8. மஹாஸீஹனாத³ஸுத்தவண்ணனா

அசேலகஸ்ஸபவத்து²வண்ணனா

381. யஸ்மிம் ரட்டே² தம் நக³ரம், தஸ்ஸ ரட்ட²ஸ்ஸபி யஸ்மிம் நக³ரே ததா³ ப⁴க³வா விஹாஸி, தஸ்ஸ நக³ரஸ்ஸபி ஏததே³வ நாமம், தஸ்மா உருஞ்ஞாயந்தி உருஞ்ஞாஜனபதே³ உருஞ்ஞாஸங்கா²தே நக³ரேதி அத்தோ². ரமணீயோதி மனோஹரபூ⁴மிபா⁴க³தாய சா²யூத³கஸம்பத்தியா, ஜனவிவித்ததாய ச மனோரமோ. நாமந்தி கோ³த்தனாமம். தபனம் ஸந்தபனம் காயஸ்ஸ கே²த³னம் தபோ, ஸோ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி தபஸ்ஸீ, தம் தபஸ்ஸிம். யஸ்மா ததா²பூ⁴தோ தபம் நிஸ்ஸிதோ, தபோ வா தம் நிஸ்ஸிதோ, தஸ்மா ஆஹ ‘‘தபனிஸ்ஸிதக’’ந்தி. லூக²ம் வா ப²ருஸம் ஸாது⁴ஸம்மதாசாரவிரஹதோ நபஸாத³னீயம் ஆஜீவதி வத்ததீதி லூகா²ஜீவீ, தம் லூகா²ஜீவிம். முத்தாசாராதீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன பரதோ பாளியம் (தீ³. நி. 1.397) ஆக³தா ஹத்தா²பலேக²னாத³யோ ஸங்க³ஹிதா. உப்பண்டே³தீதி உஹஸனவஸேன பரிபா⁴ஸதி. உபவத³தீதி அவஞ்ஞாபுப்³ப³கம் அபவத³தி, தேனாஹ ‘‘ஹீளேதி வம்பே⁴தீ’’தி. த⁴ம்மஸ்ஸ ச அனுத⁴ம்மம்தி ஏத்த² த⁴ம்மோ நாம ஹேது ‘‘ஹேதும்ஹி ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³’’திஆதீ³ஸு (விப⁴. 720) வியாதி ஆஹ ‘‘காரணஸ்ஸ அனுகாரண’’ந்தி. காரணந்தி சேத்த² ததா²பவத்தஸ்ஸ ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ² அதி⁴ப்பேதோ தஸ்ஸ பவத்திஹேதுபா⁴வதோ. அத்த²ப்பயுத்தோ ஹி ஸத்³த³ப்பயோகோ³. அனுகாரணந்தி ச ஸோ ஏவ பரேஹி ததா² வுச்சமானோ. பரேஹீதி ‘‘யே தே’’தி வுத்தஸத்தேஹி பரேஹி. வுத்தகாரணேனாதி யதா² தேஹி வுத்தம், ததா² சே தும்ஹேஹி ந வுத்தம், ஏவம் ஸதி தேஹி வுத்தகாரணேன ஸகாரணோ ஹுத்வா தும்ஹாகம் வாதோ³ வா ததோ பரம் தஸ்ஸ அனுவாதோ³ கோசி அப்பமத்தகோபி விஞ்ஞூஹி க³ரஹிதப்³ப³ம் டா²னம் காரணம் நாக³ச்சே²ய்ய, கிமேவம் நாக³ச்ச²தீதி யோஜனா. ‘‘இத³ம் வுத்தம் ஹோதீ’’திஆதி³னா தமேவத்த²ம் ஸங்கே²பதோ த³ஸ்ஸேதி.

382. இதா³னி யம் விப⁴ஜ்ஜவாத³ம் ஸந்தா⁴ய ப⁴க³வதா ‘‘ந மே தே வுத்தவாதி³னோ’’தி ஸங்கே²பதோ வத்வா தம் விப⁴ஜித்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இதா⁴ஹம் கஸ்ஸபா’’திஆதி³ வுத்தம், தம் விபா⁴கே³ன த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘இதே⁴கச்சோ’’திஆதி³மாஹ. ப⁴க³வா ஹி நிரத்த²கம் அனுபஸமஸம்வத்தனிகம் காயகிலமத²ம் ‘‘அத்தகிலமதா²னுயோகோ³ து³க்கோ² அனரியோ அனத்த²ஸம்ஹிதோ’’திஆதி³னா (ஸம். நி. 3.1081; மஹாவ. 13; படி. ம. 2.30) க³ரஹதி. ஸாத்த²கம் பன உபஸமஸம்வத்தனிகம் ‘‘ஆரஞ்ஞிகோ ஹோதி, பம்ஸுகூலிகோ ஹோதீ’’திஆதி³னா வண்ணேதி. அப்பபுஞ்ஞதாயாதி அபுஞ்ஞதாய. தீணி து³ச்சரிதானி பூரேத்வாதி மிச்சா²தி³ட்டி²பா⁴வதோ கம்மப²லம் படிக்கி²பந்தோ ‘‘நத்தி² தி³ன்ன’’ந்திஆதி³னா (தீ³. நி. 1.171; ம. நி. 1.445; 2.94, 95, 225; 3.91, 115; ஸம். நி. 3.210; த⁴. ஸ. 1221; விப⁴. 938) மிச்சா²தி³ட்டி²ம் புரக்க²த்வா ததா² ததா² தீணி து³ச்சரிதானி பூரேத்வா. அனேஸனவஸேனாதி கோஹஞ்ஞே ட²த்வா அஸந்தகு³ணஸம்பா⁴வனிச்சா²ய மிச்சா²ஜீவவஸேன. இமே த்³வேதி ‘‘அப்பபுஞ்ஞோ புஞ்ஞவா’’தி ச வுத்தே து³ச்சரிதகாரினோ த்³வே புக்³க³லே ஸந்தா⁴ய.

‘‘இமே த்³வே ஸந்தா⁴யா’’தி ஏத்த² பன து³தியனயே ‘‘அப்பபுஞ்ஞோ, புஞ்ஞவா’’தி ச வுத்தே ஸுசரிதகாரினோதி ஆதி³னா யோஜேதப்³ப³ம். கம்மகிரியவாதி³னோ ஹி இமே த்³வே புக்³க³லா. இதி பட²மது³தியனயேஸு வுத்தனயேனேவ ததியசதுத்த²னயேஸு யோஜனா வேதி³தப்³பா³.

பா³ஹிரகாசாரயுத்தோ தித்தி²யாசாரயுத்தோ, ந விமுத்தாசாரோ. அத்தானம் ஸுகே²த்வாதி அத⁴ம்மிகேன ஸுகே²ன அத்தானம் ஸுகே²த்வா, தேனாஹ ‘‘து³ச்சரிதானி பூரேத்வா’’தி. ‘‘ந தா³னி மயா ஸதி³ஸோ அத்தீ²’’திஆதி³னா திஸ்ஸன்னம் மஞ்ஞனானம் வஸேன து³ச்சரிதபூரணமாஹ. மிச்சா²தி³ட்டி²வஸேனாதி ‘‘நத்தி² காமேஸு தோ³ஸோ’’தி ஏவம் பவத்தமிச்சா²தி³ட்டி²வஸேன. பரிப்³பா³ஜிகாயாதி பப்³ப³ஜ்ஜம் உபக³தாய தாபஸதா³ரிகாய. த³ஹராயாதி தருணாய. முது³காயாதி ஸுகு²மாலாய. லோமஸாயாதி தனுதம்ப³லோமதாய அப்பலோமாய. காமேஸூதி வத்து²காமேஸு. பாதப்³யதந்தி பரிபு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³ம், பாதப்³யதந்தி வா பரிபு⁴ஞ்ஜனகதம். ஆபஜ்ஜந்தோதி உபக³ச்ச²ந்தோ. பரிபோ⁴க³த்தோ² ஹி அயம் பா-ஸத்³தோ³, கத்துஸாத⁴னோ ச தப்³ப³-ஸத்³தோ³, யதா²ருசி பரிபு⁴ஞ்ஜந்தோதி அத்தோ². கிலேஸகாமோபி ஹி அஸ்ஸாதி³யமானோ வத்து²காமந்தோக³தோ⁴யேவ.

