க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²வண்ணனா

ஸம்வண்ணனாரம்பே⁴ ரதனத்தயவந்த³னா ஸம்வண்ணேதப்³ப³ஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ பப⁴வனிஸ்ஸயவிஸுத்³தி⁴படிவேத³னத்த²ம், தம் பன த⁴ம்மஸம்வண்ணனாஸு விஞ்ஞூனம் ப³ஹுமானுப்பாத³னத்த²ம், தம் ஸம்மதே³வ தேஸம் உக்³க³ஹதா⁴ரணாதி³க்கமலத்³த⁴ப்³பா³ய ஸம்மாபடிபத்தியா ஸப்³ப³ஹிதஸுக²னிப்பா²த³னத்த²ம். அத² வா மங்க³லபா⁴வதோ, ஸப்³ப³கிரியாஸு புப்³ப³கிச்சபா⁴வதோ, பண்டி³தேஹி ஸம்மாசரிதபா⁴வதோ, ஆயதிம் பரேஸம் தி³ட்டா²னுக³திஆபஜ்ஜனதோ ச ஸம்வண்ணனாயம் ரதனத்தயபணாமகிரியா. அத² வா ரதனத்தயபணாமகரணம் பூஜனீயபூஜாபுஞ்ஞவிஸேஸனிப்³ப³த்தனத்த²ம், தம் அத்தனோ யதா²லத்³த⁴ஸம்பத்தினிமித்தகஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ ப³லானுப்பாத³னத்த²ம், அந்தரா ச தஸ்ஸ அஸங்கோசனத்த²ம், தது³ப⁴யம் அனந்தராயேன அட்ட²கதா²ய பரிஸமாபனத்த²ம். இத³மேவ ச பயோஜனம் ஆசரியேன இதா⁴தி⁴ப்பேதம். ததா² ஹி வக்க²தி – ‘‘இதி மே பஸன்னமதினோ…பே… தஸ்ஸானுபா⁴வேனா’’தி. வத்து²த்தயபூஜா ஹி நிரதிஸயபுஞ்ஞக்கே²த்தஸம்பு³த்³தி⁴யா அபரிமேய்யப்பபா⁴வோ புஞ்ஞாதிஸயோதி ப³ஹுவித⁴ந்தராயேபி லோகஸன்னிவாஸே அந்தராயனிப³ந்த⁴னஸகலஸம்கிலேஸவித்³த⁴ம்ஸனாய பஹோதி, ப⁴யாதி³உபத்³த³வஞ்ச நிவாரேதி. யதா²ஹ –

‘‘பூஜாரஹே பூஜயதோ, பு³த்³தே⁴ யதி³ வ ஸாவகே’’திஆதி³ (த⁴. ப. 1.195; அப. 1.10.1), ததா² –

‘‘யே பி⁴க்க²வே பு³த்³தே⁴ பஸன்னா, அக்³கே³ தே பஸன்னா. அக்³கே³ கோ² பன பஸன்னானம் அக்³கோ³ விபாகோ ஹோதீ’’திஆதி³ (அ. நி. 4.34; இதிவு. 90).

‘‘பு³த்³தோ⁴தி கித்தயந்தஸ்ஸ, காயே ப⁴வதி யா பீதி;

வரமேவ ஹி ஸா பீதி, கஸிணேனபி ஜம்பு³தீ³பஸ்ஸ.

த⁴ம்மோதி…பே… ஸங்கோ⁴தி…பே… தீ³பஸ்ஸா’’தி. (தீ³. நி. அட்ட². 1.6);

ததா² –

‘‘யஸ்மிம், மஹானாம, ஸமயே அரியஸாவகோ ததா²க³தம் அனுஸ்ஸரதி, நேவஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே ராக³பரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி, ந தோ³ஸ…பே… ந மோஹபரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதீ’’திஆதி³ (அ. நி. 6.10; 11.11),

‘‘அரஞ்ஞே ருக்க²மூலே வா…பே…

ப⁴யம் வா ச²ம்பி⁴தத்தம் வா,

லோமஹம்ஸோ ந ஹேஸ்ஸதீ’’தி. (ஸம். நி. 1.249) ச

தத்த² யஸ்ஸ வத்து²த்தயஸ்ஸ வந்த³னம் கத்துகாமோ, தஸ்ஸ கு³ணாதிஸயயோக³ஸந்த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘கருணாஸீதலஹத³ய’’ந்திஆதி³னா கா³த²த்தயமாஹ. கு³ணாதிஸயயோகே³ன ஹி வந்த³னாரஹபா⁴வோ, வந்த³னாரஹே ச கதா வந்த³னா யதா²தி⁴ப்பேதப்பயோஜனம் ஸாதே⁴தீதி. தத்த² யஸ்ஸா தே³ஸனாய ஸம்வண்ணனம் கத்துகாமோ, ஸா ந வினயதே³ஸனா விய கருணாப்பதா⁴னா, நாபி அபி⁴த⁴ம்மதே³ஸனா விய பஞ்ஞாப்பதா⁴னா, அத² கோ² கருணாபஞ்ஞாப்பதா⁴னாதி தது³ப⁴யப்பதா⁴னமேவ தாவ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ தோ²மனம் காதும் தம்மூலகத்தா ஸேஸரதனானம் ‘‘கருணாஸீதலஹத³ய’’ந்திஆதி³ வுத்தம்.

தத்த² கிரதீதி கருணா, பரது³க்க²ம் விக்கி²பதி, அபனேதீதி அத்தோ². அத² வா கிணாதீதி கருணா, பரது³க்கே² ஸதி காருணிகம் ஹிம்ஸதி, விபா³த⁴தீதி அத்தோ², பரது³க்கே² ஸதி ஸாதூ⁴னம் கம்பனம் ஹத³யகே²த³ம் கரோதீதி வா கருணா. அத² வா கமிதி ஸுக²ம், தம் ருந்த⁴தீதி கருணா. ஏஸா ஹி பரது³க்கா²பனயனகாமதாலக்க²ணா, அத்தஸுக²னிரபேக்க²தாய காருணிகானம் ஸுக²ம் ருந்த⁴தி விப³ந்த⁴தீதி. கருணாய ஸீதலம் கருணாஸீதலம், கருணாஸீதலம் ஹத³யம் அஸ்ஸாதி கருணாஸீதலஹத³யோ, தம் கருணாஸீதலஹத³யம். தத்த² கிஞ்சாபி பரேஸம் ஹிதோபஸம்ஹாரஸுகா²தி³அபரிஹானிச்ச²னஸபா⁴வதாய, ப்³யாபாதா³ரதீனம் உஜுவிபச்சனீகதாய ச ஸத்தஸந்தானக³தஸந்தாபவிச்சே²த³னாகாரப்பவத்தியா மேத்தாமுதி³தானம்பி சித்தஸீதலபா⁴வகாரணதா உபலப்³ப⁴தி, ததா²பி து³க்கா²பனயனாகாரப்பவத்தியா பரூபதாபாஸஹனரஸா அவிஹிம்ஸாபூ⁴தா கருணா விஸேஸேன ப⁴க³வதோ சித்தஸ்ஸ சித்தபஸ்ஸத்³தி⁴ விய ஸீதீபா⁴வனிமித்தந்தி வுத்தம் ‘‘கருணாஸீதலஹத³ய’’ந்தி. கருணாமுகே²ன வா மேத்தாமுதி³தானம்பி ஹத³யஸீதலபா⁴வகாரணதா வுத்தாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

அத² வா அஸாதா⁴ரணஞாணவிஸேஸனிப³ந்த⁴னபூ⁴தா ஸாதிஸயம் நிரவஸேஸஞ்ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் விய ஸவிஸயப்³யாபிதாய மஹாகருணாபா⁴வம் உபக³தா கருணாவ ப⁴க³வதோ அதிஸயேன ஹத³யஸீதலபா⁴வஹேதூதி ஆஹ ‘‘கருணாஸீதலஹத³ய’’ந்தி. அத² வா ஸதிபி மேத்தாமுதி³தானம் ஸாதிஸயே ஹத³யஸீதீபா⁴வனிப³ந்த⁴னத்தே ஸகலபு³த்³த⁴கு³ணவிஸேஸகாரணதாய தாஸம்பி காரணந்தி கருணாவ ப⁴க³வதோ ஹத³யஸீதலபா⁴வகாரணம் வுத்தா. கருணானிதா³னா ஹி ஸப்³பே³பி பு³த்³த⁴கு³ணா. கருணானுபா⁴வனிப்³பா³பியமானஸம்ஸாரது³க்க²ஸந்தாபஸ்ஸ ஹி ப⁴க³வதோ பரது³க்கா²பனயனகாமதாய அனேகானிபி அஸங்கே²ய்யானி கப்பானம் அகிலந்தரூபஸ்ஸேவ நிரவஸேஸபு³த்³த⁴கரத⁴ம்மஸம்ப⁴ரணனியதஸ்ஸ ஸமதி⁴க³தத⁴ம்மாதி⁴பதேய்யஸ்ஸ ச ஸன்னிஹிதேஸுபி ஸத்தஸங்கா²ரஸமுபனீதஹத³யூபதாபனிமித்தேஸு ந ஈஸகம்பி சித்தஸீதீபா⁴வஸ்ஸஞ்ஞத²த்தமஹோஸீதி. ஏதஸ்மிஞ்ச அத்த²விகப்பே தீஸுபி அவத்தா²ஸு ப⁴க³வதோ கருணா ஸங்க³ஹிதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

பஜானாதீதி பஞ்ஞா, யதா²ஸபா⁴வம் பகாரேஹி படிவிஜ்ஜ²தீதி அத்தோ². பஞ்ஞாவ ஞேய்யாவரணப்பஹானதோ பகாரேஹி த⁴ம்மஸபா⁴வாவஜோதனட்டே²ன பஜ்ஜோதோதி பஞ்ஞாபஜ்ஜோதோ, ஸவாஸனப்பஹானதோ விஸேஸேன ஹதம் ஸமுக்³கா⁴டிதம் விஹதம், பஞ்ஞாபஜ்ஜோதேன விஹதம் பஞ்ஞாபஜ்ஜோதவிஹதம். முய்ஹந்தி தேன, ஸயம் வா முய்ஹதி, மோஹனமத்தமேவ வா தந்தி மோஹோ, அவிஜ்ஜா, ஸ்வேவ விஸயஸபா⁴வபடிச்சா²த³னதோ அந்த⁴காரஸரிக்க²தாய தமோ வியாதி தமோ, பஞ்ஞாபஜ்ஜோதவிஹதோ மோஹதமோ ஏதஸ்ஸாதி பஞ்ஞாபஜ்ஜோதவிஹதமோஹதமோ, தம் பஞ்ஞாபஜ்ஜோதவிஹதமோஹதமம். ஸப்³பே³ஸம்பி ஹி கீ²ணாஸவானம் ஸதிபி பஞ்ஞாபஜ்ஜோதேன அவிஜ்ஜாந்த⁴காரஸ்ஸ விஹதபா⁴வே ஸத்³தா⁴தி⁴முத்தேஹி விய தி³ட்டி²ப்பத்தானம் ஸாவகேஹி, பச்சேகஸம்பு³த்³தே⁴ஹி ச ஸவாஸனப்பஹானேன ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴னம் கிலேஸப்பஹானஸ்ஸ விஸேஸோ விஜ்ஜதீதி ஸாதிஸயேன அவிஜ்ஜாப்பஹானேன ப⁴க³வந்தம் தோ²மேந்தோ ஆஹ ‘‘பஞ்ஞாபஜ்ஜோதவிஹதமோஹதம’’ந்தி.

அத² வா அந்தரேன பரோபதே³ஸம் அத்தனோ ஸந்தானே அச்சந்தம் அவிஜ்ஜாந்த⁴காரவிக³மஸ்ஸ நிப்³ப³த்திதத்தா, தத்த² ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதாய, ப³லேஸு ச வஸீபா⁴வஸ்ஸ ஸமதி⁴க³தத்தா, பரஸந்ததியஞ்ச த⁴ம்மதே³ஸனாதிஸயானுபா⁴வேன ஸம்மதே³வ தஸ்ஸ பவத்திதத்தா ப⁴க³வாவ விஸேஸதோ மோஹதமவிக³மேன தோ²மேதப்³போ³தி ஆஹ ‘‘பஞ்ஞாபஜ்ஜோதவிஹதமோஹதம’’ந்தி. இமஸ்மிஞ்ச அத்த²விகப்பே ‘‘பஞ்ஞாபஜ்ஜோதோ’’தி பதே³ன ப⁴க³வதோ படிவேத⁴பஞ்ஞா விய தே³ஸனாபஞ்ஞாபி ஸாமஞ்ஞனித்³தே³ஸேன ஏகஸேஸனயேன வா ஸங்க³ஹிதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

அத² வா ப⁴க³வதோ ஞாணஸ்ஸ ஞேய்யபரியந்திகத்தா ஸகலஞேய்யத⁴ம்மஸபா⁴வாபோ³த⁴னஸமத்தே²ன அனாவரணஞாணஸங்கா²தேன பஞ்ஞாபஜ்ஜோதேன ஸப்³ப³ஞேய்யத⁴ம்மஸபா⁴வச்சா²த³கஸ்ஸ மோஹந்த⁴காரஸ்ஸ வித⁴மிதத்தா அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணோ ப⁴க³வதோ மோஹதமவினாஸோதி கத்வா வுத்தம் ‘‘பஞ்ஞாபஜ்ஜோதவிஹதமோஹதம’’ந்தி. ஏத்த² ச மோஹதமவித⁴மனந்தே அதி⁴க³தத்தா அனாவரணஞாணம் காரணூபசாரேன ஸகஸந்தானே மோஹதமவித⁴மனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். அபி⁴னீஹாரஸம்பத்தியா ஸவாஸனப்பஹானமேவ ஹி கிலேஸானம் ‘‘ஞேய்யாவரணப்பஹான’’ந்தி, பரஸந்தானே பன மோஹதமவித⁴மனஸ்ஸ காரணபா⁴வதோ அனாவரணஞாணம் ‘‘மோஹதமவித⁴மன’’ந்தி வுச்சதீதி.

கிம் பன காரணம் அவிஜ்ஜாவிக்³கா⁴தோ யேவேகோ பஹானஸம்பத்திவஸேன ப⁴க³வதோ தோ²மனானிமித்தம் க³ய்ஹதி, ந பன ஸாதிஸயனிரவஸேஸகிலேஸப்பஹானந்தி? தப்பஹானவசனேனேவ ததே³கட்ட²தாய ஸகலஸம்கிலேஸக³ணஸமுக்³கா⁴தஜோதிதபா⁴வதோ. ந ஹி ஸோ தாதி³ஸோ கிலேஸோ அத்தி², யோ நிரவஸேஸஅவிஜ்ஜாப்பஹானேன ந பஹீயதீதி. அத² வா விஜ்ஜா விய ஸகலகுஸலத⁴ம்மஸமுப்பத்தியா நிரவஸேஸாகுஸலத⁴ம்மனிப்³ப³த்தியா, ஸம்ஸாரப்பவத்தியா ச அவிஜ்ஜா பதா⁴னகாரணந்தி தப்³பி³க்³கா⁴தவசனேன ஸகலஸம்கிலேஸக³ணஸமுக்³கா⁴தோ வுத்தோயேவ ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘பஞ்ஞாபஜ்ஜோதவிஹதமோஹதம’’ந்தி.

நரா ச அமரா ச நராமரா, ஸஹ நராமரேஹீதி ஸனராமரோ, ஸனராமரோ ச ஸோ லோகோ சாதி ஸனராமரலோகோ, தஸ்ஸ க³ருதி ஸனராமரலோகக³ரு, தம் ஸனராமரலோகக³ரும். ஏதேன தே³வமனுஸ்ஸானம் விய தத³வஸிட்ட²ஸத்தானம்பி யதா²ரஹம் கு³ணவிஸேஸாவஹதோ ப⁴க³வதோ உபகாரிதம் த³ஸ்ஸேதி. ந சேத்த² பதா⁴னாபதா⁴னபா⁴வோ சோதே³தப்³போ³. அஞ்ஞோ ஹி ஸத்³த³க்கமோ, அஞ்ஞோ அத்த²க்கமோ. ஏதி³ஸேஸு ஹி ஸமாஸபதே³ஸு பதா⁴னம்பி அப்பதா⁴னம் விய நித்³தி³ஸீயதி யதா² – ‘‘ஸராஜிகாய பரிஸாயா’’தி (அப. அட்ட². 1.82). காமஞ்சேத்த² ஸத்தஸங்கா²ரபா⁴ஜனவஸேன திவிதோ⁴ லோகோ, க³ருபா⁴வஸ்ஸ பன அதி⁴ப்பேதத்தா க³ருகரணஸமத்த²ஸ்ஸேவ யுஜ்ஜனதோ ஸத்தலோகஸ்ஸவஸேன அத்தோ² க³ஹேதப்³போ³. ஸோ ஹி லோகியந்தி ஏத்த² புஞ்ஞபாபானி தப்³பி³பாகோ சாதி ‘‘லோகோ’’தி வுச்சதி. அமரக்³க³ஹணேன சேத்த² உபபத்திதே³வா அதி⁴ப்பேதா.

