8. மஹாதண்ஹாஸங்க²யஸுத்தவண்ணனா

396. லத்³தி⁴மத்தந்தி மிச்சா²கா³ஹமத்தம், ந தி³ட்டா²பி⁴னிவேஸோ. ஸஸ்ஸததி³ட்டீ²தி நிச்சாபி⁴னிவேஸோ. ஸோதி அரிட்டோ² பி⁴க்கு². கதே²த்வா ஸமோதா⁴னேந்தந்தி யோஜனா. ஸமோதா⁴னேந்தந்தி ச நிக³மேந்தந்தி அத்தோ². தத்த² தத்தே²வாதி தேஸு தேஸு ஏவ ப⁴வேஸு நிருஜ்ஜ²ந்தி, ந ப⁴வந்தரம் ஸங்கமந்தி. விஞ்ஞாணம் பன அபி⁴ன்னஸபா⁴வம் அனஞ்ஞந்தி அதி⁴ப்பாயோ. இத⁴லோகதோதி இமஸ்மா அத்தபா⁴வா. பரலோகந்தி பரப⁴வஸஞ்ஞிதம் அத்தபா⁴வம். ஸந்தா⁴வதீதி நிச்சதாய கேனசி அஸம்ப³த்³த⁴ம் விய க³ச்ச²தி. தேன இத⁴லோகதோ பரலோகக³மனமாஹ. ஸம்ஸரதீதி இமினா பரலோகதோ இதா⁴க³மனம். ஸந்தா⁴வதீதி வா ப⁴வந்தரஸங்கமனமாஹ. ஸம்ஸரதீதி தத்த² தத்த² அபராபரஸஞ்சரணம்.

‘‘பச்சயே ஸதி ப⁴வதீ’’திஆதி³னா விஞ்ஞாணஸ்ஸ அன்வயதோ ப்³யதிரேகதோ ச படிச்சஸமுப்பன்னபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஸஸ்ஸதபா⁴வம் படிக்கி²பதி. பு³த்³தே⁴ன அகதி²தம் கதே²ஸீதி இமினா ‘‘யம் அபா⁴ஸிதம் அலபிதம் ததா²க³தேன, தம் பா⁴ஸிதம் லபிதம் ததா²க³தேனாதி தீ³பேதீ’’தி (சூளவ. 352, 353) இமஸ்மிம் பே⁴த³கரவத்து²ஸ்மிம் ஸந்தி³ஸ்ஸதீதி த³ஸ்ஸேதி. ஜினசக்கே பஹாரம் தே³தீதி ‘‘ததே³வித³ம் விஞ்ஞாணம்…பே… அனஞ்ஞ’’ந்தி நிச்சதம் படிஜானந்தோ – ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா அனிச்சா (த⁴. ப. 277), ரூபம், பி⁴க்க²வே, அனிச்ச’’ந்தி (ஸம். நி. 3.93-94) ச ஆதி³னயப்பவத்தே ஸத்து² த⁴ம்மசக்கே கீ²லம் உப்பாதே³ந்தோ பஹாரம் தே³தி. ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணேன அனிச்சந்தி தி³ட்ட²ம் பவேதி³தஞ்ச விஞ்ஞாணம் நிச்சந்தி படிஜானந்தோ வேஸாரஜ்ஜஞாணம் படிபா³ஹதி. ஸோதுகாமம் ஜனந்தி அரியத⁴ம்மாதி⁴க³மஸ்ஸ ஏகந்தஉபாயபூ⁴தம் விபஸ்ஸனாமக்³க³ம் ஸோதுகாமம் ஜனம் நிச்சக்³கா³ஹபக்³க³ண்ஹனேன விஸம்வாதே³தி. ததோ ஏவ அரியபதே² அரியத⁴ம்மவீதி²யம் தஸ்ஸா படிக்கி²பனேன திரியம் நிபதித்வா.