இத³ந்தி யதா²வுத்தம் அத்த²ப்பபே⁴த³ம் விப⁴ஜ்ஜனம். தித்தி²யவஸேன ஆக³தம் அட்ட²கதா²யம் ததா² விப⁴த்தத்தா. ஸாஸனேபீதி இமஸ்மிம் ஸாஸனேபி.

அரஹத்தம் வா அத்தனி அஸந்தம் ‘‘அத்தீ²’’தி விப்படிஜானித்வா. ஸாமந்தஜப்பனம், பச்சயபடிஸேவனம், இரியாபத²னிஸ்ஸிதந்தி இமானி தீணி வா குஹனவத்தூ²னி. தாதி³ஸோ வாதி து⁴தங்க³- (மி. ப. 4.2; விஸுத்³தி⁴. 1.22) ஸமாதா³னவஸேன லூகா²ஜீவீ ஏவ. து³ல்லப⁴ஸுகோ² ப⁴விஸ்ஸாமி து³க்³க³தீஸு உபபத்தியாதி அதி⁴ப்பாயோ.

383. அஸுகட்டா²னதோதி அஸுகப⁴வதோ. ஆக³தாதி நிப்³ப³த்தனவஸேன இதா⁴க³தா. இதா³னி க³ந்தப்³ப³ட்டா²னந்தி ஆயதிம் நிப்³ப³த்தனட்டா²னம். புன உபபத்திந்தி ஆயதிம் அனந்தரப⁴வதோ ததியம் உபபத்திம், புன உபபத்தீதி புனப்புனம் நிப்³ப³த்தி. கேன காரணேனாதி யதா²பூ⁴தம் அஜானந்தோ ஹி இச்சா²தோ³ஸவஸேன யம் கிஞ்சி க³ரஹேய்ய, அஹம் பன யதா²பூ⁴தம் ஜானந்தோ ஸப்³ப³ம் தம் கேன காரணேன க³ரஹிஸ்ஸாமி, தம் காரணம் நத்தீ²தி அதி⁴ப்பாயோ, தேனாஹ ‘‘க³ரஹிதப்³ப³மேவா’’திஆதி³. தமத்த²ந்தி க³ரஹிதப்³ப³ஸ்ஸேவ க³ரஹணம், பஸம்ஸிதப்³ப³ஸ்ஸ ச பஸம்ஸனம்.

ந கோசி ‘‘ந ஸாதூ⁴’’தி வத³தி தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸ்ஸ, ஸம்பராயிகஸ்ஸ ச அத்த²ஸ்ஸ ஸாத⁴னவஸேனேவ பவத்தியா ப⁴த்³த³கத்தா. பஞ்சவித⁴ம் வேரந்தி பாணாதிபாதாதி³பஞ்சவித⁴ம் வேரம். தஞ்ஹி பஞ்சவித⁴ஸ்ஸ ஸீலஸ்ஸ படிஸத்துபா⁴வதோ, ஸத்தானம் வேரஹேதுதாய ச ‘‘வேர’’ந்தி வுச்சதி. ததோ ஏவ தம் ந கோசி ‘‘ஸாதூ⁴’’தி வத³தி, ததா² தி³ட்ட²த⁴ம்மிகாதி³அத்தா²னம் அஸாத⁴னதோ, ஸத்தானம் ஸாது⁴பா⁴வஸ்ஸ ச தூ³ஸனதோ. ந நிருந்தி⁴தப்³ப³ந்தி ரூபக்³க³ஹணே ந நிவாரேதப்³ப³ம். த³ஸ்ஸனீயத³ஸ்ஸனத்தோ² ஹி சக்கு²படிலாபோ⁴தி தேஸம் அதி⁴ப்பாயோ. யத³க்³கே³ன தேஸம் பஞ்சத்³வாரே அஸம்வரோ ஸாது⁴, தத³க்³கே³ன தத்த² ஸம்வரோ ந ஸாதூ⁴தி ஆஹ ‘‘புன யம் தே ஏகச்சந்தி பஞ்சத்³வாரே ஸம்வர’’ந்தி.

அத² வா யம் தே ஏகச்சம் வத³ந்தி ‘‘ஸாதூ⁴’’தி தே ‘‘ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா’’தி வுத்தா தித்தி²யா யம் அத்தகிலமதா²னுயோகா³தி³ம் ‘‘ஸாதூ⁴’’தி வத³ந்தி, மயம் தம் ந ‘‘ஸாதூ⁴’’தி வதா³ம. யம் தே ஏகச்சம் வத³ந்தி ‘‘ந ஸாதூ⁴’’தி யம் பன தே அனவஜ்ஜபச்சயபரிபோ⁴க³ம், ஸுனிவத்த²ஸுபாருபனாதி³ஸம்மாபடிபத்திஞ்ச ‘‘ந ஸாதூ⁴’’தி வத³ந்தி, தம் மயம் ‘‘ஸாதூ⁴’’தி வதா³மாதி ஏவம் பேத்த² அத்தோ² வேதி³தப்³போ³.

ஏவம் யம் பரவாத³மூலகம் சதுக்கம் த³ஸ்ஸிதம், ததே³வ புன ஸகவாத³மூலகம் கத்வா த³ஸ்ஸிதந்தி பகாஸேந்தோ ‘‘ஏவ’’ந்திஆதி³மாஹ. யஞ்ஹி கிஞ்சி கேனசி ஸமானம், தேனபி தம் ஸமானமேவ, ததா² அஸமானம் பீதி. ஸமானாஸமானதந்தி ஸமானாஸமானதாமத்தம். அனவஸேஸதோ ஹி பஹாதப்³பா³னம் த⁴ம்மானம் பஹானம் ஸகவாதே³ தி³ஸ்ஸதி, ந பரவாதே³. ததா² பரிபுண்ணமேவ ச உபஸம்பாதே³தப்³ப³த⁴ம்மானம் உபஸம்பாத³னம் ஸகவாதே³, ந பரவாதே³. தேன வுத்தம் ‘‘த்யாஹ’’ந்திஆதி³.