அத² வா ஸமூஹத்தோ² லோக-ஸத்³தோ³ ஸமுதா³யவஸேன லோகீயதி பஞ்ஞாபீயதீதி. ஸஹ நரேஹீதி ஸனரா, ஸனரா ச தே அமரா சேதி ஸனராமரா, தேஸம் லோகோதி ஸனராமரலோகோதி புரிமனயேனேவ யோஜேதப்³ப³ம். அமர-ஸத்³தே³ன சேத்த² விஸுத்³தி⁴தே³வாபி ஸங்க³ய்ஹந்தி. தே ஹி மரணாபா⁴வதோ பரமத்த²தோ அமரா. நராமரானம்யேவ ச க³ஹணம் உக்கட்ட²னித்³தே³ஸவஸேன, யதா² – ‘‘ஸத்தா² தே³வமனுஸ்ஸான’’ந்தி (தீ³. நி. 1.157). ததா² ஹி ஸப்³பா³னத்த²பரிஹரணபுப்³ப³ங்க³மாய நிரவஸேஸஹிதஸுக²விதா⁴னதப்பராய நிரதிஸயாய பயோக³ஸம்பத்தியா ஸதே³வமனுஸ்ஸாய பஜாய அச்சந்துபகாரிதாய, அபரிமிதனிருபமப்பபா⁴வகு³ணவிஸேஸஸமங்கி³தாய ச ஸப்³ப³ஸத்துத்தமோ ப⁴க³வா அபரிமாணாஸு லோகதா⁴தூஸு அபரிமாணானம் ஸத்தானம் உத்தமம் கா³ரவட்டா²னம், தேன வுத்தம் – ‘‘ஸனராமரலோகக³ரு’’ந்தி.

ஸோப⁴னம் க³தம் க³மனம் ஏதஸ்ஸாதி ஸுக³தோ. ப⁴க³வதோ ஹி வேனேய்யஜனுபஸங்கமனம் ஏகந்தேன தேஸம் ஹிதஸுக²னிப்பா²த³னதோ ஸோப⁴னம், ததா² லக்க²ணானுப்³யஞ்ஜன (தீ³. நி. 2.33; 3.198-200; ம. நி. 2.385, 386) படிமண்டி³தரூபகாயதாயது³தவிலம்பி³த- க²லிதானுகட்³ட⁴னனிப்பீளனுக்குடிககுடிலாகுலதாதி³தோ³ஸரஹிதம் விலாஸிதராஜஹம்ஸவஸப⁴வாரணமிக³ராஜக³மனம் காயக³மனம் ஞாணக³மனஞ்ச விபுலனிம்மலகருணாஸதிவீரியாதி³கு³ணவிஸேஸஸஹிதமபி⁴னீஹாரதோ யாவ மஹாபோ³தி⁴ அனவஜ்ஜதாய ஸோப⁴னமேவாதி.

அத² வா ஸயம்பு⁴ஞாணேன ஸகலம்பி லோகம் பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயவஸேன பரிஜானந்தோ ஞாணேன ஸம்மா க³தோ அவக³தோதி ஸுக³தோ. ததா² லோகஸமுத³யம் பஹானாபி⁴ஸமயவஸேன பஜஹந்தோ அனுப்பத்தித⁴ம்மதம் ஆபாதே³ந்தோ ஸம்மா க³தோ அதீதோதி ஸுக³தோ. லோகனிரோத⁴ம் நிப்³பா³னம் ஸச்சி²கிரியாபி⁴ஸமயவஸேன ஸம்மா க³தோ அதி⁴க³தோதி ஸுக³தோ. லோகனிரோத⁴கா³மினிபடிபத³ம் பா⁴வனாபி⁴ஸமயவஸேன ஸம்மா க³தோ படிபன்னோதி ஸுக³தோ. ஸோதாபத்திமக்³கே³ன யே கிலேஸா பஹீனா, தே கிலேஸே ந புனேதி, ந பச்சேதி, ந பச்சாக³ச்ச²தீதி ஸுக³தோதிஆதி³னா நயேன அயமத்தோ² விபா⁴வேதப்³போ³. அத² வா ஸுந்த³ரம் டா²னம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் நிப்³பா³னமேவ வா க³தோ அதி⁴க³தோதி ஸுக³தோ. யஸ்மா வா பூ⁴தம் தச்ச²ம் அத்த²ஸஞ்ஹிதம் வினேய்யானம் யதா²ரஹம் காலயுத்தமேவ ச த⁴ம்மம் பா⁴ஸதி, தஸ்மா ஸம்மா க³த³தீதி ஸுக³தோ, த³-காரஸ்ஸ த-காரம் கத்வா. இதி ஸோப⁴னக³மனதாதீ³ஹி ஸுக³தோ, தம் ஸுக³தம்.

புஞ்ஞபாபகம்மேஹி உபபஜ்ஜனவஸேன க³ந்தப்³ப³தோ க³தியோ, உபபத்திப⁴வவிஸேஸா. தா பன நிரயாதி³வஸேன பஞ்சவிதா⁴, தாஹி ஸகலஸ்ஸாபி ப⁴வகா³மிகம்மஸ்ஸ அரியமக்³கா³தி⁴க³மேன அவிபாகாரஹபா⁴வகரணேன நிவத்திதத்தா ப⁴க³வா பஞ்சஹிபி க³தீஹி ஸுட்டு² முத்தோ விஸம்யுத்தோதி ஆஹ – ‘‘க³திவிமுத்த’’ந்தி. ஏதேன ப⁴க³வதோ கத்த²சிபி க³தியா அபரியாபன்னதம் த³ஸ்ஸேதி, யதோ ப⁴க³வா ‘‘தே³வாதிதே³வோ’’தி வுச்சதி, தேனேவாஹ –

‘‘யேன தே³வூபபத்யஸ்ஸ, க³ந்த⁴ப்³போ³ வா விஹங்க³மோ;

யக்க²த்தம் யேன க³ச்சே²ய்யம், மனுஸ்ஸத்தஞ்ச அப்³ப³ஜே;

தே மய்ஹம் ஆஸவா கீ²ணா, வித்³த⁴ஸ்தா வினளீகதா’’தி. (அ. நி. 4.36);

தம்தம்க³திஸம்வத்தனகானஞ்ஹி கம்மகிலேஸானம் அக்³க³மக்³கே³ன போ³தி⁴மூலேயேவ ஸுப்பஹீனத்தா நத்தி² ப⁴க³வதோ க³திபரியாபன்னதாதி அச்சந்தமேவ ப⁴க³வா ஸப்³ப³ப⁴வயோனிக³திவிஞ்ஞாணட்டி²திஸத்தாவாஸஸத்தனிகாயேஹி ஸுபரிமுத்தோ, தம் க³திவிமுத்தம். வந்தே³தி நமாமி, தோ²மேமீதி வா அத்தோ².

அத² வா க³திவிமுத்தந்தி அனுபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னதா⁴துப்பத்தியா ப⁴க³வந்தம் தோ²மேதி. ஏத்த² ஹி த்³வீஹாகாரேஹி ப⁴க³வதோ தோ²மனா வேதி³தப்³பா³ – அத்தஹிதஸம்பத்திதோ, பரஹிதபடிபத்திதோ ச. தேஸு அத்தஹிதஸம்பத்தி அனாவரணஞாணாதி⁴க³மதோ, ஸவாஸனானம் ஸப்³பே³ஸம் கிலேஸானம் அச்சந்தப்பஹானதோ, அனுபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னப்பத்திதோ ச வேதி³தப்³பா³. பரஹிதபடிபத்தி லாப⁴ஸக்காராதி³னிரபேக்க²சித்தஸ்ஸ ஸப்³ப³து³க்க²னிய்யானிகத⁴ம்மதே³ஸனாதோ, விருத்³தே⁴ஸுபி நிச்சம் ஹிதஜ்ஜா²ஸயதோ, ஞாணபரிபாககாலாக³மனதோ ச. ஸா பனேத்த² ஆஸயதோ பயோக³தோ ச து³விதா⁴ பரஹிதபடிபத்தி, திவிதா⁴ ச அத்தஹிதஸம்பத்தி பகாஸிதா ஹோதி. கத²ம்? ‘‘கருணாஸீதலஹத³ய’’ந்தி ஏதேன ஆஸயதோ பரஹிதபடிபத்தி, ஸம்மா க³த³னத்தே²ன ஸுக³த-ஸத்³தே³ன பயோக³தோ பரஹிதபடிபத்தி, ‘‘பஞ்ஞாபஜ்ஜோதவிஹதமோஹதமம் க³திவிமுத்த’’ந்தி ஏதேஹி சதுஸச்சபடிவேத⁴த்தே²ன ச ஸுக³த-ஸத்³தே³ன திவிதா⁴பி அத்தஹிதஸம்பத்தி, அவஸிட்டே²ன, ‘‘பஞ்ஞாபஜ்ஜோதவிஹதமோஹதம’’ந்தி ஏதேன ச ஸப்³பா³பி அத்தஹிதஸம்பத்திபரஹிதபடிபத்தி பகாஸிதா ஹோதீதி.

அத² வா தீஹாகாரேஹி ப⁴க³வதோ தோ²மனா வேதி³தப்³பா³ – ஹேதுதோ, ப²லதோ, உபகாரதோ ச. தத்த² ஹேது மஹாகருணா, ஸா பட²மபதே³ன நித³ஸ்ஸிதா. ப²லம் சதுப்³பி³த⁴ம் – ஞாணஸம்பதா³, பஹானஸம்பதா³, ஆனுபா⁴வஸம்பதா³, ரூபகாயஸம்பதா³ சாதி. தாஸு ஞாணப்பஹானஸம்பதா³ து³தியபதே³ன ஸச்சப்படிவேத⁴த்தே²ன ச ஸுக³த-ஸத்³தே³ன பகாஸிதா ஹோந்தி. ஆனுபா⁴வஸம்பதா³ ததியபதே³ன, ரூபகாயஸம்பதா³ யதா²வுத்தகாயக³மனஸோப⁴னத்தே²ன ஸுக³த-ஸத்³தே³ன, லக்க²ணானுப்³யஞ்ஜனபாரிபூரியா (தீ³. நி. 2.33; 3.198-200; ம. நி. 2.385-386) வினா தத³பா⁴வதோ. உபகாரோ அந்தரம் அபா³ஹிரம் கரித்வா திவித⁴யானமுகே²ன விமுத்தித⁴ம்மதே³ஸனா, ஸோ ஸம்மா க³த³னத்தே²ன ஸுக³த-ஸத்³தே³ன பகாஸிதோ ஹோதீதி வேதி³தப்³ப³ம்.

தத்த² ‘‘கருணாஸீதலஹத³ய’’ந்தி ஏதேன ஸம்மாஸம்போ³தி⁴யா மூலம் த³ஸ்ஸேதி. மஹாகருணாஸஞ்சோதி³தமானஸோ ஹி ப⁴க³வா ஸம்ஸாரபங்கதோ ஸத்தானம் ஸமுத்³த⁴ரணத்த²ம் கதாபி⁴னீஹாரோ அனுபுப்³பே³ன பாரமியோ பூரேத்வா அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அதி⁴க³தோதி கருணா ஸம்மாஸம்போ³தி⁴யா மூலம். ‘‘பஞ்ஞாபஜ்ஜோதவிஹதமோஹதம’’ந்தி ஏதேன ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் த³ஸ்ஸேதி. அனாவரணஞாணபத³ட்டா²னஞ்ஹி மக்³க³ஞாணம், மக்³க³ஞாணபத³ட்டா²னஞ்ச அனாவரணஞாணம் ‘‘ஸம்மாஸம்போ³தீ⁴’’தி வுச்சதீதி. ஸம்மா க³த³னத்தே²ன ஸுக³த-ஸத்³தே³ன ஸம்மாஸம்போ³தி⁴யா படிபத்திம் த³ஸ்ஸேதி, லீனுத்³த⁴ச்சபதிட்டா²னாயூஹனகாமஸுக²ல்லிகத்தகிலமதா²னுயோக³- ஸஸ்ஸதுச்சே²தா³பி⁴னிவேஸாதி³அந்தத்³வயரஹிதாய கருணாபஞ்ஞாபரிக்³க³ஹிதாய மஜ்ஜி²மாய படிபத்தியா பகாஸனதோ ஸுக³த-ஸத்³த³ஸ்ஸ. இதரேஹி ஸம்மாஸம்போ³தி⁴யா பதா⁴னாப்பதா⁴னபே⁴த³ம் பயோஜனம் த³ஸ்ஸேதி. ஸம்ஸாரமஹோக⁴தோ ஸத்தஸந்தாரணஞ்சேத்த² பதா⁴னம் பயோஜனம், தத³ஞ்ஞமப்பதா⁴னம். தேஸு பதா⁴னேன பரஹிதப்படிபத்திம் த³ஸ்ஸேதி, இதரேன அத்தஹிதஸம்பத்திம், தது³ப⁴யேன அத்தஹிதாய படிபன்னாதீ³ஸு (பு. ப. 24, 173) சதூஸு புக்³க³லேஸு ப⁴க³வதோ சதுத்த²புக்³க³லபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. தேன ச அனுத்தரத³க்கி²ணேய்யபா⁴வம் உத்தமவந்த³னீயபா⁴வம், அத்தனோ ச வந்த³னகிரியாய கே²த்தங்க³தபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி.

ஏத்த² ச கருணாக்³க³ஹணேன லோகியேஸு மஹக்³க³தபா⁴வப்பத்தாஸாதா⁴ரணகு³ணதீ³பனதோ ப⁴க³வதோ ஸப்³ப³லோகியகு³ணஸம்பத்தி த³ஸ்ஸிதா ஹோதி, பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணபத³ட்டா²னமக்³க³ஞாணதீ³பனதோ ஸப்³ப³லோகுத்தரகு³ணஸம்பத்தி. தது³ப⁴யக்³க³ஹணஸித்³தோ⁴ ஹி அத்தோ² ‘‘ஸனராமரலோகக³ரு’’ந்திஆதி³னா விபஞ்சீயதீதி. கருணாக்³க³ஹணேன ச உபக³மனம் நிருபக்கிலேஸம் த³ஸ்ஸேதி, பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன அபக³மனம். ததா² கருணாக்³க³ஹணேன லோகஸமஞ்ஞானுரூபம் ப⁴க³வதோ பவத்திம் த³ஸ்ஸேதி, லோகவோஹாரவிஸயத்தா கருணாய, பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன ஸமஞ்ஞாயானவிதா⁴வனம். ஸபா⁴வானவபோ³தே⁴ன ஹி த⁴ம்மானம் ஸமஞ்ஞம் அதிதா⁴வித்வா ஸத்தாதி³பராமஸனம் ஹோதீதி. ததா² கருணாக்³க³ஹணேன மஹாகருணாஸமாபத்திவிஹாரம் த³ஸ்ஸேதி, பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன தீஸு காலேஸு அப்படிஹதஞாணம், சதுஸச்சஞாணம், சதுப்படிஸம்பி⁴தா³ஞாணம், சதுவேஸ்ஸாரஜ்ஜஞாணம். கருணாக்³க³ஹணேன மஹாகருணாஸமாபத்திஞாணஸ்ஸ க³ஹிதத்தா ஸேஸாஸாதா⁴ரணஞாணானி, ச² அபி⁴ஞ்ஞா, அட்ட²ஸு பரிஸாஸு (ம. நி. 1.151) அகம்பனஞாணானி, த³ஸ ப³லானி, சுத்³த³ஸ பு³த்³த⁴ஞாணானி, ஸோளஸ ஞாணசரியா, அட்டா²ரஸ பு³த்³த⁴த⁴ம்மா, (தீ³. நி. அட்ட². 3.305; விப⁴. மூல. டீ. க³ந்தா²ரம்ப⁴வண்ணனாய) சதுசத்தாரீஸ ஞாணவத்தூ²னி, (ஸம். நி. 2.34) ஸத்தஸத்ததி ஞாணவத்தூ²னீதி (ஸம். நி. 2.34) ஏவமாதீ³னம் அனேகேஸம் பஞ்ஞாப்பபே⁴தா³னம் வஸேன ஞாணசாரம் த³ஸ்ஸேதி.

