2. மஹாகோ³ஸிங்க³ஸுத்தவண்ணனா
332. கோசிதே³வாதி கோ³ஸிங்க³ஸாலவனஸாமந்ததோ நிவிட்டே²ஸு யோ கோசி கா³மோ கோ³சரகா³மோ ப⁴விஸ்ஸதி, தஸ்மா அனிப³த்³த⁴பா⁴வதோ கோ³சரகா³மோ ந க³ஹிதோ, வஸனட்டா²னமேவ பரிதீ³பிதம், ததோ ஏவ அரஞ்ஞனிதா³னகம் நாமேதம். ஸப்³ப³த்தா²தி தே³வலோகே மனுஸ்ஸலோகே ச. தி²ரகாரகேஹீதி ஸாஸனே தி²ரபா⁴வகாரகேஹி. ஸவனந்தே ஜாதத்தாதி சதுஸச்சக³ப்³ப⁴ஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸவனஸ்ஸ பரியோஸானே அரியாய ஜாதியா ஜாதத்தா. யதா² படிவேத⁴பா³ஹுஸச்சம் இஜ்ஜ²தி, ததா² த⁴ம்மஸ்ஸ ஸவனதோ ஸாவகா. ஸூரியோ விய பா⁴ஸுரகு³ணரம்ஸிதாய மோஹந்த⁴காரவித⁴மனதோ. சந்தோ³ விய ரமணீயமனோஹரஸீதலகு³ணதாய கிலேஸபரிளாஹவூபஸமதோ. ஸாக³ரோ விய க³ம்பீ⁴ரதி²ரவிபுலானேககு³ணதாய டி²தத⁴ம்மஸபா⁴வதோ. கு³ணமஹந்ததாய தே²ரஸ்ஸ அபி⁴ஞ்ஞாததா, கு³ணமஹந்ததா ச ஸுத்தேஸு ஆக³தனயேனேவ ஞாதப்³பா³தி தம் வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ந கேவல’’ந்திஆதி³ வுத்தம். ஸீஹனாத³ஸுத்தந்தி மஜ்ஜி²மனிகாயே ஆக³தம் மஹாஸீஹனாத³ஸுத்தம் (ம. நி. 1.146). தே²ரபஞ்ஹஸுத்தந்தி ஸுத்தனிபாதே அட்ட²கவக்³கே³ ஆக³தம் ஸாரிபுத்தஸுத்தம் (ஸு. நி. 961-981). தே²ரஸீஹனாத³ஸுத்தந்தி இமஸ்ஸ ச தே²ரஸ்ஸ ஜனபத³சாரிகாய ஸத்து² ஸம்முகா² ஸீஹனாத³ஸுத்தம். அபி⁴னிக்க²மனந்தி தே²ரஸ்ஸேவ மஹதா ஞாதிபரிவட்டேன மஹதா ச போ⁴க³பரிவட்டேன ஸஹ க⁴ராவாஸபரிச்சாகோ³ அபி⁴னிக்க²மனம். ஏஸ நயோ இதோ பரேஸுபி. யதி³த³ந்தி நிபாதோ, யோ அயந்தி அத்தோ².
மஹாபஞ்ஞே பி⁴க்கூ² க³ஹேத்வாதி ஆயஸ்மதோ கிர ஸாரிபுத்தத்தே²ரஸ்ஸ பரிவாரபி⁴க்கூ²பி மஹாபஞ்ஞா ஏவ அஹேஸும். தா⁴துஸோ ஹி ஸத்தா ஸம்ஸந்த³ந்தி. ஸயம் இத்³தி⁴மாதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. அயம் பனத்தோ² தா⁴துஸம்யுத்தேன (ஸம். நி. 2.99) தீ³பேதப்³போ³ – கி³ஜ்ஜ²கூடபப்³ப³தே கி³லானஸேய்யாய நிஸின்னோ ப⁴க³வா ஆரக்க²த்தா²ய பரிவாரேத்வா வஸந்தேஸு ஸாரிபுத்தமோக்³க³ல்லானாதீ³ஸு ஏகமேகம் அத்தனோ பரிஸாய ஸத்³தி⁴ம் சங்கமந்தம் வோலோகேத்வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பஸ்ஸத² நோ தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, ஸாரிபுத்தம் ஸம்ப³ஹுலேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ஸத்³தி⁴ம் சங்கமந்தந்தி. ஏவம், ப⁴ந்தே. ஸப்³பே³ கோ² ஏதே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² மஹாபஞ்ஞா’’தி ஸப்³ப³ம் வித்தா²ரேதப்³ப³ம்.