398. விஞ்ஞாணஸீஸேன அத்தனா க³ஹிதம் அத்தானம் விபா⁴வேந்தோ ‘‘ய்வாயம், ப⁴ந்தே’’திஆதி³மாஹ. தத்த² வதோ³ வேதே³ய்யோதிஆத³யோ ஸஸ்ஸததி³ட்டி²யா ஏவ அபி⁴னிவேஸாகாரா. வத³தீதி வதோ³, வசீகம்மஸ்ஸ காரகோதி அத்தோ². இமினா ஹி காரகபா⁴வுபாயிகஸத்தானம் ஹிதஸுகா²வபோ³த⁴னஸமத்த²தம் அத்தனோ த³ஸ்ஸேதி. வேதி³யோவ வேதே³ய்யோ, ஜானாதி அனுப⁴வதி சாதி அத்தோ². ஈதி³ஸானஞ்ஹி பதா³னம் ப³ஹுலா கத்துஸாத⁴னதம் ஸத்³த³விதூ³ மஞ்ஞந்தி. வேத³யதீதி தம் தம் அனுப⁴விதப்³ப³ம் அனுப⁴வதி. தஹிம் தஹிந்தி தேஸு தேஸு ப⁴வயோனிக³திடி²திஸத்தாவாஸஸத்தனிகாயேஸு.

399. தம் வாத³ம் பக்³க³ய்ஹ டி²தத்தா ஸாதிஸ்ஸ சி²ன்னபச்சயதா அவிருள்ஹத⁴ம்மதா ச வேதி³தப்³பா³. ஹேட்டா²தி அலக³த்³த³ஸுத்தஸம்வண்ணனம் (ம. நி. அட்ட². 2.236-237) ஸந்தா⁴யாஹ. பரதோ ஹேட்டா²தி வுத்தட்டா²னேபி ஏஸேவ நயோ. பாடியேக்கோ அனுஸந்தீ⁴தி தீஹிபி அனுஸந்தீ⁴ஹி அவோமிஸ்ஸோ விஸும்யேவேகோ அனுஸந்தி⁴. நனு சாயம்பி ஸாதிஸ்ஸ அஜ்ஜா²ஸயவஸேன பவத்திதத்தா அஜ்ஜா²ஸயானுஸந்தி⁴யேவாதி? ந, நிய்யானமுகே²ன அப்பவத்தத்தா. நிய்யானஞ்ஹி புரக்க²த்வா புச்சா²தி³வஸேன பவத்தா இதரா தே³ஸனாபுச்சா²னுஸந்தி⁴ஆத³யோ. இத⁴ தத³பா⁴வதோ வுத்தம் ‘‘பாடியேக்கோ அனுஸந்தீ⁴’’தி. பரிஸாய லத்³தி⁴ம் ஸோதே⁴ந்தோதி யாதி³ஸீ ஸாதிஸ்ஸ லத்³தி⁴, தத³பா⁴வத³ஸ்ஸனவஸேன பரிஸாய லத்³தி⁴ம் ஸோதே⁴ந்தோ, பரிஸாய லத்³தி⁴ஸோத⁴னேனேவ ஸாதி க³ணதோ நிஸ்ஸாரிதோ நாம ஜாதோ.

400. யம் யதே³வாதி இத³ம் யதி³பி அவிஸேஸதோ பச்சயத⁴ம்மக்³க³ஹணம், ‘‘விஞ்ஞாணந்த்வேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தீ’’தி பன வுத்தத்தா தம்தம்விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஸமஞ்ஞானிமித்தபச்சயஜாதம் க³ஹிதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேன வுத்தம் பாளியம் – ‘‘சக்கு²விஞ்ஞாணந்த்வேவ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தீ’’திஆதி³. அத² வா தம்தம்த்³வாரனியதம் இதரம்பி ஸப்³ப³ம் தஸ்ஸ தஸ்ஸ விஞ்ஞாணஸ்ஸ பச்சயஜாதம் இத⁴ ‘‘யம் யதே³வா’’தி க³ஹிதம், தத்த² பன யம் அஸாதா⁴ரணம், தேன ஸமஞ்ஞாதி ‘‘சக்கு²விஞ்ஞாணந்த்வேவா’’திஆதி³ வுத்தம். த்³வாரஸங்கந்தியா அபா⁴வந்தி விஞ்ஞாணஸ்ஸ த்³வாரந்தரஸங்கமனஸ்ஸ அபா⁴வம். ஸ்வாயம் ஓளாரிகனயேன மந்த³பு³த்³தீ⁴னம் ஸுகா²வபோ³த⁴னத்த²ம் நயத³ஸ்ஸனவஸேன வுத்தோ. ந ஹி கதா³சி பச்சுப்பன்னம் விஞ்ஞாணம் விக³ச்ச²ந்தம் அனந்தரவிஞ்ஞாணம் ஸங்கமதி அனந்தராதி³பச்சயாலாபே⁴ தஸ்ஸ அனுப்பஜ்ஜனதோ.