ததா² கருணாக்³க³ஹணேன சரணஸம்பத்திம், பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன விஜ்ஜாஸம்பத்திம். கருணாக்³க³ஹணேன ஸத்தாதி⁴பதிதா, பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன த⁴ம்மாதி⁴பதிதா. கருணாக்³க³ஹணேன லோகனாத²பா⁴வோ, பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன அத்தனாத²பா⁴வோ. ததா² கருணாக்³க³ஹணேன புப்³ப³காரிபா⁴வோ, பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன கதஞ்ஞுதா. ததா² கருணாக்³க³ஹணேன அபரந்தபதா, பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன அனத்தந்தபதா. கருணாக்³க³ஹணேன வா பு³த்³த⁴கரத⁴ம்மஸித்³தி⁴, பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன பு³த்³த⁴பா⁴வஸித்³தி⁴. ததா² கருணாக்³க³ஹணேன பரேஸம் தாரணம், பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன ஸயம் தாரணம். ததா² கருணாக்³க³ஹணேன ஸப்³ப³ஸத்தேஸு அனுக்³க³ஹசித்ததா, பஞ்ஞாக்³க³ஹணேன ஸப்³ப³த⁴ம்மேஸு விரத்தசித்ததா த³ஸ்ஸிதா ஹோதி. ஸப்³பே³ஸஞ்ச பு³த்³த⁴கு³ணானம் கருணா ஆதி³, தன்னிதா³னபா⁴வதோ. பஞ்ஞா பரியோஸானம், ததோ உத்தரிகரணீயாபா⁴வதோ. இதி ஆதி³பரியோஸானத³ஸ்ஸனேன ஸப்³பே³ பு³த்³த⁴கு³ணா த³ஸ்ஸிதா ஹோந்தி. ததா² கருணாக்³க³ஹணேன ஸீலக்க²ந்த⁴புப்³ப³ங்க³மோ ஸமாதி⁴க்க²ந்தோ⁴ த³ஸ்ஸிதோ ஹோதி. கருணானிதா³னஞ்ஹி ஸீலம், ததோ பாணாதிபாதாதி³விரதிப்பவத்திதோ, ஸா ச ஜா²னத்தயஸம்பயோகி³னீதி. பஞ்ஞாவசனேன பஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴. ஸீலஞ்ச ஸப்³ப³பு³த்³த⁴கு³ணானமாதி³, ஸமாதி⁴ மஜ்ஜே², பஞ்ஞா பரியோஸானந்தி. ஏவம்பி ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானகல்யாணா ஸப்³பே³ பு³த்³த⁴கு³ணா த³ஸ்ஸிதா ஹோந்தி, நயதோ த³ஸ்ஸிதத்தா. ஏஸோ ஏவ ஹி நிரவஸேஸதோ பு³த்³த⁴கு³ணானம் த³ஸ்ஸனுபாயோ, யதி³த³ம் நயக்³கா³ஹணம். அஞ்ஞதா² கோ நாம ஸமத்தோ² ப⁴க³வதோ கு³ணே அனுபத³ம் நிரவஸேஸதோ த³ஸ்ஸேதும். தேனேவாஹ –

‘‘பு³த்³தோ⁴பி பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴ணேய்ய வண்ணம்,

கப்பம்பி சே அஞ்ஞமபா⁴ஸமானோ;

கீ²யேத² கப்போ சிரதீ³க⁴மந்தரே,

வண்ணோ ந கீ²யேத² ததா²க³தஸ்ஸா’’தி. (தீ³. நி. அட்ட². 1.304; தீ³. நி. அட்ட². 3.141; ம. நி. அட்ட². 3.425, உதா³. அட்ட². 53; பு³. வம். அட்ட². 4.4; சரியா. அட்ட². நிதா³னகதா²யம், பகிண்ணககதா²யம்; அப. அட்ட². 2.6.20);

தேனேவ ச ஆயஸ்மதா ஸாரிபுத்தத்தே²ரேனாபி பு³த்³த⁴கு³ணபரிச்சே²த³னம் பதி அனுயுத்தேன ‘‘நோ ஹேதம் ப⁴ந்தே’’தி (தீ³. நி. 2.145) படிக்கி²பித்வா, ‘‘அபி ச மே ப⁴ந்தே த⁴ம்மன்வயோ விதி³தோ’’தி (தீ³. நி. 2.146) வுத்தம்.

ஏவம் ஸங்கே²பேன ஸகலஸப்³ப³ஞ்ஞுகு³ணேஹி ப⁴க³வந்தம் அபி⁴த்த²வித்வா இதா³னி ஸத்³த⁴ம்மம் தோ²மேதும் ‘‘பு³த்³தோ⁴பீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² பு³த்³தோ⁴தி கத்துனித்³தே³ஸோ. பு³த்³த⁴பா⁴வந்தி கம்மனித்³தே³ஸோ. பா⁴வேத்வா, ஸச்சி²கத்வாதி ச புப்³ப³காலகிரியானித்³தே³ஸோ. யந்தி அனியமதோ கம்மனித்³தே³ஸோ. உபக³தோதி அபரகாலகிரியானித்³தே³ஸோ. வந்தே³தி கிரியானித்³தே³ஸோ, தந்தி நியமனம். த⁴ம்மந்தி வந்த³னகிரியாய கம்மனித்³தே³ஸோ. க³தமலம், அனுத்தரந்தி ச தப்³பி³ஸேஸனம்.

தத்த² பு³த்³த⁴-ஸத்³த³ஸ்ஸ தாவ ‘‘பு³ஜ்ஜி²தா ஸச்சானீதி பு³த்³தோ⁴, போ³தே⁴தா பஜாயாதி பு³த்³தோ⁴’’திஆதி³னா (மஹானி. 192; சூளனி. 95-97; படி. ம. 1.162) நித்³தே³ஸனயேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. அத² வா ஸவாஸனாய அஞ்ஞாணனித்³தா³ய அச்சந்தவிக³மதோ, பு³த்³தி⁴யா வா விகஸிதபா⁴வதோ பு³த்³த⁴வாதி பு³த்³தோ⁴, ஜாக³ரணவிகஸனத்த²வஸேன. அத² வா கஸ்ஸசிபி ஞேய்யத⁴ம்மஸ்ஸ அனவபு³த்³த⁴ஸ்ஸ அபா⁴வேன ஞேய்யவிஸேஸஸ்ஸ கம்மபா⁴வேன அக்³க³ஹணதோ கம்மவசனிச்சா²ய அபா⁴வேன அவக³மனத்த²வஸேனேவ கத்துனித்³தே³ஸோ லப்³ப⁴தீதி பு³த்³த⁴வாதி பு³த்³தோ⁴, யதா² ‘‘தி³க்கி²தோ ந த³தா³தீ’’தி, அத்த²தோ பன பாரமிதாபரிபா⁴விதோ ஸயம்பூ⁴ஞாணேன ஸஹ வாஸனாய விஹதவித்³த⁴ஸ்தனிரவஸேஸகிலேஸோ மஹாகருணாஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணாதி³அபரிமேய்ய கு³ணக³ணாதா⁴ரோ க²ந்த⁴ஸந்தானோ பு³த்³தோ⁴. யதா²ஹ –

‘‘பு³த்³தோ⁴தி யோ ஸோ ப⁴க³வா ஸயம்பூ⁴ அனாசரியகோ புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு ஸாமம் ஸச்சானி அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜி², தத்த² ச ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பத்தோ, ப³லேஸு ச வஸீபா⁴வ’’ந்தி (மஹானி. 192; சூளனி. 95-97; படி. ம. 1.162).

அபி-ஸத்³தோ³ ஸம்பா⁴வனே, தேன ‘‘ஏவம் கு³ணவிஸேஸயுத்தோ ஸோபி நாம ப⁴க³வா’’தி வக்க²மானகு³ணே த⁴ம்மே ஸம்பா⁴வனம் தீ³பேதி. பு³த்³த⁴பா⁴வந்தி ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம். பா⁴வேத்வாதி உப்பாதே³த்வா, வட்³டே⁴த்வா ச. ஸச்சி²கத்வாதி பச்சக்க²ம் கத்வா. உபக³தோதி பத்தோ, அதி⁴க³தோதி அத்தோ², ஏதஸ்ஸ ‘‘பு³த்³த⁴பா⁴வ’’ந்தி ஏதேன ஸம்ப³ந்தோ⁴. க³தமலந்தி விக³தமலம், நித்³தோ³ஸந்தி அத்தோ². வந்தே³தி பணமாமி, தோ²மேமி வா. அனுத்தரந்தி உத்தரரஹிதம், லோகுத்தரந்தி அத்தோ². த⁴ம்மந்தி யதா²னுஸிட்ட²ம் படிபஜ்ஜமானே அபாயதோ ச, ஸம்ஸாரதோ ச அபதமானே கத்வா தா⁴ரயதீதி த⁴ம்மோ.

அயஞ்ஹேத்த² ஸங்கே²பத்தோ² – ஏவம் விவித⁴கு³ணஸமன்னாக³தோ பு³த்³தோ⁴பி ப⁴க³வா யம் அரியஸங்கா²தம் த⁴ம்மம் பா⁴வேத்வா, ப²லனிப்³பா³னஸங்கா²தம் பன ஸச்சி²கத்வா அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அதி⁴க³தோ, தமேதம் பு³த்³தா⁴னம்பி பு³த்³த⁴பா⁴வஹேதுபூ⁴தம் ஸப்³ப³தோ³ஸமலரஹிதம் அத்தனோ உத்தரிதராபா⁴வேன அனுத்தரம் படிவேத⁴ஸத்³த⁴ம்மம் நமாமீதி. பரியத்திஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸாபி தப்பகாஸனத்தா இத⁴ ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. அத² வா ‘‘அபி⁴த⁴ம்மனயஸமுத்³த³ம் பா⁴வேத்வா அதி⁴க³ச்சி², தீணி பிடகானி ஸம்மஸீ’’தி ச அட்ட²கதா²யம் வுத்தத்தா பரியத்தித⁴ம்மஸ்ஸாபி ஸச்சி²கிரியாஸம்மஸனபரியாயோ லப்³ப⁴தீதி ஸோபி இத⁴ வுத்தோ யேவாதி த³ட்ட²ப்³போ³. ததா² ‘‘யம் த⁴ம்மம் பா⁴வேத்வா, ஸச்சி²கத்வா’’தி ச வுத்தத்தா பு³த்³த⁴கரத⁴ம்மபூ⁴தாஹி பாரமிதாஹி ஸஹ புப்³ப³பா⁴கே³ அதி⁴ஸீலஸிக்கா²த³யோபி இத⁴ த⁴ம்ம-ஸத்³தே³ன ஸங்க³ஹிதாதி வேதி³தப்³பா³. தாபி ஹி விக³தபடிபக்க²தாய விக³தமலா, அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணதாய அனுத்தரா சாதி. ததா² ஹி ஸத்தானம் ஸகலவட்டது³க்க²னிஸ்ஸரணாய கதமஹாபி⁴னீஹாரோ மஹாகருணாதி⁴வாஸபேஸலஜ்ஜா²ஸயோ பஞ்ஞாவிஸேஸபரியோதா³தனிம்மலானம் தா³னத³மஸஞ்ஞமாதீ³னம் உத்தமத⁴ம்மானம் ஸதஸஹஸ்ஸாதி⁴கானி கப்பானம் சத்தாரி அஸங்கே²ய்யானி ஸக்கச்சம் நிரந்தரம் நிரவஸேஸம் பா⁴வனாபச்சக்க²கரணேஹி கம்மாதீ³ஸு அதி⁴க³தவஸீபா⁴வோ, அச்ச²ரியாசிந்தேய்யமஹானுபா⁴வோ, அதி⁴ஸீலஅதி⁴சித்தானம் பரமுக்கம்ஸபாரமிப்பத்தோ ப⁴க³வா பச்சயாகாரே சதுவீஸதிகோடிஸதஸஹஸ்ஸமுகே²ன மஹாவஜிரஞாணம் பேஸேத்வா அனுத்தரம் ஸம்மாஸம்போ³தி⁴ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி.

ஏத்த² ச ‘‘பா⁴வேத்வா’’தி ஏதேன விஜ்ஜாஸம்பதா³ய த⁴ம்மம் தோ²மேதி, ‘ஸச்சி²கத்வா’தி ஏதேன விமுத்திஸம்பதா³ய. ததா² பட²மேன ஜா²னஸம்பதா³ய, து³தியேன விமோக்க²ஸம்பதா³ய. பட²மேன வா ஸமாதி⁴ஸம்பதா³ய, து³தியேன ஸமாபத்திஸம்பதா³ய. அத² வா பட²மேன க²யஞாணபா⁴வேன, து³தியேன அனுப்பாத³ஞாணபா⁴வேன. புரிமேன வா விஜ்ஜூபமதாய, து³தியேன வஜிரூபமதாய. புரிமேன வா விராக³ஸம்பத்தியா, து³தியேன நிரோத⁴ஸம்பத்தியா. ததா² பட²மேன நிய்யானபா⁴வேன, து³தியேன நிஸ்ஸரணபா⁴வேன. பட²மேன வா ஹேதுபா⁴வேன, து³தியேன அஸங்க²தபா⁴வேன. பட²மேன வா த³ஸ்ஸனபா⁴வேன, து³தியேன விவேகபா⁴வேன. பட²மேன வா அதி⁴பதிபா⁴வேன, து³தியேன அமதபா⁴வேன த⁴ம்மம் தோ²மேதி. அத² வா ‘‘யம் த⁴ம்மம் பா⁴வேத்வா பு³த்³த⁴பா⁴வம் உபக³தோ’’தி ஏதேன ஸ்வாக்கா²ததாய த⁴ம்மம் தோ²மேதி, ‘‘ஸச்சி²கத்வா’’தி ஏதேன ஸந்தி³ட்டி²கதாய. ததா² புரிமேன அகாலிகதாய, பச்சி²மேன ஏஹிபஸ்ஸிகதாய. புரிமேன வா ஓபனேய்யிகதாய, பச்சி²மேன பச்சத்தம் வேதி³தப்³ப³தாய த⁴ம்மம் தோ²மேதி.

‘‘க³தமல’’ந்தி இமினா ஸம்கிலேஸாபா⁴வதீ³பனேன த⁴ம்மஸ்ஸ பரிஸுத்³த⁴தம் த³ஸ்ஸேதி, ‘‘அனுத்தர’’ந்தி ஏதேன அஞ்ஞஸ்ஸ விஸிட்ட²ஸ்ஸ அபா⁴வதீ³பனேன விபுலபரிபுண்ணதம். பட²மேன வா பஹானஸம்பத³ம் த⁴ம்மஸ்ஸ த³ஸ்ஸேதி, து³தியேன பபா⁴வஸம்பத³ம். பா⁴வேதப்³ப³தாய வா த⁴ம்மஸ்ஸ க³தமலபா⁴வோ யோஜேதப்³போ³. பா⁴வனாகு³ணேன ஹி ஸோ தோ³ஸானம் ஸமுக்³கா⁴தகோ ஹோதீதி. ஸச்சி²காதப்³ப³பா⁴வேன அனுத்தரபா⁴வோ யோஜேதப்³போ³. ஸச்சி²கிரியானிப்³ப³த்திதோ ஹி தது³த்தரிகரணீயாபா⁴வதோ அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணதாய அனுத்தரோதி. ததா² ‘‘பா⁴வேத்வா’’தி ஏதேன ஸஹ புப்³ப³பா⁴க³ஸீலாதீ³ஹி ஸேக்கா² ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாக்க²ந்தா⁴ த³ஸ்ஸிதா ஹோந்தி, ‘‘ஸச்சி²கத்வா’’தி ஏதேன ஸஹ அஸங்க²தாய தா⁴துயா அஸேக்கா² ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாக்க²ந்தா⁴ த³ஸ்ஸிதா ஹோந்தீதி.

