1. ஸாலேய்யகஸுத்தவண்ணனா

439. மஹாஜனகாயே ஸன்னிபதிதேதி கேசி ‘‘பஹம்ஸனவிதி⁴ம் த³ஸ்ஸேத்வா ராஜகுமாரம் ஹாஸேஸ்ஸாமா’’தி, கேசி ‘‘தம் கீளனம் பஸ்ஸிஸ்ஸாமா’’தி ஏவம் மஹாஜனஸமூஹே ஸன்னிபதிதே. தே³வனடந்தி தி³ப்³ப³க³ந்த⁴ப்³ப³ம். குஸலம் குஸலந்தி வசனம் உபாதா³யாதி ‘‘கச்சி குஸலம்? ஆம குஸல’’ந்தி வசனபடிவசனவஸேன பவத்தகுஸலவாதி³தாய தே மனுஸ்ஸா ஆதி³தோ குஸலாதி ஸமஞ்ஞம் லபி⁴ம்ஸு. தேஸம் குஸலானம் இஸ்ஸராதி ராஜகுமாரா கோஸலா. கோஸலே ஜாதா. தேஸம் நிவாஸோதி ஸப்³ப³ம் புப்³பே³ வுத்தனயமேவ. தேனாஹ ‘‘ஸோ பதே³ஸோ கோஸலாதி வுச்சதீ’’தி.

சாரிகம் சரமானோதி ஸாமஞ்ஞவசனம்பி ‘‘மஹதா…பே… தத³வஸரீ’’தி வசனதோ விஸேஸம் நிவிட்ட²மேவாதி ஆஹ ‘‘அதுரிதசாரிகம் சரமானோ’’தி. மஹதாதி கு³ணமஹத்தேனபி ஸங்க்²யாமஹத்தேனபி மஹதா. தஸ்மிஞ்ஹி பி⁴க்கு²ஸமூஹே கேசி அதி⁴ஸீலஸிக்கா²வஸேன ஸீலஸம்பன்னா, ததா² கேசி ஸீலஸமாதி⁴ஸம்பன்னா, கேசி ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாஸம்பன்னாதி கு³ணமஹத்தேனபி ஸோ பி⁴க்கு²ஸமூஹோ மஹாதி. தம் அனாமஸித்வா ஸங்க்²யாமஹத்தமேவ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸதம் வா’’திஆதி³மாஹ. அஞ்ஞகா³மபடிப³த்³த⁴ஜீவிகாவஸேன ஸமோஸரந்தி ஏத்தா²தி ஸமோஸரணம், கா³மோ நிவாஸகா³மோ. ந்தி ஸாலம் ப்³ராஹ்மணகா³மம். விஹாரோதி ப⁴க³வதோ விஹரணட்டா²னம். ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் ஸாலேய்யகஸுத்தே. அனியமிதோதி அஸுகஸ்மிம் ஆராமே பப்³ப³தே ருக்க²மூலே வாதி ந நியமிதோ, ஸரூபக்³க³ஹணவஸேன ந நியமித்வா வுத்தோ. தஸ்மாதி அனியமிதத்தா. அத்தா²பத்திஸித்³த⁴மத்த²ம் பரிகப்பனவஸேன த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘வனஸண்டோ³ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ஆஹ, அத்³தா⁴ ப⁴வேய்யாதி அத்தோ².

உபலபி⁴ம்ஸூதி (ஸாரத்த². டீ. 1.1.வேரஞ்ஜகண்ட³வண்ணனா; தீ³. நி. டீ. 1.255; அ. நி. டீ. 2.3.64) ஸவனவஸேன உபலபி⁴ம்ஸூதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸோதத்³வார…பே… ஜானிம்ஸூ’’தி ஆஹ. அவதா⁴ரணப²லத்தா ஸப்³ப³ம்பி வாக்யம் அந்தோக³தா⁴வதா⁴ரணந்தி ஆஹ ‘‘பத³பூரணமத்தே வா நிபாதோ’’தி. அவதா⁴ரணத்தே²தி பன இமினா இட்ட²த்தா²வதா⁴ரணத்த²ம் கோ²-ஸத்³த³க்³க³ஹணந்தி த³ஸ்ஸேதி. ‘‘அஸ்ஸோஸு’’ந்தி பத³ம் கோ²-ஸத்³தே³ க³ஹிதே தேன பு²ல்லிதமண்டி³தவிபூ⁴ஸிதம் விய ஹோந்தம் பூரிதம் நாம ஹோதி, தேன ச புரிமபச்சி²மபதா³னி ஸம்ஸிலிட்டா²னி ஹோந்தி, ந தஸ்மிம் அக்³க³ஹிதேதி ஆஹ ‘‘பத³பூரணேன ப்³யஞ்ஜனஸிலிட்ட²தாமத்தமேவா’’தி. மத்த-ஸத்³தோ³ விஸேஸனிவத்திஅத்தோ². தேனஸ்ஸ அனத்த²ந்தரதீ³பனதம் த³ஸ்ஸேதி, ஏவ-ஸத்³தே³ன பன ப்³யஞ்ஜனஸிலிட்ட²தாய ஏகந்திகதம். ஸாலாயம் ஜாதா ஸம்வட்³ட⁴கா ஸாலேய்யகா யதா² ‘‘கத்தேய்யகா உப்³பே⁴ய்யகா’’தி.

ஸமிதபாபத்தாதி அச்சந்தம் அனவஸேஸதோ ஸவாஸனம் ஸமிதபாபத்தா. ஏவஞ்ஹி பா³ஹிரகவீதராக³ஸேக்கா²ஸேக்க²பாபஸமனதோ ப⁴க³வதோ பாபஸமனம் விஸேஸிதம் ஹோதி. அனேகத்த²த்தா நிபாதானம் இத⁴ அனுஸ்ஸவத்தோ² அதி⁴ப்பேதோதி ஆஹ ‘‘க²லூதி அனுஸ்ஸவனத்தே² நிபாதோ’’தி. ஆலபனமத்தந்தி பியாலாபவசனம். பியஸமுதா³ஹாரா ஹேதே ‘‘போ⁴’’தி வா ‘‘ஆவுஸோ’’தி வா ‘‘தே³வானம்பியா’’தி வா. கோ³த்தவஸேனாதி ஏத்த² தம் தாயதீதி கோ³த்தம். கோ³தமோதி ஹி பவத்தமானம் அபி⁴தா⁴னம் பு³த்³தி⁴ஞ்ச ஏகம்ஸிகவிஸயதாய தாயதி ரக்க²தீதி கோ³தமகோ³த்தம். யதா² ஹி பு³த்³தி⁴ ஆரம்மணபூ⁴தேன அத்தே²ன வினா ந வத்ததி, ஏவம் அபி⁴தா⁴னம் அபி⁴தே⁴ய்யபூ⁴தேன, தஸ்மா ஸோ தானி தாயதி ரக்க²தீதி வுச்சதி. ஸோ பன அத்த²தோ அஞ்ஞகுலபரம்பராஸாதா⁴ரணம் தஸ்ஸ குலஸ்ஸ ஆதி³புரிஸஸமுதா³க³தம் தம்குலபரியாபன்னஸாதா⁴ரணம் ஸாமஞ்ஞரூபந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். உச்சாகுலபரிதீ³பனம் உதி³தோதி³தவிபுலக²த்தியகுலவிபா⁴வனதோ. ஸப்³ப³க²த்தியானஞ்ஹி ஆதி³பூ⁴தமஹாஸம்மதமஹாராஜதோ பட்டா²ய அஸம்பி⁴ன்னம் உளாரதமம் ஸக்யராஜகுலம். கேனசி பாரிஜுஞ்ஞேனாதி ஞாதிபாரிஜுஞ்ஞபோ⁴க³பாரிஜுஞ்ஞாதி³னா கேனசிபி பாரிஜுஞ்ஞேன பரிஹானியா அனபி⁴பூ⁴தோ அனஜ்ஜோ²த்த²டோ. ததா² ஹி கதா³சிபி தஸ்ஸ குலஸ்ஸ தாதி³ஸபாரிஜுஞ்ஞாபா⁴வோ, அபி⁴னிக்க²மனகாலே ச ததோ ஸமித்³த⁴தமபா⁴வோ லோகே பாகடோ பஞ்ஞாதோதி. ஸக்யகுலா பப்³ப³ஜிதோதி இத³ம் வசனம் ப⁴க³வதோ ஸத்³தா⁴பப்³ப³ஜிதபா⁴வதீ³பனம் வுத்தம் மஹந்தம் ஞாதிபரிவட்டம் மஹந்தஞ்ச போ⁴க³க்க²ந்த⁴ம் பஹாய பப்³ப³ஜிதபா⁴வதீ³பனதோ. ஏத்த² ச ஸமணோதி இமினா பரிக்க²கஜனேஹி ப⁴க³வதோ ப³ஹுமதபா⁴வோ த³ஸ்ஸிதோ ஸமிதபாபதாதீ³பனதோ, கோ³தமோதி இமினா லோகியஜனேஹி உளாரதமகுலீனதாதீ³பனதோ.

அப்³பு⁴க்³க³தோதி ஏத்த² அபி⁴-ஸத்³தோ³ இத்த²ம்பூ⁴தாக்²யானே, தம்யோக³தோ பன ‘‘ப⁴வந்தம் கோ³தம’’ந்தி உபயோக³வசனம் ஸாமிஅத்தே²பி ஸமானம் இத்த²ம்பூ⁴தயோக³தீ³பனதோ ‘‘இத்த²ம்பூ⁴தாக்²யானத்தே²’’தி வுத்தம். தேனாஹ ‘‘தஸ்ஸ கோ² பன போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸாதி அத்தோ²’’தி. கல்யாணோதி ப⁴த்³த³கோ. ஸா சஸ்ஸ கல்யாணதா உளாரவிஸயதாயாதி ஆஹ ‘‘கல்யாணகு³ணஸமன்னாக³தோ’’தி. தம்விஸயதா ஹேத்த² ஸமன்னாக³மோ. ஸேட்டோ²தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ யதா² ‘‘ப⁴க³வாதி வசனம் ஸேட்ட²’’ந்தி (பாரா. அட்ட². 1.வேரஞ்ஜகண்ட³வண்ணனா; விஸுத்³தி⁴. 1.142; உதா³. அட்ட². 1; இதிவு. அட்ட². நிதா³னவண்ணனா; மஹானி. அட்ட². 50). ‘‘ப⁴க³வா அரஹ’’ந்திஆதி³னா கு³ணானம் ஸம்கித்தனதோ ஸம்ஸத்³த³னதோ ச கித்திஸத்³தோ³ வண்ணோதி ஆஹ ‘‘கித்தியேவா’’தி. கித்திபரியாயோபி ஹி ஸத்³த³-ஸத்³தோ³ யதா² தம் ‘‘உளாரஸத்³தா³ இஸயோ கு³ணவந்தோ தபஸ்ஸினோ’’தி. து²திகோ⁴ஸோதி அபி⁴த்த²வுதா³ஹாரோ. அஜ்ஜோ²த்த²ரித்வாதி படிபக்கா²பா⁴வேன அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணதாய ச அபி⁴ப⁴வித்வா.

