஞ்ஞக்³க³ஹணே ஸதிபி. தேபூ⁴மிகஸம்மஸனசாரவேத³னாவாதி பூ⁴மித்தயபரியாபன்னா, ததோ ஏவ ஸம்மஸனஞாணஸ்ஸ கோ³சரபூ⁴தா வேத³னா ஏவ அதி⁴ப்பேதா ஸப்³ரஹ்மசாரீனம் உபகாராவஹபா⁴வேன தே³ஸனாய ஆரத்³த⁴த்தா. ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘சதுரோக⁴னித்த²ரணத்தி²கான’’ந்திஆதி³. ஏஸ நயோ பஞ்ஞாயபி. இத⁴ ஸுகா²தி³ஸத்³தா³ ததா³ரம்மணவிஸயாதி இமமத்த²ம் ஸுத்தேன ஸாதே⁴தும் ‘‘ரூபஞ்ச ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். ஏகந்தது³க்க²ந்தி ஏகந்தேனேவ அனிட்ட²ம், ததோ ஏவ து³க்க²மதாய து³க்க²ம். ஆரம்மணகரணவஸேன து³க்க²வேத³னாய அனுபதிதம், ஓதிண்ணஞ்சாதி து³க்கா²னுபதிதம், து³க்கா²வக்கந்தம். ஸுகே²ன அனவக்கந்தம் அப⁴விஸ்ஸாதி யோஜனா. நயித³ந்தி ஏத்த² இத³ந்தி நிபாதமத்தம். ஸாரஜ்ஜேய்யுந்தி ஸாராக³ம் உப்பாதே³ய்யும். ஸுக²ந்தி ஸபா⁴வதோ ச இட்ட²ம். ஸாராகா³ ஸம்யுஜ்ஜந்தீதி ப³ஹலராக³ஹேது யதா²ரஹம் த³ஸஹிபி ஸம்யோஜனேஹி ஸம்யுஜ்ஜந்தி. ஸம்யோகா³ ஸம்கிலிஸ்ஸந்தீதி ததா² ஸம்யுத்ததாய தண்ஹாஸம்கிலேஸாதி³வஸேன ஸம்கிலிஸ்ஸந்தி, விபா³தீ⁴யந்தி உபதாபீயந்தி சாதி அத்தோ². ஆரம்மணந்தி இட்ட²ம், அனிட்ட²ம், மஜ்ஜ²த்தஞ்ச ஆரம்மணம் யதா²க்கமம் ஸுக²ம், து³க்க²ம், அது³க்க²மஸுக²ந்தி கதி²தம். ஏவம் அவிஸேஸேன பஞ்சபி க²ந்தே⁴ ஸுகா²தி³ஆரம்மணபா⁴வேன த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி வேத³னா ஏவ ஸுகா²தி³ஆரம்மணபா⁴வேன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபிசா’’திஆதி³ வுத்தம். பாகதிகபசுரஜனவஸேனாயம் கதி²தாதி கத்வா ‘‘புரிமம் ஸுக²ம் வேத³னம் ஆரம்மணம் கத்வா’’தி வுத்தம். விஸேஸலாபீ⁴ பன அனாக³தம்பி ஸுக²ம் வேத³னம் ஆரம்மணம் கரோதேவ. வுத்தமேதம் ஸதிபட்டா²னவண்ணனாயம் (தீ³. நி. அட்ட². 2.380; ம. நி. அட்ட². 1.79). வேத³னாய ஹி ஆரம்மணம் வேதி³யந்தியா தம்ஸமங்கீ³புக்³க³லோ வேதே³தீதி வோஹாரமத்தம் ஹோதி.

ஸப்³ப³ஸஞ்ஞாயாதி ஸப்³பா³யபி சதுபூ⁴மிகஸஞ்ஞாய. ஸப்³ப³த்த²கஸஞ்ஞாயாதி ஸப்³ப³ஸ்மிம் சித்துப்பாதே³ பவத்தனகஸஞ்ஞாய. வத்தே² வாதி வா-ஸத்³தே³ன வண்ணதா⁴தும் ஸங்க³ண்ஹாதி. பாபேந்தோதி பா⁴வனம் உபசாரம் வா அப்பனம் வா உபனேந்தோ. உப்பஜ்ஜனகஸஞ்ஞாபீதி ‘‘நீலம் ரூபம், ரூபாரம்மணம் நீல’’ந்தி உப்பஜ்ஜனகஸஞ்ஞாபி.

அஸப்³ப³ஸங்கா³ஹிகத்தாதி ஸப்³பே³ஸம் வேத³னாஸஞ்ஞாவிஞ்ஞாணானம் அஸங்க³ஹிதத்தா. தக்கக³தந்தி ஸுத்தகந்தனகதக்கம்ஹி, ஸுத்தவத்தனகதக்கம்ஹி வா வேட²னவஸேன டி²தம். பரிவட்டகாதி³க³தந்தி ஸுத்தவேட²னபரிவட்டகாதி³க³தம். விஸ்ஸட்ட²த்தாவ ந க³ஹிதா, யத³க்³கே³ன பஞ்ஞா விஞ்ஞாணேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்பயோக³ம் லபா⁴பிதா, தத³க்³கே³ன வேத³னாஸஞ்ஞாஹிபி ஸம்பயோக³ம் லபா⁴பிதா ஏவாதி. ததே³வ ஸஞ்ஜானாதி ஸம்ஸட்ட²பா⁴வதோ.

ஸஞ்ஜானாதி விஜானாதீதி ஏத்த² ‘‘பஜானாதீ’’தி பத³ம் ஆனேத்வா வத்தப்³ப³ம் பஜானனவஸேனபி விஸேஸஸ்ஸ வக்க²மானத்தா. ஜானாதீதி அயம் ஸத்³தோ³ ச லத்³த³தோயேவேத்த² அவிஸேஸோ, அத்த²தோ பன விஸேஸதோ இச்சி²தப்³போ³. அனேகத்த²த்தா ஹி தா⁴தூனம் தேன ஆக்²யாதபதே³ன நாமபதே³ன ச வுத்தமத்த²ம் உபஸக்³க³பத³ம் ஜோதகபா⁴வேன விஸேஸேதி, ந வாசகபா⁴வேன. தேனாஹ ‘‘தஸ்ஸபி ஜானனத்தே² விஸேஸோ வேதி³தப்³போ³’’தி. ஏதேன ஸஞ்ஞாவிஞ்ஞாணபஞ்ஞாபதா³னி அந்தோக³த⁴ஜானனத்தே² யதா²ஸகம் விஸிட்ட²விஸயே ச நிட்டா²னீதி த³ஸ்ஸேதி. தேனேவாஹ ‘‘ஸஞ்ஞா ஹீ’’திஆதி³. ஸஞ்ஜானனமத்தமேவாதி ஏத்த² மத்த-ஸத்³தே³ன விஸேஸனிவத்திஅத்தே²ன விஜானனபஜானனாகாரே நிவத்தேதி, ஏவ-ஸத்³தே³ன கதா³சிபி இமிஸ்ஸா தே விஸேஸா நத்தே²வாதி அவதா⁴ரேதி. தேனேவாஹ ‘‘அனிச்சம் து³க்க²’’ந்திஆதி³. தத்த² விஞ்ஞாணகிச்சம்பி காதும் அஸக்கோந்தீ ஸஞ்ஞா குதோ பஞ்ஞாகிச்சம் கரேய்யாதி ‘‘லக்க²ணபடிவேத⁴ம் பாபேதும் ந ஸக்கோதி’’ச்சேவ வுத்தம், ந வுத்தம் ‘‘மக்³க³பாதுபா⁴வ’’ந்தி.

ஆரம்மணே பவத்தமானம் விஞ்ஞாணம் ந ஸஞ்ஞா விய நீலபீதாதி³மத்தஸஞ்ஜானனவஸேன பவத்ததி, அத² கோ² தத்த² அஞ்ஞம்பி தாதி³ஸம் விஸேஸம் ஜானந்தமேவ பவத்ததீதி ஆஹ ‘‘விஞ்ஞாண’’ந்திஆதி³. கத²ம் பன விஞ்ஞாணம் லக்க²ணபடிவேத⁴ம் பாபேதீதி? பஞ்ஞாய த³ஸ்ஸிதமக்³கே³ன. லக்க²ணாரம்மணிகவிபஸ்ஸனாய ஹி அனேகவாரம் லக்க²ணானி படிவிஜ்ஜி²த்வா பவத்தமானாய பகு³ணபா⁴வதோ பரிசயவஸேன ஞாணவிப்பயுத்தசித்தேனபி விபஸ்ஸனா ஸம்ப⁴வதி, யதா² தம் பகு³ணஸ்ஸ க³ந்த²ஸ்ஸ அஜ்ஜ²யனே தத்த² தத்த² க³தாபி வாரா ந உபதா⁴ரீயந்தி. ‘‘லக்க²ணபடிவேத⁴’’ந்தி ச லக்க²ணானம் ஆரம்மணகரணமத்தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ந படிவிஜ்ஜ²னம். உஸ்ஸக்கித்வாதி உத³யப்³ப³யஞாணாதி³ஞாணபடிபாடியா ஆரபி⁴த்வா. மக்³க³பாதுபா⁴வம் பாபேதும் ந ஸக்கோதி அஸம்போ³த⁴ஸபா⁴வத்தா. ஆரம்மணம்பி ஸஞ்ஜானாதி அவபு³ஜ்ஜ²னவஸேனேவ, ந ஸஞ்ஜானனமத்தேன. ததா² லக்க²ணபடிவேத⁴ம்பி பாபேதி, ந விஜானனமத்தேன, அத்தனோ பன அஞ்ஞாஸாதா⁴ரணேன ஆனுபா⁴வேன உஸ்ஸக்கித்வா மக்³க³பாதுபா⁴வம்பி பாபேதி.

இதா³னி யதா²வுத்தமத்த²ம் உபமாய விபா⁴வேதும் ‘‘யதா² ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² அஜாதபு³த்³தீ⁴தி அஸஞ்ஜாதப்³யவஹாரபு³த்³தி⁴. உபபோ⁴க³பரிபோ⁴க³ந்தி உபபோ⁴க³பரிபோ⁴கா³ரஹம், உபபோ⁴க³பரிபோ⁴க³வத்தூ²னம் படிலாப⁴யோக்³க³ந்தி அத்தோ². கூடோதி கஹாபணபதிரூபகோ தம்ப³கம்ஸாதி³மயோ. சே²கோதி மஹாஸாரோ. கரதோதி அட்³ட⁴ஸாரோ. ஸண்ஹோதி முது³ஜாதிகோ ஸமஸாரோ. இதி-ஸத்³தோ³ ஆதி³அத்தோ². தேன பாத³ஸாரபரோபாத³ஸாரஅட்³ட⁴ஸாராதீ³னம் ஸங்க³ஹோ. ஜானந்தோ ச பன நம் ரூபம் தி³ஸ்வாபி…பே… அஸுகாசரியேன கதோதிபி ஜானாதி ததா² ஹேரஞ்ஞிகக³ந்த²ஸ்ஸ ஸுக்³க³ஹிதத்தா. ஏவமேவந்திஆதி³ உபமாஸம்ஸந்த³னம். ஸஞ்ஞாவிபா⁴க³ம் அகத்வா பிண்ட³வஸேனேவ ஆரம்மணஸ்ஸ க³ஹணதோ தா³ரகஸ்ஸ கஹாபணத³ஸ்ஸனஸதி³ஸா வுத்தா. ததா² ஹி ஸா யதா²உபட்டி²தவிஸயபத³ட்டா²னா வுச்சதி. விஞ்ஞாணம் ஆரம்மணே ஏகச்சவிஸேஸக்³க³ஹணஸமத்த²பா⁴வதோ கா³மிகபுரிஸகஹாபணத³ஸ்ஸனஸதி³ஸம் வுத்தம். பஞ்ஞா பன ஆரம்மணே அனவஸேஸாவபோ³த⁴தோ ஹேரஞ்ஞிககஹாபணத³ஸ்ஸனஸதி³ஸா வுத்தா. நேஸந்தி ஸஞ்ஞாவிஞ்ஞாணபஞ்ஞானம். விஸேஸோதி ஸபா⁴வவிஸேஸோ. து³ப்படிவிஜ்ஜோ² பகதிபஞ்ஞாய. இமினாவ நேஸம் அச்சந்தஸுகு²மதம் த³ஸ்ஸேதி.

ஏகாரம்மணே பவத்தமானானந்தி ஏகஸ்மிம்யேவ ஆரம்மணே பவத்தமானானம். தேன அபி⁴ன்னவிஸயாபி⁴ன்னகாலதாத³ஸ்ஸனேன அவினிப்³போ⁴க³வுத்திதம் விபா⁴வேந்தோ து³ப்படிவிஜ்ஜ²தம்யேவ உல்லிங்கே³தி. வவத்தா²னந்தி அஸங்கரதோ ட²பனம். அயம் ப²ஸ்ஸோ…பே… இத³ம் சித்தந்தி நித³ஸ்ஸனமத்தமேதம். இதி-ஸத்³தோ³ வா ஆதி³அத்தோ². தேன ஸேஸத⁴ம்மானம்பி ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. இத³ந்தி அரூபீனம் த⁴ம்மானம் வவத்தா²னகரணம். ததோதி யம் வுத்தம் திலதேலாதி³உத்³த⁴ரணம், ததோ. யதி³ து³க்கரதரம், கத²ம் தந்தி ஆஹ ‘‘ப⁴க³வா பனா’’திஆதி³.

451. நிஸ்ஸடேனாதி நிக்க²ந்தேன அதம்ஸம்ப³ந்தே⁴ன. பரிச்சத்தேனாதி பரிச்சத்தஸதி³ஸேன பச்சயபா⁴வானுபக³மனேன பச்சயுப்பன்னஸம்ப³ந்தா⁴பா⁴வதோ. நிஸ்ஸக்கவசனம் அபாதா³னதீ³பனதோ. கரணவசனம் கத்துஅத்த²தீ³பனதோ. காமாவசரமனோவிஞ்ஞாணம் ந நியமதோ ‘‘இத³ம் நாம பஞ்சத்³வாரிகாஸம்ப³ந்தா⁴’’தி ஸக்கா வத்தும், ரூபாவசரவிஞ்ஞாணம் பன ந ததா²தி, தஸ்ஸேவ பஞ்சஹி இந்த்³ரியேஹி நிஸ்ஸடதா வுத்தாதி ஆஹ ‘‘ரூபாவசரசதுத்த²ஜ்ஜா²னசித்தேனா’’தி. சதுத்த²ஜ்ஜா²னக்³க³ஹணம் தஸ்ஸேவ அரூபாவசரஸ்ஸ பத³ட்டா²னபா⁴வதோ. பரிஸுத்³தே⁴னாதி விஸேஸதோ அஸம்கிலேஸிகத்தாவ. தஞ்ஹி விக³தூபக்கிலேஸதாய விஸேஸதோ பரிஸுத்³த⁴ம். தேனாஹ ‘‘நிருபக்கிலேஸேனா’’தி. ஜானிதப்³ப³ம் நேய்யம், ஸபரஸந்தானேஸு இத³ம் அதிஸயம் ஜானிதப்³ப³தோ பு³ஜ்ஜி²தப்³ப³ம் போ³தே⁴தப்³ப³ம் வாதி அத்தோ². நேய்யந்தி வா அத்தனோ ஸந்தானே நேதப்³ப³ம் பவத்தேதப்³ப³ந்தி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘நிப்³ப³த்தேதும் ஸக்கா ஹோதி. ஏத்த² டி²தஸ்ஸ ஹி ஸா இஜ்ஜ²தீ’’தி. பாடியேக்கந்தி விஸும் விஸும், அனுபத³த⁴ம்மவஸேனாதி அத்தோ². அபி⁴னிவேஸாபா⁴வதோதி விபஸ்ஸனாபி⁴னிவேஸஸ்ஸ அஸம்ப⁴வதோ. கலாபதோ நயதோதி கலாபஸம்மஸனஸங்கா²ததோ நயவிபஸ்ஸனதோ. பி⁴க்கு²னோதி ஸாவகஸ்ஸ. ஸாவகஸ்ஸேவ ஹி தத்ர அனுபத³த⁴ம்மவிபஸ்ஸனா ந ஸம்ப⁴வதி, ந ஸத்து². தேனாஹ ‘‘தஸ்மா’’திஆதி³. விஸ்ஸஜ்ஜேஸீதி தப்படிப³த்³த⁴ச²ந்த³ராக³ப்பஹானேன பஜஹதி.

ஹத்த²க³தத்தாதி ஹத்த²க³தஸதி³ஸத்தா, ஆஸன்னத்தாதி அத்தோ². யதா³ ஹி லோகனாதோ² போ³தி⁴மூலே அபராஜிதபல்லங்கே நிஸின்னோ – ‘‘கிச்ச²ம் வதாயம் லோகோ ஆபன்னோ’’திஆதி³னா (தீ³. நி. 2.57; ஸம். நி. 2.4, 10) படிச்சஸமுப்பாத³முகே²ன விபஸ்ஸனாபி⁴னிவேஸம் கத்வா அதி⁴க³ந்தப்³ப³ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணானுரூபம் ச²த்திம்ஸகோடிஸஹஸ்ஸமுகே²ன மஹாவஜிரஞாணம் நாம மஹாபோ³தி⁴ஸத்தஸம்மஸனம் பவத்தேந்தோ அனேகாகாரஸமாபத்தித⁴ம்மஸம்மஸனே அனுபத³மேவ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனத⁴ம்மேபி அபராபரம் ஸம்மஸி. தேனாஹ ‘‘ப⁴க³வா பனா’’திஆதி³. பரோபஞ்ஞாஸாதி த்³வேபஞ்ஞாஸம். காமஞ்சேத்த² கேசி த⁴ம்மா வேத³னாத³யோ ப²ஸ்ஸபஞ்சமகாதீ³ஸு வுத்தாபி ஜா²னகோட்டா²ஸாதீ³ஸுபி ஸங்க³ஹிதா, தம்தம்பச்சயபா⁴வவிஸிட்டே²ன பன அத்த²விஸேஸேன த⁴ம்மந்தரானி விய ஹோந்தீதி ஏவம் வுத்தம். ததா² ஹி லோகுத்தரசித்துப்பாதே³ஸு நவிந்த்³ரியதா வுச்சதி. அங்கு³த்³தா⁴ரேனாதி தத்த² லப்³ப⁴மானஜா²னங்க³போ³ஜ்ஜ²ங்க³மக்³க³ங்கா³னம் உத்³த⁴ரணேன. அங்க³-ஸத்³தோ³ வா கோட்டா²ஸபரியாயோ, தஸ்மா அங்கு³த்³தா⁴ரேனாதி ப²ஸ்ஸபஞ்சமகாதி³கோட்டா²ஸானம் ஸமுத்³த⁴ரணேன. யாவதா ஸஞ்ஞாஸமாபத்தியோதி யத்தகா ஸஞ்ஞாஸஹக³தா ஜா²னஸமாபத்தியோ, தாஹி வுட்டா²ய அதி⁴க³ந்த⁴ப்³ப³த்தா தாவதிகா வேனேய்யானம் அஞ்ஞாபடிவேதோ⁴ அரஹத்தஸமதி⁴க³மோ.

