8. மஹாஹத்தி²பதோ³பமஸுத்தவண்ணனா

300. ஜங்க³லானந்தி ஏத்த² யோ நிபிச்ச²லேன அமுது³கோ நிருத³கதாய த²த்³த⁴லூக²பூ⁴மிப்பதே³ஸோ, ஸோ ‘‘ஜங்க³லோ’’தி வுச்சதி. தப்³ப³ஹுலதாய பன இத⁴ ஸப்³போ³ பூ⁴மிப்பதே³ஸோ ஜங்க³லோ, தஸ்மிம் ஜங்க³லே ஜாதா, ப⁴வாதி வா ஜங்க³லா, தேஸம் ஜங்க³லானம். ஏவஞ்ஹி நதீ³சரானம்பி ஹத்தீ²னம் ஸங்க³ஹோ கதோ ஹோதி. ஸமோதா⁴தப்³பா³னம் விய ஹி ஸமோதா⁴யகானம்பி ஜங்க³லக்³க³ஹணேன க³ஹேதப்³ப³தோ. பத²வீதலசாரீனந்தி இமினா ஜலசாரினோ ந நிவத்தேதி அதி³ஸ்ஸமானபாத³த்தா. பாணானந்தி ஸாதா⁴ரணவசனம்பி ‘‘பத³ஜாதானீ’’தி ஸத்³த³ந்தரஸன்னிதா⁴னேன விஸேஸனிவிட்ட²மேவ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஸபாத³கபாணான’’ந்தி. ‘‘முத்தக³த’’ந்திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.119; அ. நி. 9.11) க³த-ஸத்³தோ³ அனத்த²ந்தரோ விய, ஜாத-ஸத்³தோ³ அனத்த²ந்தரோதி ஆஹ ‘‘பத³ஜாதானீதி பதா³னீ’’தி. ஸமோதா⁴னந்தி ஸமவரோத⁴ம், அந்தோக³மம் வா. மஹந்தத்தேனாதி விபுலபா⁴வேன.

குஸலா த⁴ம்மாதி அனவஜ்ஜஸுக²விபாகா த⁴ம்மா, ந அனவஜ்ஜமத்தத⁴ம்மா. குஸலத்திகே ஆக³தனயேன ஹி இத⁴ குஸலா த⁴ம்மா க³ஹேதப்³பா³, ந பா³ஹிதிகஸுத்தே ஆக³தனயேன. சதுப்³பி³தோ⁴ ஸங்க³ஹோதி கஸ்மா வுத்தம், நனு ஏகவிதோ⁴வேத்த² ஸங்க³ஹோ அதி⁴ப்பேதோதி? ந, அத்த²ம் அக்³க³ஹேத்வா அனித்³தா⁴ரிதத்த²ஸ்ஸ ஸத்³த³ஸ்ஸேவ க³ஹிதத்தா. ஸங்க³ஹ-ஸத்³தோ³ தாவ அத்தனோ அத்த²வஸேன சதுப்³பி³தோ⁴தி அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ². அத்தோ²பி வா அனித்³தா⁴ரிதவிஸேஸோ ஸாமஞ்ஞேன க³ஹேதப்³ப³தம் பத்தோ ‘‘ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தீ’’தி ஏத்த² ஸங்க³ஹ-ஸத்³தே³ன வசனீயதம் க³தோதி ந கோசி தோ³ஸோ, நித்³தா⁴ரிதே விஸேஸே தஸ்ஸ ஏகவித⁴தா ஸியா, ந ததோ புப்³பே³தி. ஸஜாதிஸங்க³ஹோதி ஸமானஜாதியா, ஸமானஜாதிகானம் வா ஸங்க³ஹோ. தா⁴துகதா²வண்ணனாயம் பன ‘‘ஜாதிஸங்க³ஹோ’’இச்சேவ வுத்தம், தம் ஜாதி-ஸத்³த³ஸ்ஸ ஸாபேக்க²ஸத்³த³த்தா ஜாதியா ஸங்க³ஹோதி வுத்தே அத்தனோ ஜாதியாதி விஞ்ஞாயதி ஸம்ப³ந்தா⁴ரஹஸ்ஸ அஞ்ஞஸ்ஸ அவுத்தத்தாதி கத்வா வுத்தம். இத⁴ பன ரூபகண்ட³வண்ணனாயம் (த⁴. ஸ. அட்ட². 594) விய பாகடம் கத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸஜாதிஸங்க³ஹோ’’இச்சேவ வுத்தம். ஸஞ்ஜாயந்தி ஏத்தா²தி ஸஞ்ஜாதி, ஸஞ்ஜாதியா ஸங்க³ஹோ ஸஞ்ஜாதிஸங்க³ஹோ, ஸஞ்ஜாதிதே³ஸவஸேன ஸங்க³ஹோதி அத்தோ². ‘‘ஸப்³பே³ ரதி²கா’’தி வுத்தே ஸப்³பே³ ரத²யோதா⁴ ரதே²ன யுஜ்ஜ²னகிரியாய ஏகஸங்க³ஹோதி. ‘‘ஸப்³பே³ த⁴னுக்³க³ஹா’’தி வுத்தே ஸப்³பே³ இஸ்ஸாஸா த⁴னுனா விஜ்ஜ²னகிரியாய ஏகஸங்க³ஹோதி ஆஹ ‘‘ஏவம் கிரியவஸேன ஸங்க³ஹோ’’தி. ரூபக்க²ந்தே⁴ன ஸங்க³ஹிதந்தி ரூபக்க²ந்தே⁴ன ஏகஸங்க³ஹம் ரூபக்க²ந்தோ⁴தேவ க³ணிதம், க³ஹணம் க³தந்தி அத்தோ².

தி³யட்³ட⁴மேவ ஸச்சம் ப⁴ஜதி மக்³க³ஸச்சது³க்க²ஸச்சேகதே³ஸபா⁴வதோ. ஸச்சேகதே³ஸந்தோக³த⁴ம்பி ஸச்சந்தோக³த⁴மேவ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஸச்சானம் அந்தோக³த⁴த்தா’’தி. இதா³னி தமத்த²ம் ஸாஸனதோ ச லோகதோ ச உபமம் ஆஹ ரித்வா தீ³பேதும் ‘‘யதா² ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஸாதி⁴கமித³ம், பி⁴க்க²வே, தி³யட்³ட⁴ஸிக்கா²பத³ஸதந்தி இத³ம் யஸ்மிம் காலே தம் ஸுத்தம் தே³ஸிதம், ததா³ பஞ்ஞத்தஸிக்கா²பத³வஸேன வுத்தம், ததோ பரம் பன ஸாதி⁴கானி த்³வேஸதானி ஸிக்கா²பதா³னீதி. ஸிக்கா²னம் அந்தோக³த⁴த்தா அதி⁴ஸீலஸிக்கா²ய. ஏத்த² ச ‘‘ஸீலம் ஸிக்க²ந்தோபி திஸ்ஸோ ஸிக்கா² ஸிக்க²தீ’’தி விஸமோயம் உபஞ்ஞாஸோ. தத்த² ஹி யோ பஹாதப்³ப³ம் பஜஹதி, ஸம்வரிதப்³ப³தோ ஸம்வரம் ஆபஜ்ஜதி, அயமஸ்ஸ அதி⁴ஸீலஸிக்கா². யோ தத்த² சேதஸோ அவிக்கே²போ, அயமஸ்ஸ அதி⁴சித்தஸிக்கா². யா தத்த² வீமம்ஸா, அயமஸ்ஸ அதி⁴பஞ்ஞாஸிக்கா². இதி ஸோ குலபுத்தோ ஸரூபதோ லப்³ப⁴மானா ஏவ திஸ்ஸோ ஸிக்கா² ஸிக்க²தீதி தீ³பிதோ, ந ஸிக்கா²னம் அந்தோக³த⁴தாமத்தேன. தேனாஹ அட்ட²கதா²யம் ‘‘யோ ததா²பூ⁴தஸ்ஸ ஸம்வரோ, அயமேத்த² அதி⁴ஸீலஸிக்கா², யோ ததா²பூ⁴தஸ்ஸ ஸமாதி⁴, அயமேத்த² அதி⁴சித்தஸிக்கா², யா ததா²பூ⁴தஸ்ஸ பஞ்ஞா, அயம் அதி⁴பஞ்ஞாஸிக்கா². இமா திஸ்ஸோ ஸிக்கா² தஸ்மிம் ஆரம்மணே தாய ஸதியா தேன மனஸிகாரேன ஸிக்க²தி ஆஸேவதி பா⁴வேதி ப³ஹுலீகரோதீ’’தி. இத⁴ பன ஸச்சானம் அந்தோக³த⁴த்தா ஸச்ச-ஸத்³தா³பி⁴தே⁴ய்யதாமத்தேன சதூஸு ஸச்சேஸு க³ணனந்தோக³தா⁴ ஹோந்தீதி? ந, தத்தா²பி ஹி நிப்பரியாயதோ அதி⁴ஸீலஸிக்கா²வ லப்³ப⁴தி, இதரா பரியாயதோதி கத்வா ‘‘ஸிக்கா²னம் அந்தோக³த⁴த்தா’’தி வுத்தம்.