ஸோ ப⁴க³வாதி யோ ஸோ ஸமதிம்ஸ பாரமியோ பூரேத்வா ஸப்³ப³கிலேஸே ப⁴ஞ்ஜித்வா அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴ தே³வானம் அதிதே³வோ ஸக்கானம் அதிஸக்கோ ப்³ரஹ்மானம் அதிப்³ரஹ்மா லோகனாதோ² பா⁴க்³யவந்ததாதீ³ஹி காரணேஹி ப⁴க³வாதி லத்³த⁴னாமோ, ஸோ ப⁴க³வா. ‘‘ப⁴க³வா’’தி ஹி இத³ம் ஸத்து² நாமகித்தனம். ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘ப⁴க³வாதி நேதம் நாமம் மாதரா கத’’ந்திஆதி³ (மஹானி. 149, 198, 210; சூளனி. அஜிதமாணவபுச்சா²னித்³தே³ஸ 2). பரதோ பன ‘‘ப⁴க³வா’’தி கு³ணகித்தனமேவ. ஏவம் ‘‘அரஹ’’ந்திஆதீ³ஹி பதே³ஹி யே ஸதே³வகே லோகே அதிவிய பஞ்ஞாதா பு³த்³த⁴கு³ணா, தே நானப்பகாரதோ விபா⁴விதாதி த³ஸ்ஸேதும் பச்சேகம் இதிபி-ஸத்³தோ³ யோஜேதப்³போ³தி ஆஹ ‘‘இதிபி அரஹம், இதிபி ஸமாஸம்பு³த்³தோ⁴…பே… இதிபி ப⁴க³வா’’தி. ‘‘இதிபேதம் பூ⁴தம், இதிபேதம் தச்ச²’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.6) விய ஹி இத⁴ இதி-ஸத்³தோ³ ஆஸன்னபச்சக்க²காரணத்தோ², பி-ஸத்³தோ³ ஸம்பிண்ட³னத்தோ² தேன தேஸம் கு³ணானம் ப³ஹுபா⁴வதீ³பனதோ. தானி கு³ணஸல்லக்க²ணகாரணானி ஸத்³தா⁴ஸம்பன்னானம் விஞ்ஞுஜாதிகானம் பச்சக்கா²னி ஏவாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘இமினா ச இமினா ச காரணேனாதி வுத்தம் ஹோதீ’’திஆதி³. ததோ விஸுத்³தி⁴மக்³க³தோ. தேஸந்தி ‘‘அரஹ’’ந்திஆதீ³னம். வித்தா²ரோ அத்த²னித்³தே³ஸோ க³ஹேதப்³போ³. ததோ ஏவ தம்ஸம்வண்ணனாயம் (விஸுத்³தி⁴. மஹாடீ. 1.130) வுத்தோ ‘‘ஆரகாதி அரஹம் ஸுவிதூ³ரபா⁴வதோ, ஆரகாதி அரஹம் ஆஸன்னபா⁴வதோ, ரஹிதப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ, ஸயஞ்ச அரஹிதப்³ப³தோ, நத்தி² ஏதஸ்ஸ ரஹோக³மனம் க³தீஸு பச்சாஜாதி, பாஸம்ஸபா⁴வதோ வா அரஹ’’ந்திஆதி³னா ‘‘அரஹ’’ந்திஆதீ³னம் பதா³னம் அத்தோ² வித்தா²ரதோ வேதி³தப்³போ³.

ப⁴வந்தி சேத்த² (விஸுத்³தி⁴. மஹாடீ. 1.130; ஸாரத்த². டீ. 1.வேரஞ்ஜகண்ட³வண்ணனா) –

‘‘ஸம்மா நப்படிபஜ்ஜந்தி, யே நிஹீனாஸயா நரா;

ஆரகா தேஹி ப⁴க³வா, தூ³ரே தேனாரஹம் மதோ.

யே ஸம்மா படிபஜ்ஜந்தி, ஸுப்பணீதாதி⁴முத்திகா;

ப⁴க³வா தேஹி ஆஸன்னோ, தேனாபி அரஹம் ஜினோ.

பாபத⁴ம்மா ரஹா நாம, ஸாதூ⁴ஹி ரஹிதப்³ப³தோ;

தேஸம் ஸுட்டு² பஹீனத்தா, ப⁴க³வா அரஹம் மதோ.

யே ஸச்சி²கதஸத்³த⁴ம்மா, அரியா ஸுத்³த⁴கோ³சரா;

ந தேஹி ரஹிதோ ஹோதி, நாதோ² தேனாரஹம் மதோ.

ரஹோ வா க³மனம் யஸ்ஸ, ஸம்ஸாரே நத்தி² ஸப்³ப³ஸோ;

பஹீனஜாதிமரணோ, அரஹம் ஸுக³தோ மதோ.

கு³ணேஹி ஸதி³ஸோ நத்தி², யஸ்மா லோகே ஸதே³வகே;

தஸ்மா பாஸம்ஸியத்தாபி, அரஹம் த்³விபது³த்தமோ.

ஆரகா மந்த³பு³த்³தீ⁴னம், ஆஸன்னா ச விஜானதம்;

ரஹானம் ஸுப்பஹீனத்தா, விதூ³னமரஹேய்யதோ;

ப⁴வேஸு ச ரஹாபா⁴வா, பாஸம்ஸா அரஹம் ஜினோ’’தி.

ஸுந்த³ரந்தி ப⁴த்³த³கம். தஞ்ச பஸ்ஸந்தஸ்ஸ ஹிதஸுகா²வஹபா⁴வேன வேதி³தப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘அத்தா²வஹம் ஸுகா²வஹ’’ந்தி. தத்த² அத்தா²வஹந்தி தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகபரமத்த²ஸஞ்ஹிதஹிதாவஹம். ஸுகா²வஹந்தி தப்பரியாபன்னதிவித⁴ஸுகா²வஹம். ததா²ரூபானந்தி தாதி³ஸானம். யாதி³ஸேஹி பன கு³ணேஹி ப⁴க³வா ஸமன்னாக³தோ, தேஹி சதுப்பமாணிகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ ஸப்³ப³தா²பி அச்சந்தாய பஸாத³னீயோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அனேகேஹிபீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² யதா²பூ⁴த…பே… அரஹதந்தி இமினா த⁴ம்மப்பமாணானம் லூக²ப்பமாணானம் ஸத்தானம் ப⁴க³வதோ பஸாதா³வஹதமாஹ, இதரேன இதரேஸம். த³ஸ்ஸனமத்தம்பிஸாது⁴ ஹோதீதி ஏத்த² கோஸியஸகுணஸ்ஸ வத்து² கதே²தப்³ப³ம். ஏகம் பத³ம்பி ஸோதும் லபி⁴ஸ்ஸாம, ஸாது⁴தரம்யேவ ப⁴விஸ்ஸதீதி ஏத்த² மண்டூ³கதே³வபுத்தவத்து² கதே²தப்³ப³ம்.