ஏவம் ஸங்கே²பேனேவ ஸப்³ப³த⁴ம்மகு³ணேஹி ஸத்³த⁴ம்மம் அபி⁴த்த²வித்வா, இதா³னி அரியஸங்க⁴ம் தோ²மேதும் ‘‘ஸுக³தஸ்ஸா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஸுக³தஸ்ஸாதி ஸம்ப³ந்த⁴னித்³தே³ஸோ, தஸ்ஸ ‘‘புத்தான’’ந்தி ஏதேன ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஓரஸானந்தி புத்தவிஸேஸனம். மாரஸேனமத²னானந்தி ஓரஸபுத்தபா⁴வே காரணனித்³தே³ஸோ, தேன கிலேஸப்பஹானமேவ ப⁴க³வதோ ஓரஸபுத்தபா⁴வகாரணம் அனுஜானாதீதி த³ஸ்ஸேதி. அட்ட²ன்னந்தி க³ணனபரிச்சே²த³னித்³தே³ஸோ, தேன ச ஸதிபி தேஸம் ஸத்தவிஸேஸபா⁴வேன அனேகஸதஸஹஸ்ஸஸங்க்²யபா⁴வே இமம் க³ணனபரிச்சே²த³ம் நாதிவத்தந்தீதி த³ஸ்ஸேதி, மக்³க³ட்ட²ப²லட்ட²பா⁴வானதிவத்தனதோ. ஸமூஹந்தி ஸமுதா³யனித்³தே³ஸோ. அரியஸங்க⁴ந்தி கு³ணவிஸிட்ட²ஸங்கா⁴தபா⁴வனித்³தே³ஸோ, தேன அஸதிபி அரியபுக்³க³லானம் காயஸாமக்³கி³யம் அரியஸங்க⁴பா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி, தி³ட்டி²ஸீலஸாமஞ்ஞேன ஸம்ஹதபா⁴வதோ. தத்த² உரஸி ப⁴வா ஜாதா, ஸம்வத்³தா⁴ ச ஓரஸா. யதா² ஹி ஸத்தானம் ஓரஸபுத்தா அத்தஜாததாய பிதுஸந்தகஸ்ஸ தா³யஜ்ஜஸ்ஸ விஸேஸேன பா⁴கி³னோ ஹோந்தி, ஏவமேதேபி அரியபுக்³க³லா ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸவனந்தே அரியாய ஜாதியா ஜாததாய ப⁴க³வதோ ஸந்தகஸ்ஸ விமுத்திஸுக²ஸ்ஸ, அரியத⁴ம்மரதனஸ்ஸ ச ஏகந்தபா⁴கி³னோதி ஓரஸா விய ஓரஸா. அத² வா ப⁴க³வதோ த⁴ம்மதே³ஸனானுபா⁴வேன அரியபூ⁴மிம் ஓக்கமமானா, ஓக்கந்தா ச அரியஸாவகா ப⁴க³வதோ உரோவாயாமஜனிதாபி⁴ஜாததாய நிப்பரியாயேன ‘‘ஓரஸபுத்தா’’தி வத்தப்³ப³தம் அரஹந்தி. ஸாவகேஹி பவத்தியமானாபி ஹி த⁴ம்மதே³ஸனா ப⁴க³வதோ ‘‘த⁴ம்மதே³ஸனா’’ இச்சேவ வுச்சதி, தம்மூலகத்தா, லக்க²ணாதி³விஸேஸாபா⁴வதோ ச.

யதி³பி அரியஸாவகானம் அரியமக்³கா³தி⁴க³மஸமயே ப⁴க³வதோ விய தத³ந்தராயகரணத்த²ம் தே³வபுத்தமாரோ, மாரவாஹினீ வா ந ஏகந்தேன அபஸாதே³தி, தேஹி பன அபஸாதே³தப்³ப³தாய காரணே விமதி²தே தேபி விமதி²தா ஏவ நாம ஹோந்தீதி ஆஹ – ‘‘மாரஸேனமத²னான’’ந்தி. இமஸ்மிம் பனத்தே² ‘மாரமாரஸேனமத²னான’ந்தி வத்தப்³பே³ ‘‘மாரஸேனமத²னான’’ந்தி ஏகதே³ஸஸரூபேகஸேஸோ கதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அத² வா க²ந்தா⁴பி⁴ஸங்கா²ரமாரானம் விய தே³வபுத்தமாரஸ்ஸாபி கு³ணமாரணே ஸஹாயபா⁴வூபக³மனதோ கிலேஸப³லகாயோ ‘‘ஸேனா’’தி வுச்சதி. யதா²ஹ – ‘‘காமா தே பட²மா ஸேனா’’திஆதி³ (ஸு. நி. 438; மஹானி. 28, 68; சூளனி. 47). ஸா ச தேஹி தி³யட்³ட⁴ஸஹஸ்ஸபே⁴தா³, அனந்தபே⁴தா³ வா கிலேஸவாஹினீ ஸதித⁴ம்மவிசயவீரியஸமதா²தி³கு³ணபஹரணேஹி ஓதி⁴ஸோ விமதி²தா, விஹதா, வித்³த⁴ஸ்தா சாதி மாரஸேனமத²னா, அரியஸாவகா. ஏதேன தேஸம் ப⁴க³வதோ அனுஜாதபுத்ததம் த³ஸ்ஸேதி.

ஆரகத்தா கிலேஸேஹி, அனயே ந இரியனதோ, அயே ச இரியனதோ அரியா, நிருத்தினயேன. அத² வா ஸதே³வகேன லோகேன ‘‘ஸரண’’ந்தி அரணீயதோ உபக³ந்தப்³ப³தோ, உபக³தானஞ்ச தத³த்த²ஸித்³தி⁴தோ அரியா, அரியானம் ஸங்கோ⁴தி அரியஸங்கோ⁴, அரியோ ச ஸோ, ஸங்கோ⁴ சாதி வா அரியஸங்கோ⁴, தம் அரியஸங்க⁴ம். ப⁴க³வதோ அபரபா⁴கே³ பு³த்³த⁴த⁴ம்மரதனானம்பி ஸமதி⁴க³மோ ஸங்க⁴ரதனாதீ⁴னோதி அஸ்ஸ அரியஸங்க⁴ஸ்ஸ ப³ஹூபகாரதம் த³ஸ்ஸேதும் இதே⁴வ ‘‘ஸிரஸா வந்தே³’’தி வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

ஏத்த² ச ‘‘ஸுக³தஸ்ஸ ஓரஸானம் புத்தான’’ந்தி ஏதேன அரியஸங்க⁴ஸ்ஸ பப⁴வஸம்பத³ம் த³ஸ்ஸேதி, ‘‘மாரஸேனமத²னான’’ந்தி ஏதேன பஹானஸம்பத³ம், ஸகலஸம்கிலேஸப்பஹானதீ³பனதோ. ‘‘அட்ட²ன்னம்பி ஸமூஹ’’ந்தி ஏதேன ஞாணஸம்பத³ம், மக்³க³ட்ட²ப²லட்ட²பா⁴வதீ³பனதோ. ‘‘அரியஸங்க⁴’’ந்தி ஏதேன பப⁴வஸம்பத³ம் த³ஸ்ஸேதி, ஸப்³ப³ஸங்கா⁴னம் அக்³க³பா⁴வதீ³பனதோ. அத² வா ‘‘ஸுக³தஸ்ஸ ஓரஸானம் புத்தான’’ந்தி அரியஸங்க⁴ஸ்ஸ விஸுத்³த⁴னிஸ்ஸயபா⁴வதீ³பனம், ‘‘மாரஸேனமத²னான’’ந்தி ஸம்மாஉஜுஞாயஸாமீசிப்படிபன்னபா⁴வதீ³பனம், ‘‘அட்ட²ன்னம்பி ஸமூஹ’’ந்தி ஆஹுனேய்யாதி³பா⁴வதீ³பனம், ‘‘அரியஸங்க⁴’’ந்தி அனுத்தரபுஞ்ஞக்கே²த்தபா⁴வதீ³பனம். ததா² ‘‘ஸுக³தஸ்ஸ ஓரஸானம் புத்தான’’ந்தி ஏதேன அரியஸங்க⁴ஸ்ஸ லோகுத்தரஸரணக³மனஸப்³பா⁴வம் தீ³பேதி. லோகுத்தரஸரணக³மனேன ஹி தே ப⁴க³வதோ ஓரஸபுத்தா ஜாதா. ‘‘மாரஸேனமத²னான’’ந்தி ஏதேன அபி⁴னீஹாரஸம்பதா³ஸித்³த⁴ம் புப்³ப³பா⁴கே³ ஸம்மாபடிபத்திம் த³ஸ்ஸேதி. கதாபி⁴னீஹாரா ஹி ஸம்மா படிபன்னா மாரம், மாரபரிஸம் வா அபி⁴விஜினந்தி. ‘‘அட்ட²ன்னம்பி ஸமூஹ’’ந்தி ஏதேன வித்³த⁴ஸ்தவிபக்கே² ஸேக்கா²ஸேக்க²த⁴ம்மே த³ஸ்ஸேதி, புக்³க³லாதி⁴ட்டா²னேன மக்³க³ப²லத⁴ம்மானம் பகாஸிதத்தா. ‘‘அரியஸங்க⁴’’ந்தி அக்³க³த³க்கி²ணேய்யபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. ஸரணக³மனஞ்ச ஸாவகானம் ஸப்³ப³கு³ணானமாதி³, ஸபுப்³ப³பா⁴க³ப்படிபதா³ ஸேக்கா² ஸீலக்க²ந்தா⁴த³யோ மஜ்ஜே², அஸேக்கா² ஸீலக்க²ந்தா⁴த³யோ பரியோஸானந்தி ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானகல்யாணா ஸங்கே²பதோ ஸப்³பே³ அரியஸங்க⁴கு³ணா பகாஸிதா ஹோந்தி.

ஏவம் கா³தா²த்தயேன ஸங்கே²பதோ ஸகலகு³ணஸங்கித்தனமுகே²ன ரதனத்தயஸ்ஸ பணாமம் கத்வா, இதா³னி தம் நிபச்சகாரம் யதா²தி⁴ப்பேதே பயோஜனே பரிணாமேந்தோ ‘‘இதி மே’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ரதிஜனனட்டே²ன ரதனம், பு³த்³த⁴த⁴ம்மஸங்கா⁴. தேஸஞ்ஹி ‘‘இதிபி ஸோ ப⁴க³வா’’திஆதி³னா யதா²பூ⁴தகு³ணே ஆவஜ்ஜந்தஸ்ஸ அமதாதி⁴க³மஹேதுபூ⁴தம் அனப்பகம் பீதிபாமோஜ்ஜம் உப்பஜ்ஜதி. யதா²ஹ –

‘‘யஸ்மிம், மஹானாம, ஸமயே அரியஸாவகோ ததா²க³தம் அனுஸ்ஸரதி, நேவஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே ராக³பரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி, ந தோ³ஸபரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி, ந மோஹபரியுட்டி²தம் சித்தம் ஹோதி, உஜுக³தமேவஸ்ஸ தஸ்மிம் ஸமயே சித்தம் ஹோதி ததா²க³தம் ஆரப்³ப⁴. உஜுக³தசித்தோ கோ² பன, மஹானாம, அரியஸாவகோ லப⁴தி அத்த²வேத³ம், லப⁴தி த⁴ம்மவேத³ம், லப⁴தி த⁴ம்மூபஸம்ஹிதம் பாமோஜ்ஜம், பமுதி³தஸ்ஸ பீதி ஜாயதீ’’திஆதி³ (அ. நி. 6.10; அ. நி. 11.11).

சித்தீகதாதி³பா⁴வோ வா ரதனட்டோ². வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘சித்தீகதம் மஹக்³க⁴ஞ்ச, அதுலம் து³ல்லப⁴த³ஸ்ஸனம்;

அனோமஸத்தபரிபோ⁴க³ம், ரதனம் தேன வுச்சதீ’’தி. (கு². பா. அட்ட². 6.3; தீ³. நி. அட்ட². 2.33; ஸு. நி. அட்ட². 1.226; மஹானி. அட்ட². 50);

சித்தீகதபா⁴வாத³யோ ச அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணா பு³த்³தா⁴தீ³ஸு ஏவ லப்³ப⁴ந்தீதி. வந்த³னாவ வந்த³னாமயம், யதா² ‘‘தா³னமயம், ஸீலமய’’ந்தி (தீ³. நி. 3.305; இதிவு. 60; நேத்தி. 34). வந்த³னா சேத்த² காயவாசாசித்தேஹி திண்ணம் ரதனானம் கு³ணனின்னதா, தோ²மனா வா. புஜ்ஜப⁴வப²லனிப்³ப³த்தனதோ புஞ்ஞம், அத்தனோ ஸந்தானம் புணாதீதி வா. ஸுவிஹதந்தராயோதி ஸுட்டு² விஹதந்தராயோ, ஏதேன அத்தனோ பஸாத³ஸம்பத்தியா, ரத்தனத்தயஸ்ஸ ச கே²த்தபா⁴வஸம்பத்தியா தம் புஞ்ஞம் அத்த²ப்பகாஸனஸ்ஸ உபகா⁴தகஉபத்³த³வானம் விஹனனே ஸமத்த²ந்தி த³ஸ்ஸேதி. ஹுத்வாதி புப்³ப³காலகிரியா, தஸ்ஸ ‘‘அத்த²ம் பகாஸயிஸ்ஸாமீ’’தி ஏதேன ஸம்ப³ந்தோ⁴. தஸ்ஸாதி யம் ரதனத்தயவந்த³னாமயம் புஞ்ஞம், தஸ்ஸ. ஆனுபா⁴வேனாதி ப³லேன.

ஏவம் ரதனத்தயஸ்ஸ நிபச்சகாரகரணே பயோஜனம் த³ஸ்ஸேத்வா, இதா³னி யஸ்ஸா த⁴ம்மதே³ஸனாய அத்த²ம் ஸம்வண்ணேதுகாமோ, தஸ்ஸா தாவ கு³ணாபி⁴த்த²வனவஸேன உபஞ்ஞாபனத்த²ம் ‘‘தீ³க⁴ஸ்ஸா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² தீ³க⁴ஸுத்தங்கிதஸ்ஸாதி தீ³க⁴ப்பமாணஸுத்தலக்கி²தஸ்ஸ, ஏதேன ‘‘தீ³கோ⁴’’தி அயம் இமஸ்ஸ ஆக³மஸ்ஸ அத்தா²னுக³தா ஸமஞ்ஞாதி த³ஸ்ஸேதி. நனு ச ஸுத்தானியேவ ஆக³மோ, கஸ்ஸ பன ஸுத்தேஹி அங்கனந்தி? ஸச்சமேதம் பரமத்த²தோ, ஸுத்தானி பன உபாதா³யபஞ்ஞத்தோ ஆக³மோ. யதா² ஹி அத்த²ப்³யஞ்ஜனஸமுதா³யே ‘‘ஸுத்த’’ந்தி வோஹாரோ, ஏவம் ஸுத்தஸமுதா³யே ‘‘ஆக³மோ’’தி வோஹாரோ. படிச்சஸமுப்பாதா³தி³னிபுணத்த²ஸப்³பா⁴வதோ நிபுணஸ்ஸ. ஆக³மிஸ்ஸந்தி ஏத்த², ஏதேன, ஏதஸ்மா வா அத்தத்த²பரத்தா²த³யோதி ஆக³மோ, ஆக³மோ ச ஸோ வரோ சாதி ஆக³மவரோ, ஆக³மஸம்மதேஹி வா வரோதி ஆக³மவரோ, தஸ்ஸ. பு³த்³தா⁴னம் அனுபு³த்³தா⁴ பு³த்³தா⁴னுபு³த்³தா⁴, பு³த்³தா⁴னம் ஸச்சபடிவேத⁴ம் அனுக³ம்ம படிவித்³த⁴ஸச்சா அக்³க³ஸாவகாத³யோ அரியா. தேஹி அத்த²ஸம்வண்ணனாவஸேன, கு³ணஸம்வண்ணனாவஸேன ச ஸம்வண்ணிதஸ்ஸ. அத² வா பு³த்³தா⁴ ச அனுபு³த்³தா⁴ ச பு³த்³தா⁴னுபு³த்³தா⁴தி யோஜேதப்³ப³ம். ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴னேவ ஹி திண்ணம்பி பிடகானம் அத்த²வண்ணனாக்கமோ பா⁴ஸிதோ, யா ‘‘பகிண்ணகதே³ஸனா’’தி வுச்சதி, ததோ ஸங்கா³யனாதி³வஸேன ஸாவகேஹீதி ஆசரியா வத³ந்தி.

ஸத்³தா⁴வஹகு³ணஸ்ஸாதி பு³த்³தா⁴தீ³ஸு பஸாதா³வஹஸம்பத்திகஸ்ஸ. அயஞ்ஹி ஆக³மோ ப்³ரஹ்மஜாலாதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.5-7, 26-28) ஸீலதி³ட்டா²தீ³னம் அனவஸேஸனித்³தே³ஸாதி³வஸேன, மஹாபதா³னாதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.3-5) புரிமபு³த்³தா⁴னம்பி கு³ணனித்³தே³ஸாதி³வஸேன, பாதி²கஸுத்தாதீ³ஸு (தீ³. நி. 3.3,4) தித்தி²யே நிமத்³தி³த்வா அப்படிவத்தியஸீஹனாத³ நத³னாதி³வஸேன, அனுத்தரியஸுத்தாதீ³ஸு (அ. நி. 6.8) ச விஸேஸதோ பு³த்³த⁴கு³ணவிபா⁴வனேன ரதனத்தயே ஸாதிஸயப்பஸாத³ம் ஆவஹதி. ஸம்வண்ணனாஸு சாயம் ஆசரியஸ்ஸ பகதி, யா தம்தம்ஸம்வண்ணனாஸு ஆதி³தோ தஸ்ஸ தஸ்ஸ ஸம்வண்ணேதப்³ப³ஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ விஸேஸகு³ணகித்தனேன தோ²மனா. ததா² ஹி பபஞ்சஸூத³னீஸாரத்த²ப்பகாஸினீமனோரத²பூரணீஸு அட்ட²ஸாலினீஆதீ³ஸு ச யதா²க்கமம் ‘‘பரவாத³மத²னஸ்ஸ ஞாணப்பபே⁴த³ஜனனஸ்ஸ த⁴ம்மகதி²கபுங்க³வானம் விசித்தப்படிபா⁴னஜனனஸ்ஸ தஸ்ஸ க³ம்பீ⁴ரஞாணேஹி ஓகா³ள்ஹஸ்ஸ அபி⁴ண்ஹஸோ நானானயவிசித்தஸ்ஸ அபி⁴த⁴ம்மஸ்ஸா’’திஆதி³னா தோ²மனா கதா.