ஸமனுயுஞ்ஜாபனகதா²வண்ணனா

385. லத்³தி⁴ம் புச்ச²ந்தோதி ‘‘கிம் ஸமணோ கோ³தமோ ஸம்கிலேஸத⁴ம்மே அனவஸேஸம் பஹாய வத்ததி, உதா³ஹு பரே க³ணாசரியா. ஏத்த² தாவ அத்தனோ லத்³தி⁴ம் வதா³’’தி லத்³தி⁴ம் புச்ச²ந்தோ. காரணம் புச்ச²ந்தோதி ‘‘ஸமணோ கோ³தமோ ஸம்கிலேஸத⁴ம்மே அனவஸேஸம் பஹாய வத்ததீ’’தி வுத்தே ‘‘கேன காரணேன ஏவமத்த²ம் கா³ஹயா’’தி காரணம் புச்ச²ந்தோ. உப⁴யம் புச்ச²ந்தோதி ‘‘இத³ம் நாமேத்த² காரண’’ந்தி காரணம் வத்வா படிஞ்ஞாதே அத்தே² ஸாதி⁴யமானே அன்வயதோ, ப்³யதிரேகதோ ச காரணம் ஸமத்தே²தும் ஸதி³ஸாஸதி³ஸபே⁴த³ம் உபமோதா³ஹரணத்³வயம் புச்ச²ந்தோ, உப⁴யம் புச்ச²ந்தோ காரணஸ்ஸ ச திலக்க²ணஸம்பத்தியா யதா²படிஞ்ஞாதே அத்தே² ஸாதி⁴தே ஸம்மதே³வ அனுபச்சா² பா⁴ஸந்தோ நிக³மேந்தோ ஸமனுபா⁴ஸதி நாம. உபஸம்ஹரித்வாதி உபனேத்வா. ‘‘கிம் தே’’திஆதி³ உபஸம்ஹரணாகாரத³ஸ்ஸனம். து³தியபதே³தி ‘‘ஸங்கே⁴ன வா ஸங்க⁴’’ந்தி இமஸ்மிம் பதே³.

தமத்த²ந்தி தம் பஹாதப்³ப³த⁴ம்மானம் அனவஸேஸம் பஹாய வத்தனஸங்கா²தஞ்ச ஸமாதா³தப்³ப³த⁴ம்மானம் அனவஸேஸம் ஸமாதா³ய வத்தனஸங்கா²தஞ்ச அத்த²ம். யோஜேத்வாதி அகுஸலாதி³பதே³ஹி யோஜேத்வா. அகோஸல்லஸம்பூ⁴தட்டே²ன அகுஸலா சேவ ததோயேவ அகுஸலாதி ச ஸங்க²ம் க³தாதி ஸங்கா²தா தத்த² புரிமபதே³ன ஏகந்தாகுஸலே வத³தி, து³தியபதே³ன தம்ஸஹக³தே, தம்பக்கி²யே ச, தேனாஹ ‘‘கோட்டா²ஸம் வா கத்வா ட²பிதா’’தி, அகுஸலபக்கி²யபா⁴வேன வவத்தா²பிதாதி அத்தோ². அவஜ்ஜட்டோ² தோ³ஸட்டோ² கா³ரய்ஹபரியாயத்தாதி ஆஹ ‘‘ஸாவஜ்ஜாதி ஸதோ³ஸா’’தி. அரியா நாம நித்³தோ³ஸா, இமே பன கத்த²சிபி நித்³தோ³ஸா ந ஹோந்தீதி நித்³தோ³ஸட்டே²ன அரியா ப⁴விதும் நாலம் அஸமத்தா².

386-392. யந்தி காரணே ஏதம் பச்சத்தவசனந்தி ஆஹ ‘‘யேன விஞ்ஞூ’’தி. யம் வா பனாதி ‘‘யம் பன கிஞ்சீ’’தி அஸம்பா⁴வனவசனமேதந்தி ஆஹ ‘‘யம் வா தம் வா அப்பமத்தக’’ந்தி. க³ணாசரியா பூரணாத³யோ. ஸத்து²ப்பப⁴வத்தா ஸங்க⁴ஸ்ஸ ஸங்க⁴ஸம்பத்தியாபி ஸத்து²ஸம்பத்தி விபா⁴வீயதீதி ஆஹ ‘‘ஸங்க⁴பஸம்ஸாயபி ஸத்து²யேவ பஸம்ஸாஸித்³தி⁴தோ’’தி. ஸா பன பஸம்ஸா பஸாத³ஹேதுகாதி பஸாத³முகே²ன தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பஸீத³மானாபி ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² பி-ஸத்³தே³ன யதா² அன்வயதோ பஸம்ஸா ஸமுச்சீயதி, ஏவம் ஸத்து²விப்படிபத்தியா ஸாவகேஸு, ஸாவகவிப்படிபத்தியா ச ஸத்த²ரி அப்பஸாதோ³ ஸமுச்சீயதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸரீரஸம்பத்திந்தி ரூபஸம்பத்திம், ரூபகாயபாரிபூரிந்தி அத்தோ². ப⁴வந்தி வத்தாரோ ரூபப்பமாணா, கோ⁴ஸத⁴ம்மப்பமாணா ச. புன ப⁴வந்தி வத்தாரோதி த⁴ம்மப்பமாணவஸேனேவ யோஜேதப்³ப³ம். யா ஸங்க⁴ஸ்ஸ பஸம்ஸாதி ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தோ⁴.

தத்த² யா பு³த்³தா⁴னம், பு³த்³த⁴ஸாவகானம்யேவ ச பாஸம்ஸதா, அஞ்ஞேஸஞ்ச தத³பா⁴வோ ஜோதிதோ, தம் விரதிப்பஹானஸம்வருத்³தே³ஸவஸேன நீஹரித்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அயமதி⁴ப்பாயோ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஸேதுகா⁴தவிரதி நாம அரியமக்³க³விரதி. விபஸ்ஸனாமத்தவஸேனாதி ‘‘அனிச்ச’’ந்தி வா ‘‘து³க்க²’’ந்தி வா விவித⁴ம் த³ஸ்ஸனமத்தவஸேன, ந பன நாமரூபவவத்தா²னபச்சயபரிக்³க³ண்ஹனபுப்³ப³கம் லக்க²ணத்தயம் ஆரோபேத்வா ஸங்கா²ரானம் ஸம்மஸனவஸேன. இதரானீதி ஸமுச்சே²த³படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴னிஸ்ஸரணப்பஹானானி. ‘‘ஸேஸ’’ந்தி பஞ்சஸீலதோ அஞ்ஞோ ஸப்³போ³ ஸீலஸம்வரோ, ‘‘க²மோ ஹோதீ’’திஆதி³னா (ம. நி. 1.24; 3.159; அ. நி. 4.114) வுத்தோ ஸுபரிஸுத்³தோ⁴ க²ந்திஸம்வரோ, ‘‘பஞ்ஞாயேதே பிதி⁴ய்யரே’’தி (ஸு. நி. 1041; சூளனி. 60) ஏவம் வுத்தோ கிலேஸானம் ஸமுச்சே²த³கோ மக்³க³ஞாணஸங்கா²தோ ஞாணஸம்வரோ, மனச்ச²ட்டா²னம் இந்த்³ரியானம் பித³ஹனவஸேன பவத்தோ பரிஸுத்³தோ⁴ இந்த்³ரியஸம்வரோ, ‘‘அனுப்பன்னானம் பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் அனுப்பாதா³யா’’திஆதி³னா (தீ³. நி. 2.402; ம. நி. 1.135; ஸம். நி. 5.8; விப⁴. 205) வுத்தோ ஸம்மப்பதா⁴னஸங்கா²தோ வீரியஸம்வரோதி இமம் ஸம்வரபஞ்சகம் ஸந்தா⁴யாஹ. பஞ்ச கோ² பனிமே பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸாதிஆதி³ ஸாஸனே ஸீலஸ்ஸ ப³ஹுபா⁴வம் த³ஸ்ஸேத்வா ததே³கதே³ஸே ஏவ பரேஸம் அவட்டா²னத³ஸ்ஸனத்த²ம் யதா²வுத்தஸீலஸம்வரஸ்ஸேவ புன க³ஹணம்.