இமினா நயேன அகா³ரிகபுச்சா² ஆக³தாதி இத³ம் யேபு⁴ய்யவஸேன வுத்தம். யேபு⁴ய்யேன ஹி அகா³ரிகா ஏவம் புச்ச²ந்தி. அனகா³ரிகபுச்சா²யபி ஏஸேவ நயோ. யதா² ந ஸக்கோந்தி…பே… விஸ்ஸஜ்ஜேந்தோதி இமினா ஸத்து² தேஸம் ப்³ராஹ்மணக³ஹபதிகானம் நிக்³க³ண்ஹனவிதி⁴ம் த³ஸ்ஸேதி. தேஸஞ்ஹி ஸம்கி²த்தருசிதாய ஸங்கே²பதே³ஸனா, தாய அத்த²ம் அஜானந்தா வித்தா²ரதே³ஸனம் ஆயாசந்தி, ஸா ச நேஸம் ஸம்கி²த்தருசிதா பண்டி³தமானிதாய, ஸோ ச மானோ யதா²தே³ஸிதஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ அஜானந்தே அப்பதிட்டோ² ஹோதி, இதி ப⁴க³வா தேஸம் மானனிக்³க³ஹவிதி⁴ம் சிந்தேத்வா ஸங்கே²பேனேவ பஞ்ஹம் விஸ்ஸஜ்ஜேஸி, ந ஸப்³ப³ஸோ தே³ஸனாய அஸல்லக்க²ணத்த²ம். தேனாஹ ‘‘பண்டி³தமானிகா ஹீ’’திஆதி³. யஸ்மா மம் தும்ஹே யாசத², ஸம்கி²த்தேன வுத்தமத்த²ம் ந ஜானித்தா²தி அதி⁴ப்பாயோ.

440. ‘‘ஏகவிதே⁴ன ஞாணவத்து²’’ந்திஆதீ³ஸு (விப⁴. 751) விய கோட்டா²ஸத்தோ² வித⁴-ஸத்³தோ³, ஸோ ச விப⁴த்திவசனவிபல்லாஸம் கத்வா பச்சத்தே கரணவசனவஸேன ‘‘திவித⁴’’ந்தி வுத்தோ. அத்தோ² பன கரணபுது²வசனவஸேன த³ட்ட²ப்³போ³தி ஆஹ ‘‘திவித⁴ந்தி தீஹி கோட்டா²ஸேஹீ’’தி. பகாரத்தோ² வா வித⁴-ஸத்³தோ³, பகாரத்த²த்தாயேவ லப்³ப⁴மானம் அத⁴ம்மசரியாவிஸமசரியாபா⁴வஸாமஞ்ஞம், காயத்³வாரிகபா⁴வஸாமஞ்ஞம் வா உபாதா³ய ஏகத்தம் நேத்வா ‘‘திவித⁴’’ந்தி வுத்தம். பகாரபே⁴தே³ பன அபேக்கி²தே ‘‘திவிதா⁴’’இச்சேவ வுத்தம் ஹோதி. காயேனாதி ஏத்த² காயோதி சோபனகாயோ அதி⁴ப்பேதோ, ஸோ ச அத⁴ம்மசரியாய த்³வாரபூ⁴தோ தேன வினா தஸ்ஸா அப்பவத்தனதோ. காயேனாதி ச ஹேதும்ஹி கரணவசனம். கிஞ்சாபி ஹி அத⁴ம்மசரியாஸங்கா²தசேதனாஸமுட்டா²னா ஸா விஞ்ஞத்தி, ந ச ஸா பட்டா²னே ஆக³தேஸு சதுவீஸதியா பச்சயேஸு ஏகேனபி பச்சயேன சேதனாய பச்சயோ ஹோதி, தஸ்ஸா பன ததா²பவத்தமானாய காயகம்மஸஞ்ஞிதாய சேதனாய பவத்தி ஹோதீதி தேன த்³வாரேன லக்கி²தப்³ப³பா⁴வதோ தஸ்ஸா காரணம் விய ச ஸப்³போ³ஹாரமத்தம் ஹோதி. காயத்³வாரேனாதி வா காயேன த்³வாரபூ⁴தேன காயத்³வாரபூ⁴தேனாதி தம் இத்த²ம்பூ⁴தலக்க²ணே கரணவசனம். அத⁴ம்மம் சரதி ஏதாயாதி அத⁴ம்மசரியா, ததா²பவத்தா சேதனா. அத⁴ம்மோதி பன தம்ஸமுட்டா²னோ பயோகோ³ த³ட்ட²ப்³போ³. த⁴ம்மதோ அனபேதாதி த⁴ம்மா, ந த⁴ம்மாதி அத⁴ம்மா, அத⁴ம்மா ச ஸா சரியா சாதி அத⁴ம்மசரியா. பச்சனீகஸமனட்டே²ன ஸமம், ஸமானம் ஸதி³ஸம் யுத்தந்தி வா ஸமம், ஸுசரிதம். ஸமதோ விக³தம், விருத்³த⁴ம் வா தஸ்ஸாதி விஸமம், து³ச்சரிதம். ஸா ஏவ விஸமா சரியாதி விஸமசரியா. ஸப்³பே³ஸு கண்ஹஸுக்கபதே³ஸூதி ‘‘சதுப்³பி³த⁴ம் வாசாய அத⁴ம்மசரியாவிஸமசரியா ஹோதீ’’திஆதி³னா உத்³தே³ஸனித்³தே³ஸவஸேன ஆக³தேஸு ஸப்³பே³ஸு கண்ஹபதே³ஸு – ‘‘திவித⁴ம் கோ² க³ஹபதயோ காயேன த⁴ம்மசரியாஸமசரியா ஹோதீ’’திஆதி³னா உத்³தே³ஸனித்³தே³ஸவஸேன ஆக³தேஸு ஸப்³பே³ஸு ஸுக்கபதே³ஸு ச.