த³ஸ்ஸனபரிணாயகட்டே²னாதி அந்த⁴ஸ்ஸ யட்டி²கோடிம் க³ஹேத்வா மக்³க³தே³ஸகோ விய த⁴ம்மானம் யதா²ஸபா⁴வத³ஸ்ஸனஸங்கா²தேன பரிணாயகபா⁴வேன. யதா² வா ஸோ தஸ்ஸ சக்கு²பூ⁴தோ, ஏவம் ஸத்தானம் பஞ்ஞா. தேனாஹ ‘‘சக்கு²பூ⁴தாய பஞ்ஞாயா’’தி. ஸமாதி⁴ஸம்பயுத்தா பஞ்ஞா ஸமாதி⁴பஞ்ஞா. ஸமாதி⁴ சேத்த² ஆருப்பஸமாதீ⁴தி வத³ந்தி, ஸம்மஸனபயோகோ³ பன கோசி ஜா²னஸமாதீ⁴தி யுத்தம். விபஸ்ஸனாபூ⁴தா பஞ்ஞா விபஸ்ஸனாபஞ்ஞா. ஸமாதி⁴பஞ்ஞாய அந்தோஸமாபத்தியம் கிச்சதோ பஜானாதி, ‘‘ஸமாஹிதோ யதா²பூ⁴தம் பஜானாதீ’’தி பன வசனதோ (ஸம். நி. 3.5; 4.99-100; 3.5.1071-1072; நேத்தி. 40; மி. ப. 2.1.14) அஸம்மோஹதோ பஜானாதி. தத்த² கிச்சதோதி கோ³சரஜ்ஜ²த்தே ஆரம்மணகரணகிச்சதோ. அஸம்மோஹதோதி ஸம்பயுத்தத⁴ம்மேஸு ஸம்மோஹவித⁴மனதோ யதா² பீதிபடிஸம்வேத³னாதீ³ஸு. கிமத்தி²யாதி கிம்பயோஜனாதி ஆஹ ‘‘கோ ஏதிஸ்ஸா அத்தோ²’’தி. அபி⁴ஞ்ஞேய்யே த⁴ம்மேதி யாதா²வஸரஸலக்க²ணாவபோ³த⁴வஸேன அபி⁴முக²ம் ஞேய்யே ஜானிதப்³பே³ க²ந்தா⁴யதனாதி³த⁴ம்மே. அபி⁴ஜானாதீதி ஸலக்க²ணதோ ஸாமஞ்ஞலக்க²ணதோ ச அபி⁴முக²ம் அவிரஜ்ஜ²னவஸேன ஜானாதி. ஏதேன ஞாதபரிஞ்ஞாப்³யாபாரமாஹ. பரிஞ்ஞேய்யேதி அனிச்சாதிபி து³க்கா²திபி அனத்தாதிபி பரிச்சி²ஜ்ஜ ஜானிதப்³பே³. பரிஜானாதீதி ‘‘யம் கிஞ்சி ரூபம்…பே… அனிச்சம் க²யட்டே²னா’’திஆதி³னா (படி. ம. 1.48) பரிச்சி²ந்தி³த்வா ஜானாதி. இமினா தீரணபரிஞ்ஞாப்³யாபாரமாஹ. பஹாதப்³பே³ த⁴ம்மேதி நிச்சஸஞ்ஞாதி³கே யாவ அரஹத்தமக்³க³வஜ்ஜா² ஸப்³பே³ பாபத⁴ம்மே. பஜஹதி பகட்ட²தோ ஜஹதி, விக்க²ம்பே⁴தி சேவ ஸமுச்சி²ந்த³தி சாதி அத்தோ². இமினா பஹானபரிஞ்ஞாப்³யாபாரமாஹ. ஸா பனேஸா பஞ்ஞா லோகியாபி திப்பகாரா லோகுத்தராபி, தாஸம் விஸேஸம் ஸயமேவாஹ. கிச்சதோதி அபி⁴ஜானனவஸேன ஆரம்மணகிச்சதோ. அஸம்மோஹதோதி யதா²ப³லம் அபி⁴ஞ்ஞேய்யாதீ³ஸு ஸம்மோஹவித⁴மனதோ. நிப்³பா³னமாரம்மணம் கத்வா பவத்தனதோ அபி⁴ஞ்ஞேய்யாதீ³ஸு விக³தஸம்மோஹதோ ஏவாதி ஆஹ ‘‘லோகுத்தரா அஸம்மோஹதோ’’தி.

452. கம்மஸ்ஸகதா ஸம்மாதி³ட்டி² ச வட்டனிஸ்ஸிதத்தா இத⁴ நாதி⁴ப்பேதா, விவட்டகதா² ஹேஸாதி வுத்தம் ‘‘விபஸ்ஸனாஸம்மாதி³ட்டி²யா ச மக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி²யா சா’’தி. பரதோ கோ⁴ஸோதி பரதோ ஸத்து²தோ, ஸாவகதோ வா லப்³ப⁴மானோ த⁴ம்மகோ⁴ஸோ. தேனாஹ ‘‘ஸப்பாயத⁴ம்மஸ்ஸவன’’ந்தி. தஞ்ஹி ஸம்மாதி³ட்டி²யா பச்சயோ ப⁴விதும் ஸக்கோதி, ந யோ கோசி பரதோகோ⁴ஸோ. உபாயமனஸிகாரோதி யேன நாமரூபபரிக்³க³ஹாதி³ ஸிஜ்ஜ²தி, தாதி³ஸோ பத²மனஸிகாரோ. அயஞ்ச ஸம்மாதி³ட்டி²யா பச்சயோதி நியமபக்கி²கோ, ந ஸப்³ப³ஸம்கா³ஹகோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பச்சேகபு³த்³தா⁴னம் பனா’’திஆதி³மாஹ. யோனிஸோமனஸிகாரஸ்மிம்யேவாதி அவதா⁴ரணேன பரதோகோ⁴ஸமேவ நிவத்தேதி, ந பத³ட்டா²னவிஸேஸம் படியோகீ³னிவத்தனத்த²த்தா ஏவ-ஸத்³த³ஸ்ஸ.

லத்³து⁴பகாராதி (அ. நி. டீ. 3.5.25) யதா²ரஹம் நிஸ்ஸயாதி³வஸேன லத்³த⁴பச்சயா. விபஸ்ஸனாஸம்மாதி³ட்டி²யா அனுக்³க³ஹிதபா⁴வேன க³ஹிதத்தா மக்³க³ஸம்மாதி³ட்டீ²ஸு ச அரஹத்தமக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி², அனந்தரஸ்ஸ ஹி விதி⁴, படிஸேதோ⁴ வா. அக்³க³ப²லஸமாதி⁴ம்ஹி தப்பரிக்கா²ரத⁴ம்மேஸுயேவ ச கேவலோ சேதோபரியாயோ நிருள்ஹோதி ஸம்மாதி³ட்டீ²தி அரஹத்தமக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி². ப²லக்க²ணேதி அனந்தரே காலந்தரே சாதி து³விதே⁴ ப²லக்க²ணே. படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴வஸேன ஸப்³ப³ஸம்கிலேஸேஹி சேதோ விமுச்சதி ஏதாயாதி சேதோவிமுத்தி, அக்³க³ப²லபஞ்ஞம் ட²பேத்வா அவஸேஸா ப²லத⁴ம்மா. தேனாஹ ‘‘சேதோவிமுத்தி ப²லம் அஸ்ஸாதி. சேதோவிமுத்திஸங்கா²தம் ப²லம் ஆனிஸம்ஸோ’’தி, ஸப்³ப³ஸம்கிலேஸேஹி சேதஸோ விமுச்சனஸங்கா²தம் படிப்பஸ்ஸம்ப⁴னஸஞ்ஞிதம் பஹானம் ப²லம் ஆனிஸம்ஸோ சாதி யோஜனா. இத⁴ ச சேதோவிமுத்தி-ஸத்³தே³ன பஹானமத்தம் க³ஹிதம், புப்³பே³ பஹாயகத⁴ம்மா, அஞ்ஞதா² ப²லத⁴ம்மா ஏவ ஆனிஸம்ஸோதி க³ய்ஹமானே புனவசனம் நிரத்த²கம் ஸியா.

பஞ்ஞாவிமுத்திப²லானிஸம்ஸாதி ஏத்தா²பி ஏவமேவ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஸம்மாவாசாகம்மந்தாஜீவா ஸீலஸபா⁴வத்தா விஸேஸதோ ஸமாதி⁴ஸ்ஸ உபகாரா, ததா² ஸம்மாஸங்கப்போ ஜா²னஸபா⁴வத்தா. ததா² ஹி ஸோ ‘‘அப்பனா’’தி நித்³தி³ட்டோ². ஸம்மாஸதிஸம்மாவாயாமா பன ஸமாதி⁴பக்கி²யா ஏவாதி ஆஹ ‘‘அவஸேஸா த⁴ம்மா சேதோவிமுத்தீதி வேதி³தப்³பா³’’தி. சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலந்தி அரியமக்³கா³தி⁴க³மஸ்ஸ பத³ட்டா²னபூ⁴தம் சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலம். ஸுதாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. அத்தனோ சித்தப்பவத்திஆரோசனவஸேன ஸஹ கத²னம் ஸம்கதா², ஸம்கதா²வ ஸாகச்சா². இத⁴ பன கம்மட்டா²னபடிப³த்³தா⁴தி ஆஹ ‘‘கம்மட்டா²னே…பே… கதா²’’தி. தத்த² கம்மட்டா²னஸ்ஸ ஏகவாரம் வீதி²யா அப்படிபஜ்ஜனம் க²லனம், அனேகவாரம் பக்க²லனம், தது³ப⁴யஸ்ஸ விச்சே²த³னீகதா² க²லனபக்க²லனசே²த³னகதா². பூரேந்தஸ்ஸாதி விவட்டனிஸ்ஸிதம் கத்வா பாலேந்தஸ்ஸ ப்³ரூஹேந்தஸ்ஸ ச. ஸுணந்தஸ்ஸாதி ‘‘யதா²உக்³க³ஹிதகம்மட்டா²னம் பா²திம் க³மிஸ்ஸதீ’’தி ஏவம் ஸுணந்தஸ்ஸ. தேனேவ ஹி ‘‘ஸப்பாயத⁴ம்மஸ்ஸவன’’ந்தி வுத்தம். கம்மம் கரோந்தஸ்ஸாதி பா⁴வனானுயோக³கம்மம் கரோந்தஸ்ஸ.

பஞ்சஸுபி டா²னேஸு அந்த-ஸத்³தோ³ ஹேதுஅத்த²ஜோதனோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஏவஞ்ஹி ‘‘யதா² ஹீ’’திஆதி³னா வுச்சமானா அம்பு³பமா ச யுஜ்ஜேய்ய. உத³ககோட்ட²கந்தி ஆலவாலம். தி²ரம் கத்வா ப³ந்த⁴தீதி அஸிதி²லம் த³ள்ஹம் நாதிமஹந்தம் நாதிகு²த்³த³கம் கத்வா யோஜேதி. தி²ரம் கரோதீதி உத³கஸிஞ்சனகாலே ததோ ததோ விஸ்ஸரித்வா உத³கஸ்ஸ அனிக்க²மனத்த²ம் ஆலவாலம் தி²ரதரம் கரோதி. ஸுக்க²த³ண்ட³கோதி தஸ்ஸேவ அம்ப³க³ச்ச²கஸ்ஸ ஸுக்கோ² ஸாகா²ஸீஸகோ. கிபில்லிகபுடோதி தம்ப³கிபில்லிககுடஜம். க²ணித்திந்தி குதா³லம். கோட்ட²கப³ந்த⁴னம் விய ஸீலம் ஸம்மாதி³ட்டி²யா வட்³ட⁴னுபாயஸ்ஸ மூலபா⁴வதோ. உத³கஸிஞ்சனம் விய த⁴ம்மஸ்ஸவனம் பா⁴வனாய பரிப்³ரூஹனதோ. மரியாதா³ய தி²ரபா⁴வகரணம் விய ஸமதோ² யதா²வுத்தபா⁴வனாதி⁴ட்டா²னாய ஸீலமரியாதா³ய த³ள்ஹபா⁴வாபாத³னதோ. ஸமாஹிதஸ்ஸ ஹி ஸீலம் தி²ரதரம் ஹோதி. ஸமீபே வல்லிஆதீ³னம் ஹரணம் விய கம்மட்டா²னே க²லனபக்க²லனச்சே²த³னம் இஜ்ஜி²தப்³ப³பா⁴வனாய விப³ந்தா⁴பனயனதோ. மூலக²ணனம் விய ஸத்தன்னம் அனுபஸ்ஸனானம் பா⁴வனா தஸ்ஸா விப³ந்த⁴ஸ்ஸ மூலகானம் தண்ஹாமானதி³ட்டீ²னம் பலிக²ணனதோ. ஏத்த² ச யஸ்மா ஸுபரிஸுத்³த⁴ஸீலஸ்ஸ கம்மட்டா²னம் அனுயுஞ்ஜந்தஸ்ஸ ஸப்பாயத⁴ம்மஸ்ஸவனம் இச்சி²தப்³ப³ம், ததோ யதா²ஸுதே அத்தே² ஸாகச்சா²ஸமாபஜ்ஜனம், ததோ கம்மட்டா²னவிஸோத⁴னேன ஸமத²னிப்ப²த்தி, ததோ ஸமாஹிதஸ்ஸ ஆரத்³த⁴விபஸ்ஸகஸ்ஸ விபஸ்ஸனாபாரிபூரி. பரிபுண்ணவிபஸ்ஸனோ மக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி²ம் பரிப்³ரூஹேதீதி ஏவமேதேஸம் அங்கா³னம் பரம்பராய ஸம்முகா² ச அனுக்³க³ண்ஹனதோ அயமானுபுப்³பீ³ கதி²தாதி வேதி³தப்³ப³ம்.

453. இத⁴ கிம் புச்ச²தீதி இத⁴ ஏவம் அரஹத்தப²லம் பாபிதாய தே³ஸனாய ‘‘கதி பனாவுஸோ, ப⁴வா’’தி ப⁴வம் புச்ச²ந்தோ கீதி³ஸம் அனுஸந்தி⁴ம் உபாதா³ய புச்ச²தீதி அத்தோ². தேனேவ ஹி ‘‘மூலமேவ க³தோ அனுஸந்தீ⁴’’தி வத்வா அதி⁴ப்பாயம் பகாஸேந்தோ ‘‘து³ப்பஞ்ஞோ’’திஆதி³மாஹ. து³ப்பஞ்ஞோதி ஹி இத⁴ அப்படிவித்³த⁴ஸச்சோ அதி⁴ப்பேதோ, ந ஜளோ ஏவ. காமப⁴வோதிஆதீ³ஸு கம்மோபபத்திபே⁴த³தோ து³விதோ⁴பி ப⁴வோ அதி⁴ப்பேதோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘காமப⁴வூபக³ம் கம்ம’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² யம் வத்தப்³ப³ம், தம் விஸுத்³தி⁴மக்³கே³தம்ஸம்வண்ணனாயம் (விஸுத்³தி⁴. 2.647; விஸுத்³தி⁴. மஹாடீ. 2.646-647) வுத்தனயேன வேதி³தப்³ப³ம். புனப்³ப⁴வஸ்ஸாதி புனப்புனம் அபராபரம் ப⁴வனதோ ஜாயனதோ புனப்³ப⁴வோதி லத்³த⁴னாமஸ்ஸ வட்டபப³ந்த⁴ஸ்ஸ. தேனாஹ ‘‘இத⁴ வட்டம் புச்சி²ஸ்ஸாமீ’’தி. அபி⁴னிப்³ப³த்தீதி ப⁴வயோனிக³திஆதி³வஸேன நிப்³ப³த்தி. தஹிம் தஹிம் தஸ்மிம் தஸ்மிம் ப⁴வாதி³கே. அபி⁴னந்த³னாதி தண்ஹாஅபி⁴னந்த³னஹேது. க³மனாக³மனம் ஹோதீதிஆதி³னா ப⁴வாதீ³ஸு ஸத்தானம் அபராபரம் சுதிபடிஸந்தி⁴யோ த³ஸ்ஸேதி. க²யனிரோதே⁴னாதி அச்சந்தக²யஸங்கா²தேன அனுப்பாத³னிரோதே⁴ன. உப⁴யமேதம் ந வத்தப்³ப³ம் பஹானாபி⁴ஸமயபா⁴வனாபி⁴ஸமயானம் அச்சாஸன்னகாலத்தா. வத்தப்³ப³ம் தம் ஹேதுப²லத⁴ம்மூபசாரவஸேன. யதா² ஹி பதீ³புஜ்ஜலனஹேதுகோ அந்த⁴காரவிக³மோ, ஏவம் விஜ்ஜுப்பாத³ஹேதுகோ அவிஜ்ஜானிரோதோ⁴, ஹேதுப²லத⁴ம்மா ச ஸமானகாலாபி புப்³பா³பரகாலா விய வோஹரீயந்தி யதா² – ‘‘சக்கு²ஞ்ச படிச்ச ரூபே ச உப்பஜ்ஜதி சக்கு²விஞ்ஞாண’’ந்தி (ம. நி. 1.204, 400; ம. நி. 3.420, 425, 426; ஸம். நி. 2.43-45; 2.4.60; கதா². 465, 467) பச்சயபச்சயுப்பன்னகிரியா. க³மனம் உபச்சி²ஜ்ஜதி இத⁴ காமப⁴வே பரினிப்³பா³னேன. ஆக³மனம் உபச்சி²ஜ்ஜதி தத்த² ரூபாரூபேஸு பரினிப்³பா³னேன. க³மனாக³மனம் உபச்சி²ஜ்ஜதி ஸப்³ப³ஸோ அபராபருப்பத்தியா அபா⁴வதோ.