வனந்தேதி உபவனந்தே. மேக⁴வண்ணாயாதி நீலாபா⁴ய. ஸமுத்³த³குச்சி²தோ உக்³க³ச்ச²ந்தஸ்ஸ விய உபட்டா²னம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். சக்கவாளபப்³ப³தமத்த²கஸமீபே ஆபா⁴ப²ரணவஸேன பவத்தியா ‘‘பாசீனசக்கவாளபப்³ப³தமத்த²கே’’தி வுத்தம், ந சக்கவாளபப்³ப³தமத்த²கே சந்த³மண்ட³லஸ்ஸ விசரணதோ. ததா² ஸதி லோகந்தரிகனிரயேஸுபி சந்தி³மஸூரியானம் ஆபா⁴ ப²ரேய்ய. உப்³பே³த⁴வஸேன ஹி சக்கவாளபப்³ப³தஸ்ஸ வேமஜ்ஜ²தோ சந்தி³மஸூரியா விசரந்தி. ஸாலகுஸுமபபா⁴னம் அதிரத்ததாய வுத்தம் ‘‘லாகா²ரஸேன ஸிஞ்சமானம் வியா’’தி. உபகா³யமானா வியாதி பயிருபாஸனவஸேன உபேச்ச கா³யமானா விய. காய நு கோ² அஜ்ஜ ரதியாதி அஜ்ஜ ஜா²னஸமாபத்திரதியா ஏவ நு கோ², உதா³ஹு த⁴ம்மஸாகச்சா²ரதியா த⁴ம்மதே³ஸனாரதியாதி சிந்தேஸி.
த்³வே சந்த³மண்ட³லானி விய பரமஸோப⁴க்³க³ப்பத்தாய கந்தியா. த்³வே ஸூரியமண்ட³லானி விய அதிவிய ஸுவிஸுத்³த⁴ஸமுஜ்ஜலாய கு³ணவிபூ⁴தியா. த்³வே ச²த்³த³ந்தனாக³ராஜானோ விய மஹானுபா⁴வதாய. த்³வே ஸீஹா விய தேஜுஸ்ஸத³தாய. த்³வே ப்³யக்³கா⁴ விய அனோலீனவுத்திதாய. ஸப்³ப³பாலிபு²ல்லமேவாதி ஸப்³ப³மேவ ஸமந்ததோ விகஸிதம்.
333. கதா² உபசரதி பவத்ததி ஏத்தா²தி கதா²உபசாரோ, ஸவனூபசாரோ பதே³ஸோ, தம் கதா²உபசாரம். ரமணீயமேவ ராமணேய்யகம். உஜ்ஜங்க³லேதி லூக²பதே³ஸே கடி²னபதே³ஸே. தோ³ஸேஹி இதா அபக³தாதி தோ³ஸினா த-காரஸ்ஸ ந-காரம் கத்வா. தி³ப்³பா³ மஞ்ஞே க³ந்தா⁴தி தே³வலோகே க³ந்தா⁴ விய. தி³வி ப⁴வாதி தி³ப்³பா³. த்³வே தே²ராதி ஸாரிபுத்தத்தே²ரஆனந்த³த்தே²ரா. ஆனந்த³த்தே²ரோ தாவ மமாயது அகீ²ணாஸவபா⁴வதோ, ஸாரிபுத்தத்தே²ரோ கத²ந்தி? ந இத³ம் மமாயனம் கே³ஹஸ்ஸிதபேமவஸேன, அத² கோ² கு³ணப⁴த்திவஸேனாதி நாயம் தோ³ஸோ.