ஏவமேவாதி யதா² அக்³கி³ உபாதா³னம் படிச்ச ஜலந்தோ அனுபாதா³னோ தத்தே²வ நிப்³பா³யதி, ந கத்த²சி ஸங்கமதி, ஏவமேவ. ‘‘பச்சயவேகல்லேன தத்தே²வ நிருஜ்ஜ²தீ’’தி கஸ்மா வுத்தம், ந ஹேத்த² அனுப்பாத³னிரோதோ⁴ இச்சி²தோ தாதி³ஸஸ்ஸ நிரோத⁴ஸ்ஸ இத⁴ அனதி⁴ப்பேதத்தா, அத² கோ² க²ணனிரோதோ⁴, ஸோ ச ஸாபா⁴விகத்தா ந பச்சயவேகல்லஹேதுகோ? ஸச்சமேதம், தம்தம்த்³வாரிகஸ்ஸ பன விஞ்ஞாணஸ்ஸ த்³வாரந்தரம் அஸங்கமித்வா தத்த² தத்தே²வ நிருஜ்ஜ²னம் இதா⁴தி⁴ப்பேதம். யேஸஞ்ச பச்சயானம் வஸேன த்³வாரந்தரிகவிஞ்ஞாணேன ப⁴விதப்³ப³ம், தேஸம் தத³பா⁴வதோ பச்சயவேகல்லக்³க³ஹணம், தஸ்மா பச்சயவேகல்லேன ந ஸோதாதீ³னி ஸங்கமித்வா ஸோதவிஞ்ஞாணந்திஆதி³ ஸங்க்²யம் க³ச்ச²தீதி யோஜனா. ஏதேன யம் விஞ்ஞாணம் சக்கு²ரூபாதி³பச்சயஸாமக்³கி³யா வஸேன சக்கு²விஞ்ஞாணஸங்க்²யம் க³ச்ச²தி, தத்த² தத்தே²வ நிருஜ்ஜ²தி தாவகாலிகபா⁴வதோ, தஸ்ஸ பன ஸோதஸத்³தா³தி³பச்சயாபா⁴வதோ குதோ ஸோதவிஞ்ஞாணாதி³ஸமஞ்ஞா, ஏவமப்பவத்திதோ தஸ்ஸ குதோ ஸங்கமோதி த³ஸ்ஸிதம் ஹோதி. விஞ்ஞாணப்பவத்தேதி விஞ்ஞாணப்பவத்தியம். த்³வாரஸங்கந்திமத்தந்தி த்³வாரந்தரஸங்கமனமத்தம்பி ந வதா³மி தத்த² தத்தே²வ பி⁴ஜ்ஜனதோ பச்சயஸ்ஸ உப்பாத³வந்ததோ ஸதி ச உப்பாதே³ அவஸ்ஸம்பா⁴வீ நிரோதோ⁴தி ஹுத்வா அபா⁴வட்டே²ன அனிச்சதா தீ³பிதா ஹோதீதி.

401. ‘‘படிச்சஸமுப்பன்னம் விஞ்ஞாணம் வுத்தம் மயா, அஞ்ஞத்ர பச்சயா நத்தி² விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஸம்ப⁴வோ’’தி பாளியா அன்வயதோ ச ப்³யதிரேகதோ ச விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஸங்க²ததாவ த³ஸ்ஸிதாதி ஆஹ ‘‘ஸப்பச்சயபா⁴வம் த³ஸ்ஸேத்வா’’தி. ஹேதுபச்சயேஹி ஜாதம் நிப்³ப³த்தம் ‘‘பூ⁴த’’ந்தி இதா⁴தி⁴ப்பேதம், தம் அத்த²தோ பஞ்சக்க²ந்தா⁴ தப்³பி³னிமுத்தஸ்ஸ ஸப்பச்சயஸ்ஸ அபா⁴வதோ, யஞ்ச க²ந்த⁴பஞ்சகம் அத்தனோ தேஸஞ்ச பி⁴க்கூ²னம், தம் ‘‘பூ⁴தமித³’’ந்தி ப⁴க³வா அவோசாதி ஆஹ ‘‘இத³ம் க²ந்த⁴பஞ்சக’’ந்தி. அத்தனோ ப²லம் ஆஹரதீதி ஆஹாரோ, பச்சயோ. ஸம்ப⁴வதி ஏதஸ்மாதி ஸம்ப⁴வோ, ஆஹாரோ ஸம்ப⁴வோ ஏதஸ்ஸாதி ஆஹாரஸம்ப⁴வம். தேனாஹ ‘‘பச்சயஸம்ப⁴வ’’ந்தி. தஸ்ஸ பச்சயஸ்ஸ நிரோதா⁴தி யேன அவிஜ்ஜாதி³னா பச்சயேன க²ந்த⁴பஞ்சகம் ஸம்ப⁴வதி, தஸ்ஸ பச்சயஸ்ஸ அனுப்பாத³னிரோதா⁴. க²ணனிரோதோ⁴ பன காரணனிரபேக்கோ².