சதூஸு அரியஸச்சேஸு ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²ந்தீதி ச ததோ அமுச்சித்வா தஸ்ஸேவ அந்தோக³த⁴தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘யதா² ச ஏகஸ்ஸ ஹத்தி²பத³ஸ்ஸா’’திஆதி³னா த³ஸ்ஸிதா ஹத்தி²பதோ³பமா ஸமத்தி²தா த³ட்ட²ப்³பா³. ஏகஸ்மிம்பி த்³வீஸுபி தீஸுபி ஸச்சேஸு க³ணனம் க³தா த⁴ம்மாதி இத³ம் ந குஸலத்திகவஸேனேவ வேதி³தப்³ப³ம், அத² கோ² திகது³கேஸு யதா²ரஹம் லப்³ப⁴மானபத³வஸேன வேதி³தப்³ப³ம். தத்த² ஏகஸ்மிம் ஸச்சே க³ணனம் க³தோ த⁴ம்மோ அஸங்க²தத⁴ம்மோ த³ட்ட²ப்³போ³, த்³வீஸு ஸச்சேஸு க³ணனம் க³தா குஸலா த⁴ம்மா, ததா² அகுஸலா த⁴ம்மா, அப்³யாகதா ச த⁴ம்மா, தீஸு ஸச்சேஸு க³ணனம் க³தா ஸங்க²தா த⁴ம்மா, ஏவம் அஞ்ஞேஸம்பி திகது³கபதா³னம் வஸேன அயமத்தோ² யதா²ரஹம் விப⁴ஜித்வா வத்தப்³போ³. தேனாஹ ‘‘ஏகஸ்மிம்பி…பே… க³தாவ ஹோந்தீ’’தி. ஏகதே³ஸோ ஹி ஸமுதா³யந்தோக³த⁴த்தா விஸேஸோ விய ஸாமஞ்ஞேன ஸமூஹேன ஸங்க³ஹம் லப⁴தி. தேனாஹ ‘‘ஸச்சானம் அந்தோக³த⁴த்தா’’தி. தே³ஸனானுக்கமோதி அரியஸச்சானி உத்³தி³ஸித்வா து³க்க²ஸச்சனித்³தே³ஸவஸேன பஞ்சன்னம் உபாதா³னக்க²ந்தா⁴னம் விப⁴ஜனம். தத்த² ச ரூபக்க²ந்த⁴னித்³தே³ஸவஸேனஆதி³தோ அஜ்ஜ²த்திகாய பத²வீதா⁴துயா விப⁴ஜனந்தி. அயம் இமிஸ்ஸா தே³ஸனாய அனுக்கமோ.

301. தம் பனேதம் உபமாஹி விபா⁴வேதும் ‘‘யதா² ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஸுஜாதந்தி ஸுந்த³ரம், ஸுஸண்டி²தம் ஸுபரிணதஞ்சாதி அதி⁴ப்பாயோ. பேஸியோதி விலீவே. முது³பா⁴வதோ குச்சி²பா⁴க³ம் ஆதா³ய. இதரே ச சத்தாரோ கோட்டா²ஸேதி பஞ்சதா⁴ பி⁴ன்னகோட்டா²ஸேஸு இதரே ச சத்தாரோ கோட்டா²ஸே. இதரே ச தயோ கோட்டா²ஸேதிஆதி³தோ சதுதா⁴ பி⁴ன்னகோட்டா²ஸேஸு இதரே ச தயோ கோட்டா²ஸே.

ராஜபுத்தூபமாயாதி ரஞ்ஞோ ஜேட்ட²புத்தஉபமாய. ந்தி பிளந்த⁴னம். உரே வாயாமஜனிதஅரியஜாதியா ஓரஸோ. முக²தோ ஜாதோதி முக²தோ நிக்³க³தத⁴ம்மதே³ஸனாய ஜாதோ, பு³த்³தா⁴னம் வா த⁴ம்மகாயஸ்ஸ முக²பூ⁴தஅரியத⁴ம்மதோ ஜாதோ. ததோ ஏவ த⁴ம்மஜோ த⁴ம்மனிம்மிதோ. ஸத்து² த⁴ம்மதா³யாத³ஸ்ஸேவ க³ஹிதத்தா த⁴ம்மதா³யாதோ³. தேனாஹ ‘‘நோ ஆமிஸதா³யாதோ³’’தி. ந்தி ‘‘ப⁴க³வதோ புத்தோ’’திஆதி³வசனம். மஹாபஞ்ஞதாதி³கு³ணேஹி ஸாதிஸயம் அனுபுப்³ப³பா⁴வே டி²தத்தா ஸம்மா யதா²பூ⁴தம் வத³மானோ வத்தும் ஸக்கோந்தோ வதே³ய்ய.

அகுதோப⁴யம் நிப்³பா³னம் நிப்³பா³னகா³மினிஞ்ச. ராக³ரஜாதீ³னம் விக³மேன விக³தரஜம் த⁴ம்மம் தே³ஸேந்தம் ஸுக³தம் ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ம் பி⁴க்கூ²னம் பரோஸஹஸ்ஸம் பயிருபாஸதீதி யோஜனா.

‘‘ஸேவேத² ப⁴ஜதா²’’தி வத்வா தத்த² காரணமாஹ ‘‘பண்டி³தா பி⁴க்கூ² அனுக்³கா³ஹகா’’தி. பண்டி³தாபி ஸமானா ந அப்பஸ்ஸுதா, அத² கோ² ஓவாதா³னுஸாஸனீஹி அனுக்³கா³ஹகாதி புரிமா உபமா தே²ரஸ்ஸேவ வஸேன உதா³ஹடா, து³தியா பன ப⁴க³வதோ பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸபி வஸேன உதா³ஹடா.