454. விவட்டகதா²ய பரதோ ஜோதிதம் பட²மம் ஜா²னம் விவட்டம் பத்வா டி²தஸ்ஸ உக்கட்ட²னித்³தே³ஸேன உப⁴தோபா⁴க³விமுத்தஸ்ஸ நிரோத⁴ஸாத⁴கம் விபா⁴விதும் யுத்தந்தி ஆஹ ‘‘கதமம் பனாவுஸோதி இத⁴ கிம் புச்ச²தீ’’திஆதி³. ததா² ஹி அனந்தரம் நிரோத⁴ஸமாபஜ்ஜனகேன பி⁴க்கு²னா ஜானிதப்³பா³னி பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ ஸம்பயோக³பஹானங்கா³னி புச்சி²தானி. அங்க³வவத்தா²னந்தி ஜா²னங்க³வவத்தா²னம். கோட்டா²ஸபரிச்சே²தோ³தி தத்த² லப்³ப⁴மானப²ஸ்ஸபஞ்சமகாதி³த⁴ம்மகோட்டா²ஸபரிச்சே²தோ³ ஜானிதப்³போ³. இமஸ்மிம் ஜா²னே ஏத்தகா த⁴ம்மா ஸம்விஜ்ஜந்தி, ஏத்தகா நிரோதி⁴தாதி ஜானிதப்³ப³ம். உபகாரானுபகாரானி அங்கா³னீதி நிரோத⁴ஸமாபத்தியா உபகாரானி ச அனுபகாரானி ச அங்கா³னி. நிரோத⁴ஸமாபத்தியா ஹி ஸோளஸஹி ஞாணசரியாஹி நவஹி ஸமாதி⁴சரியாஹி ச பத்தப்³ப³த்தா தம்தம்ஞாணஸ்ஸ ஸமாதி⁴சரியாஹி ஸமதிக்கமிதப்³பா³ த⁴ம்மா அனுபகாரகங்கா³னி, ஸமதிக்கமகா உபகாரகங்கா³னி. தேஸஞ்ஹி வஸேன யதா²னுபுப்³ப³ம் உபஸந்துபஸந்தஓளாரிகபா⁴வாய ப⁴வக்³க³ஸமாபத்தியா ஸங்கா²ராவஸேஸஸுகு²மதம் பத்தா சித்தசேதஸிகா யதா²பரிச்சி²ன்னம் காலம் நிருஜ்ஜ²ந்தி, அப்பவத்திம் க³ச்ச²ந்தி. தஸ்ஸாதி நிரோத⁴ஸ்ஸ. அனந்தரபச்சயந்தி அனந்தரபச்சயஸதி³ஸம். ந ஹி நிரோத⁴ஸ்ஸ கோசி த⁴ம்மோ அனந்தரபச்சயோ நாம அத்தி². யஞ்ஹி ததா³ சித்தசேதஸிகானம் ததா² நிருஜ்ஜ²னம், தம் யதா²வுத்தபுப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரஹேதுகாய நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸமாபத்தியா அஹோஸீதி ஸா தஸ்ஸ அனந்தரபச்சயோ விய ஹோதீதி தம் வுத்தம். ச² ஸமாபத்தியோதி ஸுத்தந்தனயேன வுத்தஸுத்தந்தபிடகஸம்வண்ணனாதி கத்வா. ‘‘ஸத்த ஸமாபத்தியோ’’தி பன வத்தப்³ப³ம், அஞ்ஞதா² இத³ம் ‘‘சதுரங்கி³க’’ந்தி ந வத்தப்³ப³ம் ஸியா. நயம் வா த³ஸ்ஸேத்வாதி ஆதி³அந்தத³ஸ்ஸனவஸேன நயத³ஸ்ஸனம் கத்வா.

455. ஏவம் நிரோத⁴ஸ்ஸ பாத³கம் விபா⁴வேத்வா இதா³னி அந்தோனிரோதே⁴ அனுபப³ந்த⁴பா⁴வதோ பஞ்சன்னம் பஸாதா³னம் பச்சயபுச்ச²னே பட²மம் தாவ தே ஸரூபதோ ஆவேணிகதோ ஆவேணிகவிஸயதோ படிஸ்ஸரணதோ ச புச்ச²னவஸேன பாளி பவத்தாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘விஞ்ஞாணனிஸ்ஸயே பஞ்ச பஸாதே³ புச்ச²ந்தோ’’தி ஆஹ. கோ³சரவிஸயந்தி ஏத்த² காமம் தப்³ப³ஹுலசாரிதாபேக்க²ம் கோ³சரக்³க³ஹணம், அனஞ்ஞத்த²பா⁴வாபேக்க²ம் விஸயக்³க³ஹணந்தி அத்தே²வ கோ³சரவிஸயபா⁴வானம் விஸேஸோ, விவரியமானம் பன உப⁴யம்பி ஆரம்மணஸபா⁴வமேவாதி ஆஹ ‘‘கோ³சரபூ⁴தம் விஸய’’ந்தி. ஏகேகஸ்ஸாதி ஏகோ ஏகஸ்ஸ, அஞ்ஞோ அஞ்ஞஸ்ஸாதி அத்தோ². அஞ்ஞத்தோ² ஹி அயம் ஏக-ஸத்³தோ³ ‘‘இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.27) விய. ஸசே ஹீதிஆதி³ அபூ⁴தபரிகப்பனவசனமேதம். தத்த² ஸமோதா⁴னேத்வாதி ஏகஜ்ஜ²ம் கத்வா. வினாபி முகே²னாதிஆதி³னா அத்த²ஸல்லாபிகனித³ஸ்ஸனம் நாம த³ஸ்ஸேதி. யதா² விஞ்ஞாணாதி⁴ட்டி²தமேவ சக்கு² ரூபம் பஸ்ஸதி, ந கேவலம், ஏவம் சக்கு²னிஸ்ஸயமேவ விஞ்ஞாணம் தம் பஸ்ஸதி, ந இதரந்தி ஆஹ ‘‘சக்கு²பஸாதே³ உபனேஹீ’’தி. தேன தேஸம் தத்த² ஸம்ஹச்சகாரிதம் த³ஸ்ஸேதி. யதி³ வா நீலம் யதி³ வா பீதகந்தி இத³ம் நீலபீதாதி³ஸபா⁴வஜானனமத்தம் ஸந்தா⁴யாஹ. நீலம் பீதகந்தி பஜானனம் சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ நத்தே²வ அவிகப்பகபா⁴வதோ. ஏதேஸம் சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னம். நிஸ்ஸயஸீஸேன நிஸ்ஸிதபுச்சா² ஹேஸா, ஏவஞ்ஹி விஸயானுப⁴வனசோத³னா ஸமத்தி²தா ஹோதி. தேனாஹ ‘‘சக்கு²விஞ்ஞாணம் ஹீ’’திஆதி³. யதா²ஸகம் விஸயம் ரஜ்ஜனாதி³வஸேன அனுப⁴விதும் அஸமத்தா²னி சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³னி, தத்த² ஸமத்த²தாயேவ ச நத்தி², ந கிஞ்சி அத்த²தோ படிஸரந்தானி விய ஹோந்தீதி வுத்தம் ‘‘கிம் ஏதானி படிஸரந்தீ’’தி. ஜவனமனோ படிஸரணந்தி பஞ்சத்³வாரிகம் இதரஞ்ச ஸாதா⁴ரணதோ வத்வா புன யாய’ஸ்ஸ ரஜ்ஜனாதி³பவத்தியா படிஸரணதா, ஸா ஸவிஸேஸா யத்த² லப்³ப⁴தி, தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘மனோத்³வாரிகஜவனமனோ வா’’தி ஆஹ. ஏதஸ்மிம் பன த்³வாரேதி சக்கு²த்³வாரே ஜவனம் ரஜ்ஜதி வா து³ஸ்ஸதி வா முய்ஹதி வா, யதோ தத்த² அஞ்ஞாணாதி³அஸம்வரோ பவத்ததி.

தத்ராதி தஸ்மிம் ஜவனமனஸ்ஸேவ படிஸரணபா⁴வே. து³ப்³ப³லபோ⁴ஜகாதி ஹீனஸாமத்தி²யா ராஜபோ⁴க்³கா³. ஸேவகானம் க³ணனாய யோஜிததி³வஸே லப்³ப⁴மானகஹாபணோ யுத்திகஹாபணோ. அந்து³ப³ந்த⁴னேன ப³த்³த⁴ஸ்ஸ விஸ்ஸஜ்ஜனேன லப்³ப⁴மானகஹாபணோ ப³ந்த⁴கஹாபணோ. கிஞ்சி பஹரந்தே மா பஹரந்தூதி படிக்கி²பதோ தா³தப்³ப³த³ண்டோ³ மாபஹாரகஹாபணோ. ஸோ ஸப்³போ³பி பரித்தகேஸு கா³மிகமனுஸ்ஸேஸு ததா² லப்³ப⁴மானோ ஏத்தகோ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘அட்ட²கஹாபணோ வா’’திஆதி³. ஸதவத்து²கந்தி ஸதகரீஸவத்து²கம். ஏஸ நயோ ஸேஸபத³த்³வயேபி. தத்தா²திஆதி³ உபமாஸம்ஸந்த⁴னம், தம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

456. அந்தோனிரோத⁴ஸ்மிம் பஞ்ச பஸாதே³தி நிரோத⁴ஸமாபன்னஸ்ஸ பவத்தமானே பஞ்ச பஸாதே³. கிரியமயபவத்தஸ்மிந்தி ஜவனாதி³கிரியானிப்³ப³த்தகத⁴ம்மப்பவத்தியம். ப³லவபச்சயா ஹோந்தீதி பச்சா²ஜாதவிப்பயுத்தஅத்தி²அவிக³தபச்சயேஹி பச்சயா ஹோந்தி, உபத்த²ம்ப⁴கபா⁴வேன ப³லவபச்சயா ஹோந்தி. ஜீவிதிந்த்³ரியம் படிச்சாதி இந்த்³ரியஅத்தி²அவிக³தபச்சயவஸேன பச்சயபூ⁴தம் ஜீவிதிந்த்³ரியம் படிச்ச பஞ்சவிதோ⁴பி பஸாதோ³ திட்ட²தி. ஜீவிதிந்த்³ரியேன வினா ந திட்ட²தி ஜீவிதிந்த்³ரியரஹிதஸ்ஸ கம்மஸமுட்டா²னரூபகலாபஸ்ஸ அபா⁴வதோ. தஸ்மாதி யஸ்மா அனுபாலனலக்க²ணேன ஜீவிதேன அனுபாலிதா ஏவ உஸ்மா பவத்ததி, ந தேன அனனுபாலிதா, தஸ்மா உஸ்மா ஆயும் படிச்ச திட்ட²தி. ஜாலஸிக²ம் படிச்ச ஆபா⁴ பஞ்ஞாயதீதி ஜாலஸிகா²ஸங்கா²தபூ⁴தஸங்கா⁴தம் ஸஹேவ பவத்தமானம் நிஸ்ஸாய ‘‘ஆபா⁴’’தி லத்³த⁴னாமா வண்ணதா⁴து ‘‘உஜ்ஜலதி, அந்த⁴காரம் வித⁴மதி, ரூபக³தானி ச வித³ம்ஸேதீ’’திஆதீ³ஹி பகாரேஹி ஞாயதி. தம் ஆலோகம் படிச்சாதி தம் வுத்தப்பகாரம் ஆலோகம் பச்சயம் லபி⁴த்வா. ஜாலஸிகா² பஞ்ஞாயதீதி ‘‘அப்பிகா, மஹதீ, உஜு, குடிலா’’திஆதி³னா பாகடா ஹோதி.

ஜாலஸிகா² விய கம்மஜதேஜோ நிஸ்ஸயபா⁴வதோ. ஆலோகோ விய ஜீவிதிந்த்³ரியம் தன்னிஸ்ஸிதபா⁴வதோ. இதா³னி உபமோபமிதப்³பா³னம் ஸம்ப³ந்த⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஜாலஸிகா² ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். ஆலோகம் க³ஹேத்வாவ உப்பஜ்ஜதீதி இமினா யதா² ஜாலஸிகா²ய ஸஹேவ ஆலோகோ உப்பஜ்ஜதி, ஏவம் கம்மஜுஸ்மனா ஸஹேவ ஜீவிதிந்த்³ரியம் உப்பஜ்ஜதீதி த³ஸ்ஸேதி. ஜாலஸிகா²ஸன்னிஸ்ஸயோ தஸ்ஸா ஸதியேவ ஹோந்தோ ஆலோகோ தாய உப்பாதி³தோ விய ஹோதீதி ஆஹ ‘‘அத்தனா ஜனிதஆலோகேனேவா’’தி. உஸ்மா நாமேத்த² கம்மஸமுட்டா²னா தேஜோதா⁴து தன்னிஸ்ஸிதஞ்ச ஜீவிதிந்த்³ரியம் தத³னுபாலகஞ்சாதி ஆஹ ‘‘கம்மஜமஹாபூ⁴தஸம்ப⁴வேன ஜீவிதிந்த்³ரியேன உஸ்மாய அனுபாலன’’ந்தி. ந கேவலம் க²ணட்டி²தியா ஏவ, அத² கோ² பப³ந்தா⁴னுபச்சே²த³ஸ்ஸபி ஜீவிதிந்த்³ரியம் காரணந்தி ஆஹ ‘‘வஸ்ஸஸதம்பி கம்மஜதேஜபவத்தம் பாலேதீ’’தி. உஸ்மா ஆயுனோ பச்சயோ ஹோந்தோ ஸேஸபூ⁴தஸஹிதோ ஏவ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘மஹாபூ⁴தானீ’’தி. ததா² ஆயுபி ஸஹஜாதரூபம் பாலேந்தமேவ உஸ்மாய பச்சயோ ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘மஹாபூ⁴தானி பாலேதீ’’தி.

457. ஆயு ஏவ இந்த்³ரியபச்சயாதி³வஸேன ஸஹஜாதத⁴ம்மானம் அனுபாலனவஸேன ஸங்க²ரணதோ ஆயுஸங்கா²ரோ. ப³ஹுவசனனித்³தே³ஸோ பன அனேகஸதஸஹஸ்ஸபே⁴தே³ஸு ரூபகலாபேஸு பவத்தியா அனேகபே⁴த³ந்தி கத்வா. ஆரம்மணரஸம் அனுப⁴வந்தீதி வேத³னியா யதா² ‘‘நிய்யானிகா’’தி. தேனாஹ ‘‘வேத³னா த⁴ம்மாவா’’தி. ஸுகா²தி³பே⁴த³பி⁴ன்னத்தா ப³ஹுவசனனித்³தே³ஸோ. இமேஸம் ஆயுஸங்கா²ரவேத³னானம் ஏகந்தனிரோத⁴ம் ஸமாபன்னஸ்ஸ மரணேன ப⁴விதப்³ப³ம் வேத³னாய நிருத்³த⁴த்தா. ஆயுஸங்கா²ரானம் ததா² அனிருத்³த⁴த்தா நிரோத⁴ஸ்ஸ ஸமாபஜ்ஜனமேவ ந ஸியா, குதோ வுட்டா²னம். தேன வுத்தம் பாளியம் ‘‘தே ச ஹாவுஸோ’’திஆதி³. வுட்டா²னம் பஞ்ஞாயதி ஸஞ்ஞாவேத³னாதீ³னம் உப்பத்தியா. இதா³னி தமத்த²ம் வித்தா²ரதோ உபமாய விபா⁴வேதும் ‘‘யோ ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். உக்கண்டி²த்வாதி நானாரம்மணாபாததோ நிப்³பி³ந்தி³த்வா. யதா²பரிச்சி²ன்னகாலவஸேனாதி யதா²பரிச்சி²ன்னே காலே ஸம்பத்தே. ரூபஜீவிதிந்த்³ரியபச்சயாதி இந்த்³ரியபச்சயபூ⁴தா. ஜாலாபவத்தம் விய அரூபத⁴ம்மா தேஜுஸ்ஸத³பா⁴வதோ விஸயோபா⁴ஸனதோ ச. உத³கப்பஹாரோ விய நிரோத⁴ஸமாபத்தியா புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரோ. பிஹிதஅங்கா³ரா விய ரூபஜீவிதிந்த்³ரியம் உஸ்மாமத்ததாய அனோபா⁴ஸனதோ. யதா²பரிச்சி²ன்னகாலாக³மனந்தி யதா²பரிச்சி²ன்னகாலஸ்ஸ உபக³மனம். அனுரூபபத்திவஸேனேவ ரூபபவத்திக்³க³ஹணம். இமம் ரூபகாயம் ஜஹந்தீதி இமஸ்மா ரூபகாயா களேவரா விக³ச்ச²ந்தி நப்பவத்தந்தி.

காயேன ஸங்க²ரீயந்தீதி காயஸங்கா²ரா தப்படிப³த்³த⁴வுத்திதாய. வாசம் ஸங்க²ரோந்தீதி வசீஸங்கா²ரா. விதக்கேத்வா விசாரேத்வா ஹி வாசம் பி⁴ந்த³தி கதே²தி. சித்தேன ஸங்க²ரீயந்தீதி சித்தஸங்கா²ரா தப்படிப³த்³த⁴வுத்திதோ. சித்தஸங்கா²ரனிரோத⁴சோத³னாய ரூபனிரோதோ⁴ விய சித்தனிரோதோ⁴ அசோதி³தோ தேஸம் ததோ அஞ்ஞத்தாதி ந சித்தஸம்பயுத்தனிரோதோ⁴ ஏகந்திகோ விதக்காதி³னிரோதே⁴ தத³பா⁴வதோ. யம் பன வுத்தம் ‘‘வாசா அனிருத்³தா⁴ ஹோதீ’’தி, தம்பி ந. வாசம் ஸங்க²ரோந்தீதி ஹி வசீஸங்கா²ரா, தேஸு நிருத்³தே⁴ஸு கத²ம் வாசாய அனிரோதோ⁴. சித்தம் பன நிருத்³தே⁴ஸுபி சித்தஸங்கா²ரேஸு தேஹி அனபி⁴ஸங்க²தத்தா விதக்காதி³னிரோதோ⁴ விய பவத்ததியேவாதி அயமேத்த² பரஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயோ. ஆனந்தரியகம்மம் கதம் ப⁴வேய்ய, சித்தஸ்ஸ அனிருத்³த⁴த்தா தம் நிஸ்ஸாய ச ரூபத⁴ம்மானம் அனபக³தத்தா தே ஜீவந்தி ஏவ நாமாதி. ப்³யஞ்ஜனே அபி⁴னிவேஸம் அகத்வாதி ‘‘சித்தஸங்கா²ரா நிருத்³தா⁴’’தி வசனதோ தேவ நிருத்³தா⁴, ந சித்தந்தி ஏவம் நேய்யத்த²ம் ஸுத்தம் ‘‘நீதத்த²’’ந்தி அபி⁴னிவேஸம் அகத்வா. ஆசரியானம் நயே ட²த்வாதி பரம்பராக³தானம் ஆசரியானம் அதி⁴ப்பாயே ட²த்வாதி அத்தோ². உபபரிக்கி²தப்³போ³தி ஸுத்தந்தராக³மதோ ஸுத்தந்தரபத³ஸ்ஸ அவிபரீதோ அத்தோ² வீமம்ஸிதப்³போ³. யதா² ஹி ‘‘அஸஞ்ஞப⁴வோ’’தி வசனதோ ‘‘ஸஞ்ஞாவ தத்த² நத்தி², இதரே பன சித்தசேதஸிகா ஸந்தீ’’தி அயமேத்த² அத்தோ² ந க³ய்ஹதி. யதா² ச ‘‘நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதன’’ந்தி வசனதோ ‘‘ஸஞ்ஞாவ தத்த² தாதி³ஸீ, ந ப²ஸ்ஸாத³யோ’’தி அயமேத்த² அத்தோ² ந க³ய்ஹதி ஸஞ்ஞாஸீஸேன தே³ஸனாதி கத்வா, ஏவமிதா⁴பி ‘‘சித்தஸங்கா²ரா நிருத்³தா⁴’’தி, ‘‘ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோதோ⁴’’தி ச தே³ஸனாஸீஸமேவ. ஸப்³பே³பி பன சித்தசேதஸிகா தத்த² நிருஜ்ஜ²ந்தேவாதி அயமேத்த² அவிபரீதோ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³, ததா²புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரேன ஸப்³பே³ஸம்யேவ சித்தசேதஸிகானம் தத்த² நிருஜ்ஜ²னதோ. ஏதேன யம் புப்³பே³ ‘‘அஞ்ஞத்தா, தத³பா⁴வதோ’’தி ச யுத்திவசனம், தத³யுத்தம் அதி⁴ப்பாயானவபோ³த⁴தோதி த³ஸ்ஸிதம் ஹோதி. தேனாஹ ‘‘அத்தோ² ஹி படிஸரணம், ந ப்³யஞ்ஜன’’ந்தி.