ரோதே³தி குரூரகம்மந்ததாய பரபடிப³த்³தே⁴ ஸத்தே அஸ்ஸூனி மோசேதீதி ருத்³தோ³, ஸோ ஏவ லுத்³தோ³ ர-காரஸ்ஸ ல-காரம் கத்வா. கக்க²ளோதி லுத்³தோ³. தா³ருணோதி ப²ருஸோ. ஸாஹஸிகோதி ஸாஹஸ்ஸகாரீ. ஸசேபி ந லிப்பந்தி. ததா²விதோ⁴ பரேஸம் கா⁴தனஸீலோ லோஹிதபாணீத்வேவ வுச்சதி யதா² தா³னஸீலோ பரேஸம் தா³னத்த²ம் அதோ⁴தஹத்தோ²பி ‘‘பயதபாணீ’’த்வேவ வுச்சதி. பஹரணம் பஹாரதா³னமத்தம் ஹதம், பவுத்³த⁴ம் பஹரணம் பரஸ்ஸ மாரணம் பஹதந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஹதே’’திஆதி³மாஹ. தத்த² நிவிட்டோ²தி அபி⁴னிவிட்டோ² பஸுதோ.

யஸ்ஸ வஸேன ‘‘பரஸ்ஸா’’தி ஸாமினித்³தே³ஸோ, தம் ஸாபதேய்யம். யஞ்ஹி ஸாமஞ்ஞதோ க³ஹிதம், தம் தேனேவ ஸாமினித்³தே³ஸேன பகாஸிதந்தி ஆஹ ‘‘பரஸ்ஸ ஸந்தக’’ந்தி. பரஸ்ஸபரவித்தூபகரணந்தி வா ஏகமேவேதம் ஸமாஸபத³ம், யம் கிஞ்சி பரஸந்தகம் விஸேஸதோ பரஸ்ஸ வித்தூபகரணம் வாதி அத்தோ². தேஹி பரேஹீதி யேஸம் ஸந்தகம், தேஹி. யஸ்ஸ வஸேன புரிஸோ ‘‘தே²னோ’’தி வுச்சதி, தம் தே²ய்யந்தி ஆஹ ‘‘அவஹரணசித்தஸ்ஸேதம் அதி⁴வசன’’ந்தி. தே²ய்யஸங்கா²தேன, ந விஸ்ஸாஸதாவகாலிகாதி³வஸேனாதி அத்தோ².

மதே வாதி வா-ஸத்³தோ³ அவுத்தவிகப்பத்தோ². தேன பப்³ப³ஜிதாதி³பா⁴வம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ஏதேனுபாயேனாதி யம் மாதரி மதாய, நட்டா²ய வா பிதா ரக்க²தி, ஸா பிதுரக்கி²தா. யம் உபோ⁴ஸு அஸந்தேஸு பா⁴தா ரக்க²தி, ஸா பா⁴துரக்கி²தாதி ஏவமாதி³ம் ஸந்தா⁴யாஹ. ஸபா⁴க³குலானீதி ஆவாஹகிரியாய ஸபா⁴கா³னி குலானி. த³ஸ்ஸுகவிதி⁴ம் வா உத்³தி³ஸ்ஸ ட²பிதத³ண்டா³ராஜாதீ³ஹி. ஸம்மாதி³ட்டி²ஸுத்தே (ம. நி. அட்ட². 1.89) ‘‘அஸத்³த⁴ம்மாதி⁴ப்பாயேன காயத்³வாரப்பவத்தா அக³மனீயட்டா²னவீதிக்கமசேதனா’’தி ஏவம் வுத்தமிச்சா²சாரலக்க²ணவஸேன.

ஹத்த²பாதா³தி³ஹேதூதி ஹத்த²பாதா³தி³பே⁴த³னஹேது. த⁴னஹேதூதி த⁴னஸ்ஸ லாப⁴ஹேது ஜானிஹேது ச. லாபோ⁴தி கா⁴ஸச்சா²த³னானி லப்³ப⁴தீதி லாபோ⁴. கிஞ்சிக்க²ந்தி கிஞ்சிமத்தகம் ஆமிஸஜாதம். தேனாஹ ‘‘யம் வா’’திஆதி³. ஜானந்தோயேவாதி முஸாபா⁴வம் தஸ்ஸ வத்து²னோ அத்தி², தம் ஜானந்தோ ஏவ.

அண்ட³காதி வுச்சதி ருக்கே² அண்ட³ஸதி³ஸா க³ண்டி²யோ. யதா² த²த்³தா⁴ விஸமா து³ப்³பி³னீதா ச ஹோந்தி, ஏவமேவம் கு²ம்ஸனவம்ப⁴னவஸேன பவத்தவாசாபி ஹி ‘‘அண்ட³கா’’தி வுத்தா. தேனாஹ ‘‘யதா² ஸதோ³ஸே ருக்கே²’’திஆதி³. கக்கஸாதி ப²ருஸா ஏவ, ஸோ பனஸ்ஸா கக்கஸபா⁴வோ ப்³யாபாத³னிமித்ததாய ததோ பூதிகாதி. தேனாஹ ‘‘யதா² நாமா’’திஆதி³. கடுகாதி அனிட்டா². அமனாபாதி ந மனவட்³ட⁴னீ, ததோ ஏவ தோ³ஸஜனனீ, சித்தஸந்தோ³ஸுப்பத்திகாரிகா. மம்மேஸூதி க⁴ட்டனேன து³க்கு²ப்பத்திதோ மம்மஸதி³ஸேஸு ஜாதிஆதீ³ஸு. லக்³க³னகாரீதி ஏவம் வத³ந்தஸ்ஸ ஏவம் வதா³மீதி அத்தா²தி⁴ப்பாயேன லக்³க³னகாரீ, ந ப்³யஞ்ஜனவஸேன. கோத⁴ஸ்ஸ ஆஸன்னா தஸ்ஸ காரணபா⁴வதோ. ஸதோ³ஸவாசாயாதி அத்தனோ ஸமுட்டா²பகதோ³ஸஸ்ஸ வஸேன ஸதோ³ஸவாசாய வேவசனானி.