நோஸ்ஸூதி ஸம்ஸயஜோதனோ நிபாதோதி ஆஹ ‘‘பூ⁴தம் நு கோ² இத³ம், ந நு கோ² பூ⁴த’’ந்தி. பூ⁴தமித³ம் நோஸ்ஸூதி ச இமினா க²ந்த⁴பஞ்சகமேவ நு கோ² இத³ம், உதா³ஹு அத்தத்தனியந்தி ஏவம்ஜாதிகோ ஸம்ஸயனாகாரோ க³ஹிதோ. ததா³ஹாரஸம்ப⁴வம் நோஸ்ஸூதி பன இமினா ஸஹேதுகம் நு கோ² இத³ம் பூ⁴தம், உதா³ஹு அஹேதுகந்தி யதா² அஹேதுகபா⁴வாபன்னோ ஸம்ஸயனாகாரோ க³ஹிதோ, ஏவம் விஸமஹேதுகபா⁴வாபன்னோபி ஸம்ஸயனாகாரோ க³ஹிதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். விஸமஹேதுனோபி பரமத்த²தோ பூ⁴தஸ்ஸ அஹேதுகபா⁴வதோ. விஸமஹேதுவாதோ³பி பரேஹி பரிகப்பிதமத்ததாய ஸபா⁴வனியதியதி³ச்சா²தி³வாதே³ஹி ஸமானயோக³க்க²மோதி. நிரோத⁴த⁴ம்மம் நோஸ்ஸூதி இமினா யதா² அனிச்சம் நு கோ² இத³ம் பூ⁴தம், உதா³ஹு நிச்சந்தி அனிச்சதம் படிச்ச ஸம்ஸயனாகாரோ க³ஹிதோ, ஏவம் து³க்க²ம் நு கோ², உதா³ஹு ந து³க்க²ம், அனத்தா நு கோ², உதா³ஹு ந அனத்தாதிபி ஸம்ஸயனாகாரோ க³ஹிதோயேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம் அனிச்சஸ்ஸ து³க்க²பா⁴வாதி³அவஸ்ஸம்பா⁴வதோ, நிச்சே ச தது³ப⁴யாபா⁴வதோ. யாதா²வஸரஸலக்க²ணதோதி அவிபரீதஸரஸதோ ஸலக்க²ணதோ ச, கிச்சதோ சேவ ஸபா⁴வதோ சாதி அத்தோ². விபஸ்ஸனாய அதி⁴ட்டா²னபூ⁴தாபி பஞ்ஞா விபஸ்ஸனா ஏவாதி வுத்தம் ‘‘விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாயா’’தி. ஸரஸதோதி ச ஸபா⁴வதோ. ஸலக்க²ணதோதி ஸாமஞ்ஞலக்க²ணதோ. தேனாஹ ‘‘விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாய ஸம்மா பஸ்ஸந்தஸ்ஸா’’தி. வுத்தனயேனேவாதி ‘‘யாதா²வஸரஸலக்க²ணதோ’’தி வுத்தனயேனேவ. யே யேதி தஸ்ஸம் பரிஸாயம் யே யே பி⁴க்கூ². ஸல்லக்கே²ஸுந்தி ஸம்மதே³வ உபதா⁴ரேஸும்.