அனுமதியா புச்சா² அனுமதிபுச்சா², அனுமதிக்³க³ஹணத்த²ம் புச்ச²னம். தத்த² யஸ்மா அத⁴ம்மிகம்பி வுத்³த⁴ஸ்ஸ அனுமதிம் இதரோ படிக்கி²பிதும் ந லப⁴தி, தேன ஸா அனுஜானிதப்³பா³வ ஹோதி, தஸ்மா ஸங்க⁴கு²த்³த³கதோ பட்டா²ய அனுமதி புச்சி²தப்³பா³. தேனாஹ ‘‘அனுமதிபுச்சா² நாமேஸா’’திஆதி³. கு²த்³த³கதோ பட்டா²யாதி கணிட்ட²தோ பட்டா²ய. படிபா⁴தி உபட்டா²தீதி படிபா⁴னம், யதா²தி⁴ப்பேதோ அத்தோ², தம் படிபா⁴னம். ஸிகா²ப்பத்தா வேபுல்லப்பத்தா ந ப⁴விஸ்ஸதி பதே³ஸஞாணே டி²தேஹி பா⁴ஸிதத்தா. ஸிகா²ப்பத்தா வேபுல்லப்பத்தா ப⁴விஸ்ஸதி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணேன ஸம்ஸந்தி³தத்தா. வுத்தமேவத்த²ம் உபமாய விபா⁴வேதும் ‘‘யதா² ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² பச்சத்தி²கா அட்டியந்தி து³க்கா²யந்தி ஏதேனாதி அட்டோ, வினிச்சி²தப்³ப³வோஹாரோ. கா³மபோ⁴ஜகந்தி யஸ்மிம் கா³மே ஸோ உப்பன்னோ, தம் கா³மபோ⁴ஜகம். ஜனபத³போ⁴ஜகந்தி யஸ்மிம் ஜனபதே³ ஸோ உப்பன்னோ, தம் ஜனபத³போ⁴ஜகம். மஹாவினிச்ச²யஅமச்சந்தி யஸ்மிம் ரஜ்ஜே ஸோ ஜனபதோ³, தஸ்ஸ ராஜதா⁴னியம் மஹாவினிச்ச²யஅமச்சம். ஸேனாபதிந்தி யஸ்ஸ ரஞ்ஞோ ஸோ அமச்சோ, தஸ்ஸ ஸேனாபதிம். ததா² உபராஜந்தி. இத³ம் பனேத்த² பகதிசாரித்தவஸேன வுத்தம் உபமேய்யத்தா²னுரூபதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அபராபரம் ந ஸஞ்சரதி வினிச்ச²யனாரஹேன வினிச்சி²தபா⁴வதோ.
பகட்டா²னம் (அ. நி. டீ. 2.4.22) உக்கட்டா²னம் ஸீலாதி³அத்தா²னம் போ³த⁴னதோ, ஸபா⁴வனிருத்திவஸேன பு³த்³தா⁴தீ³ஹி பா⁴ஸிதத்தா ச பகட்டா²னம் வசனப்பப³ந்தா⁴னம் ஆளீதி பாளி, பரியத்தித⁴ம்மோ. புரிமஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ பச்சி²மேன அத்தே²ன அனுஸந்தா⁴னம் அனுஸந்தி⁴. அத்த²முகே²ன பன பாளிபதே³ஸானம்பி அனுஸந்தி⁴ ஹோதியேவ, ஸோ ச புப்³பா³பரானுஸந்தி⁴-புச்சா²னுஸந்தி⁴-அஜ்ஜா²ஸயானுஸந்தி⁴-யதா²னுஸந்தி⁴வஸேன சதுப்³பி³தோ⁴. தம்தம்தே³ஸனானம் பன புப்³பா³பரஸம்ஸந்த³னம் புப்³பா³பரம். பாளிவஸேன அனுஸந்தி⁴வஸேன புப்³பா³பரவஸேனாதி பச்சேகம் யோஜேதப்³ப³ம். உக்³க³ஹிதந்தி ப்³யஞ்ஜனஸோ அத்த²ஸோ ச உத்³த⁴ம் உத்³த⁴ம் க³ஹிதம், பரியாபுணனவஸேன சேவ பரிபுச்சா²வஸேன ச ஹத³யேன க³ஹிதந்தி அத்தோ². வட்டது³க்க²னிஸ்ஸரணத்தி²கேஹி ஸோதப்³ப³தோ ஸுதம், பரியத்தித⁴ம்மோ, தம் தா⁴ரேதீதி ஸுதத⁴ரோ. யோ ஹி ஸுதத⁴ரோ, ஸுதம் தஸ்மிம் பதிட்டி²தம் ஹோதி ஸுப்பதிட்டி²தம், தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ஸுதஸ்ஸ ஆதா⁴ரபூ⁴தோ’’தி. தேனாஹ ‘‘யஸ்ஸ ஹீ’’திஆதி³. ஏகபத³ம் ஏகக்க²ரம்பி அவினட்ட²ம் ஹுத்வா ஸன்னிசீயதீதி ஸன்னிசயோ, ஸுதம் ஸன்னிசயோ ஏதஸ்மிந்தி ஸுதஸன்னிசயோ. அஜ்ஜோ²ஸாயாதி அனுபவிஸித்வா. திட்ட²தீதி ந முஸ்ஸதி.
டி²தா பகு³ணாதி பகு³ணா வாசுக்³க³தா. நிச்சலிதந்தி அபரிவத்திதம். ஸம்ஸந்தி³த்வாதி அஞ்ஞேஹி ஸம்ஸந்தி³த்வா. ஸமனுக்³கா³ஹித்வாதி பரிபுச்சா²வஸேன அத்த²ம் ஓகா³ஹேத்வா. பப³ந்த⁴ஸ்ஸ விப³ந்தா⁴பா⁴வதோ க³ங்கா³ஸோதஸதி³ஸம், ‘‘ப⁴வங்க³ஸோதஸதி³ஸ’’ந்தி வா பாடோ², அகித்திமம் ஸுக²ப்பவத்தீதி அத்தோ². ஸுத்தேகதே³ஸஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ ச வசஸா பரிசயோ இத⁴ நாதி⁴ப்பேதோ, வக்³கா³தி³வஸேன பன அதி⁴ப்பேதோதி ஆஹ ‘‘ஸுத்தத³ஸக…பே… ஸஜ்ஜா²யிதா’’தி, ‘‘த³ஸ ஸுத்தானி க³தானி, த³ஸ வக்³கா³க³தா’’திஆதி³னா ஸல்லக்கே²த்வா வாசாய ஸஜ்ஜா²யிதாதி அத்தோ². மனஸா அனு அனு பேக்கி²தா பா⁴க³ஸோ நிஜ்ஜா²யிதா சிந்திதா மனஸானுபேக்கி²தா. ரூபக³தம் விய பஞ்ஞாயதீதி ரூபக³தம் விய சக்கு²ஸ்ஸ விபூ⁴தம் ஹுத்வா பஞ்ஞாயதி. ஸுப்படிவித்³தா⁴தி நிஜ்ஜடம் நிக்³கு³ம்ப³ம் கத்வா ஸுட்டு² யாதா²வதோ படிவித்³தா⁴.