302. அஜ்ஜ²த்திகாதி ஸத்தஸந்தானபரியாபன்னா. அஜ்ஜ²த்தம் பச்சத்தந்தி பத³த்³வயேனபி தம்தம்பாடிபுக்³க³லிகத⁴ம்மா வுச்சந்தீதி ஆஹ ‘‘உப⁴யம்பேதம் நியகாதி⁴வசனமேவா’’தி. ஸஸந்ததிபரியாபன்னதாய பன அத்தாதி க³ஹேதப்³ப³பா⁴வூபக³மனவஸேன அத்தானம் அதி⁴கிச்ச உத்³தி³ஸ்ஸ பவத்தம் அஜ்ஜ²த்தம், தம்தம்ஸத்தஸந்தானபரியாபன்னதாய பச்சத்தம். தேனாஹ அட்ட²கதா²யம் (விஸுத்³தி⁴. 1.307) ‘‘அத்தனி பவத்தத்தா அஜ்ஜ²த்தம், அத்தானம் படிச்ச படிச்ச பவத்தத்தா பச்சத்த’’ந்தி. கக்க²ளந்தி கதி²னம். யஸ்மா தம் த²த்³த⁴பா⁴வேன ஸஹஜாதானம் பதிட்டா² ஹோதி, தஸ்மா ‘‘த²த்³த⁴’’ந்தி வுத்தம். க²ரிக³தந்தி க²ரஸபா⁴வேஸு க³தம் தப்பரியாபன்னம், க²ரஸபா⁴வமேவாதி அத்தோ². யஸ்மா பன க²ரஸபா⁴வம் ப²ருஸாகாரேன உபட்டா²னதோ ப²ருஸாகாரம் ஹோதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ப²ருஸ’’ந்தி. உபாதி³ன்னம் நாம ஸரீரட்ட²கம். தத்த² யம் கம்மஸமுட்டா²னம், தம் நிப்பரியாயதோ ‘‘உபாதி³ன்ன’’ந்தி வுச்சதி, இதரம் அனுபாதி³ன்னம். தது³ப⁴யம்பி இத⁴ தண்ஹாதீ³ஹி ஆதி³ன்னக³ஹிதபராமட்ட²வஸேன உபாதி³ன்னமேவாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸரீரட்ட²கஞ்ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஆதி³ன்னந்தி அபி⁴னிவிட்ட²ம். மமந்தி க³ஹிதம். அஹந்தி பராமட்ட²ம். தா⁴துகம்மட்டா²னிகஸ்ஸாதி சதுதா⁴துவவத்தா²னவஸேன தா⁴துகம்மட்டா²னம் பரிஹரந்தஸ்ஸ. ஏத்தா²தி ஏதஸ்மிம் தா⁴துகம்மட்டா²னே. தீஸு கோட்டா²ஸேஸூதி திப்பகாரேஸு கோட்டா²ஸேஸு. ந ஹி தே தயோ சத்தாரோ கோட்டா²ஸா.

வுத்தப்பகாராதி ‘‘கேஸா லோமா’’திஆதி³னா வுத்தப்பகாரா. நானாஸபா⁴வதோதி ஸதிபி கக்க²ளபா⁴வஸாமஞ்ஞே ஸஸம்பா⁴ரவிப⁴த்திதோ பன கேஸாதி³ஸங்கா⁴தக³தனானாஸபா⁴வதோ. ஆலயோதி அபேக்கா². நிகந்தீதி நிகாமனா. பத்த²னாதி தண்ஹாபத்த²னா. பரியுட்டா²னந்தி தண்ஹாபரியுட்டா²னம். க³ஹணந்தி காமுபாதா³னம். பராமாஸோதி பரதோ ஆமஸனா மிச்சா²பி⁴னிவேஸோ. ந ப³லவா ஆலயாதி³. யதி³ ஏவம் கஸ்மா விப⁴ங்கே³ பா³ஹிராபி பத²வீதா⁴து வித்தா²ரேனேவ விப⁴த்தாதி? யதா²த⁴ம்மதே³ஸனத்தா தத்த² வித்தா²ரேனேவ தே³ஸனா பவத்தா, யதா²னுலோமதே³ஸனத்தா பனேத்த² வுத்தனயேன தே³ஸனா ஸம்கி²த்தா.

யோஜேத்வா த³ஸ்ஸேதீதி ஏகஜ்ஜ²ம் கத்வா த³ஸ்ஸேதி. ஸாதி அஜ்ஜ²த்திகா பத²வீதா⁴து. ஸுக²பரிக்³க³ஹோ ஹோதி ‘‘ந மே ஸோ அத்தா’’தி. ஸித்³தே⁴ ஹி அனத்தலக்க²ணே து³க்க²லக்க²ணம் அனிச்சலக்க²ணஞ்ச ஸித்³த⁴மேவ ஹோதி ஸங்க²தத⁴ம்மேஸு தத³வினாபா⁴வதோதி. விஸூகாயதீதி விஸூகம் விரூபகிரியம் பவத்தேதி. ஸா பன அத்த²தோ விப்ப²ந்த³னமேவாதி ஆஹ ‘‘விப்ப²ந்த³தீ’’தி. அஸ்ஸாதி அஜ்ஜ²த்திகாய பத²வீதா⁴துயா. அசேதனாபா⁴வோ பாகடோ ஹோதி தா⁴துமத்ததாய த³ஸ்ஸனதோ. தம் உப⁴யம்பீதி தம் பத²வீதா⁴துத்³வயம்பி.

ததோ விஸேஸதரேனாதி ததோ பா³ஹிரமஹாபத²விதோ விஸேஸவந்ததரேன, லஹுதரேனாதி அத்தோ². குப்பதீதி லுப்பதி. விலீயமானாதி பகதிஉத³கே லோணம் விய விலயம் க³ச்ச²ந்தீ. உத³கானுக³தாதி உத³கம் அனுக³தா உத³கக³திகா. தேனாஹ ‘‘உத³கமேவ ஹோதீ’’தி. அபா⁴வோ ஏவ அபா⁴வதா, ந ப⁴வதீதி வா அபா⁴வோ, ததா²ஸபா⁴வோ த⁴ம்மோ. தஸ்ஸ பா⁴வோ அபா⁴வதா. வயோ வினாஸோ த⁴ம்மோ ஸபா⁴வோ ஏதஸ்ஸாதி வயத⁴ம்மோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ வயத⁴ம்மதா, அத்த²தோ க²யோ ஏவ. ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. தேனாஹ ‘‘ஸப்³பே³ஹிபி இமேஹி பதே³ஹி அனிச்சலக்க²ணமேவ வுத்த’’ந்தி. வித்³த⁴ம்ஸனபா⁴வஸ்ஸ பன பவேதி³தப்³ப³த்தா காமம் அனிச்சலக்க²ணமேவ வுத்தம் ஸரூபதோ, இதரானிபி அத்த²தோ வுத்தானேவாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘யம் பனா’’திஆதி³.

மத்தம் க²ணமத்தம் திட்ட²தீதி மத்தட்டோ², அப்பமத்தட்டோ² மத்தட்ட²கோ, அதிஇத்தரக²ணிகோதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘பரித்தட்டி²திகஸ்ஸா’’தி. டி²திபரித்ததாயாதி ஏகசித்தபவத்திமத்ததாடா²னலக்க²ணஸ்ஸ இதரபா⁴வேன. ஏகஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ பவத்திக்க²ணமத்தேனேவ ஹி ஸத்தானம் பரமத்த²தோ ஜீவனக்க²ணோ பரிச்சி²ன்னோ. தேனாஹ ‘‘அயம் ஹீ’’திஆதி³.

ஜீவிதந்தி ஜீவிதிந்த்³ரியம். ஸுக²து³க்கா²தி ஸுக²து³க்கா² வேத³னா. உபேக்கா²பி ஹி ஸுக²து³க்கா²ஸ்வேவ அந்தோக³தா⁴ இட்டா²னிட்ட²பா⁴வதோ. அத்தபா⁴வோதி ஜீவிதவேத³னாவிஞ்ஞாணானி ட²பேத்வா அவஸிட்ட²த⁴ம்மா வுத்தா. கேவலாதி அத்தனிச்சபா⁴வேன அவோமிஸ்ஸா. ஏகசித்தஸமாயுத்தாதி ஏகேன சித்தேன ஸஹிதா ஏகசித்தக்க²ணிகா. லஹுஸோ வத்ததே க²ணோதி தாய ஏவ ஏகக்க²ணிகதாய லஹுகோ அதிஇத்தரோ ஜீவிதாதீ³னம் க²ணோ வத்ததி வீதிவத்ததீதி அத்தோ². இத³ந்தி கா³தா²வசனம்.