அரியஅட்ட²ங்கி³கமக்³க³வண்ணனா

393. ஸீஹனாத³ந்தி ஸேட்ட²னாத³ம், அபீ⁴தனாத³ம் கேனசி அப்படிவத்தியனாத³ந்தி அத்தோ². ‘‘அயம் யதா²வுத்தோ மம வாதோ³ அவிபரீதோ, தஸ்ஸ அவிபரீதபா⁴வோ இமம் மக்³க³ம் படிபஜ்ஜித்வா அபரப்பச்சயதோ ஜானிதப்³போ³’’தி ஏவம் அவிபரீதபா⁴வாவபோ³த⁴னத்த²ம். ‘‘அத்தி² கஸ்ஸபா’’திஆதீ³ஸு யம் மக்³க³ம் படிபன்னோ ஸமணோ கோ³தமோ வத³ந்தோ யுத்தபத்தகாலே, தத²பா⁴வதோ பூ⁴தம், ஏகம்ஸதோ ஹிதாவிஹபா⁴வேன அத்த²ம், த⁴ம்மதோ அனபேதத்தா த⁴ம்மம், வினயயோக³தோ பரேஸம் வினயனதோ ச வினயம் வத³தீதி ஸாமம்யேவ அத்தபச்சக்க²தோவ ஜானிஸ்ஸதி, ஸோ மயா ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா பவேதி³தோ ஸகலவட்டது³க்க²னிஸ்ஸரணபூ⁴தோ அத்தி² கஸ்ஸப மக்³கோ³, தஸ்ஸ ச அதி⁴க³மூபாயபூ⁴தா புப்³ப³பா⁴க³படிபதா³தி அயமேத்த² யோஜனா. தேன ‘‘ஸமணோ கோ³தமோ இமே த⁴ம்மே’’திஆதி³னயப்பவத்தோ வாதோ³ கேனசி அஸம்கம்பியோ யதா²பூ⁴தஸீஹனாதோ³தி த³ஸ்ஸேதி.

‘‘ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதீ’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 3.134) விய மக்³க³ஞ்ச படிபத³ஞ்ச ஏகதோ கத்வா த³ஸ்ஸேந்தோ. ‘‘அயமேவா’’தி வசனம் மக்³க³ஸ்ஸ புது²பா⁴வபடிக்கே²பனத்த²ம், ஸப்³ப³அரியஸாதா⁴ரணபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம், ஸாஸனே பாகடபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ஞ்ச. தேனாஹ ‘‘ஏகாயனோ அயம் பி⁴க்க²வே மக்³கோ³’’தி, (தீ³. நி. 2.373; ம. நி. 1.106; ஸம். நி. 5.367, 384, 409)‘‘ஏஸேவ மக்³கோ³ நத்த²ஞ்ஞோ த³ஸ்ஸனஸ்ஸ விஸுத்³தி⁴யா’’தி (த⁴. ப. 274),

‘‘ஏகாயனம் ஜாதிக²யந்தத³ஸ்ஸீ,

மக்³க³ம் பஜானாதி ஹிதானுகம்பீ;

ஏதேன மக்³கே³ன தரிம்ஸு புப்³பே³,

தரிஸ்ஸந்தி யே ச தரந்தி ஓக⁴’’ந்தி. (ஸம். நி. 5.384, 409; மஹானி. 191; சூளனி. 107, 121; நேத்தி. 170);

ஸப்³பே³ஸு ஸுத்தபதே³ஸேஸு அபி⁴த⁴ம்மபதே³ஸேஸு ச ஏகோவாயம் மக்³கோ³ பாகடோ பஞ்ஞாதோ ஆக³தோ சாதி.

தபோபக்கமகதா²வண்ணனா

394. தபோயேவ உபக்கமிதப்³ப³தோ ஆரபி⁴தப்³ப³தோ தபோபக்கமோதி ஆஹ ‘‘தபாரம்பா⁴’’தி. ஆரம்ப⁴னஞ்சேத்த² கரணமேவாதி ஆஹ ‘‘தபோகம்மானீதி அத்தோ²’’தி. ஸமணகம்மஸங்கா²தாதி ஸமணேஹி கத்தப்³ப³கம்மஸஞ்ஞிதா. நிச்சோலோதி நிஸ்ஸட்ட²சேலோ ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் படிக்கி²த்தசேலோ. நக்³கி³யவதஸமாதா³னேன நக்³கோ³. ‘‘டி²தகோவ உச்சாரம் கரோதீ’’திஆதி³ நித³ஸ்ஸனமத்தம், வமித்வா முக²விக்கா²லனாதி³ஆசாரஸ்ஸபி தேன விஸ்ஸட்ட²த்தா. ஜிவ்ஹாய ஹத்த²ம் அபலிக²தி அபலிஹதி உத³கேன அதோ⁴வனதோ. து³தியவிகப்பேபி ஏஸேவ நயோ. ‘‘ஏஹி ப⁴த்³த³ந்தே’’தி வுத்தே உபக³மனஸங்கா²தோ விதி⁴ ஏஹிப⁴த்³த³ந்தோ, தம் சரதீதி ஏஹிப⁴த்³த³ந்திகோ, தப்படிக்கே²பேன ந ஏஹிப⁴த்³த³ந்திகோ. ந கரோதி ஸமணேன நாம பரஸ்ஸ வசனகரேன ந ப⁴விதப்³ப³ந்தி அதி⁴ப்பாயேன. புரேதரந்தி தம் டா²னம் அத்தனோ உபக³மனதோ புரேதரம். தம் கிர ஸோ ‘‘பி⁴க்கு²னா நாம யாதி³ச்ச²கீ ஏவ பி⁴க்கா² க³ஹேதப்³பா³’’தி அதி⁴ப்பாயேன ந க³ண்ஹாதி. உத்³தி³ஸ்ஸகதம் ‘‘மம நிமித்தபா⁴வேன ப³ஹூ கு²த்³த³கா பாணா ஸங்கா⁴தம் ஆபாதி³தா’’தி ந க³ண்ஹாதி. நிமந்தனம் ந ஸாதி³யதி ‘‘ஏவம் தேஸம் வசனம் கதம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி. கும்பீ⁴ஆதீ³ஸுபி ஸோ ஸத்தஸஞ்ஞீதி ஆஹ ‘‘கும்பீ⁴களோபியோ’’திஆதி³.

கப³ளந்தராயோதி கப³ளஸ்ஸ அந்தராயோ ஹோதீதி. கா³மஸபா⁴கா³தி³வஸேன ஸங்க³ம்ம கித்தேந்தி ஏதிஸ்ஸாதி ஸங்கித்தி, ததா² ஸம்ஹடதண்டு³லாதி³ஸஞ்சயோ. மனுஸ்ஸாதி வேய்யாவச்சகரமனுஸ்ஸா.