தேஹீதி தேஹி பி⁴க்கூ²ஹி. தத்தா²தி திஸ்ஸம் விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாயம். நித்தண்ஹபா⁴வந்தி தண்ஹாபா⁴வம் ‘‘ஏதம் மம’’ந்தி தண்ஹாக்³கா³ஹஸ்ஸ பஹீனதம். ஏதேனபி ப⁴க³வா ‘‘அஹம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மேஸுபி தண்ஹாபஹானமேவ வண்ணேமி, ஸாதி பன மோக⁴புரிஸோ அத்தபா⁴வேபி தண்ஹாஸம்வத்³த⁴னிம் விபரீததி³ட்டி²ம் பக்³க³ய்ஹ திட்ட²தீ’’தி ஸாதிம் நிக்³க³ண்ஹாதி. ஸபா⁴வத³ஸ்ஸனேனாதி த⁴ம்மானம் அவிபரீதஸபா⁴வத³ஸ்ஸனேன. பச்சயத³ஸ்ஸனேனாதி காரணத³ஸ்ஸனேன அனவஸேஸதோ ஹேதுனோ பச்சயஸ்ஸ ச த³ஸ்ஸனேன. அல்லீயேதா²தி தண்ஹாதி³ட்டி²வஸேன நிஸ்ஸயேத². தேனாஹ ‘‘தண்ஹாதி³ட்டீ²ஹீ’’தி. கேலாயேதா²தி பரிஹரணகேளியா பரிஹரேய்யாத². தேனாஹ ‘‘கீளமானா விஹரேய்யாதா²’’தி. த⁴னம் விய இச்ச²ந்தாதி த⁴னம் விய த்³ரப்³யம் விய இச்ச²ம் தண்ஹம் ஜனேந்தா. தேனாஹ ‘‘கே³த⁴ம் ஆபஜ்ஜேய்யாதா²’’தி. மமத்தம் உப்பாதே³ய்யாதா²தி ‘‘மமமித³’’ந்தி தண்ஹாதி³ட்டி²வஸேன அபி⁴னிவேஸம் ஜனேய்யாத². நிகந்திவஸேனபி க³ஹணத்தா²ய நோ தே³ஸிதோ, தஸ்ஸ வா ஸண்ஹஸுகு²மஸ்ஸ விபஸ்ஸனாத⁴ம்மஸ்ஸ க³ஹணம் நாம நிகந்தியா ஏவ ஸியா, ந ஓளாரிகதண்ஹாயாதி வுத்தம் ‘‘நிகந்திவஸேனா’’தி.

402. படிச்ச ஏதஸ்மா ப²லம் ஏதீதி பச்சயோ, ஸப்³போ³ காரணவிஸேஸோதி ஆஹ ‘‘க²ந்தா⁴னம் பச்சயம் த³ஸ்ஸேந்தோ’’தி. யாவ அவிஜ்ஜா ஹி ஸப்³போ³ நேஸம் காரணவிஸேஸோ இத⁴ த³ஸ்ஸிதோ. புன ஆதி³தோ பட்டா²ய யாவ பரியோஸானா, அந்ததோ பட்டா²ய யாவ ஆதீ³தி அனுலோமதோ படிலோமதோ ச வட்டவிவட்டத³ஸ்ஸனவஸேன நானானயேஹி படிச்சஸமுப்பாதோ³ த³ஸ்ஸிதோ, நிச்சக்³கா³ஹஸ்ஸ நிமித்தபூ⁴தோ கிலேஸோபி இத⁴ நத்தீ²தி தீ³பேதி. தம்பி வுத்தத்த²மேவாதி தம்பி ‘‘இமே ச, பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ ஆஹாரா’’திஆதி³ யாவ ‘‘தண்ஹாபப⁴வா’’தி பாளிபத³ம், தாவ வுத்தத்த²மேவ ஸம்மாதி³ட்டி²ஸுத்தவண்ணனாயம் (ம. நி. அட்ட². 1.89). ஸேஸம் படிச்சஸமுப்பாத³கதா²பா⁴வதோ விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 2.570) வித்தா²ரிதாவாதி இமினாவ ஸங்க³ஹிதம்.

404. இமஸ்மிம் ஸதி இத³ம் ஹோதீதிஆதீ³ஸு யம் வத்தப்³ப³ம், தம் பரமத்த²தீ³பனியம் உதா³னட்ட²கதா²யம் (உதா³. அட்ட². 1) வுத்தனயேனேவ வேதி³தப்³ப³ம்.

407. படிதா⁴வனாதி படிஸரணம், புப்³பே³ அத்தனோ ஆக³தம் அதீதம் அத்³தா⁴னம் உத்³தி³ஸ்ஸ தண்ஹாதி³ட்டி²வஸேன படிக³மனந்தி அத்தோ². நனு விசிகிச்சா²வஸேன பாளியம் படிதா⁴வனா ஆக³தாதி? ஸச்சம் ஆக³தா, ஸா பன தண்ஹாதி³ட்டி²ஹேதுகாதி ‘‘தண்ஹாதி³ட்டி²வஸேனா’’தி வுத்தம். தத்தா²தி தஸ்மிம் யதா²தி⁴க³தே ஞாணத³ஸ்ஸனே.