யஸ்மா ஸத்தானம் ஜீவிதம் அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் அபராபரஸஞ்சரணம் லப⁴மானமேவ பவத்ததி, ந அலப⁴மானம், தஸ்மா அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸூபனிப³த்³த⁴ம். ததா² மஹாபூ⁴தானம் ஸமவுத்திதம் லப⁴மானமேவ பவத்ததி. பத²வீதா⁴துயா ஹி ஆபோதா⁴துஆதீ³னம் வா அஞ்ஞதரபகோபேன ப³லஸம்பன்னோபி புரிஸோ பத்த²த்³த⁴காயோ வா, அதிஸாராதி³வஸேன கிலின்னபூதிகாயோ வா, மஹாடா³ஹபரேதோ வா, ஸஞ்சி²ஜ்ஜமானஸந்தி⁴ப³ந்த⁴னோ வா ஹுத்வா ஜீவிதக்க²யம் பாபுணாதி. கப³ளீகாராஹாரானம் யுத்தகாலே லப⁴ந்தஸ்ஸேவ ஜீவிதம் பவத்ததி, அலப⁴ந்தஸ்ஸ பரிக்க²யம் க³ச்ச²தி, விஞ்ஞாணே பவத்தமானேயேவ ச ஜீவிதம் பவத்ததி, ந தஸ்மிம் அப்பவத்தமானே. ஜீவிதந்தி ஏத்த² இதி-ஸத்³தே³ன இரியாபதூ²பனிப³த்³த⁴தாஸீதுண்ஹூபனிப³த்³த⁴தாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ. சதுன்னஞ்ஹி இரியாபதா²னம் ஸமவுத்திதம் லப⁴மானமேவ ஜீவிதம் பவத்ததி, அஞ்ஞதரஸ்ஸ பன அதி⁴மத்ததாய ஆயுஸங்கா²ரா உபச்சி²ஜ்ஜந்தி, ஸீதுண்ஹானம்பி ஸமவுத்திதம் லப⁴மானமேவ பவத்ததி, அதிஸீதேன பன அதிஉண்ஹேன வா அபி⁴பூ⁴தஸ்ஸ விபஜ்ஜதீதி.

தண்ஹுபாதி³ன்னஸ்ஸாதி இமினா ஹி பச்சயுப்பன்னதாகித்தனேன ஸரஸபப⁴ங்கு³தம்யேவ விபா⁴வேதி. து³க்கா²னுபஸ்ஸனாய தண்ஹாக்³கா³ஹஸ்ஸ அனிச்சானுபஸ்ஸனாய மானக்³கா³ஹஸ்ஸ அனத்தானுபஸ்ஸனாய தி³ட்டி²க்³கா³ஹஸ்ஸ உஜுவிபச்சனீகபா⁴வதோ ஏகம்ஸேனேவ தீஹி அனுபஸ்ஸனாஹி கா³ஹாபி விக³ச்ச²ந்தீதி ஆஹ ‘‘நோதேவ ஹோதீ’’தி. ஏகம்யேவ ஆக³தம் பா³ஹிராய பத²வீதா⁴துயா அந்தரதா⁴னத³ஸ்ஸனபவத்தஜோதனாய.

பரிக்³க³ஹந்தி தா⁴துபரிக்³க³ஹணம். பட்ட²பேந்தோதி ஆரப⁴ந்தோ தே³ஸேந்தோ. ஸோதத்³வாரே ப³லம் த³ஸ்ஸேதீதி யோஜனா. கம்மட்டா²னிகஸ்ஸ ப³லத³ஸ்ஸனாபதே³ஸேன கம்மட்டா²னஸ்ஸ ஆனுபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. வாசாய க⁴ட்டனமேவ வுத்தம் ஸோதத்³வாரே ப³லத³ஸ்ஸனபா⁴வதோ. ப³லந்தி ச பா³ஹிராய விய அஜ்ஜ²த்திகாயபி பத²வீதா⁴துயா அசேதனாபா⁴வத³ஸ்ஸனேன ருக்க²ஸ்ஸ விய அக்கோஸந்தேபி பஹரந்தேபி நிப்³பி³காரதா. ஸம்பதிவத்தமானுப்பன்னபா⁴வேனாதி ததா³ பச்சுப்பன்னபா⁴வேன. ஸமுதா³சாருப்பன்னபா⁴வேனாதி ஆபாத²க³தே தஸ்மிம் அனிட்டே² ஸத்³தா³ரம்மணே ஆரம்மணகரணஸங்கா²தஉப்பத்திவஸேன ஸோதத்³வாரே ஜவனவேத³னா து³க்கா²தி வசனதோ. ததா² ஹி ‘‘உபனிஸ்ஸயவஸேனா’’தி வுத்தம். வேத³னாத³யோபீதி ‘‘வேத³னா அனிச்சா’’தி ஏத்த² வுத்தவேத³னா சேவ ஸஞ்ஞாத³யோ ச. தே ஹி ப²ஸ்ஸேன ஸமானபூ⁴மிகா ந புப்³பே³ வுத்தவேத³னா. தா⁴துஸங்கா²தமேவ ஆரம்மணந்தி யதா²பரிக்³க³ஹிதம் பத²வீதா⁴துஸங்கா²தமேவ விஸயம். பக்க²ந்த³தீதி விபஸ்ஸனாசித்தம் அனிச்சந்திபி து³க்க²ந்திபி அனத்தாதிபி ஸம்மஸனவஸேன அனுபவிஸதி. ஏதேன ப³ஹித்³தா⁴விக்கே²பாபா⁴வமாஹ, பஸீத³தீதி பன இமினா கம்மட்டா²னஸ்ஸ வீதி²படிபன்னதம். ஸந்திட்ட²தீதி இமினா உபரூபரி விஸேஸாவஹபா⁴வேன அவத்தா²னம் படிபக்கா²பி⁴ப⁴வேன நிச்சலபா⁴வதோ. விமுச்சதீதி இமினா தண்ஹாமானதி³ட்டி²க்³கா³ஹதோ விஸேஸேன முச்சனம். அட்ட²கதா²யம் பன ஸமுட்டா²னவஸேன அத்தோ² வுத்தோ ‘‘அதி⁴மோக்க²ம் லப⁴தீ’’தி. ஸோதத்³வாரம்ஹி ஆரம்மணே ஆபாத²க³தேதி இத³ம் மூலபரிஞ்ஞாய மூலத³ஸ்ஸனம். ஸோதத்³வாரேஹி ஆவஜ்ஜனவோட்ட²ப்³ப³னானம் அயோனிஸோ ஆவஜ்ஜயதோ வோட்ட²ப்³ப³னவஸேன இட்டே² ஆரம்மணே லோபோ⁴, அனிட்டே² ச படிகோ⁴ உப்பஜ்ஜதி, மனோத்³வாரே பன ‘‘இத்தீ², புரிஸோ’’தி ரஜ்ஜனாதி³ ஹோதி, தஸ்ஸ பஞ்சத்³வாரஜவனம் மூலம், ஸப்³ப³ம் வா ப⁴வங்கா³தி³. ஏவம் மனோத்³வாரஜவனஸ்ஸ மூலவஸேன பரிஞ்ஞா. ஆக³ந்துகதாவகாலிகபரிஞ்ஞா பன பஞ்சத்³வாரஜவனஸ்ஸேவ அபுப்³ப³பா⁴வவஸேன இதரபா⁴வவஸேன ச வேதி³தப்³பா³. அயமேத்த² ஸங்கே²போ, வித்தா²ரோ பன ஸதிபட்டா²னஸம்வண்ணனாயம் வுத்தோ ஏவ.