ஸுராபானமேவாதி மஜ்ஜலக்க²ணப்பத்தாய ஸுராய பானமேவ ஸுராக்³க³ஹணேன சேத்த² மேரயம்பி ஸங்க³ஹிதம். ஏகாகா³ரமேவ உஞ்ச²தீதி ஏகாகா³ரிகோ. ஏகாலோபேனேவ வத்ததீதி ஏகாலோபிகோ. தீ³யதி ஏதாயாதி த³த்தி, த்³வத்திஆலோபமத்தகா³ஹி கு²த்³த³கம் பி⁴க்கா²தா³னபா⁴ஜனம், தேனாஹ ‘‘கு²த்³த³கபாதீ’’தி. அபு⁴ஞ்ஜனவஸேன ஏகோ அஹோ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி ஏகாஹிகோ, ஆஹாரோ. தம் ஏகாஹிகம், ஸோ பன அத்த²தோ ஏகதி³வஸலங்க⁴கோதி ஆஹ ‘‘ஏகதி³வஸந்தரிக’’ந்தி. ‘‘த்³வீஹிக’’ந்திஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஏகாஹம் அபு⁴ஞ்ஜித்வா ஏகாஹம் பு⁴ஞ்ஜனம் ஏகாஹவாரோ, தம் ஏகாஹிகமேவ அத்த²தோ. த்³வீஹம் அபு⁴ஞ்ஜித்வா த்³வீஹம் பு⁴ஞ்ஜனம் த்³வீஹவாரோ. ஸேஸத்³வயேபி ஏஸேவ நயோ. உக்கட்டோ² பன பரியாயப⁴த்தபோ⁴ஜனிகோ த்³வீஹம் அபு⁴ஞ்ஜித்வா ஏகாஹமேவ பு⁴ஞ்ஜதி. ஸேஸத்³வயேபி ஏஸேவ நயோ.

395. குண்ட³கந்தி தனுதரம் தண்டு³லஸகலம்.

396. ஸணேஹி ஸணவாகேஹி நிப்³ப³த்தவத்தா²னி ஸாணானி. மிஸ்ஸஸாணானி மஸாணானி, ந ப⁴ங்கா³னி. ஏரகதிணாதீ³னீதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன அக்கமகசிகத³லீவாகாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ. ஏரகாதீ³ஹி கதானி ஹி ச²வானி லாமகானி து³ஸ்ஸானீதி வத்தப்³ப³தம் லப⁴ந்தி.

மிச்சா²வாயாமவஸேனேவ உக்குடிகவதானுயோகோ³தி ஆஹ ‘‘உக்குடிகவீரியம் அனுயுத்தோ’’தி. த²ண்டி³லந்தி வா ஸமா பகதிபூ⁴மி வுச்சதி ‘‘பத்த²ண்டி³லே பாதுரஹோஸீ’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 4.10) விய, தஸ்மா த²ண்டி³லஸேய்யந்தி அனந்தரஹிதாய பகதிபூ⁴மியம் ஸேய்யந்தி வுத்தம் ஹோதி. லத்³த⁴ம் ஆஸனந்தி நிஸீதி³தும் யதா²லத்³த⁴ம் ஆஸனம். அகோபேத்வாதி அஞ்ஞத்த² அனுபக³ந்த்வா, தேனாஹ ‘‘தத்தே²வ நிஸீத³னஸீலோ’’தி. ஸோ ஹி தம் அச²ட்³டே³ந்தோ அபரிச்சஜந்தோ அகோபேந்தோ நாம ஹோதி. விகடந்தி கூ³த²ம் வுச்சதி ஆஸயவஸேன விரூபம் ஜாதந்தி கத்வா.

ஏத்த² ச ‘‘அசேலகோ ஹோதீ’’திஆதீ³னி வதபதா³னி யாவ ‘‘ந து²ஸோத³கம் பிவதீ’’தி ஏதானி ஏகவாரானி. ‘‘ஏகாகா³ரிகோ வா’’திஆதீ³னி நானாவாரானி, நானாகாலிகானி வா. ததா² ‘‘ஸாகப⁴க்கோ² வா’’திஆதீ³னி, ‘‘ஸாணானிபி தா⁴ரேதீ’’திஆதீ³னி ச. ததா² ஹேத்த² வா-ஸத்³த³க்³க³ஹணம், பி-ஸத்³த³க்³க³ஹணஞ்ச கதம். பி-ஸத்³தோ³பி விகப்பத்தோ² ஏவ த³ட்ட²ப்³போ³. புரிமேஸு பன ந கதம். ஏவஞ்ச கத்வா ‘‘அசேலகோ ஹோதீ’’தி வத்வா ‘‘ஸாணானிபி தா⁴ரேதீ’’திஆதி³ வசனஸ்ஸ, ‘‘ரஜோஜல்லத⁴ரோ ஹோதீ’’தி வத்வா ‘‘உத³கோரோஹனானுயோக³ம் அனுயுத்தோ’’தி வசனஸ்ஸ ச அவிரோதோ⁴ ஸித்³தோ⁴ ஹோதி. அத² வா கிமேத்த² அவிரோத⁴சிந்தாய. உம்மத்தகபச்சி²ஸதி³ஸோ ஹி தித்தி²யவாதோ³. அத² வா ‘‘அசேலகோ ஹோதீ’’தி ஆரபி⁴த்வா தப்பஸங்கே³ன ஸப்³ப³ம்பி அத்தகிலமதா²னுயோக³ம் த³ஸ்ஸேந்தேன ‘‘ஸாணானிபி தா⁴ரேதீ’’திஆதி³ வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

தபோபக்கமனிரத்த²கதா²வண்ணனா

397. ஸீலஸம்பதா³தீ³ஹி வினாதி ஸீலஸம்பதா³, ஸமாதி⁴ஸம்பதா³, பஞ்ஞாஸம்பதா³தி இமாஹி லோகுத்தராஹி ஸம்பதா³ஹி வினா ந கதா³சி ஸாமஞ்ஞம் வா ப்³ரஹ்மஞ்ஞம் வா ஸம்ப⁴வதி, யஸ்மா ச ததே³வம், தஸ்மா தேஸம் தபோபக்கமானம் நிரத்த²கதம் த³ஸ்ஸேந்தோதி யோஜனா. ‘‘தோ³ஸவேரவிரஹித’’ந்தி இத³ம் தோ³ஸஸ்ஸ மேத்தாய உஜுபடிபக்க²தாய வுத்தம். தோ³ஸ-க்³க³ஹணேன வா ஸப்³பே³பி ஜா²னபடிபக்கா² ஸம்கிலேஸத⁴ம்மா க³ஹிதா, வேர-க்³க³ஹணேன பச்சத்தி²கபூ⁴தா ஸத்தா. யத³க்³கே³ன ஹி தோ³ஸரஹிதம், தத³க்³கே³ன வேரரஹிதந்தி.

398. பாகடபா⁴வேன காயதி க³மேதீதி பகதி, லோகஸித்³த⁴வாதோ³, தேனாஹ ‘‘பகதி கோ² ஏஸாதி பகதிகதா² ஏஸா’’தி. மத்தாயாதி மத்தா-ஸத்³தோ³ ‘‘மத்தா ஸுக²பரிச்சாகா³’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 290) விய அப்பத்த²ம் அந்தோனீதம் கத்வா பமாணவாசகோதி ஆஹ ‘‘இமினா பமாணேன ஏவம் பரித்தகேனா’’தி. தேன பன பமாணேன பஹாதப்³போ³ பகரணப்பத்தோ படிபத்திக்கமோதி ஆஹ ‘‘படிபத்திக்கமேனா’’தி. ஸப்³ப³த்தா²தி ஸப்³ப³வாரேஸு.