உபஹதானீதி பா³தி⁴தானி. மக்கி²தானீதி த⁴ம்ஸிதானி. ஆரம்மணக⁴ட்டனாய இந்த்³ரியானம் கிலமதோ² சக்கு²னா பா⁴ஸுரரூபஸுகு²மரஜத³ஸ்ஸனேன விபா⁴வேதப்³போ³. ததா² ஹி உண்ஹகாலே புரதோ அக்³கி³ம்ஹி ஜலந்தே க²ரஸ்ஸரே ச பணவே ஆகோடிதே அக்கீ²னி பே⁴தா³னி விய ந ஸஹந்தி ஸோதானி ‘‘ஸிக²ரேன விய அபி⁴ஹஞ்ஞந்தீ’’தி வத்தாரோ ஹோந்தி.

458. ரூபாவசரசதுத்த²ஜ்ஜா²னமேவ ரூபவிராக³பா⁴வனாவஸேன பவத்தம் அரூபஜ்ஜா²னந்தி நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் விஸ்ஸஜ்ஜேந்தோ த⁴ம்மஸேனாபதி ‘‘ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா’’திஆதி³னா விஸ்ஸஜ்ஜேஸி. அபக³மனேன விக³மேன பச்சயா அபக³மனபச்சயா ஸுகா²தி³ப்பஹானானி. அதி⁴க³மபச்சயா பன கஸிணேஸு ரூபாவசரசதுத்த²ஜ்ஜா²னம் ஹேட்டி²மா தயோ ச ஆருப்பா. ந ஹி ஸக்கா தானி அனதி⁴க³ந்த்வா நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனமதி⁴க³ந்தும். நிரோத⁴தோ வுட்டா²னகப²லஸமாபத்திந்தி நிரோத⁴தோ வுட்டா²னபூ⁴தம் அனிச்சானுபஸ்ஸனாஸமுதா³க³தப²லஸமாபத்திம். ஸா ஹி ‘‘அனிமித்தா சேதோவிமுத்தீ’’தி வுச்சதி. யதா² ஸமத²னிஸ்ஸந்தோ³ அபி⁴ஞ்ஞா, மேத்தாகருணாமுதி³தாப்³ரஹ்மவிஹாரனிஸ்ஸந்தோ³ உபேக்கா²ப்³ரஹ்மவிஹாரோ, கஸிணனிஸ்ஸந்தோ³ ஆருப்பா, ஸமத²விபஸ்ஸனானிஸ்ஸந்தோ³ நிரோத⁴ஸமாபத்தி, ஏவம் விபஸ்ஸனாய நிஸ்ஸந்த³ப²லபூ⁴தம் ஸாமஞ்ஞப²லந்தி ஆஹ ‘‘விபஸ்ஸனானிஸ்ஸந்தா³ய ப²லஸமாபத்தியா’’தி. ஆரம்மணா நாம ஸாரம்மணத⁴ம்மானம் விஸேஸதோ உப்பத்தினிமித்தந்தி ஆஹ ‘‘ஸப்³ப³னிமித்தானந்தி ரூபாதீ³னம் ஸப்³பா³ரம்மணான’’ந்தி. நத்தி² ஏத்த² கிஞ்சி ஸங்கா²ரனிமித்தந்தி அனிமித்தா, அஸங்க²தா தா⁴தூதி ஆஹ ‘‘ஸப்³ப³னிமித்தாபக³தாய நிப்³பா³னதா⁴துயா’’தி. ப²லஸமாபத்திஸஹஜாதம் மனஸிகாரம் ஸந்தா⁴யாஹ, ந ஆவஜ்ஜனமனஸிகாரம். ந ஹேத்த² தஸ்ஸ ஸம்ப⁴வோ அனுலோமானந்தரம் உப்பஜ்ஜனதோ.

இமஸ்மிம் டா²னேதி இத⁴ வுத்தனிரோத⁴ஸ்ஸ ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானானம் க³ஹிதானம் இமஸ்மிம் பரியோஸானஸ்ஸ க³ஹிதட்டா²னே. த்³வீஹி ப³லேஹீதி ஸமத²விபஸ்ஸனாப³லேஹி. தயோ ச ஸங்கா²ரானந்தி காயஸங்கா²ராதீ³னம் திண்ணம் ஸங்கா²ரானம். ஸோளஸஹி ஞாணசரியாஹீதி அனிச்சானுபஸ்ஸனா, து³க்கா², அனத்தா, நிப்³பி³தா³, விராகா³, நிரோதா⁴, படினிஸ்ஸக்³கா³, விவட்டானுபஸ்ஸனா, ஸோதாபத்திமக்³கோ³…பே… அரஹத்தப²லஸமாபத்தீதி இமாஹி ஸோளஸஹி ஞாணசரியாஹி. நவஹி ஸமாதி⁴சரியாஹீதி பட²மஜ்ஜா²னஸமாதி⁴ஆதீ³ஹி நவஹி ஸமாதி⁴சரியாஹி. யோ யதா²வுத்தாஸு சரியாஸு புக்³க³லஸ்ஸ வஸீபா⁴வோ, ஸா வஸீபா⁴வதாபஞ்ஞா. அஸ்ஸா ஸா கதி²தாதி யோஜனா. வினிச்ச²யகதா²தி வினிச்ச²யவஸேன பவத்தா அட்ட²கதா² கதி²தா. தஸ்மா விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 2.868-869) தம்ஸம்வண்ணனாயஞ்ச (விஸுத்³தி⁴. மஹாடீ. 2.868) வுத்தனயேன வேதி³தப்³பா³.

வலஞ்ஜனஸமாபத்தி அரியவிஹாரவஸேன விஹரணஸமாபத்தி. டி²தியாதி ஏத்த² பப³ந்த⁴ட்டி²தி அதி⁴ப்பேதா, ந க²ணட்டி²தி. கஸ்மா? ஸமாபஜ்ஜனத்தா. தேனாஹ ‘‘டி²தியாதி சிரட்டி²தத்த²’’ந்தி. அத்³தா⁴னபரிச்சே²தோ³தி ஏத்தகம் காலம் ஸமாபத்தியா வீதினாமேஸ்ஸாமீதி பகே³வ காலபரிச்சே²தோ³. ரூபாதி³னிமித்தவஸேனாதி கம்மகம்மனிமித்தக³தினிமித்தேஸு யதா²ரஹம் லப்³ப⁴மானரூபாதி³னிமித்தவஸேன. தத்த² யஸ்மா கம்மனிமித்தே ச²ப்³பி³த⁴ம்பி ஆரம்மணம் லப்³ப⁴தி, தஸ்மா ‘‘ஸப்³ப³னிமித்தான’’ந்தி வுத்தம், ந ஸப்³பே³ஸம் ஆரம்மணானம் ஏகஜ்ஜ²ம், ஏகந்ததோ வா மனஸிகாதப்³ப³தோ. லக்க²ணவசனஞ்ஹேதம் யதா² ‘‘தா³தப்³ப³மேதம் பே⁴ஸஜ்ஜம், யதி³ மே ப்³யாதி⁴தா ஸியு’’ந்தி.

459. நீலம்பி ஸஞ்ஜானாதீதிஆதி³னா நீலாதி³க்³க³ஹணமுகே²ன தம்வண்ணானம் ஸத்தானம் ஸஞ்ஜானனம் அவேராதி³பா⁴வமனஸிகரணம் ஜோதிதந்தி ஆஹ ‘‘ஏதஸ்மிஞ்ஹி டா²னே அப்பமாணா சேதோவிமுத்தி கதி²தா’’தி. ஏத்த² ஆகிஞ்சஞ்ஞம் கதி²தந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘ஏத்த² ஸுஞ்ஞதா’’தி, ‘‘ஏத்த² அனிமித்தா’’தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. ந்தி ‘‘இத⁴ அஞ்ஞம் அபி⁴னவம் நாம நத்தீ²’’திஆதி³னா வுத்தம் அத்த²வசனம். ஏதாதி அப்பமாணசேதோவிமுத்திஆத³யோ. ஏகனாமகாதி ஏகேகனாமகா, யே நானாப்³யஞ்ஜனாதி அதி⁴ப்பேதா. ஏகோ த⁴ம்மோதி அரஹத்தப²லஸமாபத்தி. சதுனாமகோதி அப்பமாணசேதோவிமுத்திஆதி³னாமகோ. ஏதந்தி ஏதமத்த²ம். அப்பமாணாதி அனோதி⁴ஸோ, ஓதி⁴ஸோபி வா ‘‘ஏத்தகா’’தி அபரிமிதா. அஸேஸேத்வாதி அஸுப⁴ஸமாபத்தி விய ஏகஸ்ஸேவ அக்³க³ஹணதோ.

கிஞ்சாபி அஸுப⁴னிமித்தாரம்மணம்பி கிஞ்சனம் ஹோதி, ஆரம்மணஸங்க⁴ட்டனஸ்ஸ கிஞ்சனஸ்ஸ அஸுப⁴ஸமாபத்தீனம்பி படிபா⁴க³னிமித்தஸங்கா²தம் ஆரம்மணம் ஸபி³ம்ப³ம் விய விக்³க³ஹம் கிஞ்சனம் ஹுத்வா உபட்டா²தி, ந ததா² இமஸ்ஸாதி. நனு ப்³ரஹ்மவிஹாரபட²மாருப்பானம்பி படிபா⁴க³னிமித்தபூ⁴தம் கிஞ்சி ஆரம்மணம் நத்தீ²தி? ஸச்சம் நத்தி², அயம் பன பட²மாருப்பவிஞ்ஞாணம் விய ந படிபா⁴க³னிமித்தபூ⁴தஆரம்மணதாய ஏவம் வுத்தா. அத்தேனாதி அத்தனா. ப⁴வதி ஏதேன அத்தாதி அபி⁴தா⁴னம் பு³த்³தி⁴ சாதி பா⁴வோ, அத்தா. பா⁴வ-ஸத்³தோ³பி அத்தபரியாயோதி ஆஹ ‘‘பா⁴வபோஸபுக்³க³லாதி³ஸங்கா²தேனா’’தி. நேஸம் அப்பமாணஸமாதி⁴ஆதீ³னம் சதுன்னம். ‘‘நானதா பாகடாவா’’தி வுத்தம் நானத்தம் பூ⁴மிதோ ஆரம்மணதோ ச த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அத்தோ² பனா’’திஆதி³ வுத்தம். பரித்தாதி³பா⁴வேன அதீதாதி³பா⁴வேன அஜ்ஜ²த்தாதி³பா⁴வேன ச ந வத்தப்³ப³ம் ஆரம்மணம் ஏதிஸ்ஸாதி நவத்தப்³பா³ரம்மணா நிப்³பா³னாரம்மணப²லஸமாபத்திபா⁴வதோ.

ஏத்தகோதி ராகா³தீ³ஹி ஸம்கிலிட்ட²தாய ஏத்தகப்பமாணோ, உத்தானோ பரித்தசேதஸோதி அத்தோ². நிப்³பா³னம்பி அப்பமாணமேவ பமாணகரணானம் அபா⁴வேனாதி ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தோ⁴. அகுப்பாதி அரஹத்தப²லசேதோவிமுத்தி படிபக்கே²ஹி அகோபனீயதாய. கிஞ்சதீதி கத்தரி படி²தோ தா⁴து மத்³த³னத்தோ²தி ஆஹ ‘‘கிஞ்சதி மத்³த³தீ’’தி. தஸ்ஸ பயோக³ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘மனுஸ்ஸா கிரா’’திஆதி³ வுத்தம்.

ஸமூஹாதி³க⁴னவஸேன ஸகிச்சபரிச்சே²த³தாய ச ஸவிக்³க³ஹா விய உபட்டி²தா ஸங்கா²ரா நிச்சாதி³க்³கா³ஹஸ்ஸ வத்து²தாய ‘‘நிச்சனிமித்தம் ஸுகா²தி³னிமித்த’’ந்தி ச வுச்சதி. விபஸ்ஸனா பன தத்த² க⁴னவினிப்³போ⁴க³ம் கரோந்தீ நிச்சாதி³க்³கா³ஹம் வித⁴மேந்தீ ‘‘நிமித்தம் ஸமுக்³கா⁴தேதீ’’தி வுத்தா க⁴னனிமித்தஸ்ஸ ஆரம்மணபூ⁴தஸ்ஸ அபா⁴வா. ந க³ஹிதாதி ஏகத்த²பத³னித்³தே³ஸே பாளியம் கஸ்மா ந க³ஹிதா? ஸாதி ஸுஞ்ஞதா சேதோவிமுத்தி. ஸப்³ப³த்தா²தி அப்பமாணாசேதோவிமுத்திஆதி³னித்³தே³ஸேஸு. ஆரம்மணவஸேனாதி ஆரம்மணவஸேனபி ஏகத்தா², ந கேவலம் ஸபா⁴வஸரஸதோவ. இமினா பரியாயேனாதி அப்பமாணதோதிஆதி³னா ஆரம்மணதோ லத்³த⁴பரியாயேன. அஞ்ஞஸ்மிம் பன டா²னேதி ஆகிஞ்சஞ்ஞாதி³ஸத்³த³பவத்திஹேதுதோ அஞ்ஞேன ஹேதுனா அப்பமாணாதிஸத்³த³ப்பவத்தியம் ஏதஸ்ஸ சேதோவிமுத்தியா ஹோந்தி. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. இமினா பரியாயேனாதி இமினா தாய தாய ஸமஞ்ஞாய வோஹரிதப்³ப³தாபரியாயேன. ஸச்சானம் த³ஸ்ஸனமுகே²ன வட்டவஸேன உட்டி²ததே³ஸனம் அரஹத்தேன கூடம் க³ண்ஹந்தோ யதா²னுஸந்தி⁴னாவ தே³ஸனம் நிட்ட²பேஸி. யம் பனேத்த² அத்த²தோ அவிப⁴த்தம், தம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

மஹாவேத³ல்லஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

4. சூளவேத³ல்லஸுத்தவண்ணனா

460. அயம் தே³ஸனா யஸ்மா புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனவஸேன பவத்தா, தஸ்மா புச்ச²கவிஸ்ஸஜ்ஜகே புச்சா²னிமித்தஞ்ச ஸமுதா³யதோ விபா⁴வேதும் ‘‘கோ பனாய’’ந்திஆதி³ வுத்தம். உபாஸகத்தந்தி அமக்³கா³க³தம் உபாஸகத்தம். தேஸந்தி ஏகாத³ஸனஹுதானம். மக்³கா³க³தேன உபஸமேன ஸந்திந்த்³ரியோ ஸந்தமானஸோ.

‘‘கிம் நு கோ² அஜ்ஜ ப⁴விஸ்ஸதி அய்யபுத்தோ’’தி வீதி²ம் ஓலோகயமானா. ஓலம்ப³னத்த²ந்தி தஸ்ஸ ஹத்தா²வலம்ப³னத்த²ம் புப்³பா³சிண்ணவஸேன அத்தனோ ஹத்த²ம் பஸாரேஸி. ப³ஹித்³தா⁴தி அத்தனா அஞ்ஞம் விஸபா⁴க³வத்து²ம் ஸந்தா⁴ய வத³தி. பரிபே⁴த³கேனாதி பேஸுஞ்ஞவாதி³னா.

அதி⁴க³மப்பிச்ச²தாய ‘‘ந பகாஸேதப்³போ³’’தி சிந்தேஸி. புன தம் அனுகம்பந்தோ ‘‘ஸசே கோ² பனாஹ’’ந்திஆதி³ம் சிந்தேஸி. ஏஸோ த⁴ம்மோதி ஏஸோ லோகுத்தரத⁴ம்மோ. விவட்டம் உத்³தி³ஸ்ஸ உபசிதம் நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யம் குஸலம் உபனிஸ்ஸயோ. ‘‘யதி³ மே உபனிஸ்ஸயோ அத்தி², ஸக்கா ஏதம் படிலத்³து⁴ம். ஸசேபி நத்தி², ஆயதிம் உபனிஸ்ஸயோ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி சிரகாலபரிபா⁴விதாய க⁴டே பதீ³பஜாலா விய அப்³ப⁴ந்தரே தி³ப்பமானாய ஹேதுஸம்பத்தியா சோதி³யமானா ஆஹ ‘‘ஏவம் ஸந்தே மய்ஹம் பப்³ப³ஜ்ஜம் அனுஜானாதா²’’தி.

லாப⁴ஸக்காரோ உப்பஜ்ஜி ஸுசிரகாலம் கதூபசிதபுஞ்ஞதாய. அபி⁴னீஹாரஸம்பன்னத்தாதி ஸுஜாதத்தே²ரஸ்ஸ பது³முத்தரஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அக்³க³ஸாவகஸ்ஸ நிபச்சகாரம் கத்வா – ‘‘தும்ஹேஹி தி³ட்ட²த⁴ம்மஸ்ஸ பா⁴கீ³ அஸ்ஸ’’ந்தி நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யம் தா³னம் த³த்வா கதபத்த²னாஸங்கா²தஸம்பன்னாபி⁴னீஹாரத்தா. நாதிசிரம் கிலமித்தா²தி கம்மட்டா²னம் பா⁴வேந்தீ விபஸ்ஸனாய பரிபாகவஸேன சிரம் ந கிலமித்த². வுத்தமேவத்த²ம் விவரிதும் ‘‘இதோ பட்டா²யா’’திஆதி³ வுத்தம். து³தியக³மனேனாதி பப்³பா³ஜனத்த²ம் க³மனதோ து³தியக³மனேன.

உபனேத்வாதி பஞ்ஹஸ்ஸ அத்த²பா⁴வேன உபனேத்வா. ஸக்காயந்தி ஸகாயம். உபனிக்கி²த்தம் கிஞ்சி வத்து²ம் ஸம்படிச்ச²மானா, விய ஸம்படிச்ச²ந்தீ விய. ஏகோ ஏவ பாஸோ ஏதிஸ்ஸாதி ஏகபாஸகா, க³ண்டி². ஸா ஹி ஸுமோசியா, அனேகபாஸா பன து³ம்மோசியா, ஏகபாஸக்³க³ஹணம் விஸ்ஸஜ்ஜனஸ்ஸ ஸுகரபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம். படிஸம்பி⁴தா³விஸயே ட²த்வாதி ஏதேன தே²ரியா பபி⁴ன்னபடிஸம்பி⁴த³தம் த³ஸ்ஸேதி. பச்சயபூ⁴தாதி ஆரம்மணாதி³வஸேன பச்சயபூ⁴தா.