யாதா²வதோ தா⁴தூனம் பரிக்³க³ண்ஹனவஸேன கதபரிக்³க³ஹஸ்ஸபி அனாதி³காலபா⁴வனாவஸேன அயோனிஸோ ஆவஜ்ஜனம் ஸசேபி உப்பஜ்ஜதி. வோட்ட²ப்³ப³னம் பத்வாதி வோட்ட²ப்³ப³னகிச்சதம் பத்வா. ஏகம் த்³வே வாரே ஆஸேவனம் லபி⁴த்வா, ந ஆஸேவனபச்சயம். ந ஹி உபேக்கா²ஸஹக³தாஹேதுகசித்தம் ஆஸேவனபச்சயபூ⁴தம் அத்தி². யதி³ ஸியா, பட்டா²னே குஸலத்திகே படிச்சவாராதீ³ஸு ‘‘ந மக்³க³பச்சயா ஆஸேவனே த்³வே, ஆஸேவனபச்சயா ந மக்³கே³ த்³வே’’தி ச வத்தப்³ப³ம் ஸியா, ‘‘ந மக்³க³பச்சயா ஆஸேவனே ஏகம் (பட்டா². 1.1.221), ஆஸேவனபச்சயா ந மக்³கே³ ஏக’’ந்தி (பட்டா². 1.1.152) ச பன வுத்தம். ஏகம் த்³வே வாரேதி ஏத்த² ச ஏகக்³க³ஹணம் வசனஸிலிட்ட²தாய வஸேன வுத்தம். ந ஹி து³தியே மோக⁴வாரே ஏகவாரமேவ வோட்ட²ப்³ப³னம் பவத்ததி. த்³விக்க²த்தும் வா தஸ்ஸ பவத்திம் ஸந்தா⁴ய ஏகவாரக்³க³ஹணம், திக்க²த்தும் பவத்திம் ஸந்தா⁴ய த்³வேவாரக்³க³ஹணம். தத்த² து³தியம் ததியஞ்ச பவத்தமானம் லத்³தா⁴ஸேவனம் விய ஹோதி. யஸ்மா பன ‘‘வோட்ட²ப்³ப³னம் பத்வா ஏகம் த்³வே வாரேஆஸேவனம் லபி⁴த்வா சித்தம் ப⁴வங்க³மேவ ஓதரதீ’’தி இத³ம் து³தியமோக⁴வாரவஸேன வுத்தம் ப⁴வேய்ய. ஸோ ச ஆரம்மணது³ப்³ப³லதாய ஏவ ஹோதீதி அபி⁴த⁴ம்மட்ட²கதா²யம் நியமிதோ. இத⁴ பன திக்கா²னுபஸ்ஸனானுபா⁴வேன அகுஸலுப்பத்தியா அஸம்ப⁴வவஸேன அயோனிஸோவ ஆவஜ்ஜதோ அயோனிஸோ வவத்தா²னம் ஸியா, ந யோனிஸோ, தஸ்மிஞ்ச பவத்தே மஹதி அதிமஹதி வா ஆரம்மணே ஜவனம் ந உப்பஜ்ஜேய்யாதி அயமத்தோ² விசாரேத்வா க³ஹேதப்³போ³.

ஏதஸ்ஸேவ வா ஸதிபி து³வித⁴தாபரிகப்பனே ஸோ ச யதி³ அனுலோமே வேத³னாத்திகே படிச்சவாராதீ³ஸு ‘‘ஆஸேவனபச்சயா ந மக்³கே³ த்³வே, ந மக்³க³பச்சயா ஆஸேவனே த்³வே’’தி ச வுத்தம் ஸியா, (லப்³பே⁴ய்ய), ந ச வுத்தம். யதி³ பன வோட்ட²ப்³ப³னம்பி ஆஸேவனபச்சயோ ஸியா, குஸலாகுஸலானம்பி ஸியா. ந ஹி ஆஸேவனபச்சயம் லத்³து⁴ம் யுத்தஸ்ஸ ஆஸேவனபச்சயதாபி த⁴ம்மோ ஆஸேவனபச்சயோ ஹோதீதி அவுத்தோ அத்தி², வோட்ட²ப்³ப³னஸ்ஸ பன குஸலாகுஸலானம் ஆஸேவனபச்சயபா⁴வோ அவுத்தோ – ‘‘குஸலம் த⁴ம்மம் படிச்ச குஸலோ த⁴ம்மோ உப்பஜ்ஜதி நாஸேவனபச்சயா. அகுஸலம்…பே… நாஸேவனபச்சயா’’தி (பட்டா². 1.1.93-94) வசனதோ படிக்கி²த்தோ ச. அதா²பி ஸியா அஸமானவேத³னானம் வஸேனேவ வுத்தந்தி ச, ஏவமபி யதா² – ‘‘ஆவஜ்ஜனா குஸலானம் க²ந்தா⁴னம் அகுஸலானம் க²ந்தா⁴னம் அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 1.1.417) வுத்தம், ஏவம் ‘‘ஆஸேவனபச்சயேன பச்சயோ’’திபி வத்தப்³ப³ம் ஸியா. தம் ஜாதிபே⁴தா³ ந வுத்தந்தி சே? பூ⁴மிபி⁴ன்னஸ்ஸ காமாவசரஸ்ஸ ரூபாவசராதீ³னம் ஆஸேவனபச்சயபா⁴வோ விய ஜாதிபி⁴ன்னஸ்ஸபி ப⁴வேய்யாதி வத்தப்³போ³ ஏவ ஸியா, அபி⁴ன்னஜாதிகஸ்ஸ ச வஸேன யதா² – ‘‘ஆவஜ்ஜனா ஸஹேதுகானம் க²ந்தா⁴னம் அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ’’தி வுத்தம், ஏவம் ‘‘ஆஸேவனபச்சயேன பச்சயோ’’திபி வத்தப்³ப³ம் ஸியா, ந ச வுத்தம். தஸ்மா வேத³னாத்திகேபி ‘‘ஆஸேவனபச்சயா ந மக்³கே³ ஏகம், ந மக்³க³பச்சயா ஆஸேவனே ஏக’’ந்தி ஏவம் க³ணனாய நித்³தா⁴ரியமானாய வோட்ட²ப்³ப³னஸ்ஸ ஆஸேவனபச்சயத்தஸ்ஸ அபா⁴வா அயம் மோக⁴வாரோ உபபரிக்கி²த்வா க³ஹேதப்³போ³.

வோட்ட²ப்³ப³னம் பன வீதி²விபாகஸந்ததியா ஆவட்டனதோ ஆவஜ்ஜனா, ததோ விஸதி³ஸஸ்ஸ ஜவனஸ்ஸ கரணதோ மனஸிகாரோதி ச வத்தப்³ப³தம் லபே⁴ய்ய, ஏவஞ்ச கத்வா பட்டா²னே ‘‘வோட்ட²ப்³ப³னம் குஸலானம் க²ந்தா⁴னம் அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ’’திஆதி³ ந வுத்தம், ‘‘ஆவஜ்ஜனா’’இச்சேவ (பட்டா². 1.1.417) வுத்தம், தம்பி வோட்ட²ப்³ப³னதோ பரம் சதுன்னம் பஞ்சன்னம் வா ஜவனானம் ஆரம்மணபுரேஜாதம் ப⁴விதும் அஸக்கோந்தம் ரூபாதி³ம் ஆரப்³ப⁴ பவத்தமானம் வோட்ட²ப்³ப³னம் ஜவனட்டா²னே ட²த்வா ப⁴வங்க³ம் ஓதரதி. ஜவனட்டா²னே ட²த்வாதி ச ஜவனஸ்ஸ உப்பஜ்ஜனட்டா²னே த்³விக்க²த்தும் பவத்தித்வாதி அத்தோ², ந ஜவனபா⁴வேனாதி. ஆஸேவனம் லபி⁴த்வாதி சேத்த² ஆஸேவனம் விய ஆஸேவனந்தி வுத்தோவாயமத்தோ². விப்பா²ரிகத்தா சஸ்ஸ த்³விக்க²த்தும் வா திக்க²த்தும் வா பவத்தியேவ சேத்த² ஆஸேவனஸதி³ஸதா. விப்பா²ரிகதாய ஹி விஞ்ஞத்திஸமுட்டா²பகதா சஸ்ஸ வுச்சதி. விப்பா²ரிகம்பி ஜவனம் விய அனேகக்க²த்தும் அப்பவத்தியா அஸுப்பதிட்டி²ததாய ச ந நிப்பரியாயதோ ஆஸேவனபா⁴வேன வத்ததீதி ந இமஸ்ஸ ஆஸேவனத்த²ம் வுத்தம். அட்ட²கதா²யம் பன ப²லசித்தேஸு மக்³க³பரியாயோ விய பரியாயவஸேன வுத்தம்.