அகாலேனாதி அயுத்தகாலேன. அகாரணனிஸ்ஸிதந்தி நிப்ப²லம். ப²லஞ்ஹி காரணனிஸ்ஸிதம் நாம தத³வினாபா⁴வதோ. அகாரணனிஸ்ஸிதம் நிப்ப²லம், ஸம்ப²ந்தி அத்தோ². அஸபா⁴வவத்தாதி அயாதா²வவாதீ³. அஸம்வரவினயபடிஸம்யுத்தஸ்ஸாதி ஸம்வரவினயரஹிதஸ்ஸ, அத்தனோ ஸுணந்தஸ்ஸ ச ந ஸம்வரவினயாவஹஸ்ஸ வத்தா. ஹத³யமஞ்ஜூஸாயம் நிதே⁴துந்தி அஹிதஸம்ஹிதத்தா சித்தம் அனுப்பவிஸேத்வா நிதே⁴தும். அயுத்தகாலேதி த⁴ம்மம் கதே²ந்தேன யோ அத்தோ² யஸ்மிம் காலே வத்தப்³போ³, ததோ புப்³பே³ பச்சா² தஸ்ஸ அகாலோ, தஸ்மிம் அயுத்தகாலே வத்தா ஹோதி. அனபதே³ஸந்தி ப⁴க³வதா அஸுகஸுத்தே ஏவம் வுத்தந்தி ஸுத்தாபதே³ஸவிரஹிதம். அபரிச்சே²த³ந்தி பரிச்சே²த³ரஹிதம். யதா² பன வாசா பரிச்சே²த³ரஹிதா ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸுத்தம் வா’’திஆதி³ வுத்தம். உபலப்³ப⁴ந்தி அனுயோக³ம். பா³ஹிரகத²ம்யேவாதி யம் ஸுத்தம், ஜாதகம் வா நிக்கி²த்தம், தஸ்ஸ ஸரீரபூ⁴தம் கத²ம் அனாமஸித்வா ததோ ப³ஹிபூ⁴தம்யேவ கத²ம். ஸம்பஜ்ஜித்வாதி விருள்ஹம் ஆபஜ்ஜித்வா. பவேணிஜாதகாவாதி அனுஜாதபாரோஹமூலானியேவ திட்ட²ந்தி. ஆஹரித்வாதி நிக்கி²த்தஸுத்ததோ அஞ்ஞம்பி அனுயோக³உபமாவத்து²வஸேன தத³னுபயோகி³னம் ஆஹரித்வா. ஜானாபேதுந்தி ஏதத³த்த²மித³ம் வுத்தந்தி ஜானாபேதும் யோ ஸக்கோதி. தஸ்ஸ கதே²துந்தி தஸ்ஸ ததா²ரூபஸ்ஸ த⁴ம்மகதி²கஸ்ஸ ப³ஹும்பி கதே²தும் வட்டதி. ந அத்த²னிஸ்ஸிதந்தி அத்தனோ பரேஸஞ்ச ந ஹிதாவஹம்.

அபி⁴ஜ்ஜா²யனம் யேபு⁴ய்யேன பரஸந்தகஸ்ஸ த³ஸ்ஸனவஸேன ஹோதீதி ‘‘அபி⁴ஜ்ஜா²ய ஓலோகேதா ஹோதீ’’தி வுத்தம். அபி⁴ஜ்ஜா²யந்தோ வா அபி⁴ஜ்ஜா²யிதம் வத்து²ம் யத்த² கத்த²சி டி²தம்பி பச்சக்க²தோ பஸ்ஸந்தோ விய அபி⁴ஜ்ஜா²யதீதி வுத்தம் ‘‘அபி⁴ஜ்ஜா²ய ஓலோகேதா ஹோதீ’’தி. கம்மபத²பே⁴தோ³ ந ஹோதி, கேவலம் லோப⁴மத்தோவ ஹோதி பரிணாமனவஸேன அப்பவத்தத்தா. யதா² பன கம்மபத²பே⁴தோ³ ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யதா³ பனா’’திஆதி³ வுத்தம். பரிணாமேதீதி அத்தனோ ஸந்தகபா⁴வேன பரிக்³க³ய்ஹ நாமேதி.

விபன்னசித்தோதி ப்³யாபாதே³ன விபத்திம் ஆபாதி³தசித்தோ. தேனாஹ ‘‘பூதிபூ⁴தசித்தோ’’தி. ப்³யாபாதோ³ ஹி விஸம் விய லோஹிதஸ்ஸ சித்தம் பூதிபா⁴வம் ஜனேதி. தோ³ஸேன து³ட்ட²சித்தஸங்கப்போதி விஸேன விய ஸப்பிஆதி³கோபேன தூ³ஸிதசித்தஸங்கப்போ. கா⁴தீயந்தூதி ஹனீயந்து. வத⁴ம் பாபுணந்தூதி மரணம் பாபுணந்து. மா வா அஹேஸுந்தி ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் ந ஹோந்து. தேனாஹ ‘‘கிஞ்சிபி மா அஹேஸு’’ந்தி, அனவஸேஸவினாஸம் பாபுணந்தூதி அத்தோ². ஹஞ்ஞந்தூதி ஆதி³சிந்தனேனேவாதி ஏகந்ததோ வினாஸசிந்தாய ஏவ.