தே²ரியா விஸேஸாதி⁴க³மஸ்ஸ அத்தனோ அவிஸயதாய விஸாகோ² ‘‘ந ஸக்கா’’திஆதி³னா சிந்தேஸீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸச்சவினிப்³போ⁴க³பஞ்ஹப்³யாகரணேனாதி ஸச்சபரியாபன்னஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ த³ஸ்ஸனதோ அஞ்ஞானஞ்ஞத்த²னித்³தா⁴ரணபே⁴த³னாஸங்கா²தஸ்ஸ வினிப்³போ⁴க³பஞ்ஹஸ்ஸ விஸ்ஸஜ்ஜனேன. த்³வே ஸச்சானீதி து³க்க²ஸமுத³யஸச்சானி. படினிவத்தேத்வாதி பரிவத்தேத்வா. க³ண்டி²பஞ்ஹந்தி து³ப்³பி³னிப்³பே³த⁴தாய க³ண்டி²பூ⁴தம் பஞ்ஹம்.

ந தம்யேவ உபாதா³னம் தே பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴ ஏகதே³ஸஸ்ஸ ஸமுதா³யதாபா⁴வதோ, ஸமுதா³யஸ்ஸ ச ஏகதே³ஸதாபா⁴வதோ. நாபி அஞ்ஞத்ர பஞ்சஹி உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஹி உபாதா³னம் தஸ்ஸ ததே³கதே³ஸபா⁴வதோ. ந ஹி ஏகதே³ஸோ ஸமுதா³யவினிமுத்தோ ஹோதி. யதி³ ஹி தஞ்ஞேவாதிஆதி³னா உப⁴யபக்கே²பி தோ³ஸம் த³ஸ்ஸேதி. ரூபாதி³ஸபா⁴வம்பீதி ரூபவேத³னாஸஞ்ஞாவிஞ்ஞாணஸபா⁴வம்பி, ப²ஸ்ஸசேதனாதி³ஸபா⁴வம்பி உபாதா³னம் ஸியா. அஞ்ஞத்ர ஸியாதி பஞ்சஹி உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஹி விஸும்யேவ உபாதா³னம் யதி³ ஸியா. பரஸமயேதி நிகாயவாதே³. சித்தவிப்பயுத்தோ அனுஸயோதி நித³ஸ்ஸனமத்தமேதம் நிகாயவாதே³ சித்தஸபா⁴வாபா⁴வவிஞ்ஞாணாதீ³னம்பி சித்தவிப்பயுத்தபா⁴வபடிஜானனதோ. ஏவம் ப்³யாகாஸீதி ‘‘ந கோ², ஆவுஸோ’’திஆதி³னா க²ந்த⁴க³தச²ந்த³ராக³பா⁴வேன ப்³யாகாஸி. அத்த²த⁴ம்மனிச்ச²யஸம்ப⁴வதோ அஸம்ப³ந்தே⁴ன. தேஸு கத்த²சிபி அஸம்முய்ஹனதோ அவித்தா²யந்தேன. புச்சா²விஸயே மோஹந்த⁴காரவிக³மனேன பதீ³பஸஹஸ்ஸம் ஜாலேந்தேன விய. ஸஉபாதா³னுபாதா³னட்டா²னம் அனுத்தானதாய பசுரஜனஸ்ஸ கூ³ள்ஹோ. அக்³க³ஹிதஸங்கேதானம் கேஸஞ்சி படிச்சா²தி³தஸதி³ஸத்தா படிச்ச²ன்னோ. திலக்க²ணப்³பா⁴ஹதத⁴ம்மவிஸயதாய திலக்க²ணாஹதோ. க³ம்பீ⁴ரஞாணகோ³சரதாய க³ம்பீ⁴ரோ. லத்³த⁴பதிட்டா² அரியஸச்சஸம்படிவேத⁴னதோ. ஏவம் தி³ட்ட²த⁴ம்மாதி³பா⁴வதோ வேஸாரஜ்ஜப்பத்தா. ஸப்³ப³ஸோ நிவுத்த²ப்³ரஹ்மசரியதாய திண்ணம் ப⁴வானம்பி அபரபா⁴கே³ நிப்³பா³னே நிவுத்த²வதீதி ப⁴வமத்த²கே டி²தா.

461. ‘‘ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதீ’’தி பது³த்³தா⁴ரம் கத்வா ‘‘இதே⁴கச்சோ’’திஆதி³னா (படி. ம. 1.130) படிஸம்பி⁴தா³பாடே²ன தத³த்த²ம் விவரதி. தத்த² அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதீதி அத்தாதி ஸமனுபஸ்ஸதி, அத்தபா⁴வேன ஸமனுபஸ்ஸதி. அஹந்தி அத்தானம் நித்³தி³ஸதி. அஹம்பு³த்³தி⁴னிப³ந்த⁴னஞ்ஹி அத்தானம் அத்தவாதீ³ பஞ்ஞபேதி, தஸ்மா யம் ரூபம் ஸோ அஹந்தி யதே³தம் மம ரூபம் நாம, ஸோ அஹந்தி வுச்சமானோ மம அத்தா தம் மம ரூபந்தி ரூபஞ்ச அத்தஞ்ச அத்³வயம் அனஞ்ஞம் ஸமனுபஸ்ஸதி. ததா² பஸ்ஸதோ ச அத்தா விய ரூபம், ரூபம் விய வா அத்தா அனிச்சோதி ஆபன்னமேவ. அச்சீதி ஜாலஸிகா². ஸா சே வண்ணோ, சக்கு²விஞ்ஞேய்யாவ ஸியா, ந காயவிஞ்ஞேய்யா, வண்ணோபி வா காயாதி³விஞ்ஞேய்யோ அச்சியா அனஞ்ஞத்தாதி உபமேய்யம் விய உபமாபி தி³ட்டி²க³திகஸ்ஸ அயுத்தாவ. தி³ட்டி²பஸ்ஸனாயாதி மிச்சா²தி³ட்டி²ஸங்கா²தாய பஸ்ஸனாய பஸ்ஸதி, ந தண்ஹாமானபஞ்ஞானுபஸ்ஸனாய. அரூபம் வேத³னாதி³ம் அத்தாதி க³ஹேத்வா சா²யாய ருக்கா²தீ⁴னதாய சா²யாவந்தம் ருக்க²ம் விய, ரூபஸ்ஸ ஸந்தகபா⁴வேன அத்தாதீ⁴னதாய ரூபவந்தம் அத்தானம் ஸமனுபஸ்ஸதி. புப்பா²தீ⁴னதாய புப்ப²ஸ்மிம் க³ந்த⁴ம் விய ஆதே⁴ய்யபா⁴வேன அத்தாதீ⁴னதாய ரூபஸ்ஸ அத்தனி ரூபம் ஸமனுபஸ்ஸதி. யதா² கரண்டோ³ மணினோ ஆதா⁴ரோ, ஏவம் ரூபம்பி அத்தனோ ஆதா⁴ரோதி கத்வா அத்தானம் ரூபஸ்மிம் ஸமனுபஸ்ஸதி. ஏஸேவ நயோதி இமினா அத்தனோ வேத³னாதீ³ஹி அனஞ்ஞத்தம் தேஸஞ்சாதா⁴ரணதம் நிஸ்ஸிததஞ்ச யதா²வுத்தம் அதிதி³ஸதி.

அரூபம் அத்தாதி கதி²தம் ‘‘வேத³னாவந்த’’ந்திஆதீ³ஸு விய ரூபேன வோமிஸ்ஸகதாய அபா⁴வதோ. ரூபாரூபமிஸ்ஸகோ அத்தா கதி²தோ ரூபேன ஸத்³தி⁴ம் ஸேஸாரூபத⁴ம்மானம் அத்தாதி க³ஹிதத்தா. உச்சே²த³தி³ட்டி² கதி²தா ரூபாதீ³னம் வினாஸத³ஸ்ஸனதோ. தேனேவாஹ ‘‘ரூபம் அத்தாதி யோ வதே³ய்ய, தம் ந உபபஜ்ஜதி, அத்தா மே உப்பஜ்ஜதி ச வேதி சாதி இச்சஸ்ஸ ஏவமாக³தம் ஹோதீ’’திஆதி³. அவஸேஸேஸூதி பன்னரஸஸு டா²னேஸு. ஸஸ்ஸததி³ட்டி² கதி²தா ரூபவந்தாதி³பா⁴வேன க³ஹிதஸ்ஸ அனித்³தா⁴ரிதரூபத்தா.

தி³ட்டி²க³திகோ யம் வத்து²ம் அத்தாதி ஸமனுபஸ்ஸதி, யேபு⁴ய்யேன தம் நிச்சம் ஸுக²ந்தி ச ஸமனுபஸ்ஸதேவ. ஸாவகோ பன தப்படிக்கே²பேன ஸப்³பே³ த⁴ம்மா அனத்தாதி ஸுதி³ட்ட²த்தா ரூபம் அத்தாதி ந ஸமனுபஸ்ஸதி, ததா²பூ⁴தோ ச அனிச்சம் து³க்க²ம் அனத்தாதி ஸமனுபஸ்ஸதி, ததா² வேத³னாத³யோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ந ரூபம் அத்ததோ’’திஆதி³மாஹ. ஏவம் ப⁴வதி³ட்டி²பி அவிஜ்ஜாப⁴வதண்ஹா விய வட்டஸ்ஸ ஸமுத³யோயேவாதி தி³ட்டி²கதா²யம் ‘‘ஏத்தகேன க³மனம் ஹோதீ’’திஆதி³. தி³ட்டி²ப்பஹானகதா²யஞ்ச ‘‘ஏத்தகேன க³மனம் ந ஹோதீ’’திஆதி³ வுத்தம்.

462. ஹேட்டா² வுத்தமத்த²மேவ புச்சி²தத்தா ‘‘தே²ரியா படிபுச்சி²த்வா விஸ்ஸஜ்ஜேதப்³போ³’’தி வத்வா படிபுச்ச²னவிதி⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘உபாஸகா’’திஆதி³ வுத்தம். படிபத்திவஸேனாதி ஸக்காயனிரோத⁴கா³மினிபடிபதா³பா⁴வேன. ஸங்க²தாஸங்க²தவஸேன லோகியலோகுத்தரவஸேன ஸங்க³ஹிதாஸங்க³ஹிதவஸேனாதி ‘‘வஸேனா’’தி பத³ம் பச்சேகம் யோஜேதப்³ப³ம். தத்த² காமம் அஸங்க²தோ நாம மக்³கோ³ நத்தி², கிம் ஸங்க²தோ, உதா³ஹு அஸங்க²தோதி பன புச்சா²வஸேன ததா² வுத்தம்? ‘‘அரியோ’’தி வசனேனேவ மக்³க³ஸ்ஸ லோகுத்தரதோ ஸித்³தா⁴, ஸங்கா³ஹகக²ந்த⁴பரியாபன்னானம் பன மக்³க³த⁴ம்மானம்பி ஸியா லோகியதாதி இத⁴ லோகியக்³க³ஹணம். கிஞ்சாபி ஸங்க³ஹிதபத³மேவ பாளியம் ஆக³தம், ந அஸங்க³ஹிதபத³ம், யே பன ஸங்கா³ஹகபா⁴வேன வுத்தா, தே ஸங்க³ஹிதா ந ஹோந்தீதி அட்ட²கதா²யம் அஸங்க³ஹிதக்³க³ஹணம் கதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸங்க²தோதிஆதீ³ஸு ஸமேச்ச ஸம்பு⁴ய்ய பச்சயேஹி கதோதி ஸங்க²தோ. ததா²பூ⁴தோ ச தம்ஸமங்கி³னோ புக்³க³லஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴க³சேதனாதி மய்ஹம் மக்³கோ³ அட்ட²ங்கி³கோ ஹோது ஸத்தங்கி³கோ வாதி சேதிதபா⁴வேன சேதிதோ. ஸஹஜாதசேதனாயபி சேதிதோவ தஸ்ஸா ஸஹகாரீகாரணபா⁴வதோ, ததோ ஏவ பகப்பிதோ ஆயூஹிதோ. பச்சயேஹி நிப்பா²தி³தத்தா கதோ நிப்³ப³த்திதோ ச. ஸமாபஜ்ஜந்தேன அத்தனோ ஸந்தானே ஸம்மதே³வ ஆபஜ்ஜந்தேன உப்பாதே³ந்தேன. இதி ஸத்தஹிபி பதே³ஹி பச்சயனிப்³ப³த்திதம்யேவ அரியமக்³க³ஸ்ஸ த³ஸ்ஸேதி.

அஸங்க³ஹிதோ க²ந்தா⁴னம் பதே³ஸோ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி மக்³கோ³ ஸப்பதே³ஸோ. நத்தி² ஏதேஸம் பதே³ஸாதி க²ந்தா⁴ நிப்பதே³ஸா. பதி³ஸ்ஸதி ஏதேன ஸமுதா³யோதி ஹி பதே³ஸோ, அவயவோ. அயந்தி மக்³கோ³. ஸப்பதே³ஸத்தா ஏகதே³ஸத்தா. நிப்பதே³ஸேஹி ஸமுதா³யபா⁴வதோ நிரவஸேஸபதே³ஸேஹி. யதா² நக³ரம் ரஜ்ஜேகதே³ஸபூ⁴தம் தத³ந்தோக³த⁴த்தா ரஜ்ஜேன ஸங்க³ஹிதம், ஏவம் அரியமக்³கோ³ க²ந்த⁴த்தயேகதே³ஸபூ⁴தோ தத³ந்தோக³த⁴த்தா தீஹி க²ந்தே⁴ஹி ஸங்க³ஹிதோதி த³ஸ்ஸேதி ‘‘நக³ரம் விய ரஜ்ஜேனா’’தி இமினா. ஸஜாதிதோதி ஸமானஜாதிதாய, ஸமானஸபா⁴வத்தா ஏவாதி அத்தோ². ஏத்த² ச ஸீலக்க²ந்தோ⁴ ‘‘நவ கோடிஸஹஸ்ஸானீ’’திஆதி³னா (விஸுத்³தி⁴. 1.20; அப. அட்ட². 2.55.55; படி. ம. அட்ட². 1.1.37) வுத்தபபே⁴த³வஸேன சேவ ஸம்பத்தஸமாதா³னவிரதிஆதி³வஸேன ச க³ய்ஹமானோ நிப்பதே³ஸோ, மக்³க³ஸீலம் பன ஆஜீவட்ட²மகமேவ ஸமுச்சே²த³விரதிமத்தமேவாதி ஸப்பதே³ஸம். ஸமாதி⁴க்க²ந்தோ⁴ பரித்தமஹக்³க³தாதி³வஸேன சேவ உபசாரப்பனாஸமாதி⁴வஸேன ச அனேகபே⁴த³தாய நிப்பதே³ஸோ, மக்³க³ஸமாதி⁴ பன லோகுத்தரோவ, அப்பனாஸமாதி⁴ ஏவாதி ஸப்பதே³ஸோ. ததா² பஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴ பரித்தமஹக்³க³தாதி³வஸேன சேவ ஸுதமயஞாணாதி³வஸேன ச அனேகபே⁴த³தாய நிப்பதே³ஸோ, மக்³க³பஞ்ஞா பன லோகுத்தராவ, பா⁴வனாமயா ஏவாதி ஸப்பதே³ஸா. அத்தனோ த⁴ம்மதாயாதி ஸஹகாரீகாரணம் அனபேக்கி²த்வா அத்தனோ ஸபா⁴வேன அத்தனோ ப³லேன அப்பேதும் ந ஸக்கோதி வீரியேன அனுபத்த²ம்பி⁴தம், ஸதியா ச அனுபட்டி²தம். பக்³க³ஹகிச்சந்தி யதா² கோஸஜ்ஜபக்கே² ந பதிதா சித்தட்டி²தி, ததா² பக்³க³ண்ஹனகிச்சம். அபிலாபனகிச்சந்தி யதா² ஆரம்மணே ந பிலவதி, ஏவம் அபிலாபனகிச்சம்.

ஏகதோ ஜாதாதி ஸஹஜாதா. பிட்டி²ம் த³த்வா ஓனதஸஹாயோ விய வாயாமோ ஸமாதி⁴ஸ்ஸ ஆரம்மணே அப்பனாய விஸேஸபச்சயபா⁴வதோ. அம்ஸகூடம் த³த்வா டி²தஸஹாயோ விய ஸதி ஸமாதி⁴ஸ்ஸ ஆரம்மணே த³ள்ஹபவத்தியா பச்சயபா⁴வதோ. கிரியதோதி உபகாரகிரியதோ.

ஆகோடேத்வாதி ஆரம்மணம் ஆஹனித்வா. ததா² ஹி விதக்கோ ‘‘ஆஹனனரஸோ’’தி, யோகா³வசரோ ச ‘‘கம்மட்டா²னம் தக்காஹதம் விதக்கபரியாஹதம் கரோதீ’’தி வுச்சதி. இதா⁴பீதி ஸம்மாதி³ட்டி²ஸங்கப்பேஸு. கிரியதோதி வுத்தப்பகாரஉபகாரகிரியதோ.

ஸுப⁴ஸுகா²தி³னிமித்தக்³கா³ஹவித⁴மனம் சதுகிச்சஸாத⁴னம். பச்சயத்தேனாதி ஸஹஜாதாதி³பச்சயபா⁴வேன. சதுகிச்சஸாத⁴னவஸேனேவாதி இத³ம் மக்³க³வீரியஸ்ஸேவ க³ஹிதபா⁴வத³ஸ்ஸனம். தஞ்ஹி ஏகம்யேவ ஹுத்வா சதுகிச்சம் யதா²வுத்தஉபகாரகஸபா⁴வேன ச பரிவாரட்டே²ன பரிக்கா²ரோ ஹோதி. மக்³க³ஸம்பயுத்தத⁴ம்மானந்தி இமினா மக்³க³த⁴ம்மானம்பி க³ஹணம், ந தம்ஸம்பயுத்தப²ஸ்ஸாதீ³னம்யேவ. ஏகசித்தக்க²ணிகாதி மக்³க³சித்துப்பாத³வஸேன ஏகசித்தக்க²ணிகா.