அத்தோ² கதீ²யதி ஏதாயாதி அத்த²கதா², ஸா ஏவ அட்ட²கதா², த்த²-காரஸ்ஸ ட்ட²-காரம் கத்வா, யதா² ‘‘து³க்க²ஸ்ஸ பீளனட்டோ²’’தி (படி. ம. 2.8). ஆதி³தோ திஆதி³ம்ஹி பட²மஸங்கீ³தியம். ச²ளபி⁴ஞ்ஞதாய பரமேன சித்தவஸீபா⁴வேன ஸமன்னாக³தத்தா, ஜா²னாதீ³ஸு பஞ்சவித⁴வஸிதாஸப்³பா⁴வதோ ச வஸினோ, தே²ரா மஹாகஸ்ஸபாத³யோ. தேஸம் ஸதேஹி பஞ்சஹி. யாதி யா அட்ட²கதா². ஸங்கீ³தாதி அத்த²ம் பகாஸேதும் யுத்தட்டா²னே ‘‘அயம் ஏதஸ்ஸ அத்தோ², அயம் ஏதஸ்ஸ அத்தோ²’’தி ஸங்க³ஹேத்வா வுத்தா. அனுஸங்கீ³தா ச யஸத்தே²ராதீ³ஹி பச்சா²பி து³தியததியஸங்கீ³தீஸு, இமினா அத்தனோ ஸம்வண்ணனாய ஆக³மனஸுத்³தி⁴ம் த³ஸ்ஸேதி.

ஸீஹஸ்ஸ லானதோ க³ஹணதோ ஸீஹளோ, ஸீஹகுமாரோ. தம்வம்ஸஜாததாய தம்ப³பண்ணிதீ³பே க²த்தியானம், தேஸம் நிவாஸதாய தம்ப³பண்ணிதீ³பஸ்ஸ ச ஸீஹளபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. ஆப⁴தாதி ஜம்பு³தீ³பதோ ஆனீதா. அதா²தி பச்சா². அபரபா⁴கே³ ஹி அஸங்கரத்த²ம் ஸீஹளபா⁴ஸாய அட்ட²கதா² ட²பிதாதி. தேனஸ்ஸ மூலட்ட²கதா² ஸப்³ப³ஸாதா⁴ரணா ந ஹோதீதி இத³ம் அத்த²ப்பகாஸனம் ஏகந்தேன கரணீயந்தி த³ஸ்ஸேதி. தேனேவாஹ – ‘‘தீ³பவாஸீனமத்தா²யா’’தி. தத்த² தீ³பவாஸீனந்தி ஜம்பு³தீ³பவாஸீனம். தீ³பவாஸீனந்தி வா ஸீஹளதீ³பவாஸீனம் அத்தா²ய ஸீஹளபா⁴ஸாய ட²பிதாதி யோஜனா.

அபனேத்வானாதி கஞ்சுகஸதி³ஸம் ஸீஹளபா⁴ஸம் அபனேத்வா. ததோதி அட்ட²கதா²தோ. அஹந்தி அத்தானம் நித்³தி³ஸதி. மனோரமம் பா⁴ஸந்தி மாக³த⁴பா⁴ஸம். ஸா ஹி ஸபா⁴வனிருத்திபூ⁴தா பண்டி³தானம் மனம் ரமயதீதி. தேனேவாஹ – ‘‘தந்தினயானுச்ச²விக’’ந்தி, பாளிக³தியா அனுலோமிகம் பாளிபா⁴ஸாயானுவிதா⁴யினிந்தி அத்தோ². விக³ததோ³ஸந்தி அஸபா⁴வனிருத்திபா⁴ஸந்தரரஹிதம்.

ஸமயம் அவிலோமேந்தோதி ஸித்³த⁴ந்தம் அவிரோதே⁴ந்தோ, ஏதேன அத்த²தோ³ஸாபா⁴வமாஹ. அவிருத்³த⁴த்தா ஏவ ஹி தே²ரவாதா³பி இத⁴ பகாஸியிஸ்ஸந்தி. தே²ரவம்ஸபதீ³பானந்தி தி²ரேஹி ஸீலக்க²ந்தா⁴தீ³ஹி ஸமன்னாக³தத்தா தே²ரா, மஹாகஸ்ஸபாத³யோ. தேஹி ஆக³தா ஆசரியபரம்பரா தே²ரவம்ஸோ, தப்பரியாபன்னா ஹுத்வா ஆக³மாதி⁴க³மஸம்பன்னத்தா பஞ்ஞாபஜ்ஜோதேன தஸ்ஸ ஸமுஜ்ஜலனதோ தே²ரவம்ஸபதீ³பா, மஹாவிஹாரவாஸினோ தே²ரா, தேஸம். விவிதே⁴ஹி ஆகாரேஹி நிச்சீ²யதீதி வினிச்ச²யோ, க³ண்டி²ட்டா²னேஸு கீ²லமத்³த³னாகாரேன பவத்தா விமதிச்சே²த³கதா². ஸுட்டு² நிபுணோ ஸண்ஹோ வினிச்ச²யோ ஏதேஸந்தி ஸுனிபுணவினிச்ச²யா. அத² வா வினிச்சி²னோதீதி வினிச்ச²யோ, யதா²வுத்தவிஸயம் ஞாணம். ஸுட்டு² நிபுணோ சே²கோ வினிச்ச²யோ ஏதேஸந்தி ஸுனிபுணவினிச்ச²யா, ஏதேன மஹாகஸ்ஸபாதி³தே²ரபரம்பராப⁴தோ, ததோயேவ ச அவிபரீதோ ஸண்ஹஸுகு²மோ மஹாவிஹாரவாஸீனம் வினிச்ச²யோதி தஸ்ஸ பமாணபூ⁴ததம் த³ஸ்ஸேதி.

ஸுஜனஸ்ஸ சாதி ச-ஸத்³தோ³ ஸம்பிண்ட³னத்தோ², தேன ந கேவலம் ஜம்பு³தீ³பவாஸீனமேவ அத்தா²ய, அத² கோ² ஸாது⁴ஜனதோஸனத்த²ஞ்சாதி த³ஸ்ஸேதி, தேன ச தம்ப³பண்ணிதீ³பவாஸீனம்பி அத்தா²யாதி அயமத்தோ² ஸித்³தோ⁴ ஹோதி, உக்³க³ஹணாதி³ஸுகரதாய தேஸம்பி ப³ஹுபகாரத்தா. சிரட்டி²தத்த²ந்தி சிரட்டி²திஅத்த²ம், சிரகாலட்டி²தியாதி அத்தோ². இத³ஞ்ஹி அத்த²ப்பகாஸனம் அவிபரீதப்³யஞ்ஜனஸுனிக்கே²பஸ்ஸ அத்த²ஸுனயஸ்ஸ ச உபாயபா⁴வதோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ சிரட்டி²தியா ஸம்வத்ததி. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா –

‘‘த்³வேமே, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸ டி²தியா அஸம்மோஸாய அனந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்தந்தி. கதமே த்³வே? ஸுனிக்க²த்தஞ்ச பத³ப்³யஞ்ஜனம், அத்தோ² ச ஸுனீதோ’’தி (அ. நி. 2.21).

யம் அத்த²வண்ணனம் கத்துகாமோ, தஸ்ஸா மஹத்தம் பரிஹரிதும் ‘‘ஸீலகதா²’’திஆதி³ வுத்தம். தேனேவாஹ – ‘‘ந தம் இத⁴ விசாரயிஸ்ஸாமீ’’தி. அத² வா யம் அட்ட²கத²ம் கத்துகாமோ, ததே³கதே³ஸபா⁴வேன விஸுத்³தி⁴மக்³கோ³ ச க³ஹேதப்³போ³தி கதி²கானம் உபதே³ஸம் கரோந்தோ தத்த² விசாரிதத⁴ம்மே உத்³தே³ஸவஸேன த³ஸ்ஸேதி ‘‘ஸீலகதா²’’ திஆதி³னா. தத்த² ஸீலகதா²தி சாரித்தவாரித்தாதி³வஸேன ஸீலவித்தா²ரகதா². து⁴தத⁴ம்மாதி பிண்ட³பாதிகங்கா³த³யோ (விஸுத்³தி⁴. 1.22; தே²ரகா³. அட்ட². 2.845, 849) தேரஸ கிலேஸது⁴னனகத⁴ம்மா. கம்மட்டா²னானி ஸப்³பா³னீதி பாளியம் ஆக³தானி அட்ட²திம்ஸ, அட்ட²கதா²யம் த்³வேதி நிரவஸேஸானி யோக³கம்மஸ்ஸ பா⁴வனாய பவத்திட்டா²னானி. சரியாவிதா⁴னஸஹிதோதி ராக³சரிதாதீ³னம் ஸபா⁴வாதி³விதா⁴னேன ஸஹிதோ. ஜா²னானி சத்தாரி ரூபாவசரஜ்ஜா²னானி, ஸமாபத்தியோ சதஸ்ஸோ அரூபஸமாபத்தியோ. அட்ட²பி வா படிலத்³த⁴மத்தானி ஜா²னானி, ஸமாபஜ்ஜனவஸீபா⁴வப்பத்தியா ஸமாபத்தியோ. ஜா²னானி வா ரூபாரூபாவசரஜ்ஜா²னானி, ஸமாபத்தியோ ப²லஸமாபத்தினிரோத⁴ஸமாபத்தியோ.

லோகியலோகுத்தரபே⁴தா³ ச² அபி⁴ஞ்ஞாயோ ஸப்³பா³ அபி⁴ஞ்ஞாயோ. ஞாணவிப⁴ங்கா³தீ³ஸு ஆக³தனயேன ஏகவிதா⁴தி³னா பஞ்ஞாய ஸங்கலேத்வா ஸம்பிண்டே³த்வா நிச்ச²யோ பஞ்ஞாஸங்கலனனிச்ச²யோ.

பச்சயத⁴ம்மானம் ஹேதாதீ³னம் பச்சயுப்பன்னத⁴ம்மானம் ஹேதுபச்சயாதி³பா⁴வோ பச்சயாகாரோ, தஸ்ஸ தே³ஸனா பச்சயாகாரதே³ஸனா, படிச்சஸமுப்பாத³கதா²தி அத்தோ². ஸா பன க⁴னவினிப்³போ⁴க³ஸ்ஸ ஸுது³க்கரதாய ஸண்ஹஸுகு²மா, நிகாயந்தரலத்³தி⁴ஸங்கரரஹிதா, ஏகத்தனயாதி³ஸஹிதா ச தத்த² விசாரிதாதி ஆஹ – ‘‘ஸுபரிஸுத்³த⁴னிபுணனயா’’தி. படிஸம்பி⁴தா³தீ³ஸு ஆக³தனயம் அவிஸ்ஸஜ்ஜேத்வாவ விசாரிதத்தா அவிமுத்ததந்தி மக்³கா³.

இதி பன ஸப்³ப³ந்தி இதி-ஸத்³தோ³ பரிஸமாபனே, பன-ஸத்³தோ³ வசனாலங்காரே, ஏதம் ஸப்³ப³ந்தி அத்தோ². இதா⁴தி இமிஸ்ஸா அட்ட²கதா²யம். ந விசாரயிஸ்ஸாமி, புனருத்திபா⁴வதோதி அதி⁴ப்பாயோ.

இதா³னி தஸ்ஸேவ அவிசாரணஸ்ஸ ஏகந்தகாரணம் நித்³தா⁴ரேந்தோ ‘‘மஜ்ஜே² விஸுத்³தி⁴மக்³கோ³’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ‘‘மஜ்ஜே² ட²த்வா’’தி ஏதேன மஜ்ஜே²பா⁴வதீ³பனேன விஸேஸதோ சதுன்னம் ஆக³மானம் ஸாதா⁴ரணட்ட²கதா² விஸுத்³தி⁴மக்³கோ³, ந ஸுமங்க³லவிலாஸினீஆத³யோ விய அஸாதா⁴ரணட்ட²கதா²தி த³ஸ்ஸேதி. ‘‘விஸேஸதோ’’தி இத³ம் வினயாபி⁴த⁴ம்மானம்பி விஸுத்³தி⁴மக்³கோ³ யதா²ரஹம் அத்த²வண்ணனா ஹோதி யேவாதி கத்வா வுத்தம்.

இச்சேவாதி இதி ஏவ. தம்பீதி விஸுத்³தி⁴மக்³க³ம்பி. ஏதாயாதி ஸுமங்க³லவிலாஸினியா. ஏத்த² ச ‘‘ஸீஹளதீ³பம் ஆப⁴தா’’திஆதி³னா அத்த²ப்பகாஸனஸ்ஸ நிமித்தம் த³ஸ்ஸேதி, ‘‘தீ³பவாஸீனமத்தா²ய, ஸுஜனஸ்ஸ ச துட்ட²த்த²ம், சிரட்டி²தத்த²ஞ்ச த⁴ம்மஸ்ஸா’’தி ஏதேன பயோஜனம், அவஸிட்டே²ன கரணப்பகாரம். ஸீலகதா²தீ³னம் அவிசாரணம்பி ஹி இத⁴ கரணப்பகாரோ ஏவாதி.

க³ந்தா²ரம்ப⁴கதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.

நிதா³னகதா²வண்ணனா

விபா⁴க³வந்தானம் ஸபா⁴வவிபா⁴வனம் விபா⁴க³த³ஸ்ஸனவஸேனேவ ஹோதீதி பட²மம் தாவ வக்³க³ஸுத்தவஸேன விபா⁴க³ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தத்த² தீ³கா⁴க³மோ நாமா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² தத்தா²தி ‘‘தீ³க⁴ஸ்ஸ ஆக³மவரஸ்ஸ அத்த²ம் பகாஸயிஸ்ஸாமீ’’தி யதி³த³ம் வுத்தம், தஸ்மிம் வசனே. யஸ்ஸ அத்த²ம் பகாஸயிஸ்ஸாமீதி படிஞ்ஞாதம், ஸோ தீ³கா⁴க³மோ நாம வக்³க³ஸுத்தவஸேன ஏவம் விபா⁴கோ³தி அத்தோ². அத² வா தத்தா²தி ‘‘தீ³கா⁴க³மனிஸ்ஸிதமத்த²’’ந்தி ஏதஸ்மிம் வசனே. யோ தீ³கா⁴க³மோ வுத்தோ, ஸோ வக்³கா³தி³வஸேன ஏதி³ஸோதி அத்தோ². அத்தனோ ஸம்வண்ணனாய பட²மமஹாஸங்கீ³தியம் நிக்கி²த்தானுக்கமேனேவ பவத்தபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘தஸ்ஸ வக்³கே³ஸு…பே… வுத்தம் நிதா³னமாதீ³’’தி ஆஹ. கஸ்மா பன சதூஸு ஆக³மேஸு தீ³கா⁴க³மோ பட²மம் ஸங்கீ³தோ, தத்த² ச ஸீலக்க²ந்த⁴வக்³கோ³ ஆதி³தோ நிக்கி²த்தோ, தஸ்மிஞ்ச ப்³ரஹ்மஜாலந்தி? நாயமனுயோகோ³ கத்த²சிபி ந பவத்ததி, அபி ச ஸத்³தா⁴வஹகு³ணதோ தீ³க⁴னிகாயோ பட²மம் ஸங்கீ³தோ. ஸத்³தா⁴ ஹி குஸலத⁴ம்மானம் பீ³ஜம். யதா²ஹ – ‘‘ஸத்³தா⁴ பீ³ஜம் தபோ வுட்டீ²’’தி, (ஸம். நி. 1.197; ஸு. நி. 77) ஸத்³தா⁴வஹகு³ணதா சஸ்ஸ த³ஸ்ஸிதாயேவ. கிஞ்ச கதிபயஸுத்தஸங்க³ஹதோ, அப்பபரிமாணதோ ச க³ஹணதா⁴ரணாதி³ஸுக²தோ. ததா²ஹேஸ சதுத்திம்ஸஸுத்தஸங்க³ஹோ சதுஸட்டி²பா⁴ணவாரபரிமாணோ ச. ஸீலகதா²பா³ஹுல்லதோ பன ஸீலக்க²ந்த⁴வக்³கோ³ பட²மம் நிக்கி²த்தோ. ஸீலஞ்ஹி ஸாஸனஸ்ஸ ஆதி³, ஸீலபதிட்டா²னத்தா ஸப்³ப³கு³ணானம். தேனேவாஹ – ‘‘தஸ்மா திஹ, த்வம் பி⁴க்கு², ஆதி³மேவ விஸோதே⁴ஹி குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு. கோ சாதி³ குஸலானம் த⁴ம்மானம்? ஸீலஞ்ச ஸுவிஸுத்³த⁴’’ந்திஆதி³ (ஸம். நி. 5.395). ஏதேன சஸ்ஸ வக்³க³ஸ்ஸ அன்வத்த²ஸஞ்ஞதா வுத்தா ஹோதி. தி³ட்டி²வினிவேட²னகதா²பா⁴வதோ பன ஸுத்தந்தபிடகஸ்ஸ நிரவஸேஸதி³ட்டி²விப⁴ஜனம் ப்³ரஹ்மஜாலம் பட²மம் நிக்கி²த்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேபிடகே ஹி பு³த்³த⁴வசனே ப்³ரஹ்மஜாலஸதி³ஸம் தி³ட்டி²க³தானி நிக்³கு³ம்ப³ம் நிஜ்ஜடம் கத்வா விப⁴த்தஸுத்தம் நத்தீ²தி.