மிச்சா²தி³ட்டி²கோதி அயோனிஸோ உப்பன்னதி³ட்டி²கோ. ஸோ ச ஏகந்ததோ குஸலபடிபக்க²தி³ட்டி²கோதி ஆஹ ‘‘அகுஸலத³ஸ்ஸனோ’’தி. விபல்லத்த²த³ஸ்ஸனோதி த⁴ம்மதாய விபரியாஸக்³கா³ஹீ. நத்தி² தி³ன்னந்தி தே³ய்யத⁴ம்மஸீஸேன தா³னம் வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘தி³ன்னஸ்ஸ ப²லாபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய வத³தீ’’தி. தி³ன்னம் பன அன்னாதி³வத்து²ம் கத²ம் படிக்கி²பதி. ஏஸ நயோ ‘‘யிட்ட²ம் ஹுத’’ந்தி ஏத்தா²பி. மஹாயாகோ³தி ஸப்³ப³ஸாதா⁴ரணம் மஹாதா³னம். பஹேணகஸக்காரோதி பாஹுனகானம் கத்தப்³ப³ஸக்காரோ. ப²லந்தி ஆனிஸம்ஸப²லஞ்ச நிஸ்ஸந்த³ப²லஞ்ச. விபாகோதி ஸதி³ஸம் ப²லம். பரலோகே டி²தஸ்ஸ அயம் லோகோ நத்தீ²தி பரலோகே டி²தஸ்ஸ கம்முனா லத்³த⁴ப்³போ³ அயம் லோகோ ந ஹோதி. இத⁴லோகே டி²தஸ்ஸபி பரலோகோ நத்தீ²தி இத⁴லோகே டி²தஸ்ஸ கம்முனா லத்³த⁴ப்³போ³ பரலோகோ ந ஹோதி. தத்த² காரணமாஹ ‘‘ஸப்³பே³ தத்த² தத்தே²வ உச்சி²ஜ்ஜந்தீ’’தி. இமே ஸத்தா யத்த² யத்த² ப⁴வயோனிக³திஆதீ³ஸு டி²தா தத்த² தத்தே²வ உச்சி²ஜ்ஜந்தி நிருத³யவினாஸவஸேன வினஸ்ஸந்தி. ப²லாபா⁴வவஸேனாதி மாதாபிதூஸு ஸம்மாபடிபத்திமிச்சா²படிபத்தீனம் ப²லஸ்ஸ அபா⁴வவஸேன ‘‘நத்தி² மாதா, நத்தி² பிதா’’தி வத³தி, ந மாதாபிதூனம், நாபி தேஸு ஸம்மாபடிபத்திமிச்சா²படிபத்தீனம் அபா⁴வவஸேன தேஸம் லோகபச்சக்க²த்தா. பு³ப்³பு³ளகஸ்ஸ விய இமேஸம் ஸத்தானம் உப்பாதோ³ நாம கேவலோவ, ந சவித்வா ஆக³மனபுப்³ப³கோதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘நத்தி² ஸத்தா ஓபபாதிகா’’தி வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘சவித்வா உபபஜ்ஜனகஸத்தா நாம நத்தீ²தி வத³தீ’’தி. ஸமணேன நாம யாதா²வதோ ஜானந்தேன கஸ்ஸசி கிஞ்சி அகதே²த்வா ஸஞ்ஞதேன ப⁴விதப்³ப³ம், அஞ்ஞதா² அஹோபுரிஸிகா நாம ஸியா, கிம் பரோ பரஸ்ஸ கரிஸ்ஸதி, ததா² அத்தனோ ஸம்பாத³னஸ்ஸ கஸ்ஸசி அவஸரோ ஏவ நத்தி² தத்த² தத்தே²வ உச்சி²ஜ்ஜனதோதி ஆஹ ‘‘யே இமஞ்ச…பே… பவேதே³ந்தீ’’தி. ஏத்தாவதாதி ‘‘நத்தி² தி³ன்ன’’ந்திஆதி³னா ப்³யபதே³ஸேன. த³ஸவத்து²காதி படிக்கி²பிதப்³பா³னி த³ஸ வத்தூ²னி ஏதிஸ்ஸாதி த³ஸவத்து²கா.

441. அனபி⁴ஜ்ஜா²த³யோ ஹேட்டா² அத்த²தோ பகாஸிதத்தா உத்தானத்தா²யேவ.

442. ஸஹ ப்³யயதி க³ச்ச²தீதி ஸஹப்³யோ, ஸஹவத்தனகோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ ஸஹப்³யதா, ஸஹபவத்தீதி ஆஹ ‘‘ஸஹபா⁴வம் உபக³ச்சே²ய்ய’’ந்தி. ப்³ரஹ்மானம் காயோ ஸமூஹோதி ப்³ரஹ்மகாயோ, தப்பரியாபன்னதாய தத்த² க³தாதி ப்³ரஹ்மகாயிகா. காமம் சேதாய ஸப்³ப³ஸ்ஸபி ப்³ரஹ்மனிகாயஸ்ஸ ஸமஞ்ஞாய ப⁴விதப்³ப³ம், ‘‘ஆபா⁴ன’’ந்திஆதி³னா பன து³தியஜ்ஜா²னபூ⁴மிகாதீ³னம் உபரி க³ஹிதத்தா கோ³ப³லீப³த்³த³ஞாயேன தத³வஸேஸானம் அயம் ஸமஞ்ஞாதி ஆஹ ‘‘ப்³ரஹ்மகாயிகானம் தே³வானந்தி பட²மஜ்ஜா²னபூ⁴மிதே³வான’’ந்தி. ஆபா⁴ நாம விஸும் தே³வா நத்தி², பரித்தாபா⁴தீ³னம்யேவ பன ஆபா⁴வந்ததாஸாமஞ்ஞேன ஏகஜ்ஜ²ம் க³ஹேத்வா பவத்தம் ஏதம் அதி⁴வசனம், யதி³த³ம் ‘‘ஆபா⁴’’தி யதா² ‘‘ப்³ரஹ்மபாரிஸஜ்ஜப்³ரஹ்மபுரோஹிதமஹாப்³ரஹ்மானம் ப்³ரஹ்மகாயிகா’’தி. பரித்தாபா⁴னந்திஆதி³ பனாதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன அப்பமாணாபா⁴னம் தே³வானம் ஆப⁴ஸ்ஸரானம் தே³வானந்தி இமம் பாளிம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ஏகதோ அக்³க³ஹேத்வாதி ஆபா⁴தி வா, ஏகத்தகாயனானத்தஸஞ்ஞாதி வா ஏகதோ அக்³க³ஹேத்வா. தேஸம்யேவாதி ஆபா⁴தி வுத்ததே³வானம்யேவ. பே⁴த³தோ க³ஹணந்தி காரணஸ்ஸ ஹீனாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னதாத³ஸ்ஸனவஸேன பரித்தாபா⁴தி³க்³க³ஹணம். இதி ப⁴க³வா ஆஸவக்க²யம் த³ஸ்ஸேத்வாதி ஏவம் ப⁴க³வா த⁴ம்மசரியம், ஸமசரியம், வட்டனிஸ்ஸிதம் ஸுக³திகா³மிபடிபத³ம், விவட்டனிஸ்ஸிதம் ஆஸவக்க²யகா³மிபடிபத³ம் கத்வா திப⁴வப⁴ஞ்ஜனதோ ஆஸவக்க²யம் த³ஸ்ஸேத்வா அரஹத்தனிகூடேன தே³ஸனம் நிட்ட²பேஸி.