ஸத்தஹி ஞாணேஹீதி பரமுக்கம்ஸக³தேஹி ஸத்தஹி ஜவனேஹி ஸம்பயுத்தஞாணேஹி, ஸத்தஹி வா அனுபஸ்ஸனாஞாணேஹி. ஆதி³தோ ஸேவனா ஆஸேவனா, ததோ பரம் வட்³ட⁴னா பா⁴வனா, புனப்புனம் கரணம் ப³ஹுலீகம்மந்தி அதி⁴ப்பாயேனாஹ ‘‘அஞ்ஞேன சித்தேனா’’திஆதி³. அதி⁴ப்பாயவஸேன நித்³தா⁴ரேத்வா க³ஹேதப்³ப³த்த²ம் ஸுத்தம் நேய்யத்த²ம். யதா²ருதவஸேன க³ஹேதப்³ப³த்த²ம் நீதத்த²ம். ஏவம் ஸந்தேதி யதி³ இத³ம் ஸுத்தம் நீதத்த²ம், ஆஸேவனாதி³ ச விஸும் விஸும் சித்தேஹி ஹோதி, ஏவம் ஸந்தே. ஆஸேவனாதி³ நாம சித்தஸ்ஸ அனேகவாரம் உப்பத்தியா ஹோதி, ந ஏகவாரமேவாதி ஆஹ ‘‘ஏகம் சித்த’’ந்திஆதி³. தத்ராயம் ஸங்கே²பத்தோ² – ஆஸேவனாவஸேன பவத்தமானம் சித்தம் ஸுசிரம்பி காலம் ஆஸேவனாவஸேனேவ பவத்தேய்ய, ததா² பா⁴வனாப³ஹுலீகம்மவஸேன பவத்தமானானிபி, ந சேத்த² ஏத்தகானேவ சித்தானி ஆஸேவனாவஸேன பவத்தந்தி, ஏத்தகானி பா⁴வனாவஸேன, ப³ஹுலீகம்மவஸேனாதி நியமோ லப்³ப⁴தி. இதி அனேகசித்தக்க²ணிகஅரியமக்³க³ம் வத³ந்தஸ்ஸ து³ன்னிவாரியோவாயம் தோ³ஸோ. யதா² பன புப்³ப³பா⁴கே³பி நானாசித்தேஸு பவத்தபரிஞ்ஞாதி³கிச்சானம் ஸம்மாதி³ட்டி²ஆதீ³னம் படிவேத⁴காலே யதா²ரஹம் சதுகிச்சஸாத⁴னம், ஏகசித்தக்க²ணிகா ச பவத்தி, ஏவம் விபஸ்ஸனாய பவத்தாபி⁴ஸங்கா²ரவஸேன ஆஸேவனாபா⁴வனாப³ஹுலீகம்மானி படிவேத⁴காலே ஏகசித்தக்க²ணிகானேவ ஹோந்தீதி வத³ந்தானம் ஆசரியானம் ந கோசி தோ³ஸோ ஆஸேவனாதீ³ஹி காதப்³ப³கிச்சஸ்ஸ ததா³ ஏகசித்தக்க²ணேயேவ ஸிஜ்ஜ²னதோ. தேனாஹ ‘‘ஏகசித்தக்க²ணிகாவா’’திஆதி³. ஸசே ஸஞ்ஜானாதீதி ஸசே ஸஞ்ஞத்திம் க³ச்ச²தி. யாகு³ம் பிவாஹீதி உய்யோஜேதப்³போ³ த⁴ம்மஸாகச்சா²ய அப⁴ப்³ப³பா⁴வதோதி அதி⁴ப்பாயோ.

463. புஞ்ஞாபி⁴ஸங்கா²ராதீ³ஸூதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன காயஸஞ்சேதனாதி³ லக்க²ணே காயஸங்கா²ராதி³கேபி ஸங்க³ண்ஹாதி, ந அபுஞ்ஞானேஞ்ஜாபி⁴ஸங்கா²ரே ஏவ. காயபடிப³த்³த⁴த்தா காயேன ஸங்க²ரீயதி, ந காயஸமுட்டா²னத்தா. சித்தஸமுட்டா²னா ஹி தே த⁴ம்மாதி. நிப்³ப³த்தீயதீதி ச இத³ம் காயே ஸதி ஸப்³பா⁴வம், அஸதி ச அபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். வாசந்தி வசீகோ⁴ஸம். ஸங்க²ரோதீதி ஜனேதி. தேனாஹ ‘‘நிப்³ப³த்தேதீ’’தி. ந ஹி தம் விதக்கவிசாரரஹிதசித்தம் வசீகோ⁴ஸம் நிப்³ப³த்தேதும் ஸக்கோதி. சித்தபடிப³த்³த⁴த்தாதி ஏதேன சித்தஸ்ஸ நிஸ்ஸயாதி³பச்சயபா⁴வோ சித்தஸங்கா²ரஸங்க²ரணந்தி த³ஸ்ஸேதி. அஞ்ஞமஞ்ஞமிஸ்ஸாதி அத்த²தோ பி⁴ன்னாபி காயஸங்கா²ராதி³வசனவசனீயபா⁴வேன அஞ்ஞமஞ்ஞமிஸ்ஸிதா அபி⁴ன்னா விய, ததோ ஏவ ஆலுளிதா ஸம்கிண்ணா அவிபூ⁴தா அபாகடா து³த்³தீ³பனா து³விஞ்ஞாபயா. ஆதா³னக்³க³ஹணமுஞ்சனசோபனானீதி யஸ்ஸ கஸ்ஸசி காயேன ஆதா³தப்³ப³ஸ்ஸ ஆதா³னஸங்கா²தம் க³ஹணம், விஸ்ஸஜ்ஜனஸங்கா²தம் முஞ்சனம், யதா²ததா²சலனஸங்கா²தம் சோபனந்தி இமானி பாபேத்வா ஸாதே⁴த்வா உப்பன்னா. காயதோ பவத்தா ஸங்கா²ரா, காயேன ஸங்க²ரீயந்தீதி ச காயஸங்கா²ராத்வேவ வுச்சந்தி. ஹனுஸம்சோபனந்தி ஹனுஸஞ்சலனம். வசீபே⁴த³ந்தி வாசானிச்சா²ரணம். வாசம் ஸங்க²ரோந்தீதி கத்வா இத⁴ வசீஸங்கா²ராத்வேவ வுச்சந்தி.

464. ஸமாபஜ்ஜிஸ்ஸந்தி பத³ம் நிரோத⁴ஸ்ஸ ஆஸன்னானாக³தபா⁴வவிஸயம் ஆஸன்னம் வஜ்ஜேத்வா தூ³ரஸ்ஸ க³ஹணே பயோஜனாபா⁴வதோ. நிரோத⁴பாத³கஸ்ஸ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனசித்தஸ்ஸ ச க³ஹணதோ பட்டா²ய நிரோத⁴ம் ஸமாபஜ்ஜதி நாமாதி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘பத³த்³வயேன நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸமாபத்திகாலோ கதி²தோ’’தி வுத்தம். ததா² சித்தம் பா⁴விதம் ஹோதீதி ஏத்த² அத்³தா⁴னபரிச்சே²த³சித்தக்³க³ஹணம் இதரேஸம் நானந்தரியபா⁴வதோ. ந ஹி ப³லத்³வயஞாணஸமாதி⁴சரியானம் வஸீபா⁴வாபாத³னசித்தேஹி வினா அத்³தா⁴னபரிச்சே²த³சித்தம் அசித்தகபா⁴வாய ஹோதி.

ஸேஸஸங்கா²ரேஹீதி காயஸங்கா²ரசித்தஸங்கா²ரேஹி. து³தியஜ்ஜா²னேயேவ நிருஜ்ஜ²தி அனுப்பத்தினிரோதே⁴ன. இதரேஸுபி ஏஸேவ நயோ. வுட்ட²ஹிஸ்ஸந்தி பத³ம் வுட்ட²ஹனஸ்ஸ ஆஸன்னானாக³தபா⁴வவிஸயம் ஆஸன்னம் வஜ்ஜேத்வா தூ³ரஸ்ஸ க³ஹணே பயோஜனாபா⁴வதோ. நிரோத⁴தோ வுட்டா²னஸ்ஸ ச சித்துப்பாதே³ன பரிச்சி²ன்னத்தா ததோ ஓரமேவாதி ஆஹ ‘‘பத³த்³வயேன அந்தோனிரோத⁴காலோ கதி²தோ’’தி. ததா² சித்தம் பா⁴விதம் ஹோதீதி யதா² யதா²பரிச்சி²ன்னகாலமேவ அசித்தகபா⁴வோ, ததோ பரம் ஸசித்தகபா⁴வோ ஹோதி, ததா² நிரோத⁴ஸ்ஸ பரிகம்மசித்தம் உப்பாதி³தம் ஹோதி.

படிஸங்கா²தி படிஸங்கா²ய இத³மேவ காதப்³ப³ம் ஜானித்வா அப்பவத்திமத்தம். ஸமாபஜ்ஜந்தீதி அசித்தகபா⁴வம் ஸம்பதே³வ ஆபஜ்ஜந்தி. அத² கஸ்மா ஸத்தாஹமேவ ஸமாபஜ்ஜந்தீதி? யதா²காலபரிச்சே²த³கரணதோ, தஞ்ச யேபு⁴ய்யேன ஆஹாரூபஜீவீனம் ஸத்தானம் உபாதி³ன்னகபவத்தஸ்ஸ ஏகதி³வஸம் பு⁴த்தாஹாரஸ்ஸ ஸத்தாஹமேவ யாபனதோ.

ஸப்³பா³ ப²லஸமாபத்தி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே ந ஸமுட்டா²பேதீதி இத³ம் நத்தீ²தி ஆஹ ‘‘ஸமுட்டா²பேதீ’’தி. யா பன ந ஸமுட்டா²பேதி, தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘இமஸ்ஸ பன…பே… ந ஸமுட்டா²பேதீ’’தி ஆஹ. தத்த² இமஸ்ஸாதி இத⁴ பாளியம் வுத்தனிரோத⁴ஸமாபஜ்ஜனபி⁴க்கு²னோ. தஸ்ஸ பன ப²லஸமாபத்தி சதுத்த²ஜ்ஜா²னிகாவாதி நியமோ நத்தீ²தி ஆஹ ‘‘கிம் வா ஏதேனா’’திஆதி³. அப்³போ³ஹாரிகாதி ஸுகு²மத்தபா⁴வப்பத்தியா ‘‘அத்தீ²’’தி வோஹரிதும் அஸக்குணேய்யாதி கேசி. நிரோத⁴ஸ்ஸ பன பாத³கபூ⁴தாய சதுத்த²ஜ்ஜா²னாதி³ஸமாதி⁴சரியாய வஸேன அசதுத்த²ஜ்ஜா²னிகாபி நிரோதா⁴னந்தரப²லஸமாபத்தி அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே ந ஸமுட்டா²பேதீதி அபா⁴வதோ ஏவ தே அப்³போ³ஹாரிகா வுத்தா. ஏவஞ்ச கத்வா ஸஞ்ஜீவத்தே²ரவத்து²ம்ஹி ஆனீதஸமாபத்திப²லனித³ஸ்ஸனம்பி ஸுட்டு² உபபஜ்ஜதி. தேனாஹ ‘‘ப⁴வங்க³ஸமயேனேவேதம் கதி²த’’ந்தி. கிரியமயபவத்தவளஞ்ஜனகாலேதி ஏத்த² கிரியமயபவத்தம் காயவசீவிஞ்ஞத்திவிப்பா²ரோ, தஸ்ஸ வளஞ்ஜனகாலே பவத்தனஸமயே. வாசம் அபி⁴ஸங்கா²தும் ந ஸக்கோந்தி அவிஞ்ஞத்திஜனகத்தா தேஸம் விதக்கவிசாரானம்.

ஸகு³ணேனாதி ஸரஸேன, ஸபா⁴வேனாதி அத்தோ². ஸுஞ்ஞதா நாம ப²லஸமாபத்தி ராகா³தீ³ஹி ஸுஞ்ஞத்தா. ததா² ராக³னிமித்தாதீ³னம் அபா⁴வா அனிமித்தா, ராக³பணிதி⁴ஆதீ³னம் அபா⁴வா அப்பணிஹிதாதி ஆஹ ‘‘அனிமித்தஅப்பணிஹிதேஸுபி ஏஸேவ நயோ’’தி. அனிமித்தம் அப்பணிஹிதஞ்ச நிப்³பா³னம் ஆரம்மணம் கத்வா உப்பன்னப²லஸமாபத்தியம் ப²ஸ்ஸோ அனிமித்தோ ப²ஸ்ஸோ அப்பணிஹிதோ ப²ஸ்ஸோ நாமாதி இமமத்த²ம் ‘‘ஏஸேவ நயோ’’தி இமினா அதிதி³ஸதி.

அத்தஸுஞ்ஞதாத³ஸ்ஸனதோ அனத்தானுபஸ்ஸனா ஸுஞ்ஞதா, நிச்சனிமித்துக்³கா⁴டனதோ அனிச்சானுபஸ்ஸனா அனிமித்தா, ஸுக²ப்பணிதி⁴படிக்கே²பதோ து³க்கா²னுபஸ்ஸனா அப்பணிஹிதாதி ஆஹ – ‘‘ஸுஞ்ஞதா…பே… விபஸ்ஸனாபி வுச்சதீ’’தி. அனிச்சதோ வுட்டா²தீதி ஸங்கா²ரானம் அனிச்சாகாரக்³கா³ஹினியா வுட்டா²னகா³மினியா பரதோ ஏகதோவுட்டா²னஉப⁴தோவுட்டா²னேஹி நிமித்தபவத்ததோ வுட்டா²தி. அனிச்சதோ பரிக்³க³ஹேத்வாதி ச இத³ம் ‘‘ந ஏகந்திகம் ஏவம்பி ஹோதீ’’தி கத்வா வுத்தம். ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. அப்பணிஹிதவிபஸ்ஸனாய மக்³கோ³திஆதி³னா, ஸுஞ்ஞதவிபஸ்ஸனாய மக்³கோ³திஆதி³னா ச யோஜனம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘ஏஸேவ நயோ’’தி. விகப்போ ஆபஜ்ஜேய்ய ஆக³மனஸ்ஸ வவத்தா²னஸ்ஸ அபா⁴வேன அவவத்தா²னகரத்தா. ஏவஞ்ஹி தயோ ப²ஸ்ஸா பு²ஸந்தீதி ஏவம் ஸகு³ணதோ ஆரம்மணதோ ச நாமலாபே⁴ ஸுஞ்ஞதாதி³னாமகா தயோ ப²ஸ்ஸா பு²ஸந்தீதி அனியமவசனம். ஸமேதி யுஜ்ஜதி ஏகஸ்ஸேவ ப²ஸ்ஸஸ்ஸ நாமத்தயயோக³தோ.

ஸப்³ப³ஸங்க²தவிவித்ததாய நிப்³பா³னம் விவேகோ நாம உபதி⁴விவேகோதி கத்வா. நின்னதா தப்படிபக்க²விமுக²ஸ்ஸ தத³பி⁴முக²தா. போணதா ஓனமனம், பப்³பா⁴ரதா ததோ விஸ்ஸட்ட²பா⁴வோ.

465. சக்கா²தி³தோ ரூபாதீ³ஸு பவத்தரூபகாயதோ உப்பஜ்ஜனதோ பஞ்சத்³வாரிகம் ஸுக²ம் காயிகம் நாம, மனோத்³வாரிகம் சேதோப²ஸ்ஸஜாதாய சேதஸிகம் நாம. ஸபா⁴வனித்³தே³ஸோ ஸுக²யதீதி கத்வா. மது⁴ரபா⁴வதீ³பகந்தி இட்ட²பா⁴வஜோதனம். வேத³யிதபா⁴வதீ³பகந்தி வேத³கபா⁴வவிபா⁴வகம். வேத³னா ஏவ ஹி பரமத்த²தோ ஆரம்மணம் வேதே³தி, ஆரம்மணம் பன வேதி³தப்³ப³ந்தி. து³க்க²ந்தி ஸபா⁴வனித்³தே³ஸோதிஏவமாதி³அத்த²வசனம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘ஏஸேவ நயோ’’தி. டி²திஸுகா²தி டி²தியா த⁴ரமானதாய ஸுகா², ந டி²திக்க²ணமத்தேன. தேனாஹ ‘‘அத்தி²பா⁴வோ ஸுக²’’ந்தி. விபரிணாமது³க்கா²தி விபரிணமனேன விக³மனேன து³க்கா², ந நிரோத⁴க்க²ணேன. தேனாஹ ‘‘நத்தி²பா⁴வோ து³க்க²’’ந்தி. அபரிஞ்ஞாதவத்து²கானஞ்ஹி ஸுக²வேத³னுபரமோ து³க்க²தோ உபட்டா²தி. ஸ்வாயமத்தோ² பியவிப்பயோகே³ன தீ³பேதப்³போ³. டி²திது³க்கா² விபரிணாமஸுகா²தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. தேனாஹ ‘‘அத்தி²பா⁴வோ து³க்க²ம், நத்தி²பா⁴வோ ஸுக²’’ந்தி. து³க்க²வேத³னுபரமோ ஹி ஸத்தானம் ஸுக²தோ உபட்டா²தி. ஏவஞ்ஹி வத³ந்தி – ‘‘தஸ்ஸ ரோக³ஸ்ஸ வூபஸமேன அஹோ ஸுக²ம் ஜாத’’ந்தி. ஜானனபா⁴வோதி யாதா²வஸபா⁴வதோ அவபு³ஜ்ஜ²னம். அது³க்க²மஸுக²ஞ்ஹி வேத³னம் ஜானந்தஸ்ஸ ஸுக²ம் ஹோதி தஸ்ஸ ஸுகு²மபா⁴வதோ, யதா² தத³ஞ்ஞே த⁴ம்மே ஸலக்க²ணதோ ஸாமஞ்ஞலக்க²ணதோ ச ஸம்மதே³வ அவபோ³தோ⁴ பரமம் ஸுக²ம். தேனேவாஹ –

‘‘யதோ யதோ ஸம்மஸதி, க²ந்தா⁴னம் உத³யப்³ப³யம்;

லப⁴தீ பீதிபாமோஜ்ஜம், அமதம் தம் விஜானத’’ந்தி. (த⁴. ப. 374);

அஜானனபா⁴வோதி ஏத்த² வுத்தவிபரியாயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. து³க்க²ஞ்ஹி ஸம்மோஹவிஹாரோதி. அபரோ நயோ ஜானனபா⁴வோதி ஜானனஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ ஸப்³பா⁴வோ. ஞாணஸம்பயுத்தா ஹி ஞாணோபனிஸ்ஸயா ச அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா ஸுகா² இட்டா²காரா. யதா²ஹ ‘‘இட்டா² சேவ இட்ட²ப²லா சா’’தி. அஜானனபா⁴வோ து³க்க²ந்தி ஏத்த² வுத்தவிபரியாயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

கதமோ அனுஸயோ அனுஸேதீதி காமராகா³னுஸயாதீ³ஸு ஸத்தஸு அனுஸயேஸு கதமோ அனுஸயோ அனுஸயவஸேன பவத்ததி? அப்பஹீனபா⁴வேன ஹி ஸந்தானே அனுஸயந்தீதி அனுஸயா, அனுரூபம் காரணம் லபி⁴த்வா உப்பஜ்ஜந்தீதி அத்தோ². ஏதேன காரணலாபே⁴ ஸதி உப்பஜ்ஜனாரஹதா நேஸம் த³ஸ்ஸிதா. அப்பஹீனா ஹி கிலேஸா காரணலாபே⁴ ஸதி உப்பஜ்ஜந்தி. தேனாஹ ‘‘அப்பஹீனட்டே²ன ஸயிதோ விய ஹோதீ’’தி. தே ச நிப்பரியாயதோ அனாக³தா கிலேஸா த³ட்ட²ப்³பா³, அதீதா பச்சுப்பன்னா ச தம்ஸபா⁴வத்தா ததா² வுச்சந்தி. ந ஹி த⁴ம்மானம் காலபே⁴தே³ன ஸபா⁴வபே⁴தோ³ அத்தி². யதி³ அப்பஹீனட்டோ² அனுஸயட்டோ², நனு ஸப்³பே³பி கிலேஸா அப்பஹீனா அனுஸயா ப⁴வேய்யுந்தி? ந மயம் அப்பஹீனதாமத்தேன அனுஸயட்ட²ம் வதா³ம, அத² கோ² பன அப்பஹீனட்டே²ன தா²மக³தா கிலேஸா அனுஸயா. இத³ம் தா²மக³மனஞ்ச ராகா³தீ³னமேவ ஆவேணிகோ ஸபா⁴வோ த³ட்ட²ப்³போ³, யதோ அபி⁴த⁴ம்மே – ‘‘தா²மக³தம் அனுஸயம் பஜஹதீ’’தி வுத்தம். ஸோதி ராகா³னுஸயோ. அப்பஹீனோதி அப்பஹீனபா⁴வமுகே²ன அனுஸயனட்ட²மாஹ. ஸோ ச அபரிஞ்ஞாதக்க²ந்த⁴வத்து²தோ, பரிஞ்ஞாதேஸு பதிட்ட²ம் ந லப⁴தி. தேனாஹ ‘‘ந ஸப்³பா³ய ஸுகா²ய வேத³னாய ஸோ அப்பஹீனோ’’தி. ஆரம்மணவஸேன சாயம் அனுஸயட்டோ² அதி⁴ப்பேதோ. தேனாஹ ‘‘ந ஸப்³ப³ம் ஸுக²ம் வேத³னம் ஆரப்³ப⁴ உப்பஜ்ஜதீதி அத்தோ²’’தி.