பட²மமஹாஸங்கீ³திகதா²வண்ணனா

யஸ்ஸா பட²மமஹாஸங்கீ³தியம் நிக்கி²த்தானுக்கமேன ஸம்வண்ணனம் கத்துகாமோ, தம், தஸ்ஸா ச தந்திஆருள்ஹாய இத⁴ வசனே காரணம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பட²மமஹாஸங்கீ³தி…பே… வேதி³தப்³பா³’’தி ஆஹ. தத்த² யதா²பச்சயம் தத்த² தத்த² தே³ஸிதத்தா, பஞ்ஞத்தத்தா ச விப்பகிண்ணானம் த⁴ம்மவினயானம் ஸங்க³ஹேத்வா கா³யனம் கத²னம் ஸங்கீ³தி, ஏதேன தம்தம்ஸிக்கா²பதா³னம் ஸுத்தானஞ்ச ஆதி³பரியோஸானேஸு, அந்தரந்தரா ச ஸம்ப³ந்த⁴வஸேன ட²பிதம் ஸங்கீ³திகாரவசனம் ஸங்க³ஹிதம் ஹோதி. மஹாவிஸயத்தா, பூஜனீயத்தா ச மஹதீ ஸங்கீ³தி மஹாஸங்கீ³தி, பட²மா மஹாஸங்கீ³தி பட²மமஹாஸங்கீ³தி, தஸ்ஸா பவத்திகாலோ பட²மமஹாஸங்கீ³திகாலோ, தஸ்மிம் பட²மமஹாஸங்கீ³திகாலே. நிதா³னந்தி ச தே³ஸனம் தே³ஸகாலாதி³வஸேன அவிதி³தம் விதி³தம் கத்வா நித³ஸ்ஸேதீதி நிதா³னம். ஸத்தானம் த³ஸ்ஸனானுத்தரியஸரணாதி³படிலாப⁴ஹேதுபூ⁴தாஸு விஜ்ஜமானாஸுபி அஞ்ஞாஸு ப⁴க³வதோ கிரியாஸு ‘‘பு³த்³தோ⁴ போ³தே⁴ய்ய’’ந்தி (பு³. வம். அட்ட². ரதனசங்கமனகண்ட³வண்ணனா; சரியா. உத்³தா⁴னகா³தா²வண்ணனா) படிஞ்ஞாய அனுலோமதோ வேனேய்யானம் மக்³க³ப²லப்பத்தீனம் ஹேதுபூ⁴தா கிரியா நிப்பரியாயேன பு³த்³த⁴கிச்சந்தி ஆஹ – ‘‘த⁴ம்மசக்கப்பவத்தனஞ்ஹி ஆதி³ம் கத்வா’’தி. தத்த² ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியாதி³த⁴ம்மோயேவ பவத்தனட்டே²ன சக்கந்தி த⁴ம்மசக்கம். அத² வா சக்கந்தி ஆணா, த⁴ம்மதோ அனபேதத்தா த⁴ம்மஞ்ச தம் சக்கஞ்சாதி த⁴ம்மசக்கம், த⁴ம்மேன ஞாயேன சக்கந்திபி த⁴ம்மசக்கம். யதா²ஹ –

‘‘த⁴ம்மஞ்ச பவத்தேதி சக்கஞ்சாதி த⁴ம்மசக்கம், சக்கஞ்ச பவத்தேதி த⁴ம்மஞ்சாதி த⁴ம்மசக்கம், த⁴ம்மேன பவத்தேதீதி த⁴ம்மசக்கம், த⁴ம்மசரியாய பவத்தேதீதி த⁴ம்மசக்க’’ந்திஆதி³ (படி. ம. 2, 39, 41).

‘‘கதபு³த்³த⁴கிச்சே’’தி ஏதேன பு³த்³த⁴கத்தப்³ப³ஸ்ஸ கஸ்ஸசிபி அஸேஸிதபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. நனு ச ஸாவகேஹி வினீதாபி வினேய்யா ப⁴க³வதாயேவ வினீதா ஹோந்தி, யதோ ஸாவகபா⁴ஸிதம் ஸுத்தம் ‘‘பு³த்³த⁴வசன’’ந்தி வுச்சதி, ஸாவகவினேய்யா ச ந தாவ வினீதாதி? நாயம் தோ³ஸோ தேஸம் வினயனுபாயஸ்ஸ ஸாவகேஸு ட²பிதத்தா. தேனேவாஹ –

‘‘ந தாவாஹம், பாபிம, பரினிப்³பா³யிஸ்ஸாமி, யாவ மே பி⁴க்கூ² ந ஸாவகா ப⁴விஸ்ஸந்தி வியத்தா வினீதா விஸாரதா³ ப³ஹுஸ்ஸுதா த⁴ம்மத⁴ரா…பே… உப்பன்னம் பரப்பவாத³ம் ஸஹ த⁴ம்மேன ஸுனிக்³க³ஹிதம் நிக்³க³ஹேத்வா ஸப்பாடிஹாரியம் த⁴ம்மம் தே³ஸேஸ்ஸ’’ந்திஆதி³ (தீ³. நி. 2.168; ஸம். நி. 5.822; உதா³. 51).

‘‘குஸினாராய’’ந்திஆதி³ ப⁴க³வதோ பரினிப்³பு³ததே³ஸகாலவிஸேஸத³ஸ்ஸனம் ‘‘அபரினிப்³பு³தோ ப⁴க³வா’’தி கா³ஹஸ்ஸ மிச்சா²பா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம், லோகே ஜாதஸம்வத்³த⁴பா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ஞ்ச. ததா² ஹி மனுஸ்ஸபா⁴வஸ்ஸ ஸுபாகடகரணத்த²ம் மஹாபோ³தி⁴ஸத்தா சரிமப⁴வே தா³ரபரிக்³க³ஹாதீ³னிபி கரோந்தீதி. உபாதீ³யதே கம்மகிலேஸேஹீதி உபாதி³, விபாகக்க²ந்தா⁴ கடத்தா ச ரூபம். ஸோ பன உபாதி³ கிலேஸாபி⁴ஸங்கா²ரமாரனிம்மத²னேன நிப்³பா³னப்பத்தியம் அனோஸ்ஸட்டோ², இத⁴ க²ந்த⁴மச்சுமாரனிம்மத²னேன ஓஸ்ஸட்டோ² நிஸ்ஸேஸிதோதி அயம் அனுபாதி³ஸேஸா, நிப்³பா³னதா⁴து. நிப்³பா³னதா⁴தூதி சேத்த² நிப்³பு³திமத்தம் அதி⁴ப்பேதம், இத்த²ம்பூ⁴தலக்க²ணே சாயம் கரணனித்³தே³ஸோ. ‘‘தா⁴துபா⁴ஜனதி³வஸே’’தி இத³ம் ந ‘‘ஸன்னிபதிதான’’ந்தி ஏதஸ்ஸ விஸேஸனம், உஸ்ஸாஹஜனனஸ்ஸ பன விஸேஸனம், ‘‘தா⁴துபா⁴ஜனதி³வஸே பி⁴க்கூ²னம் உஸ்ஸாஹம் ஜனேஸீ’’தி. தா⁴துபா⁴ஜனதி³வஸதோ ஹி புரிமபுரிமதரதி³வஸேஸு பி⁴க்கூ² ஸமாக³தாதி. அத² வா தா⁴துபா⁴ஜனதி³வஸே ஸன்னிபதிதானம் காயஸாமக்³கீ³வஸேன ஸஹிதானந்தி அத்தோ². ஸங்க⁴ஸ்ஸ தே²ரோ ஸங்க⁴த்தே²ரோ, ஸோ பன ஸங்கோ⁴ கிம் பரிமாணானந்தி ஆஹ – ‘‘ஸத்தன்னம் பி⁴க்கு²ஸதஸஹஸ்ஸான’’ந்தி. நிச்சஸாபேக்க²தாய ஹி ஏதி³ஸேஸு ஸமாஸோ ஹோதியேவ, யதா² – ‘‘தே³வத³த்தஸ்ஸ க³ருகுல’’ந்தி.

ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ புன து³ல்லப⁴பா⁴வம் மஞ்ஞமானோ பி⁴க்கூ²னம் உஸ்ஸாஹம் ஜனேஸீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘தா⁴துபா⁴ஜனதி³வஸே ஸன்னிபதிதான’’ந்தி இத³ம் ‘‘பி⁴க்கூ²னம் உஸ்ஸாஹம் ஜனேஸீ’’தி ஏத்த² ‘‘பி⁴க்கூ²ன’’ந்தி இமினாபி பதே³ன ஸம்ப³ந்த⁴னீயம். ஸுப⁴த்³தே³ன வுட்³ட⁴பப்³ப³ஜிதேன வுத்தவசனமனுஸ்ஸரந்தோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தத்த² அனுஸ்ஸரந்தோ த⁴ம்மஸம்வேக³வஸேனாதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘ஸத்³த⁴ம்மம் அந்தரதா⁴பேய்யும் ஸங்கா³யேய்யம்…பே… சிரட்டி²திகம் தஸ்ஸ கிமஞ்ஞம் ஆணண்யம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ஏதேஸம் பதா³னம் ‘‘இதி சிந்தயந்தோ’’தி ஏதேன ஸம்ப³ந்தோ⁴. ததா² ‘‘யஞ்சாஹ’’ந்தி ஏதஸ்ஸ ‘‘அனுக்³க³ஹிதோ பஸம்ஸிதோ’’தி ஏதேன ஸம்ப³ந்தோ⁴. யம் பாபபி⁴க்கூ²தி ஏத்த² யந்தி நிபாதமத்தம், காரணனித்³தே³ஸோ வா, யேன காரணேன அந்தரதா⁴பேய்யும், ததே³தம் காரணம் விஜ்ஜதீதி அத்தோ², அத்³த⁴னியந்தி அத்³தா⁴னமக்³க³கா³மி, அத்³தா⁴னக்க²மந்தி அத்தோ².

யஞ்சாஹந்தி ஏத்த² யந்தி யஸ்மா, யேன காரணேனாதி வுத்தம் ஹோதி, கிரியாபராமஸனம் வா ஏதம், தேன ‘‘அனுக்³க³ஹிதோ பஸம்ஸிதோ’’தி ஏத்த² அனுக்³க³ண்ஹனம் பஸம்ஸனஞ்ச பராமஸதி. ‘‘சீவரே ஸாதா⁴ரணபரிபோ⁴கே³னா’’தி ஏத்த² ‘‘அத்தனா ஸமஸமட்ட²பனேனா’’தி இத⁴ அத்தனா-ஸத்³த³ம் ஆனேத்வா சீவரே அத்தனா ஸாதா⁴ரணபரிபோ⁴கே³னாதி யோஜேதப்³ப³ம். யஸ்ஸ யேன ஹி ஸம்ப³ந்தோ⁴ தூ³ரட்ட²ம்பி ச தஸ்ஸ தந்தி அத² வா ப⁴க³வதா சீவரே ஸாதா⁴ரணபரிபோ⁴கே³ன ப⁴க³வதா அனுக்³க³ஹிதோதி யோஜனீயம், ஏதஸ்ஸாபி ஹி கரணனித்³தே³ஸஸ்ஸ ஸஹயோக³கத்துத்த²ஜோதகத்தஸம்ப⁴வதோ. யாவதே³தி யாவதே³வ, யத்தகம் காலம், யத்தகே வா ஸமாபத்திவிஹாரே, அபி⁴ஞ்ஞாவிஹாரே வா ஆகங்க²ந்தோ விஹராமி சேவ வோஹராமி ச, ததா² கஸ்ஸபோபீதி அத்தோ². இத³ஞ்ச நவானுபுப்³ப³விஹாரச²ளபி⁴ஞ்ஞபா⁴வஸாமஞ்ஞேன து²திமத்தம் வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ந ஹி ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ப⁴க³வா விய தே³வஸிகம் சதுவீஸதிகோடிஸதஸஹஸ்ஸஸங்க்²யா ஸமாபத்தியோ ஸமாபஜ்ஜதி, யமகபாடிஹாரியாதி³வஸேன வா அபி⁴ஞ்ஞாயோ வளஞ்ஜேதீதி. தேனேவாஹ – ‘‘நவானுபுப்³ப³விஹாரச²ளபி⁴ஞ்ஞாப்பபே⁴தே³’’தி. தஸ்ஸ கிமஞ்ஞம் ஆணண்யம் ப⁴விஸ்ஸதி, அஞ்ஞத்ர த⁴ம்மவினயஸங்கா³யனாதி அதி⁴ப்பாயோ. ‘‘நனு மம் ப⁴க³வா’’திஆதி³னா வுத்தமேவத்த²ம் உபமாவஸேன விபா⁴வேதி.

ததோ பரந்தி ததோ பி⁴க்கூ²னம் உஸ்ஸாஹஜனனதோ பரதோ. புரே அத⁴ம்மோ தி³ப்பதீதி அபினாம தி³ப்³ப³தி, யாவ அத⁴ம்மோ த⁴ம்மம் படிபா³ஹிதும் ஸமத்தோ² ஹோதி, ததோ புரேதரமேவாதி அத்தோ². ஆஸன்னே அனிச்சி²தே ஹி அயம் புரே-ஸத்³தோ³. தி³ப்பதீதி ச தி³ப்பிஸ்ஸதி. புரேஸத்³த³ஸன்னியோகே³ன ஹி அனாக³தத்தே² அயம் வத்தமானப்பயோகோ³, யதா² – ‘‘புரா வஸ்ஸதி தே³வோ’’தி.

‘‘ஸகலனவங்க³ஸத்து²ஸாஸனபரியத்தித⁴ரே…பே… ஏகூனபஞ்சஸதே பரிக்³க³ஹேஸீ’’தி ஏதேன ஸுக்க²விபஸ்ஸககீ²ணாஸவபரியந்தானம் யதா²வுத்தபுக்³க³லானம் ஸதிபி ஆக³மாதி⁴க³மஸப்³பா⁴வே ஸஹ படிஸம்பி⁴தா³ஹி பன தேவிஜ்ஜாதி³கு³ணயுத்தானம் ஆக³மாதி⁴க³மஸம்பத்தியா உக்கம்ஸக³தத்தா ஸங்கீ³தியா ப³ஹுபகாரதம் த³ஸ்ஸேதி. இத³ம் வுத்தம் ஸங்கீ³திக்க²ந்த⁴கே, (பாரா. 437) அபச்சக்க²ம் நாம நத்தி² பகு³ணப்பவத்திபா⁴வதோ, ஸமந்தபாஸாதி³காயம் பன ‘‘அஸம்முகா² படிக்³க³ஹிதம் நாம நத்தீ²’’தி (பாரா. அட்ட². பட²மமஹாஸங்கீ³திகதா²) வுத்தம், தம் ‘‘த்³வே ஸஹஸ்ஸானி பி⁴க்கு²தோ’’தி வுத்தம்பி ப⁴க³வதோ ஸந்திகே படிக்³க³ஹிதமேவாதி கத்வா வுத்தம். சதுராஸீதிஸஹஸ்ஸானீதி த⁴ம்மக்க²ந்தே⁴ ஸந்தா⁴யாஹ. பவத்தினோதி பகு³ணானி. ஆனந்த³த்தே²ரஸ்ஸ நவப்பாயாய பரிஸாய விப்³ப⁴மனேன மஹாகஸ்ஸபத்தே²ரோ ஏவமாஹ – ‘‘ந வாயம் குமாரகோ மத்தமஞ்ஞாஸீ’’தி. தத்த² மத்தந்தி பமாணம். ச²ந்தா³ ஆக³மனம் வியாதி பத³விபா⁴கோ³. ‘‘கிஞ்சாபி ஸேக்கோ²’’தி இத³ம் ந ஸேக்கா²னம் அக³திக³மனஸப்³பா⁴வேன வுத்தம், அஸேக்கா²னமேவ பன உச்சினிதத்தாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். பட²மமக்³கே³னேவ ஹி சத்தாரி அக³திக³மனானி பஹீயந்தீதி. ‘‘அப⁴ப்³போ³ ச²ந்தா³…பே… அக³திம் க³ந்து’’ந்தி ச த⁴ம்மஸங்கீ³தியா தஸ்ஸ யோக்³யபா⁴வத³ஸ்ஸனேன விஜ்ஜமானகு³ணகத²னம். பரியத்தோதி அதீ⁴தோ.