399. அஞ்ஞதா² வத³தா²தி யதி³ அசேலகபா⁴வாதி³னா ஸாமஞ்ஞம் வா ப்³ரஹ்மஞ்ஞம் வா அப⁴விஸ்ஸ, ஸுவிஜானோவ ஸமணோ ஸுவிஜானோ ப்³ராஹ்மணோ. யஸ்மா பன தும்ஹே இதோ அஞ்ஞதா²வ ஸாமஞ்ஞம் ப்³ரஹ்மஞ்ஞஞ்ச வத³த², தஸ்மா து³ஜ்ஜானோவ ஸமணோ து³ஜ்ஜானோ ப்³ராஹ்மணோ, தேனாஹ ‘‘இத³ம் ஸந்தா⁴யாஹா’’தி. தம் பகதிவாத³ம் படிக்கி²பித்வாதி புப்³பே³ யம் பாகதிகம் ஸாமஞ்ஞம் ப்³ரஹ்மஞ்ஞஞ்ச ஹத³யே ட²பேத்வா தேன ‘‘து³க்கர’’ந்திஆதி³ வுத்தம், தமேவ ஸந்தா⁴ய ப⁴க³வதாபி ‘‘பகதி கோ² ஏஸா’’திஆதி³ வுத்தம். இத⁴ பன தம் பகதிவாத³ம் பாகதிகஸமணப்³ராஹ்மணவிஸயம் கத²ம் படிக்கி²பித்வா படிஸம்ஹரித்வா ஸபா⁴வதோவ பரமத்த²தோவ ஸமணஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ ச து³ஜ்ஜானபா⁴வம் ஆவிகரோந்தோ பகாஸேந்தோ. தத்ராபீதி ஸமணப்³ராஹ்மணவாதே³பி வுத்தனயேனேவ.

ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாஸம்பதா³வண்ணனா

400-1. பண்டி³தோதி ஹேதுஸம்பத்திஸித்³தே⁴ன பண்டி³ச்சேன ஸமன்னாக³தோ, கத²ம் உக்³க³ஹேஸி பரிபக்கஞாணத்தா க⁴டே பதீ³பேன விய அப்³ப⁴ந்தரே ஸமுஜ்ஜலந்தேன பஞ்ஞாவேய்யத்தியேன தத்த² தத்த² ப⁴க³வதா தே³ஸிதமத்த²ம் பரிக்³க³ண்ஹந்தோ தம்பி தே³ஸனம் உபதா⁴ரேஸி. தஸ்ஸ சாதி யோ அசேலகோ ஹோதி யாவ உத³கோரோஹனானுயோக³ம் அனுயுத்தோ விஹரதி, தஸ்ஸ ச. தா ஸம்பத்தியோ புச்சா²மி, யாஹி ஸமணோ ச ஹோதீதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸீலஸம்பதா³யாதி இதி-ஸத்³தோ³ ஆதி³அத்தோ², தேன ‘‘சித்தஸம்பதா³ய பஞ்ஞாஸம்பதா³யா’’தி பத³த்³வயம் ஸங்க³ண்ஹாதி அஸேக்க²ஸீலாதி³க²ந்த⁴த்தயஸங்க³ஹிதஞ்ஹி அரஹத்தம், தேனாஹ ‘‘அரஹத்தப²லமேவ ஸந்தா⁴ய வுத்த’’ந்திஆதி³. தத்த² இத³ந்தி இத³ம் வசனம்.

ஸீஹனாத³கதா²வண்ணனா

402. அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணதாய, அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணத்த²விஸயதாய ச அனுத்தரம் பு³த்³த⁴ஸீஹனாத³ம் நத³ந்தோ. அதிவிய அச்சந்தவிஸுத்³த⁴தாய பரமவிஸுத்³த⁴ம். பரமந்தி உக்கட்ட²ம், தேனாஹ ‘‘உத்தம’’ந்தி. ஸீலமேவ லோகியஸீலத்தா. யதா² அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணம் ப⁴க³வதோ லோகுத்தரஸீலம் ஸவாஸனம் படிபக்க²வித்³த⁴ம்ஸனதோ, ஏவம் லோகியஸீலம்பி தஸ்ஸ அனுச்ச²விகபா⁴வேன ஸம்பூ⁴தத்தா, ஸமேன ஸமந்தி ஸமஸமந்தி அயமேத்த² அத்தோ²தி ஆஹ ‘‘மம ஸீலஸமேன ஸீலேன மயா ஸம’’ந்தி. ‘‘யதி³த³ம் அதி⁴ஸீல’’ந்தி லோகியம், லோகுத்தரஞ்சாதி து³வித⁴ம்பி பு³த்³த⁴ஸீலம் ஏகஜ்ஜ²ம் கத்வா வுத்தம். தேனாஹ ‘‘ஸீலேபீ’’தி. இதி இமந்தி ஏவம் இமம் ஸீலவிஸயம். பட²மம் பவத்தத்தா பட²மம்.

தபதீதி ஸந்தப்பதி, வித⁴மதீதி அத்தோ². ஜிகு³ச்ச²தீதி ஹீளேதி லாமகதோ ட²பேதி. நித்³தோ³ஸத்தா அரியா ஆரகா கிலேஸேஹீதி. மக்³க³ப²லஸம்பயுத்தா வீரியஸங்கா²தா தபோஜிகு³ச்சா²தி ஆனேத்வா ஸம்ப³ந்தோ⁴. பரமா நாம ஸப்³பு³க்கட்ட²பா⁴வதோ. யதா² யுவினோ பா⁴வோ யோப்³ப³னம், ஏவம் ஜிகு³ச்சி²னோ பா⁴வோ ஜேகு³ச்ச²ம். கிலேஸானம் ஸமுச்சி²ந்த³னபடிப்பஸ்ஸம்ப⁴னானி ஸமுச்சே²த³படிபஸ்ஸத்³தி⁴விமுத்தியோ. நிஸ்ஸரணவிமுத்தி நிப்³பா³னம். அத² வா ஸம்மாவாசாதீ³னம் அதி⁴ஸீலக்³க³ஹணேன, ஸம்மாவாயாமஸ்ஸ அதி⁴ஜேகு³ச்ச²க்³க³ஹணேன, ஸம்மாதி³ட்டி²யா அதி⁴பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன க³ஹிதத்தா அக்³க³ஹிதக்³க³ஹணேன ஸம்மாஸங்கப்பஸதிஸமாத⁴யோ மக்³க³ப²லபரியாபன்னா ஸமுச்சே²த³படிபஸ்ஸத்³தி⁴விமுத்தியோ த³ட்ட²ப்³பா³. நிஸ்ஸரணவிமுத்தி பன நிப்³பா³னமேவ.

403. யம் கிஞ்சி ஜனவிவித்தம் டா²னம் இத⁴ ‘‘ஸுஞ்ஞாகா³ர’’ந்தி அதி⁴ப்பேதம். தத்த² நத³ந்தேன வினா நாதோ³ நத்தீ²தி ஆஹ ‘‘ஏகதோவ நிஸீதி³த்வா’’தி. அட்ட²ஸு பரிஸாஸூதி க²த்தியபரிஸா, ப்³ராஹ்மணபரிஸா, க³ஹபதிபரிஸா, ஸமணபரிஸா, சாதுமஹாராஜிகபரிஸா, தாவதிம்ஸபரிஸா, மாரபரிஸா, ப்³ரஹ்மபரிஸாதி இமாஸு அட்ட²ஸு பரிஸாஸு.

வேஸாரஜ்ஜானீதி விஸாரத³பா⁴வா ஞாணப்பஹானஸம்பதா³னிமித்தம் குதோசி அஸந்தஸ்ஸனபா⁴வா நிப்³ப⁴யபா⁴வாதி அத்தோ². ஆஸப⁴ம் டா²னந்தி ஸேட்ட²ம் டா²னம், உத்தமம் டா²னந்தி அத்தோ². ஆஸபா⁴ வா புப்³ப³பு³த்³தா⁴, தேஸம் டா²னந்தி அத்தோ².