பஜ்ஜதி அத்தோ² ஞாயதி ஏதேனாதி பத³ம், ததே³வ அத்த²ம் ப்³யஞ்ஜேதீதி ப்³யஞ்ஜனந்தி ஆஹ ‘‘பத³மேவ அத்த²ஸ்ஸ ப்³யஞ்ஜனதோ பத³ப்³யஞ்ஜன’’ந்தி. அக்க²ரபாரிபூரியா பத³ப்³யஞ்ஜனஸ்ஸ பரிமண்ட³லதா, ஸா பன பாரிபூரீ ஏவம் வேதி³தப்³பா³தி ஆஹ ‘‘த³ஸவித⁴ப்³யஞ்ஜனபு³த்³தி⁴யோ அபரிஹாபேத்வா’’தி. அஞ்ஞம் உபாரம்ப⁴கரந்தி யதா²னிக்கி²த்தஸுத்ததோ அஞ்ஞம் தஸ்ஸ அனனுலோமகம் ஸுத்தம் ஆஹரதி. தத³த்த²ம் ஓதாரேதீதி தஸ்ஸ ஆஹடஸுத்தஸ்ஸேவ அத்த²ம் விசாரேதி. தஸ்ஸ கதா² அபரிமண்ட³லா நாம ஹோதி அத்த²ஸ்ஸ அபரிபுண்ணபா⁴வதோ. யதா²னிக்கி²த்தஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ அத்த²ஸம்வண்ணனாவஸேனேவ ஸுத்தந்தரம்பி ஆனேந்தோ ப³ஹி ஏகபத³ம்பி ந க³ச்ச²தி நாம. அமக்கே²ந்தோதி அவினாஸேந்தோ. தம் தம் அத்த²ம் ஸுட்டு² வவத்தி²தம் கத்வா த³ஸ்ஸேந்தோ துலிகாய பரிச்சி²ந்த³ந்தோ விய. க³ம்பீ⁴ரதரமத்த²ம் க³மேந்தோ க³ம்பீ⁴ரமாதிகாய உத³கம் பேஸேந்தோ விய. உத்தானமாதிகாய ஹி மரியாத³ம் ஓத்த²ரித்வா உத³கம் அஞ்ஞதா² க³ச்சே²ய்ய. ஏகம்யேவ பத³ம் அனேகேஹி பரியாயேஹி புனப்புனம் ஸம்வண்ணேந்தோ பத³ம் கோட்டேந்தோ ஸிந்த⁴வாஜானீயோ விய. ஸோ ஹி வக்³கி³தாய க³தியா பதே³ பத³ம் கோட்டேந்தோ க³ச்ச²தி. கதா²மக்³கே³ன தஸ்ஸ கதா² பரிமண்ட³லா நாம ஹோதி த⁴ம்மதோ அத்த²தோ அனுஸந்தி⁴தோ புப்³பா³பரதோ ஆசரியுக்³க³ஹதோதி ஸப்³ப³ஸோ பரிபுண்ணபா⁴வதோ.
அனுப்பப³ந்தே⁴ஹீதி விஸ்ஸட்டே²ஹி ஆஸஜ்ஜமானேஹி. நாதிஸீக⁴ம் நாதிஸணிகம் நிரந்தரம் ஏகரஸஞ்ச கத்வா பரிஸாய அஜ்ஜா²ஸயானுரூபம் த⁴ம்மம் கதே²ந்தோ விஸ்ஸட்டா²ய கதா²ய கதே²தி நாம, ந அஞ்ஞதா²தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யோ பி⁴க்கூ²’’திஆதி³மாஹ. அரணிம் மந்தே²ந்தோ விய, உண்ஹகா²த³னீயம் கா²த³ந்தோ வியாதி ஸீக⁴ம் ஸீக⁴ம் கத²னஸ்ஸ உதா³ஹரணம், க³ஹிதம் க³ஹிதமேவாதிஆதி³ லங்கே⁴த்வா கத²னஸ்ஸ. புராணபண்ணந்தரேஸு ஹி பரிபாதியமானகோ³தா⁴ கதா³சி தி³ஸ்ஸதி, ஏவமேகச்சஸ்ஸ அத்த²வண்ணனா கத்த²சி ந தி³ஸ்ஸதி. ஓஹாயாதி ட²பேத்வா. யோபீதிஆதி³னா ஏகரூபேன கதா²ய அகத²னம் த³ஸ்ஸேதி. பேதக்³கி³ நிஜ்ஜா²மதண்ஹிகபேதஸ்ஸ முக²தோ நிச்ச²ரணகஅக்³கி³. வித்தா²யதீதி அப்படிதானதமாபஜ்ஜதி. கேனசி ரோகே³ன து³க்க²ம் பத்தோ விய