கா³வோ சரந்தி ஏத்தா²தி கோ³சரோ, கோ³சரோ விய கோ³சரோ, பி⁴க்கா²சரணட்டா²னம். விஸபா⁴க³புக்³க³லோ ஸுப⁴த்³த³ஸதி³ஸோ. ஸத்திபஞ்ஜரந்தி ஸத்திக²க்³கா³தி³ஹத்தே²ஹி புரிஸேஹி மல்லராஜூனம் ப⁴க³வதோ தா⁴துஆரக்க²கரணம் ஸந்தா⁴யாஹ. தம் பலிபோ³த⁴ம் சி²ந்தி³த்வா தம் கரணீயம் கரோதூதி ஸங்கா³ஹகேன சி²ந்தி³தப்³ப³ம் சி²ந்தி³த்வா ஏகந்தகரணீயம் கரோதூதி அத்தோ². மஹாஜனந்தி ப³ஹுஜனம். க³ந்த⁴குடிம் வந்தி³த்வா பரிபோ⁴க³சேதியபா⁴வதோதி அதி⁴ப்பாயோ. யதா² தந்தி யதா² அஞ்ஞோபி யதா²வுத்தஸபா⁴வோ, ஏவந்தி அத்தோ². ஸம்வேஜேஸீதி ‘‘நனு ப⁴க³வதா படிகச்சேவ அக்கா²தம் – ‘ஸப்³பே³ஹேவ பியேஹி மனாபேஹி நானாபா⁴வோ வினாபா⁴வோ’’’திஆதி³னா (தீ³. நி. 2.183; ஸம். நி. 5.379; அ. நி. 10.48; சூளவ. 437) ஸம்வேக³ம் ஜனேஸி. உஸ்ஸன்னதா⁴துகந்தி உபசிததோ³ஸம். பே⁴ஸஜ்ஜமத்தாதி அப்பகம் பே⁴ஸஜ்ஜம். அப்பத்தோ² ஹி அயம் மத்தா-ஸத்³தோ³, ‘‘மத்தாஸுக²பரிச்சாகோ³’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 290) விய. து³தியதி³வஸேதி தே³வதாய ஸம்வேஜிததி³வஸதோ, ஜேதவனவிஹாரம் பவிட்ட²தி³வஸதோ வா து³தியதி³வஸே. ஆணாவ சக்கம் ஆணாசக்கம்.

ஏதத³க்³க³ந்தி ஏஸோ அக்³கோ³. லிங்க³விபல்லாஸேன ஹி அயம் நித்³தே³ஸோ. யதி³த³ந்தி ச யோ அயம், யதி³த³ம் க²ந்த⁴பஞ்சகந்தி வா யோஜேதப்³ப³ம். ‘‘பட²மம் ஆவுஸோ உபாலி பாராஜிகம் கத்த² பஞ்ஞத்த’’ந்தி கஸ்மா வுத்தம், நனு தஸ்ஸ ஸங்கீ³தியா புரிமகாலே பட²மபா⁴வோ ந யுத்தோதி? நோ ந யுத்தோ, ப⁴க³வதா பஞ்ஞத்தானுக்கமேன பாதிமோக்கு²த்³தே³ஸானுக்கமேன ச பட²மபா⁴வஸ்ஸ ஸித்³த⁴த்தா. யேபு⁴ய்யேன ஹி தீணி பிடகானி ப⁴க³வதோ த⁴ரமானகாலே டி²தானுக்கமேனேவ ஸங்கீ³தானி, விஸேஸதோ வினயாபி⁴த⁴ம்மபிடகானீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ‘‘வத்து²ம்பி புச்சீ²’’திஆதி³ ‘கத்த² பஞ்ஞத்த’ந்திஆதி³னா த³ஸ்ஸிதேன ஸஹ தத³வஸிட்ட²ம்பி ஸங்க³ஹேத்வா த³ஸ்ஸனவஸேன வுத்தம். பட²மபாராஜிகேதி பட²மபாராஜிகபாளியம் (பாரா. 24), தேனேவாஹ – ‘‘ந ஹி ததா²க³தா ஏகப்³யஞ்ஜனம்பி நிரத்த²கம் வத³ந்தீ’’தி.

ஜாதகாதி³கே கு²த்³த³கனிகாயபரியாபன்னே, யேபு⁴ய்யேன ச த⁴ம்மனித்³தே³ஸபூ⁴தே தாதி³ஸே அபி⁴த⁴ம்மபிடகே ஸங்க³ண்ஹிதும் யுத்தம், ந பன தீ³க⁴னிகாயாதி³ப்பகாரே ஸுத்தந்தபிடகே, நாபி பஞ்ஞத்தினித்³தே³ஸபூ⁴தே வினயபிடகேதி தீ³க⁴பா⁴ணகா ‘‘ஜாதகாதீ³னம் அபி⁴த⁴ம்மபிடகே ஸங்க³ஹோ’’தி வத³ந்தி. சரியாபிடகபு³த்³த⁴வம்ஸானஞ்சேத்த² அக்³க³ஹணம், ஜாதகக³திகத்தா. மஜ்ஜி²மபா⁴ணகா பன ‘‘அட்டு²ப்பத்திவஸேன தே³ஸிதானம் ஜாதகாதீ³னம் யதா²னுலோமதே³ஸனாபா⁴வதோ தாதி³ஸே ஸுத்தந்தபிடகே ஸங்க³ஹோ யுத்தோ, ந பன ஸபா⁴வத⁴ம்மனித்³தே³ஸபூ⁴தே யதா²த⁴ம்மஸாஸனே அபி⁴த⁴ம்மபிடகே’’தி ஜாதகாதீ³னம் ஸுத்தந்தபிடகபரியாபன்னதம் கத²யந்தி. தத்த² ச யுத்தம் விசாரேத்வா க³ஹேதப்³ப³ம்.

ஏவம் நிமித்தபயோஜனகாலதே³ஸகாரககரணப்பகாரேஹி பட²மம் ஸங்கீ³திம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி தத்த² வவத்தா²பிதஸித்³தே⁴ஸு த⁴ம்மவினயேஸு நானப்பகாரகோஸல்லத்த²ம் ஏகவிதா⁴தி³பே⁴தே³ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏவமேத’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² விமுத்திரஸந்தி விமுத்திகு³ணம், விமுத்திஸம்பத்திகம் வா, அக்³க³ப²லனிப்பா²த³னதோ, விமுத்திகிச்சம் வா, கிலேஸானம் அச்சந்தம் விமுத்திஸம்பாத³னதோ. கேசி பன ‘‘விமுத்திஅஸ்ஸாத³’’ந்தி வத³ந்தி.

கிஞ்சாபி அவிஸேஸேன ஸப்³ப³ம்பி பு³த்³த⁴வசனம் கிலேஸவினயனேன வினயோ, யதா²னுஸிட்ட²ம் படிபஜ்ஜமானே அபாயபதனாதி³தோ தா⁴ரணேன த⁴ம்மோ, இதா⁴தி⁴ப்பேதே பன த⁴ம்மவினயே நித்³தா⁴ரேதும் ‘‘தத்த² வினயபிடக’’ந்திஆதி³மாஹ. அவஸேஸம் பு³த்³த⁴வசனம் த⁴ம்மோ, க²ந்தா⁴தி³வஸேன ஸபா⁴வத⁴ம்மதே³ஸனாபா³ஹுல்லதோ. அத² வா யதி³பி த⁴ம்மோயேவ வினயோபி, பரியத்தியாதி³பா⁴வதோ, வினயஸத்³த³ஸன்னிதா⁴னே பன பி⁴ன்னாதி⁴கரணபா⁴வேன பயுத்தோ த⁴ம்ம-ஸத்³தோ³ வினயதந்திவிது⁴ரம் தந்திம் தீ³பேதி யதா² ‘‘புஞ்ஞஞாணஸம்பா⁴ரா, கோ³ப³லிப³த்³த⁴’’ந்தி ச.

‘‘அனேகஜாதிஸம்ஸார’’ந்தி அயம் கா³தா² ப⁴க³வதா அத்தனோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞாணபத³ட்டா²னம் அரஹத்தப்பத்திம் பச்சவேக்க²ந்தேன ஏகூனவீஸதிமஸ்ஸ பச்சவேக்க²ணஞாணஸ்ஸ அனந்தரம் பா⁴ஸிதா. தேனாஹ ‘‘இத³ம் பட²மபு³த்³த⁴வசன’’ந்தி. இத³ம் கிர ஸப்³ப³பு³த்³தே⁴ஹி அவிஜஹிதம் உதா³னம். அயமஸ்ஸ ஸங்கே²பத்தோ² – அஹம் இமஸ்ஸ அத்தபா⁴வகே³ஹஸ்ஸ காரகம் தண்ஹாவட்³ட⁴கிம் க³வேஸந்தோ யேன ஞாணேன தம் த³ட்டு²ம் ஸக்கா, தஸ்ஸ போ³தி⁴ஞாணஸ்ஸத்தா²ய தீ³பங்கரபாத³மூலே கதாபி⁴னீஹாரோ ஏத்தகம் காலம் அனேகஜாதிஸம்ஸாரம் அனேகஜாதிஸதஸஹஸ்ஸஸங்க்²யம் ஸம்ஸாரவட்டம் அனிப்³பி³ஸம் தம் ஞாணம் அவிந்த³ந்தோ அலப⁴ந்தோயேவ ஸந்தா⁴விஸ்ஸம் ஸம்ஸரிம். யஸ்மா ஜராவ்யாதி⁴மரணமிஸ்ஸதாய ஜாதி நாமேஸா புனப்புனம் உபக³ந்தும் து³க்கா², ந ச ஸா தஸ்மிம் அதி³ட்டே² நிவத்ததி, தஸ்மா தம் க³வேஸந்தோ ஸந்தா⁴விஸ்ஸந்தி அத்தோ². தி³ட்டோ²ஸீதி இதா³னி மயா ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞாணம் படிவிஜ்ஜ²ந்தேன தி³ட்டோ² அஸி. புன கே³ஹந்தி புன இமம் அத்தபா⁴வஸங்கா²தம் மம கே³ஹம். ந காஹஸி ந கரிஸ்ஸஸி. தவ ஸப்³பா³ அவஸேஸாகிலேஸபா²ஸுகா மயா ப⁴க்³கா³. இமஸ்ஸ தயா கதஸ்ஸ அத்தபா⁴வகே³ஹஸ்ஸ கூடம் அவிஜ்ஜாஸங்கா²தம் கண்ணிகமண்ட³லம் விஸங்க²தம் வித்³த⁴ம்ஸிதம். விஸங்கா²ரம் நிப்³பா³னம் ஆரம்மணகரணவஸேன க³தம் அனுபவிட்ட²ம் இதா³னி மம சித்தம், அஹஞ்ச தண்ஹானம் க²யஸங்கா²தம் அரஹத்தமக்³க³ம் அஜ்ஜ²கா³ அதி⁴க³தோ பத்தோஸ்மீதி. அயம் மனஸா பவத்திதத⁴ம்மானமாதி³. ‘‘யதா³ ஹவே பாதுப⁴வந்தி த⁴ம்மா’’தி (உதா³. 1, 2, 3) அயம் பன வாசாய பவத்திதத⁴ம்மானம் ஆதீ³தி வத³ந்தி. அந்தோஜப்பனவஸேன கிர ப⁴க³வா ‘‘அனேகஜாதிஸம்ஸார’’ந்திஆதி³மாஹ (த⁴. ப. 153). ‘‘பாடிபத³தி³வஸே’’தி இத³ம் ‘‘ஸப்³ப³ஞ்ஞுபா⁴வப்பத்தஸ்ஸா’’தி ந ஏதேன ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம், ‘‘பச்சவேக்க²ந்தஸ்ஸ உப்பன்னா’’தி ஏதேன பன ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம். விஸாக²புண்ணமாயமேவ ஹி ப⁴க³வா பச்சூஸஸமயே ஸப்³ப³ஞ்ஞுதம் பத்தோதி.

வயத⁴ம்மாதி அனிச்சலக்க²ணமுகே²ன து³க்கா²னத்தலக்க²ணம்பி ஸங்கா²ரானம் விபா⁴வேதி ‘‘யத³னிச்சம் தம் து³க்க²ம், யம் து³க்க²ம் தத³னத்தா’’தி (ஸம். நி. 3.15; படி. ம. 2.10) வசனதோ. லக்க²ணத்தயவிபா⁴வனனயேனேவ ச ததா³ரம்மணம் விபஸ்ஸனம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஸப்³ப³தித்தி²யானம் அவிஸயபூ⁴தம் பு³த்³தா⁴வேணிகம் சதுஸச்சகம்மட்டா²னாதி⁴ட்டா²னம் அவிபரீதம் நிப்³பா³னகா³மினிப்படிபத³ம் பகாஸேதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். இதா³னி தத்த² ஸம்மாபடிபத்தியம் நியோஜேதி ‘‘அப்பமாதே³ன ஸம்பாதே³தா²’’தி. அத² வா ‘‘வயத⁴ம்மா ஸங்கா²ரா’’தி ஏதேன ஸங்கே²பேன ஸம்வேஜேத்வா ‘‘அப்பமாதே³ன ஸம்பாதே³தா²’’தி ஸங்கே²பேனேவ நிரவஸேஸம் ஸம்மாபடிபத்திம் த³ஸ்ஸேதி. அப்பமாத³பத³ஞ்ஹி ஸிக்கா²த்தயஸங்க³ஹிதம் கேவலபரிபுண்ணம் ஸாஸனம் பரியாதி³யித்வா திட்ட²தீதி.

பட²மஸங்கீ³தியம் அஸங்கீ³தம் ஸங்கீ³திக்க²ந்த⁴ககதா²வத்து²ப்பகரணாதி³. கேசி பன ‘‘ஸுப⁴ஸுத்தம்பி (தீ³. நி. 1.444) பட²மஸங்கீ³தியம் அஸங்கீ³த’’ந்தி வத³ந்தி, தம் பன ந யுஜ்ஜதி. பட²மஸங்கீ³திதோ புரேதரமேவ ஹி ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன ஜேதவனே விஹரந்தேன ஸுப⁴ஸ்ஸ மாணவஸ்ஸ பா⁴ஸிதந்தி.

த³ள்ஹிகம்மஸிதி²லீகரணப்பயோஜனா யதா²க்கமம் பகதிஸாவஜ்ஜபண்ணத்திஸாவஜ்ஜேஸு ஸிக்கா²பதே³ஸு. தேனாதி விவித⁴னயத்தாதி³னா. ஏதந்தி விவித⁴விஸேஸனயத்தாதி கா³தா²வசனம். ஏதஸ்ஸாதி வினயஸ்ஸ.

அத்தத்த²பரத்தா²தி³பே⁴தே³தி யோ தம் ஸுத்தம் ஸஜ்ஜா²யதி, ஸுணாதி, வாசேதி, சிந்தேதி, தே³ஸேதி ச, ஸுத்தேன ஸங்க³ஹிதோ ஸீலாதி³அத்தோ² தஸ்ஸாபி ஹோதி, தேன பரஸ்ஸ ஸாதே⁴தப்³ப³தோ பரஸ்ஸாபி ஹோதீதி, தது³ப⁴யம் தம் ஸுத்தம் ஸூசேதி தீ³பேதி. ததா² தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகம் லோகியலோகுத்தரஞ்சாதி ஏவமாதி³பே⁴தே³ அத்தே² ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஸங்க³ண்ஹாதி. அத்த²-ஸத்³தோ³ சாயம் ஹிதபரியாயவசனம், ந பா⁴ஸிதத்த²வசனம், யதி³ ஸியா, ஸுத்தம் அத்தனோபி பா⁴ஸிதத்த²ம் ஸூசேதி, பரஸ்ஸாபீதி அயமத்தோ² வுத்தோ ஸியா. ஸுத்தேன ச யோ அத்தோ² பகாஸிதோ ஸோ தஸ்ஸேவ ஹோதீதி, ந தேன பரத்தோ² ஸூசிதோ ஹோதி, தேன ஸூசேதப்³ப³ஸ்ஸ பரத்த²ஸ்ஸ நிவத்தேதப்³ப³ஸ்ஸ அபா⁴வா அத்த²க³ஹணஞ்ச ந கத்தப்³ப³ம். அத்தத்த²பரத்த²வினிம்முத்தஸ்ஸ பா⁴ஸிதத்த²ஸ்ஸ அபா⁴வா ஆதி³க்³க³ஹணஞ்ச ந கத்தப்³ப³ம். தஸ்மா யதா²வுத்தஸ்ஸ ஹிதபரியாயஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ஸுத்தே அஸம்ப⁴வதோ ஸுத்ததா⁴ரஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ வஸேன அத்தத்த²பரத்தா² வுத்தா.