அயந்தி ‘‘ஸசேபீ’’திஆதி³னா வுத்தோ ஏகவாரம்பி ராகா³தீ³னம் அனுப்பாத³னவஸேன விபஸ்ஸனாய கம்மம் கரோந்தோ யோகா³வசரோ. கோடிப்பத்தோதி மத்த²கம் பத்தோ. படிபக்கே²ஹி அனபி⁴பூ⁴தத்தா விஸத³விபஸ்ஸனாஞாணதாய திக்க²விபஸ்ஸகோ. ஆரம்மணம் பரிக்³க³ஹிதமேவ ஹோதி ‘‘ஏவம் மே ஜவனம் ஜவித’’ந்தி ஸாரம்மணஸ்ஸ ஜவனஸ்ஸ ஹுத்வா அபா⁴வவவத்தா²பனஸ்ஸ கம்மட்டா²னபா⁴வதோ, ததா² ஆவஜ்ஜனவஸேன வா தம் ஆரம்மணம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா தாவதே³வ மூலகம்மட்டா²னபூ⁴தம் ஆரம்மணம் பரிக்³க³ஹிதமேவ ஹோதி. து³தியஸ்ஸ பன வஸேனாதி ‘‘அபரஸ்ஸ ராகா³தி³வஸேன ஏகவாரம் ஜவனம் ஜவதீ’’திஆதி³னா வுத்தஸ்ஸ நாதிதிக்க²விபஸ்ஸகஸ்ஸ வஸேன ‘‘தஸ்ஸ தா⁴தாரம்மணமேவ சித்தம் பக்க²ந்த³தீ’’திஆதி³னா இமஸ்மிம் ஸுத்தே ஆக³தத்தா. ‘‘தமேனம் உபதி⁴பஹானாய படிபன்னம் உபதி⁴படினிஸ்ஸக்³கா³ய கதா³சி கரஹசி ஸதிஸம்மோஸா உபதி⁴படிஸம்யுத்தா ஸரஸங்கப்பா ஸமுதா³சரந்தி. த³ந்தோ⁴ உதா³யி ஸதுப்பாதோ³, அத² கோ² நம் கி²ப்பமேவ பஜஹதி வினோதே³தி ப்³யந்தீகரோதி அனபா⁴வம் க³மேதீ’’தி லடுகிகோபமே. தஸ்ஸ ஹி அட்ட²கதா²யம் ‘‘ஸோதாபன்னாத³யோ தாவ பஜஹந்து, புது²ஜ்ஜனோ கத²ம் பஜஹதீ’’தி சோத³னம் பட்ட²பேத்வா ‘‘ஆரத்³த⁴விபஸ்ஸகோ ஹி ஸதிஸம்மோஸேன ஸஹஸா கிலேஸே உப்பன்னே ‘மாதி³ஸஸ்ஸ நாம பி⁴க்கு²னோ கிலேஸோ உப்பன்னோ’தி ஸம்வேக³ம் கத்வா வீரியம் பக்³க³ய்ஹ விபஸ்ஸனம் வட்³டே⁴த்வா மக்³கே³ன கிலேஸே ஸமுக்³கா⁴தேதி, இதி ஸோ பஜஹதி நாமா’’தி அத்தோ² வுத்தோ. தேன வுத்தம் – ‘‘தஸ்ஸ தா⁴தாரம்மணமேவ சித்தம் பக்க²ந்த³தீதிஆதி³னா இமஸ்மிம் ஸுத்தே ஆக³தத்தா’’திஆதி³. இந்த்³ரியபா⁴வனே ச மஜ்ஜி²மஸ்ஸ வஸேன அயமத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

பரிக்³க³ஹவஸேனாதி தா⁴துபரிக்³க³ஹவஸேன. மம்மச்சே²த³னாதி³வஸேன பவத்தஅக்கோஸனாதி³ம் அனிட்ட²ம் ஆரம்மணம் பத்வா ஸோதத்³வாரே கிலமதி புக்³க³லோ, ததா² போத²னபஹரணாதி³கம் அனிட்ட²ம் ஆரம்மணம் பத்வா காயத்³வாரே கிலமதி.

ஸமுதா³சரந்தீதி ஸப்³ப³ஸோ உத்³த⁴ம் ஆசரந்தி. தயித³ம் அமனாபேஹி ஸமுதா³சரணம் நாம போத²னபஹரணாதி³வஸேன உபக்கமனமேவாதி ஆஹ ‘‘உபக்கமந்தீ’’தி, பா³த⁴ந்தீதி அத்தோ². ததா²ஸபா⁴வோதி யதா² பாணிப்பஹாராதீ³ஹி க⁴ட்டிதமத்தோ விகாரம் ஆபஜ்ஜதி, ததா²ஸபா⁴வோ. ‘‘உப⁴தோத³ண்ட³கேன சேபி, பி⁴க்க²வே, ககசேனா’’திஆதி³னா (ம. நி. 1.232) ஓவாத³தா³னம் நாம அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணம் பு³த்³தா⁴னம்யேவ ஆவேணிகந்தி ஆஹ ‘‘வுத்தம் கோ² பனேதம் ப⁴க³வதாதி அனுஸ்ஸரந்தோபி…பே… ககசூபமோவாத³ம் அனுஸ்ஸரந்தோபீ’’தி வுத்தம். தஸ்ஸபி பரியத்தித⁴ம்மபா⁴வதோதி கேசி. யம் பன ககசோகந்தகேஸுபி மனுஸ்ஸேஸு அப்பது³ஸ்ஸனம் நிப்³பி³காரம், தம் ஸத்து²ஸாஸனம் அனுஸ்ஸரந்தோபி ஸம்மாபடிபத்திலக்க²ணம் த⁴ம்மம் அனுஸ்ஸரதியேவாதி ஏவம் வா ஏத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. பி⁴க்கு²னோ கு³ணந்தி அரியத⁴ம்மாதி⁴க³மனஸித்³த⁴ம் கு³ணமாஹ. ஸோ ச ஸப்³பே³ஸம்பி அரியானம் கு³ணோதி தம் அனுஸ்ஸரந்தோபி ஸங்க⁴ம் அனுஸ்ஸரதி ஏவாதி வுத்தம்.

விபஸ்ஸனுபேக்கா² அதி⁴ப்பேதா, தஸ்மா உபேக்கா² குஸலனிஸ்ஸிதா ந ஸண்டா²தீதி விபஸ்ஸனாவஸேன ஸப்³ப³ஸ்மிம்பி ஸங்கா²ரக³தே அஜ்ஜு²பேக்க²னம் ந லப⁴தீதி அத்தோ². ச²ளங்கு³பேக்கா²தி ச²ளங்கு³பேக்கா² விய ச²ளங்கு³பேக்கா² இட்டா²னிட்டே²ஸு நிப்³பி³காரதாஸாமஞ்ஞேன. தேனாஹ ‘‘ஸா பனேஸா’’திஆதி³. ச²ளங்கு³பேக்கா²டா²னே ட²பேதி ‘‘லாபா⁴ வத மே, ஸுலத்³த⁴ம் வத மே’’திஆதி³னா அத்தமனதம் ஆபஜ்ஜந்தோ.

303. ஆபோக³தந்தி ஆப³ந்த⁴னவஸேன ஆபோ, ததே³வ ஆபோஸபா⁴வம் க³தத்தா ஆபோக³தம், ஸபா⁴வேனேவ ஆபோபா⁴வம் வா பத்தந்தி அத்தோ². யஸ்மா பன ஸோ ஆபோபா⁴வஸங்கா²தோ அல்லயூஸபா⁴வோ ஸஸம்பா⁴ரபத²வீஸஸம்பா⁴ரஉத³காதி³க³தே ஸப்³ப³ஸ்மிம்பி ஆபஸ்மிம் விஜ்ஜதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ஸப்³ப³ஆபேஸு க³தம் அல்லயூஸபா⁴வலக்க²ண’’ந்தி, த்³ரவபா⁴வலக்க²ணந்தி அத்தோ². ‘‘பகுப்பதீ’’தி பாகதிகபகோபம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘ஓக⁴வஸேன வட்³ட⁴தீ’’தி. தேனாஹ ‘‘அயமஸ்ஸ பாகதிகோ பகோபோ’’தி. இதரம் பன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஆபோஸம்வட்டகாலே பனா’’திஆதி³ வுத்தம். ஓக³ச்ச²ந்தீதி ஏத்த² ஓக³மனந்தி பரியாதா³னம் அதி⁴ப்பேதம், ந அதோ⁴க³மனமத்தந்தி ஆஹ ‘‘உத்³த⁴னே…பே… பாபுணந்தீ’’தி.