வத்து²வஸேனபி பன அனுஸயட்டோ² வேதி³தப்³போ³, யோ ‘‘பூ⁴மிலத்³த⁴’’ந்தி வுச்சதி. தேன ஹி அட்ட²கதா²யம் (விஸுத்³தி⁴. 2.834) வுத்தம் –

‘‘பூ⁴மீதி விபஸ்ஸனாய ஆரம்மணபூ⁴தா தேபூ⁴மகா பஞ்சக்க²ந்தா⁴. பூ⁴மிலத்³த⁴ம் நாம தேஸு க²ந்தே⁴ஸு உப்பத்திரஹம் கிலேஸஜாதம். தேன ஹி ஸா பூ⁴மிலத்³தா⁴ நாம ஹோதி, தஸ்மா பூ⁴மிலத்³த⁴ந்தி வுச்சதி, ஸா ச கோ² ந ஆரம்மணவஸேன. ஆரம்மணவஸேன ஹி ஸப்³பே³பி அதீதானாக³தே பரிஞ்ஞாதேபி ச கீ²ணாஸவானம் க²ந்தே⁴ ஆரப்³ப⁴ கிலேஸா உப்பஜ்ஜந்தி மஹாகச்சானஉப்பலவண்ணாதீ³னம் க²ந்தே⁴ ஆரப்³ப⁴ ஸோரேய்யஸேட்டி²னந்த³மாணவகாதீ³னம் விய. யதி³ ச தம் பூ⁴மிலத்³த⁴ம் நாம ஸியா, தஸ்ஸ அப்பஹேய்யதோ ந கோசி ப⁴வமூலம் பஜஹேய்ய, வத்து²வஸேன பன பூ⁴மிலத்³த⁴ம் வேதி³தப்³ப³ம். யத்த² யத்த² ஹி விபஸ்ஸனாய அபரிஞ்ஞாதா க²ந்தா⁴ உப்பஜ்ஜந்தி, தத்த² தத்த² உப்பாத³தோ பபு⁴தி தேஸு வட்டமூலம் கிலேஸஜாதம் அனுஸேதி. தம் அப்பஹீனட்டே²ன பூ⁴மிலத்³த⁴ந்தி வேதி³தப்³ப³’’ந்திஆதி³.

ஏஸ நயோ ஸப்³ப³த்தா²தி இமினா ‘‘ந ஸப்³பா³ய து³க்கா²ய வேத³னாய ஸோ அப்பஹீனோ, ந ஸப்³ப³ம் து³க்க²ம் வேத³னம் ஆரப்³ப⁴ உப்பஜ்ஜதீ’’திஆதி³ம் அதிதி³ஸதி. தத்த² யம் வத்தப்³ப³ம், தம் வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம். ‘‘யோ அனுஸயோ யத்த² அனுஸேதி, ஸோ பஹீயமானோ தத்த² பஹீனோ நாம ஹோதீ’’தி தத்த² தத்த² பஹானபுச்சா², தம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘கிம் பஹாதப்³ப³ந்தி அயம் பஹானபுச்சா² நாமா’’தி.

ஏகேனேவ ப்³யாகரணேனாதி ‘‘இதா⁴வுஸோ, விஸாக², பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹீ’’திஆதி³னா (ம. நி. 1.374) ஏகேனேவ விஸ்ஸஜ்ஜனேன. த்³வே புச்சா²தி அனுஸயபுச்சா² பஹானபுச்சா²தி த்³வேபி புச்சா² விஸ்ஸஜ்ஜேஸி. ‘‘ராக³ம் தேன பஜஹதீ’’தி இத³மேகம் விஸ்ஸஜ்ஜனம், ‘‘ந தத்த² ராகா³னுஸயோ அனுஸேதீ’’தி இத³மேகம் விஸ்ஸஜ்ஜனம், புச்சா²னுக்கமஞ்சேத்த² அனாதி³யித்வா பஹானக்கமேன விஸ்ஸஜ்ஜனா பவத்தா. ‘‘த்³வே புச்சா² விஸ்ஸஜ்ஜேஸீ’’தி ஸங்கே²பதோ வுத்தமத்த²ம் விவரிதும் ‘‘இதா⁴’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ததா²விக்க²ம்பி⁴தமேவ கத்வாதி இமினா யோ ராக³ம் விக்க²ம்பே⁴த்வா புன உப்பஜ்ஜிதும் அப்பதா³னதோ ததா²விக்க²ம்பி⁴தமேவ கத்வா மக்³கே³ன ஸமுக்³கா⁴தேதி, தஸ்ஸ வஸேன ‘‘ராக³ம் தேன பஜஹதி, ந தத்த² ராகா³னுஸயோ அனுஸேதீ’’தி வத்தப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேதி. காமோகா⁴தீ³ஹி சதூஹி ஓகே⁴ஹி ஸம்ஸாரப⁴வோகே⁴னேவ வா வேக³ஸா வுய்ஹமானேஸு ஸத்தேஸு தம் உத்தரித்வா பத்தப்³ப³ம், தஸ்ஸ பன கா³த⁴பா⁴வதோ பதிட்டா²னபூ⁴தம். தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘திண்ணோ பாரங்க³தோ த²லே திட்ட²தி ப்³ராஹ்மணோ’’தி (ஸம். நி. 4.238; இதிவு. 69; பு. ப. 187).

ஸுஞ்ஞதாதி³பே⁴தே³ன அனேகபே⁴த³த்தா பாளியம் ‘‘அனுத்தரேஸூ’’தி ப³ஹுவசனனித்³தே³ஸோதி ‘‘அனுத்தரா விமோக்கா²’’தி வத்வா புன தேஸம் ஸப்³பே³ஸம்பி அரஹத்தபா⁴வஸாமஞ்ஞேன ‘‘அரஹத்தே’’தி வுத்தம். விஸயே சேதம் பு⁴ம்மம். பத்த²னம் பட்ட²பேந்தஸ்ஸாதி ‘‘அஹோ வதாஹம் அரஹத்தம் லபே⁴ய்ய’’ந்தி பத்த²னம் உபட்ட²பேந்தஸ்ஸ, பத்தே²ந்தஸ்ஸாதி அத்தோ². பட்ட²பேந்தஸ்ஸாதி சேத்த² ஹேதும்ஹி அந்தஸத்³தோ³. கத²ம் பன அரஹத்தவிஸயா பத்த²னா உப்பஜ்ஜதீதி? ந காசி அரஹத்தம் ஆரம்மணம் கத்வா பத்த²னா உப்பஜ்ஜதி அனதி⁴க³தத்தா அவிஸயபா⁴வதோ. பரிகப்பிதரூபம் பன தம் உத்³தி³ஸ்ஸ பத்த²னா உப்பஜ்ஜதி. ‘‘உப்பஜ்ஜதி பிஹாபச்சயா’’தி வுத்தம் பரம்பரபச்சயதம் ஸந்தா⁴ய, உஜுகம் பன பச்சயபா⁴வோ நத்தீ²தி வுத்தம் ‘‘ந பத்த²னாய பட்ட²பனமூலகம் உப்பஜ்ஜதீ’’தி. இத³ம் பன ஸேவிதப்³ப³ம் தோ³மனஸ்ஸம் அகுஸலப்பஹானஸ்ஸ குஸலாபி⁴வுட்³டி⁴யா ச நிமித்தபா⁴வதோ. தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘தோ³மனஸ்ஸம்பாஹம், தே³வானமிந்த³, து³விதே⁴ன வதா³மி ஸேவிதப்³ப³ம்பி அஸேவிதப்³ப³ம்பீ’’தி (தீ³. நி. 2.359-362). தீஹி மாஸேஹி ஸம்பஜ்ஜனகா தேமாஸிகா. ஸேஸபத³த்³வயேபி ஏஸேவ நயோ. இமஸ்மிம் வாரேதி இமஸ்மிம் பவாரணவாரே. விஸுத்³தி⁴பவாரணந்தி ‘‘பரிஸுத்³தோ⁴ அஹ’’ந்தி ஏவம் பவத்தம் விஸுத்³தி⁴பவாரணம். அரஹந்தானமேவ ஹேஸ பவாரணா.

ந கதா³சி பஹாதப்³ப³ஸ்ஸ பஹாயகதா அத்தீ²தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ந தோ³மனஸ்ஸேன வா’’திஆதி³ம் வத்வா பரியாயேனேதம் வுத்தம், தம் விபா⁴வேந்தோ ‘‘அயம் பனா’’திஆதி³மாஹ. யம் பனேத்த² வத்தப்³ப³ம், தம் பரதோ வித்தா²ரேன ஆக³மிஸ்ஸதி. படிபத³ம் க³ஹேத்வா பத்த²னம் கத்வா பத்த²னம் ட²பேத்வா. படிஸஞ்சிக்க²தீதி ஓவாத³வஸேன அத்தானம் ஸமுத்தேஜேந்தோ கதே²தி. ஸீலேன ஹீனட்டா²னந்தி அஞ்ஞேஹி அரஹத்தாய படிபஜ்ஜந்தேஹி ஸீலேன ஹீனட்டா²னம் கிம் துய்ஹம் அத்தீ²தி அதி⁴ப்பாயோ. ஸுபரிஸுத்³த⁴ந்தி அக²ண்டா³தி³பா⁴வதோ ஸுதோ⁴தஜாதிமணி விய ஸுட்டு² பரிஸுத்³த⁴ம். ஸுபக்³க³ஹிதந்தி கதா³சிபி ஸங்கோசாபா⁴வதோ வீரியம் ஸுட்டு² பக்³க³ஹிதம். பஞ்ஞாதி விபஸ்ஸனாபஞ்ஞா படிபக்கே²ஹி அனதி⁴பூ⁴ததாய அகுண்டா² திக்க²விஸதா³ ஸங்கா²ரானம் ஸம்மஸனே ஸூரா ஹுத்வா வஹதி பவத்ததி. பரியாயேனாதி தஸ்ஸ தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸ அரஹத்துபனிஸ்ஸயதாபரியாயேன. ஆரம்மணவஸேன அனுஸயனம் இதா⁴தி⁴ப்பேதந்தி ஆஹ ‘‘ந தம் ஆரப்³ப⁴ உப்பஜ்ஜதீ’’தி. அனுப்பஜ்ஜனமேத்த² பஹானம் நாமாதி வுத்தம் ‘‘பஹீனோவ தத்த² படிகா⁴னுஸயோதி அத்தோ²’’தி. ததியஜ்ஜா²னேன விக்க²ம்பே⁴தப்³பா³ அவிஜ்ஜா, ஸா ஏவ அரியமக்³கே³ன ஸமுச்சி²ந்தீ³யதீதி ‘‘அவிஜ்ஜானுஸயம் விக்க²ம்பே⁴த்வா’’திஆதி³ வுத்தம், அனுஸயஸதி³ஸதாய வா. ‘‘ராகா³னுஸயம் விக்க²ம்பே⁴த்வா’’தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. சதுத்த²ஜ்ஜா²னே நானுஸேதி நாம தத்த² காதப்³ப³கிச்சாகரணதோ.

466. தஸ்மாதி பச்சனீகத்தா ஸபா⁴வதோ கிச்சதோ பச்சயதோ சாதி அதி⁴ப்பாயோ. விஸபா⁴க³படிபா⁴கோ³ கதி²தோ ‘‘கண்ஹஸுக்கஸப்படிபா⁴கா³ த⁴ம்மா’’திஆதீ³ஸு விய. அந்த⁴காராதி அந்த⁴காரஸதி³ஸா அப்பகா ஸபா⁴வதோ. அவிபூ⁴தா அபாகடா அனோளாரிகபா⁴வதோ. ததோ ஏவ து³த்³தீ³பனா து³விஞ்ஞாபனா. தாதி³ஸாவாதி உபேக்கா²ஸதி³ஸாவ. யதா² உபேக்கா² ஸுக²து³க்கா²னி விய ந ஓளாரிகா, ஏவம் அவிஜ்ஜா ராக³தோ³ஸா விய ந ஓளாரிகா. அத² கோ² அந்த⁴காரா அவிபூ⁴தா து³த்³தீ³பனா து³விஞ்ஞாபனாதி அத்தோ². ஸபா⁴க³படிபா⁴கோ³ கதி²தோ ‘‘பணிதி⁴ படிகோ⁴ஸோ’’திஆதீ³ஸு விய. யத்தகேஸு டா²னேஸூதி து³க்கா²தீ³ஸு யத்தகேஸு டா²னேஸு, யத்த² வா ஞேய்யட்டா²னேஸு. விஸபா⁴க³படிபா⁴கோ³தி அந்த⁴காரஸ்ஸ விய ஆலோகோ விகா⁴தகபடிபா⁴கோ³. விஜ்ஜாதி மக்³க³ஞாணம் அதி⁴ப்பேதம், விமுத்தீதி ப²லந்தி ஆஹ ‘‘உபோ⁴பேதே த⁴ம்மா அனாஸவா’’தி. அனாஸவட்டே²னாதிஆதீ³ஸு பணீதட்டே²னாதிபி வத்தப்³ப³ம். ஸோபி ஹி விமுத்தினிப்³பா³னானம் ஸாதா⁴ரணோ, விமுத்தியா அஸங்க²தட்டே²ன நிப்³பா³னஸ்ஸ விஸபா⁴க³தாபி லப்³ப⁴தேவ. பஞ்ஹம் அதிக்கமித்வா க³தோஸி, அபுச்சி²தப்³ப³ம் புச்ச²ந்தோதி அதி⁴ப்பாயோ. பஞ்ஹானம் பரிச்சே²த³பமாணம் க³ஹேதும் யுத்தட்டா²னே அட்ட²த்வா ததோ பரம் புச்ச²ந்தோ நாஸக்கி² பஞ்ஹானம் பரியந்தம் க³ஹேதும். அப்படிபா⁴க³த⁴ம்மஸ்ஸாதி நிப்பரியாயதோ ஸபா⁴க³படிபா⁴கே³ன அப்படிபா⁴க³த⁴ம்மஸ்ஸ. அனாக³தாதி³பரியாயேன நிப்³பா³னஸ்ஸ ஸபா⁴க³படிபா⁴கோ³ வுத்தோ, விஸபா⁴கே³ ச அத்தே²வ ஸங்க²தத⁴ம்மா, தஸ்மா நிப்பரியாயதோ கிஞ்சி ஸபா⁴க³படிபா⁴க³ம் ஸந்தா⁴ய புச்ச²தீதி கத்வா ‘‘அச்சயாஸீ’’திஆதி³ வுத்தம். அஸங்க²தஸ்ஸ ஹி அப்பதிட்ட²ஸ்ஸ ஏகந்தனிச்சஸ்ஸ ஸதோ நிப்³பா³னஸ்ஸ குதோ நிப்பரியாயேன ஸபா⁴க³ஸ்ஸ ஸம்ப⁴வோ. தேனாஹ ‘‘நிப்³பா³னம் நாமேத’’ந்திஆதி³.

விரத்³தோ⁴தி ஏத்த² ஸபா⁴க³படிபா⁴க³ம் புச்சி²ஸ்ஸாமீதி நிச்ச²யாபா⁴வதோ புச்சி²தமத்த²ம் விரஜ்ஜி²த்வாவ புச்சி², ந அஜானித்வாதி அத்தோ². ஏதேன ஹேட்டா² ஸப்³ப³புச்சா² தி³ட்ட²ஸம்ஸந்த³னனயேன ஜானித்வாவ பவத்தாதி தீ³பிதம் ஹோதி. தே²ரீ பன தம் தம் புச்சி²தமத்த²ம் ஸபா⁴வதோ விபா⁴வேந்தீ ஸத்து² தே³ஸனாஞாணம் அனுக³ந்த்வாவ விஸ்ஸஜ்ஜேஸி. நிப்³பா³னோக³த⁴ந்தி நிப்³பா³னம் ஓகா³ஹித்வா டி²தம் நிப்³பா³னந்தோக³த⁴ம். தேனாஹ ‘‘நிப்³பா³னப்³ப⁴ந்தரம் நிப்³பா³னம் அனுபவிட்ட²’’ந்தி. அஸ்ஸாதி ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ.

467. பண்டி³ச்சேன ஸமன்னாக³தாதி ஏத்த² வுத்தபண்டி³ச்சம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தா⁴துகுஸலா’’திஆதி³ வுத்தம். தேனேவாஹ – ‘‘கித்தாவதா நு கோ², ப⁴ந்தே, பண்டி³தோ ஹோதி? யதோ கோ², ஆனந்த³, பி⁴க்கு² தா⁴துகுஸலோ ச ஹோதி, ஆயதனகுஸலோ ச படிச்சஸமுப்பாத³குஸலோ ச டா²னாட்டா²னகுஸலோ ச. ஏத்தாவதா நு கோ², ஆனந்த³, பி⁴க்கு² பண்டி³தோ ஹோதீ’’தி (ம. நி. 3.124). பஞ்ஞாமஹத்தம் நாம தே²ரியா அஸேக்க²ப்படிஸம்பி⁴த³ப்பத்தாய படிஸம்பி⁴தா³யோ பூரேத்வா டி²ததாதி தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘மஹந்தே அத்தே²’’திஆதி³ வுத்தம். ராஜயுத்தேஹீதி ரஞ்ஞோ கம்மே நியுத்தபுரிஸேஹி. ஆஹச்சவசனேனாதி ஸத்தா²ரா கரணாதீ³னி ஆஹனித்வா பவத்திதவசனேன. யதே³த்த² அத்த²தோ ந விப⁴த்தம், தம் ஹேட்டா² வுத்தனயத்தா ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

சூளவேத³ல்லஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

5. சூளத⁴ம்மஸமாதா³னஸுத்தவண்ணனா

468. த⁴ம்மோதி க³ஹிதக³ஹணானீதி த⁴ம்மோ வா ஹோது இதரோ வா, த⁴ம்மோதி பக்³க³ஹிதக்³கா³ஹப்பவத்தா சரியாவ. ஆயூஹனக்க²ணேதி தஸ்ஸ த⁴ம்மோதி க³ஹிதஸ்ஸ பவத்தனக்க²ணே. ஸுக²ந்தி அகிச்ச²ம். தேனாஹ ‘‘ஸுகர’’ந்தி. து³க்க²விபாகந்தி அனிட்ட²ப²லவிபச்சனம்.