அபிச உஸப⁴ஸ்ஸ இத³ந்தி ஆஸப⁴ம், ஆஸப⁴ம் வியாதி ஆஸப⁴ம். யதா² ஹி நிஸப⁴ஸங்கா²தோ உஸபோ⁴ அத்தனோ உஸப⁴ப³லேன சதூஹி பாதே³ஹி பத²விம் உப்பீளேத்வா அசலட்டா²னேன திட்ட²தி, ஏவம் ததா²க³தோபி த³ஸஹி ததா²க³தப³லேஹி ஸமன்னாக³தோ சதூஹி வேஸாரஜ்ஜபாதே³ஹி அட்ட²பரிஸாபத²விம் உப்பீளேத்வா ஸதே³வகே லோகே கேனசி பச்சத்தி²கேன அகம்பியோ அசலேன டா²னேன திட்ட²தி. ஏவம் திட்ட²மானோவ தம் ஆஸப⁴ம் டா²னம் படிஜானாதி உபக³ச்ச²தி ந பச்சக்கா²தி அத்தனி ஆரோபேதி. தேன வுத்தம் ‘‘ஆஸப⁴ம் டா²னம் படிஜானாதீ’’தி.

ஸீஹனாத³ம் நத³தீதி யதா² மிக³ராஜா பரிஸ்ஸயானம் ஸஹனதோ, வனமஹிம்ஸமத்தவாரணாதீ³னம் ஹனனதோ ச ‘‘ஸீஹோ’’தி வுச்சதி, ஏவம் ததா²க³தோ லோகத⁴ம்மானம் ஸஹனதோ, பரப்பவாதா³னம் ஹனனதோ ச ‘‘ஸீஹோ’’தி வுச்சதி. ஏவம் வுத்தஸ்ஸ ஸீஹஸ்ஸ நாத³ம் ஸீஹனாத³ம். தத்த² யதா² ஸீஹோ ஸீஹப³லேன ஸமன்னாக³தோ ஸப்³ப³த்த² விஸாரதோ³ விக³தலோமஹம்ஸோ ஸீஹனாத³ம் நத³தி, ஏவம் ததா²க³தஸீஹோபி த³ஸஹி ததா²க³தப³லேஹி ஸமன்னாக³தோ அட்ட²ஸு பரிஸாஸு விஸாரதோ³ விக³தலோமஹம்ஸோ ‘‘இதி ரூப’’ந்திஆதி³னா (ஸம். நி. 3.78; அ. நி. 8.2) நயேன நானாவிலாஸஸம்பன்னம் ஸீஹனாத³ம் நத³தி.

பஞ்ஹம் அபி⁴ஸங்க²ரித்வாதி ஞாதும் இச்சி²தமத்த²ம் அத்தனோ ஞாணப³லானுரூபம் அபி⁴ரசித்வா தங்க²ணம்யேவாதி புச்சி²தக்க²ணேயேவ டா²னுப்பத்திகபடிபா⁴னேன விஸ்ஸஜ்ஜேதி. சித்தம் பரிதோஸேதியேவ அஜ்ஜா²ஸயானுரூபம் விஸ்ஸஜ்ஜனதோ. ஸோதப்³ப³ஞ்சஸ்ஸ மஞ்ஞந்தி அட்ட²க்க²ணவஜ்ஜிதேன நவமேன க²ணேன லப்³ப⁴மானத்தா. ‘‘யம் நோ ஸத்தா² பா⁴ஸதி, தம் நோ ஸோஸ்ஸாமா’’தி ஆத³ரகா³ரவஜாதா மஹந்தேன உஸ்ஸாஹேன ஸோதப்³ப³ம் ஸம்படிச்சி²தப்³ப³ம் மஞ்ஞந்தி. ஸுப்பஸன்னா பஸாதா³பி⁴பு³த்³தி⁴யா விக³துபக்கிலேஸதாய கல்லசித்தா முது³சித்தா ஹோந்தி. பஸன்னகாரந்தி பஸன்னேஹி காதப்³ப³ஸக்காரம், த⁴ம்மாமிஸபூஜந்தி அத்தோ². தத்த² ஆமிஸபூஜம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பணீதானீ’’திஆதி³மாஹ. த⁴ம்மபூஜா பன ‘‘தத²த்தாயா’’தி இமினா த³ஸ்ஸிதா. ததா²பா⁴வாயாதி யத²த்தாய யஸ்ஸ வட்டது³க்க²னிஸ்ஸரணத்தா²ய த⁴ம்மோ தே³ஸிதோ, ததா²பா⁴வாய, தேனாஹ ‘‘த⁴ம்மானுத⁴ம்மபடிபத்திபூரணத்தா²யா’’தி. ஸா ச த⁴ம்மானுத⁴ம்மபடிபத்தி யாய அனுபுப்³பி³யா படிபஜ்ஜிதப்³பா³, படிபஜ்ஜந்தானஞ்ச ஸதி அஜ்ஜ²த்திகங்க³ஸமவாயே ஏகம்ஸிகா தஸ்ஸா பாரிபூரீதி தம் அனுபுப்³பி³ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கேசி ஸரணேஸூ’’திஆதி³ வுத்தம்.

இமஸ்மிம் பனோகாஸே ட²த்வாதி ‘‘படிபன்னா ச ஆராதே⁴ந்தீ’’தி ஏதஸ்மிம் ஸீஹனாத³கிச்சபாரிபூரிதீ³பனே பாளிபதே³ஸே ட²த்வா. ஸமோதா⁴னேதப்³பா³தி ஸங்கலிதப்³பா³. ஏகோ ஸீஹனாதோ³ அஸாதா⁴ரணோ அஞ்ஞேஹி அப்படிவத்தியோ ஸேட்ட²னாதோ³ அபீ⁴தனாதோ³தி கத்வா. ஏஸ நயோ ஸேஸேஸுபி. புரிமானம் த³ஸன்னந்திஆதி³தோ பட்டா²ய யாவ ‘‘விமுத்தியா மய்ஹம் ஸதி³ஸோ நத்தீ²’’தி ஏதேஸம் புரிமானம் த³ஸன்னம் ஸீஹனாதா³னம், நித்³தா⁴ரணே சேத்த² ஸாமிவசனம், தேனாஹ ‘‘ஏகேகஸ்ஸா’’தி. ‘‘பரிஸாஸு ச நத³தீ’’தி ஆத³யோ பரிவாரா ‘‘ஏகச்சம் தபஸ்ஸிம் நிரயே நிப்³ப³த்தம் பஸ்ஸாமீ’’தி ஸீஹனாத³ம் நத³ந்தோ ப⁴க³வா பரிஸாயம் நத³தி விஸாரதோ³ நத³தி யாவ ‘‘படிபன்னா ஆராதே⁴ந்தீ’’தி அத்த²யோஜனாய ஸம்ப⁴வதோ. ததா² ஸேஸேஸுபி நவஸு.