304. ஸப்³ப³தேஜேஸு க³தந்தி இந்த⁴னாதி³வஸேன அனேகபே⁴தே³ஸு ஸப்³பே³ஸு தேஜோகோட்டா²ஸேஸு க³தம் பவத்தம். யதா² பீதி ஏவ பீதிக³தம், ஏவம் தேஜோ ஏவ தேஜோக³தம், தேஜனவஸேன பவத்திமத்தந்தி அத்தோ². ஏவம் ஆபோக³தம், வாயோக³தஞ்ச வேதி³தப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘புரிமே’’திஆதி³. ஏகாஹிகஜராதி³பா⁴வேனாதி ஏகாஹிகாதி³ஜராபே⁴தே³ன. உஸுமஜாதோதி உஸ்மாபி⁴பூ⁴தோ. ஜீரதீதி ஜிண்ணோ ஹோதி. தேஜோதா⁴துவஸேன லப்³ப⁴மானா இமஸ்மிம் காயே ஜராபவத்தி பாகடஜராவஸேன வேதி³தப்³பா³தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இந்த்³ரியவேகல்லத்த’’ந்திஆதி³ வுத்தம். வலிபலிதாதி³பா⁴வந்தி வலிதபலிதபா⁴வம், அங்க³பச்சங்கா³னம் ஸிதி²லபா⁴வஞ்ச. குப்பிதேனாதி கு²பி⁴தேன. ஸதக்க²த்தும் தாபேத்வா தாபேத்வா ஸீதூத³கே பக்கி²பித்வா உத்³த⁴டஸப்பி ஸததோ⁴தஸப்பீதி வத³ந்தி. ஸரீரே பகதிஉஸுமம் அதிக்கமித்வா உண்ஹபா⁴வோ ஸந்தாபோ, ஸரீரஸ்ஸ த³ஹனவஸேன பவத்தோ மஹாதா³ஹோ பரிதா³ஹோதி அயமேவ தேஸம் விஸேஸோ. அஸிதந்தி ஸுத்தம். கா²யிதந்தி கா²தி³தம். ஸாயிதந்தி அஸ்ஸாதி³தம். ஸம்மா பரிபாகம் க³ச்ச²தீதி ஸமவேபாகினியா க³ஹணியா வஸேன வுத்தம். அஸம்மாபரிபாகோபி விஸமபாகினியா க³ஹணியா வஸேன வேதி³தப்³போ³. ரஸாதி³பா⁴வேனாதி ரஸருதி⁴ரமம்ஸமேத³ன்ஹாருஅட்டி²அட்டி²மிஞ்ஜஸுக்கபா⁴வேன. விவேகந்தி புது²பா⁴வம் அஞ்ஞமஞ்ஞம் விஸதி³ஸபா⁴வம். அஸிதாதி³பே⁴த³ஸ்ஸ ஆஹாரஸ்ஸ பரிணாமே ரஸோ ஹோதி, தம் படிச்ச ரஸதா⁴து உப்பஜ்ஜதீதி அத்தோ². ஏவம் ரஸஸ்ஸ பரிணாமே ‘‘ருதி⁴ர’’ந்திஆதி³னா ஸப்³ப³ம் நேதப்³ப³ம்.

ஹரிதந்தந்தி ஹரிதமேவ, அந்த-ஸத்³தே³ன பத³வட்³ட⁴னம் கதம் யதா² ‘‘வனந்தம் ஸுத்தந்த’’ந்தி. சம்மனில்லேக²னம் சம்மம் லிகி²த்வா ச²ட்³டி³தகஸடம்.

305. உக்³கா³ரஹிக்காராதீ³தி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன உத்³தே³ககீ²பனாதி³பவத்தகவாதானம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. உச்சாரபஸ்ஸாவாதீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன பித்தஸேம்ஹலஸிகாதி³னீஹரணவாதஸ்ஸ சேவ உஸுமவாதஸ்ஸ ச ஸங்க³ஹோ வேதி³தப்³போ³. யதி³பி குச்சி²-ஸத்³தோ³ உத³ரபரியாயோ, கோட்ட²-ஸத்³தே³ன பன அப்³ப⁴ந்தரஸ்ஸ வுச்சமானத்தா தத³வஸிட்டோ² உத³ரபதே³ஸோ இத⁴ குச்சி²-ஸத்³தே³ன வுச்சதீதி ஆஹ ‘‘குச்சி²ஸயா வாதாதி அந்தானம் ப³ஹிவாதா’’தி. ஸமிஞ்ஜனபஸாரணாதீ³னீதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஆலோகனவிலோகனஉத்³த⁴ரணாதி³கா ஸப்³பா³ காயிககிரியா ஸங்க³ஹிதா. அவஸவதி உத³கம் ஏதஸ்மாதி ஓஸ்ஸவனம், ச²த³னந்தோ. இதா⁴தி இமஸ்மிம் டா²னே.

306. நிஸ்ஸத்தபா⁴வந்தி அனத்தகதம். யதா²த³ஸ்ஸிதா ஹி சதஸ்ஸோ தா⁴துயோ அனத்தனியம் கேவலம் தா⁴துமத்தா நிஸ்ஸத்தனிஜ்ஜீவாதி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. பரிவாரிதோதி பரிவாரிதபா⁴வேன டி²தோ பரிவுதோ. தேனாஹ ‘‘ஏதானீ’’திஆதி³, கட்டா²தீ³னி ஸன்னிவேஸவிஸேஸவஸேன ட²பிதானீதி அதி⁴ப்பாயோ. அஞ்ஞதா² அகா³ரஸமஞ்ஞாய பா⁴வதோ. தேனாஹ ‘‘கட்டா²தீ³ஸு பனா’’திஆதி³. யத³த்த²ம் பாளியம் ‘‘ஸேய்யதா²பி, ஆவுஸோ’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம், தமத்த²ம் பாகடம் கத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யதா² கட்டா²தீ³னீ’’திஆதி³ வுத்தம்.

காமம் ஹேட்டா² ‘‘மத்தட்ட²கஸ்ஸ காயஸ்ஸா’’திஆதி³னா (ம. நி. 1.302) அவிபா⁴கே³ன ஏகதே³ஸேன ச உபாதா³ரூபம்பி கதி²தம், ததா² வேத³னாத³யோ க²ந்த⁴பா⁴வேன பரிக்³க³ஹேத்வா ந கதி²தா, ததா² தண்ஹாபி ஸமுத³யஸச்சபா⁴வேன. இதரானி பன ஸச்சானி ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் ந கதி²தானி. தேனேவாஹ ‘‘ஹேட்டா²…பே… ந கதி²தானீ’’தி. சக்கு²பஸாதே³ நிருத்³தே⁴தி சக்கு²பஸாதே³ வினட்டே². உபஹதேதி புப்³ப³கிமிஆதீ³ஹி உபத்³து³தே. பலிபு³த்³தே⁴தி புப்³பா³தி³உப்பத்தியா வினா படிச்சா²தி³தே. தஜ்ஜோதி தஸ்ஸானுரூபோ, சக்கு²விஞ்ஞாணுப்பத்தியா அனுரூபோதி அத்தோ². சக்கு²ஸ்ஸ ரூபாரம்மணே ஆபாத²க³தே உப்பஜ்ஜனமனஸிகாரோ ஹத³யஸன்னிஸ்ஸயோபி சக்கு²ம்ஹி ஸதி ஹோதி, அஸதி ந ஹோதீதி கத்வா ‘‘சக்கு²ம் படிச்ச உப்பஜ்ஜனமனஸிகாரோ’’தி வுத்தோ. ப⁴வங்கா³வட்டனம் தஸ்ஸ யதா² ஆரம்மணபச்சயே, ஏவம் பஸாத³பச்சயேபி ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘சக்கு²ஞ்ச ரூபே ச படிச்சா’’தி. ந்தி சக்கு²த்³வாரே கிரியமனோதா⁴துசித்தம். அஞ்ஞவிஹிதஸ்ஸாதி அஞ்ஞாரம்மணபஸுதஸ்ஸ. தத³னுரூபஸ்ஸாதி தேஸம் சக்கு²ரூபததா³போ⁴கா³னம் அனுரூபஸ்ஸ.