நிச்சலபா⁴வந்தி ஸுப்பதிட்டி²தபா⁴வம், தித்தி²யவாத³வாதேஹி அகம்பியபா⁴வஞ்ச. க³ரூதி க³ருகு³ணயுத்தோ. பா⁴ரிகோ பாஸாணச்ச²த்தஸதி³ஸோ. அகாமா அனுவத்திதப்³போ³தி ஸத்³தா⁴மத்தகேனேவ அனுவத்தனமாஹ, ந அவேச்சப்பஸாதே³ன. கிச்சந்தி ஸத்து²கிச்சம். ப்³ராஹ்மணானந்தி ஜாதிமந்தப்³ராஹ்மணானம். வதஸமாதா³னானீதி மக³வதாதி³வதஸமாதா³னானி. தி³ட்டி²குதூஹலானீதி தம்தம்தி³ட்டி²க்³கா³ஹவஸேன ‘‘இத³ம் ஸச்சம், இத³ம் ஸச்ச’’ந்திஆதி³னா க³ஹேதப்³ப³குதூஹலானி. ஏவம் நிஸ்ஸட்டா²னீதி யதா² மயா தும்ஹாகம் ஓவாதோ³ தி³ன்னோ, ஏவம் நிஸ்ஸட்டா²னி வதாதீ³னி தம் அதிக்கமித்வா கிம் க³ண்ஹேய்யாத². ஸயம் ஞாணேன ஞாதந்தி பரனேய்யதம் முஞ்சித்வா அத்தனோ ஏவ ஞாணேன யாதா²வதோ ஞாதம். ஏவம்பூ⁴தஞ்ச ஸயம் பச்சக்க²தோ தி³ட்ட²ம் நாம ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஸயம் பஞ்ஞாசக்கு²னா தி³ட்ட²’’ந்தி. ஸயம் விபா⁴விதந்தி தேஹி பி⁴க்கூ²ஹி தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ பச்சத்தம் விபூ⁴தபா⁴வம் ஆபாதி³தம். உபனீதாதி உபக்கமேன த⁴ம்மதே³ஸனானுஸாரேன நீதா. மயாதி கத்தரி கரணவசனம். த⁴ம்மேனாதி காரணேன. ஏதம் வசனந்தி ஏதம் ‘‘ஸந்தி³ட்டி²கோ’’திஆதி³வசனம்.

408. தம் ஸம்மோஹட்டா²னம் அஸ்ஸ லோகஸ்ஸ. ஸமோதா⁴னேனாதி ஸமாக³மேன. க³ப்³ப⁴தி அத்தபா⁴வபா⁴வேன வத்ததீதி க³ப்³போ⁴, கலலாதி³அவத்தோ² த⁴ம்மபப³ந்தோ⁴, தன்னிஸ்ஸிதத்தா பன ஸத்தஸந்தானோ ‘‘க³ப்³போ⁴’’தி வுத்தோ யதா² ‘‘மஞ்சா உக்குட்டி²ம் கரோந்தீ’’தி. தன்னிஸ்ஸயபா⁴வதோ மாதுகுச்சி² ‘‘க³ப்³போ⁴’’தி வேதி³தப்³போ³, க³ப்³போ⁴ வியாதி வா. யதா² ஹி நிவாஸட்டா²னதாய ஸத்தானம் ஓவரகோ ‘‘க³ப்³போ⁴’’தி வுச்சதி, ஏவம் க³ப்³ப⁴ஸேய்யகானம் யாவ அபி⁴ஜாதி நிவாஸட்டா²னதாய மாதுகுச்சி² ‘‘க³ப்³போ⁴’’தி வுத்தோதி.

யமேகரத்திந்தி யஸ்ஸம் ஏகரத்தியம். பு⁴ம்மத்தே² ஹி இத³ம் உபயோக³வசனம், அச்சந்தஸம்யோகே³ வா. பட²மந்தி ஸப்³ப³பட²மம் படிஸந்தி⁴க்க²ணே. க³ப்³பே⁴தி மாதுகுச்சி²யம். மாணவோதி ஸத்தோ. யேபு⁴ய்யேன ஸத்தா ரத்தியம் படிஸந்தி⁴ம் க³ண்ஹந்தீதி ரத்திக்³க³ஹணம். அப்³பு⁴ட்டி²தோவாதி உட்டி²தஅப்³போ⁴ விய, அபி⁴முக²பா⁴வேன வா உட்டி²தோ ஏவ மரணஸ்ஸாதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸோ யாதீதி ஸோ மாணவோ யாதி பட²மக்க²ணதோ பட்டா²ய க³ச்ச²தேவ. ஸ க³ச்ச²ம் ந நிவத்ததீதி ஸோ ஏவம் க³ச்ச²ந்தோ க²ணமத்தம்பி ந நிவத்ததி, அஞ்ஞத³த்து² மரணமேவ உபக³ச்ச²தீதி கா³தா²ய அத்தோ².