இத⁴ ட²த்வாதி இமஸ்மிம் த⁴ம்மசரியாஸமசரியாய நித்³தே³ஸே ட²த்வா. தே³வலோகா ஸமானேதப்³பா³தி ச²ப்³பீ³ஸதிபி தே³வலோகா ஸமோதா⁴னேதப்³பா³. வீஸதி ப்³ரஹ்மலோகாதி தம்தம்ப⁴வபரியாபன்னனிகாயவஸேன வீஸதி ப்³ரஹ்மலோகா, வீஸதி ப்³ரஹ்மனிகாயாதி அத்தோ². த³ஸகுஸலகம்மபதே²ஹீதி யதா²ரஹம் த³ஸகுஸலகம்மபதே²ஹி கம்மூபனிஸ்ஸயபச்சயபூ⁴தேஹி கேவலம் உபனிஸ்ஸயபூ⁴தேஹி ச நிப்³ப³த்தி த³ஸ்ஸிதா.

திண்ணம் ஸுசரிதானந்தி திண்ணம் காமாவசரஸுசரிதானம். காமாவசரக்³க³ஹணஞ்சேத்த² மனோஸுசரிதாபேக்கா²ய. விபாகேனேவாதி இமினா விபாகுப்பாதே³னேவ நிப்³ப³த்தி ஹோதி, ந உபனிஸ்ஸயதாமத்தேனாதி த³ஸ்ஸேதி. ‘‘உபனிஸ்ஸயவஸேனா’’தி வுத்தமத்த²ம் விவரிதும் ‘‘த³ஸ குஸலகம்மபதா² ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். து³தியாதீ³னி பா⁴வேத்வாதிஆதீ³ஸுபி ‘‘ஸீலே பதிட்டா²யா’’தி பத³ம் ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். கஸ்மா பனேத்த² ‘‘உபனிஸ்ஸயவஸேனா’’தி வுத்தம், நனு படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ (படி. ம. 1.41) – ‘‘பட²மேன ஜா²னேன நீவரணானம் பஹானம் ஸீலம், வேரமணி ஸீலம், சேதனா ஸீலம், ஸம்வரோ ஸீலம், அவீதிக்கமோ ஸீல’’ந்திஆதி³னா ஸப்³பே³ஸுபி ஜா²னேஸு ஸீலம் உத்³த⁴டந்தி தஸ்ஸ வஸேன உபரிதே³வலோகானம்பி விபாகேன நிப்³ப³த்தி வத்தப்³பா³தி? ந, தஸ்ஸ பரிஞ்ஞாய தே³ஸனத்தா, பரிஞ்ஞாய தே³ஸனதா சஸ்ஸ ‘‘யத்த² ச பஹான’’ந்திஆதி³னா விஸுத்³தி⁴மக்³க³ஸம்வண்ணனாயஞ்ச (விஸுத்³தி⁴. மஹாடீ. 2.837, 839) பகாஸிதா ஏவ. ததா² ஹி இதா⁴பி ‘‘த³ஸ குஸலகம்மபதா² ஹி ஸீல’’ந்திஆதி³னா ஸீலஸ்ஸ ரூபாரூபப⁴வானம் உபனிஸ்ஸயதா விபா⁴விதா, ந நிப்³ப³த்தகதாய. கஸ்மா பனேத்த² பா⁴வனாலக்க²ணாய த⁴ம்மசரியாய ப⁴வவிஸேஸே விப⁴ஜியமானே அஸஞ்ஞப⁴வோ ந க³ஹிதோதி ஆஹ ‘‘அஸஞ்ஞப⁴வோ பன…பே… ந நித்³தி³ட்டோ²’’தி. பா³ஹிரகா ஹி அயதா²பூ⁴தத³ஸ்ஸிதாய அஸஞ்ஞப⁴வம் ப⁴வவிப்பமோக்க²ம் மஞ்ஞமானா தது³பக³ஜ்ஜா²னம் பா⁴வேத்வா அஸஞ்ஞேஸு நிப்³ப³த்தந்தி. அயமேத்த² ஸங்கே²போ, யம் பனேத்த² வத்தப்³ப³ம், தம் ப்³ரஹ்மஜாலட்ட²கதா²யம் தம்ஸம்வண்ணனாயஞ்ச (தீ³. நி. அட்ட². 1.68-73; தீ³. நி. டீ. 1.68-73) வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

ஸாலேய்யகஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.