நித்து²னந்தோ. கந்த³ந்தோ வியாதி உக்குட்டி²ம் கரோந்தோ விய. அப்பப³ந்தா⁴ நாம ஹோதி ஸுகே²ன அப்பவத்தபா⁴வதோ. ஆசரியேஹி தி³ன்னனயே டி²தோதி ஆசரியுக்³க³ஹம் அமுஞ்சந்தோ, யதா² ச ஆசரியா தம் தம் ஸுத்தம் ஸம்வண்ணேஸும், தேனேவ நயேன ஸம்வண்ணேந்தோதி அத்தோ². அச்சி²ன்னதா⁴ரம் கத்வாதி ‘‘நாதிஸீக⁴ம் நாதிஸணிக’’ந்திஆதி³னா ஹேட்டா² வுத்தனயேன அவிச்சி²ன்னம் கதா²பப³ந்த⁴ம் கத்வா. அனுஸயஸமுக்³கா⁴தாயாதி இமினா தஸ்ஸா கதா²ய அரஹத்தபரியோஸானதம் த³ஸ்ஸேதி. ஏவரூபேனாதி நயித³ம் ஏகவசனம் தத்தகவஸேன க³ஹேதப்³ப³ம், அத² கோ² லக்க²ணே பவத்தந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ததா²ரூபேனேவ பி⁴க்கு²ஸதேன பி⁴க்கு²ஸஹஸ்ஸேன வா’’தி வுத்தம். பல்லங்கேனாதி பல்லங்கபதே³ஸேன, பல்லங்காஸனந்தேனாதி அத்தோ². இமினா நயேனாதி வாரந்தரஸாதா⁴ரணம் அத்த²ம் அதிதி³ஸதி, அஸாதா⁴ரணம் பன வக்க²தேவாதி.
334. ஆரமதி ஏதேனாதி ஆராமோ.
335. து⁴வஸேவனந்தி நியதஸேவிதம். பாஸாத³பரிவேணேதி பாஸாத³ங்க³ணே. நாபி⁴யா பதிட்டி²தானந்தி நாபி⁴யா பூ⁴மியம் பதிட்டி²தானம். அரந்தரானீதி அரவிவரானி தம்தம்அரானம் வேமஜ்ஜ²ட்டா²னானி.
336. ஸமாதி³ன்னஅரஞ்ஞது⁴தங்கோ³ ஆரஞ்ஞிகோ, ந அரஞ்ஞவாஸமத்தேன.
337. ந ஓஸாதே³ந்தீதி ந அவஸாதே³ந்தி, ந அவஸாத³னாபேக்கா² அஞ்ஞமஞ்ஞம் பஞ்ஹம் புச்ச²ந்தீதி அத்தோ². பவத்தினீதி பகு³ணா.
338. லோகுத்தரா விஹாரஸமாபத்தி நாம தே²ரஸ்ஸ அரஹத்தப²லஸமாபத்தியோ, பரியாயதோ பன நிரோத⁴ஸமாபத்திபி வேதி³தப்³பா³.
339. ஸாது⁴காரோ ஆனந்த³த்தே²ரஸ்ஸ தி³ன்னோ. தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘யதா² தம் ஆனந்தோ³வ ஸம்மா ப்³யாகரமானோ ப்³யாகரேய்யா’’திஆதி³. ஸம்மாதி ஸுட்டு², யதா²அஜ்ஜா²ஸயந்தி அதி⁴ப்பாயோ. யேன ஹி யம் யதா²சித்தம் கதி²தம், தம் ஸம்மா கதி²தம் நாம ஹோதி. ஸம்பத்தவஸேன ஹி யதா²காரீ ததா²வாதீ³ ஸோப⁴தி. தேனாஹ ‘‘அத்தனோ அனுச்ச²விகமேவா’’திஆதி³. ப³ஹுஸ்ஸுதோ பி⁴க்கு² தத்த² தத்த² ஸுத்தே ஸீலாதீ³னம் ஆக³தட்டா²னே தேஸம் ஸுவிதி³தத்தா யதா²னுஸிட்ட²ம் படிபஜ்ஜமானோ தானி பரிபூரேதீதி ஆஹ ‘‘ஸீலஸ்ஸ ஆக³தட்டா²னே’’திஆதி³. மக்³கா³தி³பஸவனாய விபஸ்ஸனாக³ப்³ப⁴ம் க³ண்ஹாபேத்வா பரிபாகம் க³மேத்வாதி அத்தோ².