உதுஸமயம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ந லோகஸமஞ்ஞாதரஜஸ்ஸ லக்³க³னதி³வஸமத்தம். இதா³னி வுத்தமேவத்த²ம் பாகடதரம் காதும் ‘‘மாதுகா³மஸ்ஸ கிர யஸ்மி’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தத்தா²தி தஸ்மிம் க³ப்³பா⁴ஸயே. ஸண்ட²ஹித்வாதி நிப்³ப³த்தித்வா. பி⁴ஜ்ஜித்வாதி அக்³க³ஹிதக³ப்³பா⁴ ஏவ பி⁴ன்னா ஹுத்வா. அயஞ்ஹி தஸ்ஸா ஸபா⁴வோ. வத்து² ஸுத்³த⁴ம் ஹோதீதி பக்³க⁴ரிதலோஹிதத்தா அனாமயத்தா ச க³ப்³பா⁴ஸயோ ஸுத்³தோ⁴ ஹோதி. ஸுத்³த⁴வத்து²த்தா ததோ பரம் கதிபயதி³வஸானி கே²த்தமேவ ஹோதி க³ப்³ப⁴ஸண்ட²ஹனஸ்ஸ பரித்தஸ்ஸ லோஹிதலேஸஸ்ஸ விஜ்ஜமானத்தா. ஸம்ப⁴வஸ்ஸ பன கத²ம் ஸப்³பா⁴வோதி ஆஹ ‘‘தஸ்மிம் ஸமயே’’திஆதி³. இத்தி²ஸந்தானேபி ஸுக்கதா⁴து லப்³ப⁴தேவ. தேனாஹ ‘‘அங்க³பராமஸனேனபி தா³ரகோ நிப்³ப³த்ததியேவா’’தி. யதா² பாரிகாய நாபி⁴பராமஸனேன ஸாமஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ, தி³ட்ட²மங்க³லிகாய நாபி⁴பராமஸனேன மண்ட³ப்³யஸ்ஸ நிப்³ப³த்தி. க³ந்த⁴ப்³போ³தி க³ந்த⁴னதோ உப்பஜ்ஜனக³தியா நிமித்துபட்டா²பனேன ஸூசனதோ க³ந்தோ⁴தி லத்³த⁴னாமேன ப⁴வகா³மிகம்முனா அப்³ப³தி பவத்ததீதி க³ந்த⁴ப்³போ³, தத்த² உப்பஜ்ஜனகஸத்தோ. தேனாஹ ‘‘தத்ரூபக³ஸத்தோ’’தி. கம்மயந்தயந்திதோதி தத்ரூபபத்திஆவஹேன கம்மஸங்கா²தேன பேல்லனகயந்தேன தத²த்தாய பேல்லிதோ உபனீதோ. மஹந்தேன ஜீவிதஸம்ஸயேனாதி விஜாயனபரிக்கிலேஸேன ‘‘ஜீவிஸ்ஸாமி கோ², ந நு கோ² ஜீவிஸ்ஸாமி அஹம் வா, புத்தோ வா மே’’தி ஏவம் பவத்தேன ஜீவிதஸம்ஸயேன விபுலேன க³ருதரேன ஸம்ஸயேன. தம் டா²னந்தி த²னப்பதே³ஸமாஹ. கீளந்தி தேனாதி கீளனம், கீளனமேவ கீளனகம்.