‘‘ஏவ’’ந்திஆதி³ யதா²வுத்தானம் தேஸம் ஸங்கலேத்வா த³ஸ்ஸனம். தே த³ஸாதி தே ‘‘பரிஸாஸு ச நத³தீ’’தி ஆத³யோ ஸீஹனாதா³. புரிமானம் த³ஸன்னந்தி யதா²வுத்தானம் புரிமானம் த³ஸன்னம். பரிவாரவஸேனாதி பச்சேகம் பரிவாரவஸேன யோஜியமானா ஸதம் ஸீஹனாதா³. புரிமா ச த³ஸாதி ததா² அயோஜியமானா புரிமா ச த³ஸாதி ஏவம் த³ஸாதி⁴கம் ஸீஹனாத³ஸதம் ஹோதி. ஏவம் வாதீ³னம் வாத³ந்தி ஏவம் பவத்தவாதா³னம் தித்தி²யானம் வாத³ம். படிஸேதே⁴த்வாதி ததா²பா⁴வாபா⁴வத³ஸ்ஸனேன படிக்கி²பித்வா. யம் ப⁴க³வா உது³ம்ப³ரிகஸுத்தே ‘‘இத⁴ நிக்³ரோத⁴ தபஸ்ஸீ’’திஆதி³னா (தீ³. நி. 3.33) உபக்கிலேஸவிபா⁴க³ம், பாரிஸுத்³தி⁴விபா⁴க³ஞ்ச த³ஸ்ஸேந்தோ ஸபரிஸஸ்ஸ நிக்³ரோத⁴ஸ்ஸ பரிப்³பா³ஜகஸ்ஸ புரதோ ஸீஹனாத³ம் நதி³, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இதா³னி பரிஸதி நதி³தபுப்³ப³ம் ஸீஹனாத³ம் த³ஸ்ஸேந்தோ’’திஆதி³ வுத்தம்.

தித்தி²யபரிவாஸகதா²வண்ணனா

404. இத³ந்தி ‘‘ராஜக³ஹே கி³ஜ்ஜ²கூடே பப்³ப³தே விஹரந்தம் மம்…பே… பஞ்ஹம் புச்சீ²’’தி இத³ம் வசனம். காமம் யதா³ நிக்³ரோதோ⁴ பஞ்ஹம் புச்சி², ப⁴க³வா சஸ்ஸ விஸ்ஸஜ்ஜேஸி, ந ததா³ கி³ஜ்ஜ²கூடே பப்³ப³தே விஹரதி, ராஜக³ஹஸமீபே பன விஹரதீதி கத்வா ‘‘ராஜக³ஹே கி³ஜ்ஜ²கூடே பப்³ப³தே விஹரந்தம் ம’’ந்தி வுத்தம், கி³ஜ்ஜ²கூடே விஹரணஞ்சஸ்ஸ ததா³ அவிச்சி²ன்னந்தி, தேனாஹ ‘‘யம் தம் ப⁴க³வா’’திஆதி³. யோகே³தி நயே, து³க்க²னிஸ்ஸரணூபாயேதி அத்தோ².

405. யம் பரிவாஸம் ஸாமணேரபூ⁴மியம் டி²தோ பரிவஸதீதி யோஜனா. யஸ்மா ஸாமணேரபூ⁴மியம் டி²தேன பரிவஸிதப்³ப³ம், ந கி³ஹிபூ⁴தேன, தஸ்மா அபரிவஸித்வாயேவ பப்³ப³ஜ்ஜம் லப⁴தி. ஆகங்க²தி பப்³ப³ஜ்ஜம், ஆகங்க²தி உபஸம்பத³ந்தி ஏத்த² பன பப்³ப³ஜ்ஜா-க்³க³ஹணம் வசனஸிலிட்ட²தாவஸேனேவ ‘‘தி³ரத்ததிரத்தம் ஸஹஸேய்ய’’ந்தி (பாசி. 50) ஏத்த² தி³ரத்தக்³க³ஹணம் விய. கா³மப்பவேஸனாதீ³னீதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன வேஸியாவித⁴வாது²ல்லகுமாரிபண்ட³கபி⁴க்கு²னிகோ³சரதா, ஸப்³ரஹ்மசாரீனம் உச்சாவசேஸு கிம்கரணீயேஸு த³க்கா²னலஸாதி³தா, உத்³தே³ஸபரிபுச்சா²தீ³ஸு திப்³ப³ச²ந்த³தா, யஸ்ஸ தித்தா²யதனதோ இதா⁴க³தோ, தஸ்ஸ அவண்ணே, ரதனத்தயஸ்ஸ ச வண்ணே அனத்தமனதா, தது³ப⁴யம் யதா²க்கமம் வண்ணே ச அவண்ணே ச அத்தமனதாதி இமேஸம் ஸங்க³ஹோ வேதி³தப்³போ³, தேனாஹ ‘‘அட்ட² வத்தானி பூரேந்தேனா’’தி. க⁴ம்ஸித்வா கோட்டேத்வாதி அஜ்ஜா²ஸயஸ்ஸ வீமம்ஸனவஸேன ஸுவண்ணம் விய க⁴ம்ஸித்வா கோட்டேத்வா.

க³ணமஜ்ஜே² நிஸீதி³த்வாதி உபஸம்பதா³கம்மஸ்ஸ க³ணப்பஹோனகானம் பி⁴க்கூ²னம் மஜ்ஜே² ஸங்க⁴த்தே²ரோ விய தஸ்ஸ அனுக்³க³ஹத்த²ம் நிஸீதி³த்வா. வூபகட்டோ²தி விவித்தோ. தாதி³ஸஸ்ஸ ஸீலவிஸோத⁴னே அப்பமாதோ³ அவுத்தஸித்³தோ⁴தி ஆஹ ‘‘கம்மட்டா²னே ஸதிம் அவிஜஹந்தோ’’தி. பேஸிதசித்தோதி நிப்³பா³னம் பதி பேஸிதசித்தோ தம்னின்னோ தப்போணோ தப்பப்³பா⁴ரோ. ஜாதிகுலபுத்தாபி ஆசாரஸம்பன்னா ஏவ அரஹத்தாதி⁴க³மாய பப்³ப³ஜ்ஜாபேக்கா² ஹோந்தீதி தேபி தேஹி ஏகஸங்க³ஹே கரோந்தோ ஆஹ ‘‘குலபுத்தாதி ஆசாரகுலபுத்தா’’தி, தேனாஹ ‘‘ஸம்மதே³வாதி ஹேதுனாவ காரணேனேவா’’தி. ‘‘ஓதிண்ணோம்ஹி ஜாதியா’’திஆதி³னா நயேன ஹி ஸம்வேக³புப்³பி³கம் யதா²னுஸிட்ட²ம் பப்³ப³ஜ்ஜம் ஸந்தா⁴ய இத⁴ ‘‘ஸம்மதே³வா’’தி வுத்தம். ஹேதுனாதி ஞாயேன. பாபுணித்வாதி பத்வா அதி⁴க³ந்த்வா. ஸம்பாதே³த்வாதி அஸேக்கா² ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞா நிப்பா²தே³த்வா, பரிபூரேத்வா வாதி அத்தோ².

நிட்டா²பேதுந்தி நிக³மனவஸேன பரியோஸாபேதும். ‘‘ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம்…பே… விஹாஸீ’’தி இமினா ஏவ ஹி அரஹத்தனிகூடேன தே³ஸனா பரியோஸாபிதா. தம் பன நிக³மேந்தோ ‘‘அஞ்ஞதரோ கோ² பனா…பே… அஹோஸீ’’தி வுத்தம் த⁴ம்மஸங்கா³ஹகேஹி. யம் பனேத்த² அத்த²தோ ந விப⁴த்தம், தம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

மஹாஸீஹனாத³ஸுத்தவண்ணனாய லீனத்த²ப்பகாஸனா.