சத்தாரி ஸச்சானி த³ஸ்ஸேதி ஸரூபதோ அத்தா²பத்திதோ சாதி அதி⁴ப்பாயோ. தப்பகாரோ பூ⁴தோ, தப்பகாரம் வா பத்தோ ததா²பூ⁴தோ, தஸ்ஸ, யதா² சக்கு²விஞ்ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி, தாதி³ஸஸ்ஸ பச்சயாகாரஸமவேதஸ்ஸாதி அத்தோ². திஸமுட்டா²னரூபந்தி உதுகம்மாஹாரஸமுட்டா²னரூபம். இத³ஞ்ச ஸதிபி ததா³ ப⁴வங்கா³வட்டனசித்தஸமுட்டா²னரூபே கேவலம் சக்கு²விஞ்ஞாணஸமுட்டி²தரூபஸ்ஸ அபா⁴வமத்தம் க³ஹேத்வா வுத்தம். ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தீதி நக³ரம் விய ரஜ்ஜே ரூபக்க²ந்தே⁴ ஸங்க³ஹேதப்³ப³தம் க³ஹேதப்³ப³தம் க³ச்ச²தி. ‘‘ததா²பூ⁴தஸ்ஸா’’தி வுத்தத்தா வேத³னாத³யோ சக்கு²விஞ்ஞாணஸம்பயுத்தாவ, விஞ்ஞாணம்பி சக்கு²விஞ்ஞாணமேவ. ஸங்கா²ராதி சேதனாவ வுத்தா சேதனாபதா⁴னத்தா ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴ஸ்ஸாதி அதி⁴ப்பாயோ. தத்த² பன ப²ஸ்ஸஜீவிதிந்த்³ரியமனஸிகாரசித்தட்டி²தியோபி ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴த⁴ம்மாவ. ஏகதோ ஸங்க³ஹோ ‘‘பஞ்சக்க²ந்தா⁴’’தி ஏகதோ க³ணனா. ஸமாக³மோதி யதா²ஸகம் பச்சயவஸேன ஸமோதா⁴னம். ஸமவாயோதி அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ பச்சயபா⁴வேன ஸமவேததாய ஸமுதி³தபா⁴வோ.

பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மோ படிச்ச ஸமுப்பஜ்ஜதி ஏதஸ்மாதி படிச்சஸமுப்பாதோ³, பச்சயாகாரோ. பச்சயத⁴ம்மே பஸ்ஸந்தோபி பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மே பஸ்ஸதி, தே பஸ்ஸந்தோபி பச்சயத⁴ம்மே பஸ்ஸதீதி வுத்தம் ‘‘யோ படிச்சஸமுப்பாத³’’ந்திஆதி³. ச²ந்த³கரணவஸேனாதி தண்ஹாயனவஸேன. ஆலயகரணவஸேனாதி அபேக்கா²கரணவஸேன. அனுனயகரணவஸேனாதி அனுரஜ்ஜனவஸேன. அஜ்ஜோ²கா³ஹித்வாதி ஆரம்மணம் அனுபவிஸித்வா விய கி³லித்வா விய நிட்ட²பேத்வா விய த³ள்ஹக்³க³ஹணவஸேன. ச²ந்த³ராகோ³ வினயதி பஹீயதி ஏத்தா²தி ச²ந்த³ராக³வினயோ ச²ந்த³ராக³பஹானஞ்சாதி வுச்சதி நிப்³பா³னம். ஆஹரித்வாதி பாளியம் ஸரூபதோ அனாக³தம்பி அத்த²தோ ஆனேத்வா ஸங்க³ண்ஹனவஸேன க³ஹேதப்³ப³ம். ஆஹரணவிதி⁴ம் பன த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யா இமேஸூ’’திஆதி³மாஹ. இமேஸு தீஸு டா²னேஸூதி யதா²வுத்தேஸு ஸுக²து³க்கா²தீ³ஸு தீஸு அபி⁴ஸமயட்டா²னேஸு. தி³ட்டீ²தி பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயாதி³வஸேன பவத்தா ஸம்மாதி³ட்டி² யாதா²வத³ஸ்ஸனம். ஏவம் ஸங்கப்பாத³யோபி யதா²ரஹம் வேதி³தப்³பா³. பா⁴வனாபடிவேதோ⁴தி பா⁴வனாவஸேன படிவேதோ⁴, ந ஆரம்மணகரணமத்தேன. அயம் மக்³கோ³தி அயம் சதுன்னம் அரியஸச்சானம் படிவிஜ்ஜ²னவஸேன பவத்தோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³. ஏத்தாவதாபீதி ஏவம் ஏகஸ்மிம் சக்கு²த்³வாரே வத்து² பரிக்³க³ஹமுகே²னபி சதுஸச்சகம்மட்டா²னஸ்ஸ மத்த²கம் பாபனேன ப³ஹும் விபுலம் பரிபுண்ணமேவ ப⁴க³வதோ ஸாஸனம் கதம் அனுட்டி²தம் ஹோதி.

உப்பஜ்ஜித்வா நிருத்³த⁴மேவ ப⁴வங்க³சித்தம் ஆவஜ்ஜனசித்தஸ்ஸ பச்சயோ ப⁴வதீதி வுத்தம் ‘‘தம் நிருத்³த⁴ம்பீ’’தி. மந்த³தா²மக³தமேவாதி மஹதியா நித்³தா³ய அபி⁴பூ⁴தஸ்ஸ வஸேன வுத்தம், கபிமித்³த⁴பரேதஸ்ஸ பன ப⁴வங்க³சித்தம் கதா³சி ஆவஜ்ஜனஸ்ஸ பச்சயோ ப⁴வேய்யாதி. ப⁴வங்க³ஸமயேனேவாதி ப⁴வங்க³ஸ்ஸேவ பவத்தனஸமயேன பகு³ணஜ்ஜா²னபகு³ணகம்மட்டா²னபகு³ணக³ந்தே²ஸு தேஸம் பகு³ணபா⁴வேனேவ ஆபோ⁴கே³ன வினாபி மனஸிகாரோ பவத்ததி. ததா² ஹி பகு³ணம் க³ந்த²ம் பகு³ணபா⁴வேனேவ நிரந்தரம் விய அஜ்ஜ²யமானே அஞ்ஞவிஹிததாய ‘‘ஏத்தகோ க³ந்தோ² க³தோ, ஏத்தகோ அவஸிட்டோ²’’தி ஸல்லக்க²ணா ந ஹோதி. சதுஸமுட்டா²னம்பீதி ஸப்³ப³ம் சதுஸமுட்டா²னரூபம், ந புப்³பே³ விய திஸமுட்டா²னமேவாதி அதி⁴ப்பாயோ. புப்³ப³ங்க³மத்தா ஓளாரிகத்தா ச ப²ஸ்ஸசேதனாவ ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴தி க³ஹிதா, ந அஞ்ஞேஸம் அபா⁴வா. ஏகதே³ஸமேவ ஸம்மஸந்தோதி யதா²உத்³தி³ட்ட²ம் அத்த²ம் ஹேட்டா² அனவஸேஸதோ அனித்³தி³ஸித்வா ஏகதே³ஸமேவ நித்³தி³ஸனவஸேன தே³ஸனாய ஆமஸந்தோ. இமஸ்மிம் டா²னேதி யதா²உத்³தி³ட்ட²ஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ‘‘அஜ்ஜ²த்திகஞ்சேவ, ஆவுஸோ, சக்கு²’’ந்திஆதி³னா (ம. நி. 1.306) ச²த்³வாரவஸேன நித்³தி³ஸனட்டா²னே. ஹேட்டா² பரிஹீனதே³ஸனந்தி – ‘‘யம் உபாதா³ரூபம் சத்தாரோ அரூபினோ க²ந்தா⁴ உபரி தீணி அரியஸச்சானீ’’தி நித்³தே³ஸவஸேன பரிஹீனம் அத்த²ஜாதம் ஸப்³ப³ம். தம்தம்த்³வாரவஸேனாதி சக்கு²த்³வாராதி³கம் தம்தம்த்³வாரவஸேன. சதுஸச்சவஸேன ஆரத்³தா⁴ தே³ஸனா சதுஸச்சேனேவ பரியோஸாபிதாதி ஆஹ ‘‘யதா²னுஸந்தி⁴னாவ ஸுத்தந்தம் நிட்ட²பேஸீ’’தி.

மஹாஹத்தி²பதோ³பமஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா ஸமத்தா.