409. ஸாரஜ்ஜதீதி ஸாரத்தசித்தோ ஹோதி. ப்³யாபஜ்ஜதீதி ப்³யாபன்னசித்தோ ஹோதி. காயே கேஸாதி³த்³வத்திம்ஸாஸுசிஸமுதா³யே தம்ஸபா⁴வாரம்மணா ஸதி காயஸதி. அனுபட்ட²பேத்வாதி அனுப்பாதே³த்வா, யதா²ஸபா⁴வதோ காயம் அனுபதா⁴ரேத்வாதி அத்தோ². பரித்தசேதஸோதி கிலேஸேஹி பரிதோ க²ண்டி³தசித்தோ. தேனாஹ ‘‘அகுஸலசித்தோ’’தி. ஏதே அகுஸலத⁴ம்மா. நிருஜ்ஜ²ந்தீதி நிரோத⁴ம் பத்தா ஹோந்தி. தண்ஹாவஸேன அபி⁴னந்த³தீதி ஸப்பீதிகதண்ஹாவஸேன அபி⁴முக²ம் ஹுத்வா நந்த³தி. அபி⁴வத³தீதி தண்ஹாவஸேன தம் தம் ஆரம்மணம் அபி⁴னிவிஸ்ஸ வத³தி. அஜ்ஜோ²ஸாயாதி அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணம் விய ஆரம்மணம் தண்ஹாவஸேன அனுபவிஸித்வா. தேனாஹ ‘‘கி³லித்வா பரினிட்ட²பேத்வா’’தி. து³க்க²ம் கத²ம் அபி⁴னந்த³தீதி ஏத்த² து³க்க²ஹேதுகம் அபி⁴னந்த³ந்தோ து³க்க²ம் அபி⁴னந்த³தி நாமாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அட்ட²கதா²யம் பன யாவதா யஸ்ஸ து³க்கே² தி³ட்டி²தண்ஹா அபி⁴னந்த³னா அப்பஹீனா, தாவதாயம் து³க்க²ம் அபி⁴னந்த³தி நாமாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அஹம் து³க்கி²தோ மம து³க்க²ந்தி க³ண்ஹந்தோ அபி⁴னந்த³தி நாமா’’தி வுத்தம். தேன கா³ஹத்³வயஹேதுகா தத்த² அபி⁴னந்த³னாதி த³ஸ்ஸேதி. புன ஏகவாரந்தி புனபி ஏகவாரம். ப²லஹேதுஸந்தி⁴ஹேதுப²லஸந்தி⁴வஸேன த்³விஸந்தீ⁴. ‘‘க³ப்³ப⁴ஸ்ஸாவக்கந்தி ஹோதீ’’திஆதி³னா அத்த²தோ ஸரூபதோ ச ஏதரஹி ப²லஸங்கே²பஸ்ஸ. ஸரூபேனேவ ச இதரத்³வயஸ்ஸ தே³ஸிதத்தா ஆஹ ‘‘திஸங்கே²ப’’ந்தி.

410-414. ஸமத²யானிகஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ வேத³னாமுகே²ன ஸங்கே²பேனேவ யாவ அரஹத்தா கம்மட்டா²னம் இத⁴ கதி²தந்தி ஆஹ ‘‘ஸம்கி²த்தேன தண்ஹாஸங்க²யவிமுத்திம் தா⁴ரேதா²’’தி. ‘‘இமம் தண்ஹாஸங்க²யவிமுத்தி’’ந்தி ச ப⁴க³வா யதா²தே³ஸிதம் தே³ஸனம் அவோசாதி வுத்தம் ‘‘இமம்…பே… விமுத்திதே³ஸன’’ந்தி. யதி³ ஏவம் கத²ம் தே³ஸனா விமுத்தீதி ஆஹ ‘‘தே³ஸனா ஹி…பே… விமுத்தீதி வுத்தா’’தி. யஸ்ஸா தண்ஹாய வஸேன ஸாதி பி⁴க்கு² ஸஸ்ஸதக்³கா³ஹமஹாஸங்கா⁴டபடிமுக்கோ, ஸா ஸப்³ப³பு³த்³தா⁴னம் தே³ஸனா ஹத்தா²வலம்ப³மானேபி து³ருக்³கா⁴டியா ஜாதாதி ஆஹ ‘‘மஹாதண்ஹாஜாலதண்ஹாஸங்கா⁴டபடிமுக்க’’ந்தி. மஹாதண்ஹாஜாலேதி மஹந்தே தண்ஹாஜடே. தண்ஹாஸங்கா⁴டேதி தண்ஹாய ஸங்கா⁴டே. ததா²பூ⁴தோ ச தஸ்ஸ அப்³ப⁴ந்தரே கதோ நாம ஹோதீதி ஆஹ ‘‘அனுபவிட்டோ² அந்தோக³தோ⁴’’தி. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

மஹாதண்ஹாஸங்க²யஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.