469. யதா² சக்கா²தீ³னம் பஞ்சன்னம் இந்த்³ரியானம் யதா²ஸகம் விஸயக்³க³ஹணம் ஸபா⁴வஸித்³த⁴ம், ஏவம் மனஸோபி. தே ச விஸயா இட்டா²காரதோ க³ஹணே ந கோசி தோ³ஸோ, புரிஸத்தபா⁴வே ந ச தே தோ³ஸம் பவத்தேந்தீதி அயம் தேஸம் ஸமணப்³ராஹ்மணானம் லத்³தீ⁴தி ஆஹ ‘‘வத்து²காமேஸுபி கிலேஸகாமேஸுபி தோ³ஸோ நத்தீ²’’தி, அஸ்ஸாதே³த்வா விஸயபரிபோ⁴கே³ நத்தி² ஆதீ³னவோ, தப்பச்சயா ந கோசி அந்தராயோதி அதி⁴ப்பாயோ. பாதப்³யதம் ஆபஜ்ஜந்தீதி பரிபு⁴ஞ்ஜனகதம் உபக³ச்ச²ந்தி. பரிபோ⁴க³த்தோ² ஹி அயம் பா-ஸத்³தோ³ கத்துஸாத⁴னோ ச தப்³ய-ஸத்³தோ³, யதா²ருசி பரிபு⁴ஞ்ஜந்தீதி அத்தோ². கிலேஸகாமோபி அஸ்ஸாதி³யமானோ வத்து²காமந்தோக³தோ⁴யேவ, கிலேஸகாமவஸேன பன நேஸம் அஸ்ஸாதே³தப்³ப³தாதி ஆஹ ‘‘வத்து²காமேஸு கிலேஸகாமேன பாதப்³யத’’ந்தி. கிலேஸகாமேனாதி கரணத்தே² கரணவசனம். பாதப்³யதம் பரிபு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³தந்தி ஏத்தா²பி கத்துவஸேனேவ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. மோளிம் கத்வாதி வேணிப³ந்த⁴வஸேன மோளிம் கத்வா. தாபஸபரிப்³பா³ஜிகாஹீதி தாபஸபப்³ப³ஜ்ஜூபக³தாஹி. பரிஞ்ஞம் பஞ்ஞபேந்தீதி இத³ம் ‘‘பஹானமாஹம்ஸூ’’தி பத³ஸ்ஸேவ வேவசனந்தி ‘‘பஹானம் ஸமதிக்கமம் பஞ்ஞபேந்தீ’’தி வுத்தம். தேன காமா நாமேதே அனிச்சா து³க்கா² விபரிணாமத⁴ம்மாதி யாதா²வதோ பரிஜானனம் இத⁴ ‘‘பஹான’’ந்தி அதி⁴ப்பேதம், ந வினாபா⁴வமத்தந்தி த³ஸ்ஸேதி. மாலுவாஸிபாடிகாதி மாலுவாவித³லம் மாலுவாப²லே போட்டலிகா. ஸந்தாஸம் ஆபஜ்ஜேய்யாதி ஸாலே அதி⁴வத்த²தே³வதாய பவத்திம் க³ஹேத்வா வுத்தம். ததா³ ஹி தஸ்ஸா ஏவம் ஹோதி. கோவிளாரபத்தஸதி³ஸேஹீதி மஹாகோவிளாரபத்தஸண்டா²னேஹி. ஸண்டா²னவஸேன ஹேதம் வுத்தம், மாலுவாபத்தா பன கோவிளாரபத்தேஹி மஹந்ததரானி சேவ க⁴னதரானி ச ஹோந்தி. விபுலப³ஹுக⁴னக³ருபத்ததாய மஹந்தம் பா⁴ரம் ஜனேத்வா. ஸாதி மாலுவாலதா. ஓக⁴னந்தி ஹேட்ட²தோ ஓலம்ப³னஹேதுபூ⁴தம் க⁴னபா⁴வம்.

அந்த⁴வனஸுப⁴க³வனக்³க³ஹணம் தேஸம் அபி⁴லக்கி²தபா⁴வதோ. நாளிகேராதீ³ஸு திணஜாதீஸு. கா²த³னுபலக்க²ணம் உபசிகானம் உட்ட²ஹனக்³க³ஹணந்தி ஆஹ ‘‘உட்ட²ஹேய்யு’’ந்தி. கேளிம் கரோந்தீ வியாதி விலம்ப³னனதீ³ விய கேளிம் கரோந்தீ. இதா³னி அஹம் தம் அஜ்ஜோ²த்த²ரிந்தி பமோத³மானா விய இதோ சிதோ ச விப்ப²ந்த³மானா விலம்ப³ந்தீ. ஸம்ப²ஸ்ஸோபி ஸுகோ² முது³தலுணகோமலபா⁴வதோ. த³ஸ்ஸனம்பி ஸுக²ம் க⁴னப³ஹலபத்தஸம்ஹததாய. ஸோமனஸ்ஸஜாதாதி புப்³பே³ அனுஸ்ஸவவஸேன ப⁴வனவினாஸப⁴யா ஸந்தாஸம் ஆபஜ்ஜி, இதா³னி தஸ்ஸா ஸம்பத்தித³ஸ்ஸனேன பலோபி⁴தா ஸோமனஸ்ஸஜாதா அஹோஸி.

விடபி⁴ம் கரேய்யாதி ஆதானவிதானவஸேன ஜடேந்தீ ஜாலம் கரேய்ய. ததா²பூ⁴தா ச க⁴னபத்தஸஞ்ச²ன்னதாய ச²த்தஸதி³ஸீ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ச²த்தாகாரேன திட்டே²ய்யா’’தி. ஸகலம் ருக்க²ந்தி உபரி ஸப்³ப³ஸாகா²பஸாக²ம் ஸப்³ப³ருக்க²ம். ப⁴ஸ்ஸமானாதி பலிவேட²னவஸேனேவ ஓதரமானா. யாவ மூலா ஓதிண்ணஸாகா²ஹீதி மாலுவா பா⁴ரேன ஓனமித்வா ருக்க²ஸ்ஸ யாவ மூலா ஓதிண்ணஸாகா²ஹி புன அபி⁴ருஹமானா. ஸப்³ப³ஸாகா²தி ஹேட்டா² மஜ்ஜே² உபரி சாதி ஸப்³பா³பி ஸாகா²யோ பலிவேடே²ந்தீ. ஸம்ஸிப்³பி³த்வா ஜாலஸந்தானகனியாமேன ஜடேத்வா. ஏவம் அபராபரம் ஸம்ஸிப்³ப³னேன அஜ்ஜோ²த்த²ரந்தீ. ஸப்³ப³ஸாகா² ஹேட்டா² கத்வா ஸயம் உபரி ட²த்வா மஹாபா⁴ரபா⁴வேன வாதே வா வாயந்தே தே³வே வா வஸ்ஸந்தே பதா³லேய்ய. ஸாக²ட்ட²கவிமானந்தி ஸாகா²படிப³த்³த⁴ம் விமானம். யஸ்மா இத⁴ ஸத்தா²ரா ‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே’’திஆதி³னா பூ⁴தபுப்³ப³மேவ வத்து² உபமாபா⁴வேன ஆஹடம், தஸ்மா ‘‘இத³ம் பன விமான’’ந்திஆதி³ வுத்தம்.

471. ப³ஹலராக³ஸபா⁴வோதி பச்சவேக்க²ணாஹி நீஹரிதும் அஸக்குணேய்யதாய ப³லவா ஹுத்வா அபி⁴ப⁴வனராக³தா⁴துகோ. ராக³ஜந்தி ராக³னிமித்தஜாதம். தி³ட்டே² தி³ட்டே² ஆரம்மணேதி தி³ட்டே² தி³ட்டே² விஸபா⁴கா³ரம்மணே. நிமித்தம் க³ண்ஹாதீதி கிலேஸுப்பத்தியா காரணபூ⁴தம் அனுப்³யஞ்ஜனஸோ நிமித்தம் க³ண்ஹாதி, ஸிக்கா²கா³ரவேன பன கிலேஸேஹி நிஸ்ஸிதம் மக்³க³ம் ந படிபஜ்ஜதி, ததோ ஏவ ஆசரியுபஜ்ஜா²யேஹி ஆணத்தம் த³ண்ட³கம்மம் கரோதேவ. தேனாஹ ‘‘ந த்வேவ வீதிக்கமம் கரோதீ’’தி. ஹத்த²பராமாஸாதீ³னீதி – ‘‘ஏஹி தாவ தயா வுத்தம் மயா வுத்தஞ்ச அமுத்ர க³ந்த்வா வீமம்ஸிஸ்ஸாமா’’திஆதி³னா ஹத்த²க்³க³ஹணாதீ³னி கரோந்தோ, ந கருணாமேத்தானிதா³னவஸேன. மோஹஜாதிகோதி ப³ஹலமோஹஸபா⁴வோ.

472. கம்மனியாமேனாதி புரிமஜாதிஸித்³தே⁴ன லோபு⁴ஸ்ஸத³தாதி³னியமிதேன கம்மனியாமேன. இதா³னி தம் லோபு⁴ஸ்ஸத³தாதி³ம் விபா⁴கே³ன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யஸ்ஸ ஹீ’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² கம்மாயூஹனக்க²ணேதி கம்மகரணவேலாய. லோபோ⁴ ப³லவாதி தஜ்ஜாய ஸாமக்³கி³யா ஸாமத்தி²யதோ லோபோ⁴ அதி⁴கோ ஹோதி. அலோபோ⁴ மந்தோ³தி தப்படிபக்கோ² அலோபோ⁴ து³ப்³ப³லோ ஹோதி. கத²ம் பனேதே லோபா⁴லோபா⁴ அஞ்ஞமஞ்ஞம் உஜுவிபச்சனீகபூ⁴தா ஏகக்க²ணே பவத்தந்தி? ந கோ² பனேதம் ஏவம் த³ட்ட²ப்³ப³ம் ‘‘ஏகக்க²ணே பவத்தந்தீ’’தி, நிகந்திக்க²ணம் பன ஆயூஹனக்க²ணமேவ கத்வா ஏவம் வுத்தம். ஏஸ நயோ ஸேஸேஸு. பரியாதா³துந்தி அபி⁴ப⁴விதும் ந ஸக்கோதி. யோ ஹி ‘‘ஏவம்ஸுந்த³ரம் ஏவம்விபுலம் ஏவம்மஹக்³க⁴ஞ்ச ந ஸக்கா பரஸ்ஸ தா³து’’ந்திஆதி³னா அமுத்தசாக³தாதி³வஸேன பவத்தாய சேதனாய ஸம்பயுத்தோ அலோபோ⁴ ஸம்மதே³வ லோப⁴ம் பரியாதா³தும் ந ஸக்கோதி. தோ³ஸமோஹானம் அனுப்பத்தியம் தாதி³ஸபச்சயலாபே⁴னேவ அதோ³ஸாமோஹா ப³லவந்தோ. தஸ்மாதி லோபா⁴தோ³ஸாமோஹானம் ப³லவபா⁴வதோ அலோப⁴தோ³ஸமோஹானஞ்ச து³ப்³ப³லபா⁴வதோதி வுத்தமேவ காரணம் பச்சாமஸதி. ஸோதி தம்ஸமங்கீ³. தேன கம்மேனாதி தேன லோபா⁴தி³உபனிஸ்ஸயவதா குஸலகம்முனா. ஸுக²ஸீலோதி ஸகி²லோ. தமேவத்த²ம் அக்கோத⁴னோதி பரியாயேன வத³தி.

மந்தா³ அலோபா⁴தோ³ஸா லோப⁴தோ³ஸே பரியாதா³தும் ந ஸக்கோந்தி, அமோஹோ பன ப³லவா மோஹம் பரியாதா³தும் ஸக்கோதீதி ஏவம் யதா²ரஹம் பட²மவாரே வுத்தனயேனேவ அதிதே³ஸத்தோ² வேதி³தப்³போ³. புரிமனயேனேவாதி புப்³பே³ வுத்தனயானுஸாரேன. து³ட்டோ²தி கோத⁴னோ. த³ந்தோ⁴தி மந்த³மஞ்ஞோ. ஸுக²ஸீலகோதி ஸுக²ஸீலோ.

ஏத்த² ச லோப⁴வஸேன, தோ³ஸமோஹ-லோப⁴தோ³ஸ-லோப⁴மோஹ-தோ³ஸமோஹ-லோப⁴தோ³ஸமோஹவஸேனாதி தயோ ஏககா, தயோ து³கா, ஏகோ திகோதி லோபா⁴தி³உஸ்ஸத³வஸேன அகுஸலபக்கே² ஏவ ஸத்த வாரா, ததா² குஸலபக்கே² அலோபா⁴தி³உஸ்ஸத³வஸேனாதி சுத்³த³ஸ வாரா லப்³ப⁴ந்தி. தத்த² அலோப⁴தோ³ஸமோஹா, அலோபா⁴தோ³ஸமோஹா, அலோப⁴தோ³ஸாமோஹா ப³லவந்தோதி ஆக³தேஹி குஸலபக்கே² ததியது³தியபட²மவாரேஹி தோ³ஸுஸ்ஸத³மோஹுஸ்ஸத³தோ³ஸமோஹுஸ்ஸத³வாரா க³ஹிதா ஏவ ஹோந்தி. ததா² அகுஸலபக்கே² லோபா⁴தோ³ஸாமோஹா, லோப⁴தோ³ஸாமோஹா, லோபா⁴தோ³ஸமோஹா ப³லவந்தோதி ஆக³தேஹி ததியது³தியபட²மவாரேஹி அதோ³ஸுஸ்ஸத³அமோஹுஸ்ஸத³அதோ³ஸாமோஹுஸ்ஸத³வாரா க³ஹிதா ஏவாதி அகுஸலகுஸலபக்கே²ஸு தயோ தயோ வாரே அந்தோக³தே⁴ கத்வா அட்டே²வ வாரா த³ஸ்ஸிதா. யே பன உப⁴யஸம்மிஸ்ஸதாவஸேன லோபா⁴லோபு⁴ஸ்ஸத³வாராத³யோ அபரே ஏகூனபஞ்ஞாஸ வாரா காமம் த³ஸ்ஸேதப்³பா³, தேஸம் அஸம்ப⁴வதோ ஏவ ந த³ஸ்ஸிதா. ந ஹி ‘‘ஏகஸ்மிம் ஸந்தானே அந்தரேன அவத்த²ந்தரம் லோபோ⁴ ச ப³லவா அலோபோ⁴ சா’’திஆதி³ யுஜ்ஜதி. படிபக்க²வஸேன வாபி ஏதேஸம் ப³லவது³ப்³ப³லபா⁴வோ ஸஹஜாதத⁴ம்மவஸேன வா. தத்த² லோப⁴ஸ்ஸ தாவ படிபக்க²வஸேன அனபி⁴பூ⁴ததாய ப³லவபா⁴வோ, ததா² தோ³ஸமோஹானம் அதோ³ஸாமோஹேஹி. அலோபா⁴தீ³னம் பன லோபா⁴தி³அனபி⁴ப⁴வனதோ. ஸப்³பே³ஸஞ்ச ஸமானஜாதியஸமதி⁴பு⁴ய்ய பவத்திவஸேன ஸஹஜாதத⁴ம்மதோ ப³லவபா⁴வோ. தேன வுத்தம் அட்ட²கதா²யம் (ம. நி. அட்ட². 2.472) – ‘‘லோபோ⁴ ப³லவா, அலோபோ⁴ மந்தோ³. அதோ³ஸாமோஹா ப³லவந்தோ, தோ³ஸமோஹா மந்தா³’’திஆதி³, ஸோ ச நேஸம் மந்த³ப³லவபா⁴வோ புரிமூபனிஸ்ஸயதோ ததா² ஆஸயஸ்ஸ பரிபா⁴விததாய வேதி³தப்³போ³. தேனேவாஹ ‘‘கம்மனியாமேனா’’தி. ஸேஸம் வுத்தனயத்தா ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவாதி.

சூளத⁴ம்மஸமாதா³னஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.

6. மஹாத⁴ம்மஸமாதா³னஸுத்தவண்ணனா

473. ஏவம் இதா³னி வுச்சமானாகாரோ காமோ காமனம் இச்சா² ஏதேஸந்தி ஏவம்காமா. ஏவம் ச²ந்தோ³ ச²ந்த³னம் ரோசனம் அஜ்ஜா²ஸயோ ஏதேஸந்தி ஏவம்ச²ந்தா³. அபி⁴முக²ம், அபி⁴னிவிஸ்ஸ வா பகாரேஹி ஏதி உபக³ச்ச²தீதி அதி⁴ப்பாயோ, லத்³தி⁴. ஸா ஹி லத்³த⁴ப்³ப³வத்து²ம் அபி⁴முக²ம் ‘‘ஏவமேத’’ந்தி அபி⁴னிவிஸந்தீ தேன தேன பகாரேன உபக³ச்ச²தி, ஹத்த²க³தம் கத்வா திட்ட²தி ந விஸ்ஸஜ்ஜேதி. ஏவம் வுச்சமானாகாரோ அதி⁴ப்பாயோ ஏதேஸந்தி ஏவம்அதி⁴ப்பாயா. ப⁴க³வா மூலம் காரணம் ஏதேஸம் யாதா²வதோ அதி⁴க³மாயாதி ப⁴க³வம்மூலகா. தேனாஹ ‘‘ப⁴க³வந்தஞ்ஹி நிஸ்ஸாய மயம் இமே த⁴ம்மே ஆஜானாம படிவிஜ்ஜா²மா’’தி. அம்ஹாகம்த⁴ம்மாதி தேஹி அத்தனா அதி⁴க³ந்தப்³ப³தாய வுத்தம். ஸேவிதப்³பா³னஞ்ஹி யாதா²வதோ அதி⁴க³மஞாணானி அதி⁴க³ச்ச²னகஸம்ப³ந்தீ⁴னி, தானி ச ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴மூலகானி அனஞ்ஞவிஸயத்தா. தேனாஹ ‘‘புப்³பே³ கஸ்ஸபஸம்பு³த்³தே⁴னா’’திஆதி³. ப⁴க³வா நேதா தேஸந்தி ப⁴க³வம்னேத்திகா. நேதாதி ஸேவிதப்³ப³த⁴ம்மே வினேய்யஸந்தானம் பாபேதா. வினேதாதி அஸேவிதப்³ப³த⁴ம்மே வினேய்யஸந்தானதோ அபனேதா. தத³ங்க³வினயாதி³வஸேன வா வினேதா. அனுனேதாதி இமே த⁴ம்மா ஸேவிதப்³பா³, இமே ந ஸேவிதப்³பா³தி உப⁴யஸம்பாபனாபனயனத்த²ம் பஞ்ஞபேதா. தேனாஹ ‘‘யதா²ஸபா⁴வதோ’’திஆதி³.