340. ‘‘ஏஸேவ நயோ’’தி அதிதே³ஸவஸேன ஸங்கே²பதோ வுத்தமத்த²ம் விவரந்தோ ‘‘ஆயஸ்மா ஹி ரேவதோ’’திஆதி³மாஹ.
342. அபரேபி நானப்பகாரே கிலேஸேதி அபரேபி நானப்பகாரே தோ³ஸமோஹாதி³கிலேஸே. து⁴னித்வாதி வித⁴மேத்வா.
343. ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ ஏவம் ப்³யாகாஸீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஸகலம்பி சக்கு²விஞ்ஞாணவீதி²க³தம் சித்தம் சக்கு²விஞ்ஞாணந்தி அக்³க³ஹேத்வா சக்கு²ஸன்னிஸ்ஸிதமேவ பன விஞ்ஞாணம் சக்கு²விஞ்ஞாணம், தத³னந்தரம் ஸம்படிச்ச²னம், தத³னந்தரம் ஸந்தீரணந்திஆதி³னா ஸண்ஹம் ஸுகு²மம் அதிஇத்தரக²ணவந்தம் சித்தந்தரம் சித்தனானத்தம். க²ந்தா⁴தீ³னஞ்ச நானத்தஸங்கா²தம் க²ந்த⁴ந்தராதி³. பத²வீகஸிணே பட²மஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா ததே²வ ததியம் ஜா²னந்திஆதி³னா ஆரம்மணம் அனுக்கமித்வா ஜா²னஸ்ஸேவ ஏகந்தரிகபா⁴வேன உக்கமனம் ஜா²னோக்கந்திகம் நாம. பத²வீகஸிணே பட²மம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா புன ததே³வ தேஜோகஸிணேதிஆதி³னா ஜா²னம் அனுக்கமித்வா ஆரம்மணஸ்ஸேவ ஏகந்தரிகபா⁴வேன உக்கமனம் ஆரம்மணோக்கந்திகம் நாம. ‘‘பட²மஜ்ஜா²னம் பஞ்சங்கி³க’’ந்திஆதி³னா யாவ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் து³வங்கி³கந்தி ஜா²னங்க³மத்தஸ்ஸேவ வவத்தா²பனம் அங்க³வவத்தா²னம். ‘‘இத³ம் பத²வீகஸிணம்…பே… இத³ம் ஓதா³தகஸிண’’ந்தி ஆரம்மணமத்தஸ்ஸேவ வவத்தா²பனம் ஆரம்மணவவத்தா²னம். பத²வீகஸிணே பட²மம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா தத்தே²வ இதரேஸம்பி ஸமாபஜ்ஜனம் அங்க³ஸங்கந்தி. பத²வீகஸிணே பட²மம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா ததே³வ ஆபோகஸிணேதி ஏவம் ஸப்³ப³கஸிணேஸு ஏகஸ்ஸேவ ஜா²னஸ்ஸ ஸமாபஜ்ஜனம் ஆரம்மணஸங்கந்தி. ஏகதோவட்³ட⁴னம் உப⁴தோவட்³ட⁴னந்தி இத³ம் க²ந்தா⁴தி³தே³ஸனாயம் லப்³ப⁴தி. அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயே ஹி வேத³னாக்க²ந்த⁴ம் பா⁴ஜேந்தோ ப⁴க³வா திகே க³ஹேத்வா து³கேஸு பக்கி²பி, து³கே க³ஹேத்வா திகேஸு பக்கி²பி, இத³ம் ஏகதோவட்³ட⁴னம். திகே ச து³கே ச உப⁴தோவட்³ட⁴னனீஹாரேன கதே²ஸி, இத³ம் உப⁴தோவட்³ட⁴னம். ஏவம் ஸேஸக²ந்தே⁴ஸு தா⁴தாயதனாதீ³ஸு ச யதா²ரஹம் விப⁴ங்க³ப்பகரணே (விப⁴. 32-33; 155-156, 183-184) அபி⁴த⁴ம்மபா⁴ஜனீயே ஆக³தனயேன வேதி³தப்³ப³ம். தேனாஹ ‘‘ஆபி⁴த⁴ம்மிகத⁴ம்மகதி²கஸ்ஸேவ பாகட’’ந்தி. க²ந்தா⁴தீ³ஸு ஸபா⁴வத⁴ம்மேஸு தீஸு லக்க²ணேஸு பஞ்ஞத்தியம் ஸமயந்தரேஸு ச கோஸல்லாபா⁴வதோ அயம் ஸகவாதோ³ அயம் பரவாதோ³தி ந ஜானாதி. ததோ ஏவ ஸகவாத³ம்…பே… த⁴ம்மந்தரம் விஸம்வாதே³தி. க²ந்தா⁴தீ³ஸு பன குஸலதாய ஆபி⁴த⁴ம்மிகோ ஸகவாத³ம்…பே… ந விஸம்வாதே³தி.
344. சித்தம் அத்தனோ வஸே வத்தேதும் ஸக்கோதி படிஸங்கா²னபா⁴வனாப³லேஹி பரிக்³க³ண்ஹனஸமத்த²த்தா. இதா³னி தமத்த²ம் ப்³யதிரேகதோ அன்வயதோ ச விபா⁴வேதும் ‘‘து³ப்பஞ்ஞோ ஹீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஸப்³பா³னஸ்ஸாதி ஸப்³பா³னி அஸ்ஸ. விஸேவிதவிப்ப²ந்தி³தானீதி கிலேஸவிஸூகாயிகானி சேவ து³ச்சரிதவிப்ப²ந்தி³தானி ச. ப⁴ஞ்ஜித்வாதி மத்³தி³த்வா. ப³ஹீதி கம்மட்டா²னதோ ப³ஹி புது²த்தாரம்மணே.
345. பரியாயேனாதி ஏத்த² பரியாய-ஸத்³தோ³ ‘‘அத்தி² க்²வேஸ, ப்³ராஹ்மண, பரியாயோ’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 8.11; பாரா. 3-9) விய காரணத்தோ²தி ஆஹ ‘‘ஸோப⁴னகாரணம் அத்தீ²’’தி. யதி³ ப⁴க³வா – ‘‘இத⁴, ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு² பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தோ’’திஆதி³னா அத்தனோ மஹாபோ³தி⁴பல்லங்கம் ஸந்தா⁴யாஹ, ஏவம் ஸந்தே ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ஹேவ ஸங்கா⁴ராமோ ஸோபே⁴தப்³போ³, ந அஞ்ஞேஹீதி ஆபன்னந்தி ஆஹ ‘‘அபிச பச்சி²மம் ஜனத’’ந்திஆதி³. நிப்³பா³னத்தா²ய படிபத்திஸாரம் ஏதஸ்ஸாதி படிபத்திஸாரோ, தம் படிபத்திஸாரம். நிப்பரியாயேனேவாதி கேனசி பரியாயேன லேஸேன வினா முக்²யேன நயேனேவ. யோ ‘‘அரஹத்தம் அப்பத்வா ந வுட்ட²ஹிஸ்ஸாமீ’’தி த³ள்ஹஸமாதா³னம் கத்வா நிஸின்னோ தம் அதி⁴க³ந்த்வாவ உட்ட²ஹதி. ஏவரூபேன இத³ம் கோ³ஸிங்க³ஸாலவனம் ஸோப⁴தி, ஸாஸனே ஸப்³பா³ரம்பா⁴னம் தத³த்த²த்தாதி அத்தோ². ஆஸவக்க²யாவஹம் படிபத்திம் ஆரபி⁴த்வா ஆஸவக்க²யேனேவ தே³ஸனாய பரியோஸாபிதத்தா யதா²னுஸந்தி⁴னாவ தே³ஸனம் நிட்ட²பேஸீதி.
மஹாகோ³ஸிங்க³ஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.