அத² வா ஸுத்தம் அனபேக்கி²த்வா யே அத்தத்தா²த³யோ அத்த²ப்பபே⁴தா³ வுத்தா ‘‘ந ஹஞ்ஞத³த்த²த்தி²பஸம்ஸலாபா⁴’’தி ஏதஸ்ஸ பத³ஸ்ஸ நித்³தே³ஸே (மஹானி. 63; சூளனி. 85) ‘‘அத்தத்தோ², பரத்தோ², உப⁴யத்தோ², தி³ட்ட²த⁴ம்மிகோ அத்தோ², ஸம்பராயிகோ அத்தோ², உத்தானோ அத்தோ², க³ம்பீ⁴ரோ அத்தோ², கூ³ள்ஹோ அத்தோ², படிச்ச²ன்னோ அத்தோ², நேய்யோ அத்தோ², நீதோ அத்தோ², அனவஜ்ஜோ அத்தோ², நிக்கிலேஸோ அத்தோ², வோதா³னோ அத்தோ², பரமத்தோ²’’தி தே ஸுத்தம் ஸூசேதீதி அத்தோ². இமஸ்மிம் அத்த²விகப்பே அத்த²-ஸத்³தோ³ பா⁴ஸிதத்த²பரியாயோபி ஹோதி. ஏத்த² ஹி புரிமகா பஞ்ச அத்த²ப்பபே⁴தா³ ஹிதபரியாயா, ததோ பரே ச² பா⁴ஸிதத்த²பே⁴தா³, பச்சி²மகா பன உப⁴யஸபா⁴வா. தத்த² து³ரதி⁴க³மதாய விபா⁴வனே அலத்³த⁴கா³தோ⁴ க³ம்பீ⁴ரோ. ந விவடோ கூ³ள்ஹோ. மூலுத³காத³யோ விய பம்ஸுனா அக்க²ரஸன்னிவேஸாதி³னா திரோஹிதோ படிச்ச²ன்னோ. நித்³தா⁴ரேத்வா ஞாபேதப்³போ³ நேய்யோ. யதா²ருதவஸேன வேதி³தப்³போ³ நீதோ. அனவஜ்ஜனிக்கிலேஸவோதா³னா பரியாயவஸேன வுத்தா, குஸலவிபாககிரியாத⁴ம்மவஸேன வா. பரமத்தோ² நிப்³பா³னம், த⁴ம்மானம் அவிபரீதஸபா⁴வோ ஏவ வா. அத² வா ‘‘அத்தனா ச அப்பிச்சோ² ஹோதீ’’தி அத்தத்த²ம், ‘‘அப்பிச்சா²கத²ஞ்ச பரேஸம் கத்தா ஹோதீ’’தி பரத்த²ம் ஸூசேதி. ஏவம் ‘‘அத்தனா ச பாணாதிபாதா படிவிரதோ ஹோதீ’’திஆதி³ (அ. நி. 4.99, 265) ஸுத்தானி யோஜேதப்³பா³னி. வினயாபி⁴த⁴ம்மேஹி ச விஸேஸேத்வா ஸுத்த-ஸத்³த³ஸ்ஸ அத்தோ² வத்தப்³போ³. தஸ்மா வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயவஸப்பவத்தாய தே³ஸனாய அத்தஹிதபரஹிததாதீ³னி ஸாதிஸயம் பகாஸிதானி ஹோதி தப்பரபா⁴வதோ, ந ஆணாத⁴ம்மஸபா⁴வவஸப்பவத்தாயாதி இத³மேவ ச ‘‘அத்தா²னம் ஸூசனதோ ஸுத்த’’ந்தி வுத்தம்.

ஸுத்தே ச ஆணாத⁴ம்மஸபா⁴வா ச வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயம் அனுவத்தந்தி, ந வினயாபி⁴த⁴ம்மேஸு விய வேனேய்யஜ்ஜா²ஸயோ ஆணாத⁴ம்மஸபா⁴வே. தஸ்மா வேனேய்யானம் ஏகந்தஹிதபடிலாப⁴ஸம்வத்தனிகா ஸுத்தந்ததே³ஸனா ஹோதீதி ‘‘ஸுவுத்தா சேத்தா²’’திஆதி³ வுத்தம். பஸவதீதி ப²லதி. ‘‘ஸுத்தாணா’’தி ஏதஸ்ஸ அத்த²ம் பகாஸேதும் ‘‘ஸுட்டு² ச நே தாயதீ’’தி வுத்தம். அத்தத்தா²தி³விதா⁴னேஸு ச ஸுத்தஸ்ஸ பமாணபா⁴வோ, அத்தத்தா²தீ³னஞ்ச ஸங்கா³ஹகத்தம் யோஜேதப்³ப³ம் தத³த்த²ப்பகாஸனபதா⁴னத்தா ஸுத்தஸ்ஸ. வினயாபி⁴த⁴ம்மேஹி விஸேஸனஞ்ச யோஜேதப்³ப³ம். ஏதந்தி ‘‘அத்தா²னம் ஸூசனதோ’’திஆதி³கம் அத்த²வசனம். ஏதஸ்ஸாதி ஸுத்தஸ்ஸ.

அபி⁴க்கமந்தீதி ஏத்த² அபி⁴-ஸத்³தோ³ கமனகிரியாய வுத்³தி⁴பா⁴வம் அதிரேகதம் தீ³பேதி, அபி⁴ஞ்ஞாதா அபி⁴லக்கி²தாதி ஏத்த² ஞாணலக்க²ணகிரியானம் ஸுபாகடதாவிஸேஸம், அபி⁴க்கந்தேனாதி ஏத்த² கந்தியா அதி⁴கத்தம் விஸிட்ட²தந்தி யுத்தம் கிரியாவிஸேஸகத்தா உபஸக்³க³ஸ்ஸ. அபி⁴ராஜா அபி⁴வினயேதி பன பூஜிதபரிச்சி²ன்னேஸு ராஜவினயேஸு அபி⁴-ஸத்³தோ³ பவத்ததீதி கத²மேதம் யுஜ்ஜேய்யாதி? பூஜனபரிச்சே²த³னகிரியாதீ³பனதோ, தாஹி ச கிரியாஹி ராஜவினயானம் யுத்தத்தா. ஏத்த² ஹி அதிமாலாதீ³ஸு அதி-ஸத்³தோ³ விய, அபி⁴-ஸத்³தோ³ யதா² ஸஹ ஸாத⁴னேன கிரியம் வத³தீதி அபி⁴ராஜஅபி⁴வினய-ஸத்³தா³ ஸித்³தா⁴, ஏவம் அபி⁴த⁴ம்மஸத்³தே³ அபி⁴-ஸத்³தோ³ ஸஹ ஸாத⁴னேன வுட்³டி⁴யாதி³கிரியம் தீ³பேதீதி அயமத்தோ² த³ஸ்ஸிதோதி த³ட்ட²ப்³போ³.

பா⁴வனாப²ரணவுட்³டீ⁴ஹி வுட்³டி⁴மந்தோபி த⁴ம்மா வுத்தா. ஆரம்மணாதீ³ஹீதி ஆரம்மணஸம்பயுத்தகம்மத்³வாரபடிபதா³தீ³ஹி. அவிஸிட்ட²ந்தி அஞ்ஞமஞ்ஞவிஸிட்டே²ஸு வினயஸுத்தாபி⁴த⁴ம்மேஸு அவிஸிட்ட²ம் ஸமானம். தம் பிடகஸத்³த³ந்தி அத்தோ². யதா²வுத்தேனாதி ‘‘ஏவம் து³வித⁴த்தே²னா’’திஆதி³னா வுத்தப்பகாரேன.

கதே²தப்³பா³னம் அத்தா²னம் தே³ஸகாயத்தேன ஆணாதி³விதி⁴னா அதிஸஜ்ஜனம் பபோ³த⁴னம் தே³ஸனா. ஸாஸிதப்³ப³புக்³க³லக³தேன யதா²பராதா⁴தி³ஸாஸிதப்³ப³பா⁴வேன அனுஸாஸனம் வினயனம் ஸாஸனம். கதே²தப்³ப³ஸ்ஸ ஸம்வராஸம்வராதி³னோ அத்த²ஸ்ஸ கத²னம் வசனபடிப³த்³த⁴தாகரணம் கதா². கதீ²யதி வா ஏத்தா²தி கதா². ஸம்வராஸம்வரஸ்ஸ கதா² ஸம்வராஸம்வரகதா². ஏஸ நயோ இதரேஸுபி. பே⁴த³-ஸத்³தோ³ விஸும் விஸும் யோஜேதப்³போ³ ‘‘தே³ஸனாபே⁴த³ம் ஸாஸனபே⁴த³ம் கதா²பே⁴த³ஞ்ச யதா²ரஹம் பரிதீ³பயே’’தி. பே⁴த³ந்தி ச நானத்தந்தி அத்தோ². ஸிக்கா² ச பஹானானி ச க³ம்பீ⁴ரபா⁴வோ ச ஸிக்கா²ப்பஹானக³ம்பீ⁴ரபா⁴வம், தஞ்ச பரிதீ³பயே. ஏத்த² யதா²தி உபாரம்ப⁴னிஸ்ஸரணத⁴ம்மகோஸரக்க²ணஹேதுபரியாபுணனம் ஸுப்படிபத்தி து³ப்படிபத்தீதி ஏதேஹி பகாரேஹி. ஆணம் பணேதும் அரஹதீதி ஆணாரஹோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴த்தா. வோஹாரபரமத்தா²னம்பி ஸப்³பா⁴வதோ ஆஹ ஆணாபா³ஹுல்லதோதி. இதோ பரேஸுபி ஏஸேவ நயோ. பசுராபராதா⁴ ஸேய்யஸகாத³யோ. அஜ்ஜா²ஸயோ ஆஸயோவ அத்த²தோ தி³ட்டி², ஞாணஞ்ச. வுத்தஞ்சேதம் –

‘‘ஸஸ்ஸதுச்சே²த³தி³ட்டி² ச, க²ந்தி சேவானுலோமிகே;

யதா²பூ⁴தஞ்ச யம் ஞாணம், ஏதம் ஆஸயஸத்³தி³த’’ந்தி. (விஸுத்³தி⁴. டீ. 1.136);

அனுஸயா காமராக³ப⁴வராக³தி³ட்டி²படிக⁴விசிகிச்சா²மானாவிஜ்ஜாவஸேன ஸத்த அனாக³தா கிலேஸா, அதீதா பச்சுப்பன்னா ச ததே²வ வுச்சந்தி. ந ஹி காலபே⁴தே³ன த⁴ம்மானம் ஸபா⁴வபே⁴தோ³ அத்தீ²தி. சரியாதி ச² மூலசரியா, அந்தரபே⁴தே³ன அனேகவிதா⁴, ஸம்ஸக்³க³வஸேன தேஸட்டி² ஹோந்தி. தே பன அம்ஹேஹி அஸம்மோஹந்தரதா⁴னஸுத்தடீகாயம் விபா⁴க³தோ த³ஸ்ஸிதா, அத்தி²கேஹி ததோ க³ஹேதப்³பா³. அத² வா சரியாதி சரிதம், தம் ஸுசரிதது³ச்சரிதவஸேன து³வித⁴ம். அதி⁴முத்தி நாம ஸத்தானம் புப்³ப³பரிசயவஸேன அபி⁴ருசி, ஸா து³விதா⁴ ஹீனபணீதபே⁴தே³ன. க⁴னவினிப்³போ⁴கா³பா⁴வதோ தி³ட்டி²மானதண்ஹாவஸேன ‘‘அஹம் மமா’’தி ஸஞ்ஞினோ. மஹந்தோ ஸம்வரோ அஸம்வரோ. பு³த்³தி⁴அத்தோ² ஹி அய’மகாரோ யதா² ‘‘அஸேக்கா² த⁴ம்மா’’தி (த⁴. ஸ. 11).

தீஸுபி சேதேஸு ஏதே த⁴ம்மத்த²தே³ஸனா படிவேதா⁴தி ஏத்த² தந்திஅத்தோ² தந்திதே³ஸனா தந்திஅத்த²படிவேதோ⁴ ச தந்திவிஸயா ஹோந்தீதி வினயபிடகாதீ³னம் அத்த²தே³ஸனாபடிவேதா⁴தா⁴ரபா⁴வோ யுத்தோ, பிடகானி பன தந்தி யேவாதி தேஸம் த⁴ம்மாதா⁴ரபா⁴வோ கத²ம் யுஜ்ஜேய்யாதி? தந்திஸமுதா³யஸ்ஸ அவயவதந்தியா ஆதா⁴ரபா⁴வதோ. அவயவஸ்ஸ ஹி ஸமுதா³யோ ஆதா⁴ரபா⁴வேன வுச்சதி, யதா² – ‘‘ருக்கே² ஸாகா²’’தி. த⁴ம்மாதீ³னஞ்ச து³க்கோ²கா³ஹபா⁴வதோ தேஹி வினயாத³யோ க³ம்பீ⁴ராதி வினயாதீ³னஞ்ச சதுப்³பி³தோ⁴ க³ம்பீ⁴ரபா⁴வோ வுத்தோ. தஸ்மா த⁴ம்மாத³யோ ஏவ து³க்கோ²கா³ஹத்தா க³ம்பீ⁴ரா, ந வினயாத³யோதி ந சோதே³தப்³ப³மேதம் ஸமுகே²ன, விஸயவிஸயீமுகே²ன ச வினயாதீ³னம்யேவ க³ம்பீ⁴ரபா⁴வஸ்ஸ வுத்தத்தா. த⁴ம்மோ ஹி வினயாத³யோ, தேஸம் விஸயோ அத்தோ², த⁴ம்மத்த²விஸயா ச தே³ஸனாபடிவேதோ⁴தி. தத்த² படிவேத⁴ஸ்ஸ து³க்கரபா⁴வதோ த⁴ம்மத்தா²னம், தே³ஸனாஞாணஸ்ஸ து³க்கரபா⁴வதோ தே³ஸனாய ச து³க்கோ²கா³ஹபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³, படிவேத⁴ஸ்ஸ பன உப்பாதே³தும் அஸக்குணேய்யத்தா, தப்³பி³ஸயஞாணுப்பத்தியா ச து³க்கரபா⁴வதோ து³க்கோ²கா³ஹதா வேதி³தப்³பா³.

‘‘ஹேதும்ஹி ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³’’தி ஏதேன வசனேன த⁴ம்மஸ்ஸ ஹேதுபா⁴வோ கத²ம் ஞாதப்³போ³தி? ‘‘த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³’’தி ஏதஸ்ஸ ஸமாஸபத³ஸ்ஸ அவயவபத³த்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தேன ‘‘ஹேதும்ஹி ஞாண’’ந்தி வுத்தத்தா. ‘‘த⁴ம்மே படிஸம்பி⁴தா³’’தி ஏத்த² ஹி ‘‘த⁴ம்மே’’தி ஏதஸ்ஸ அத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தேன ‘‘ஹேதும்ஹீ’’தி வுத்தம், ‘‘படிஸம்பி⁴தா³’’தி ஏதஸ்ஸ ச அத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தேன ‘‘ஞாண’’ந்தி. தஸ்மா ஹேதுத⁴ம்ம-ஸத்³தா³ ஏகத்தா², ஞாணபடிஸம்பி⁴தா³-ஸத்³தா³ சாதி இமமத்த²ம் வத³ந்தேன ஸாதி⁴தோ த⁴ம்மஸ்ஸ ஹேதுபா⁴வோ, அத்த²ஸ்ஸ ஹேதுப²லபா⁴வோ ச ஏவமேவ த³ட்ட²ப்³போ³.

யதா²த⁴ம்மந்தி சேத்த² த⁴ம்ம-ஸத்³தோ³ ஹேதும் ஹேதுப²லஞ்ச ஸப்³ப³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ஸபா⁴வவாசகோ ஹேஸ, ந பரியத்திஹேதுபா⁴வவாசகோ, தஸ்மா யதா²த⁴ம்மந்தி யோ யோ அவிஜ்ஜாஸங்கா²ராதி³த⁴ம்மோ, தஸ்மிம் தஸ்மிந்தி அத்தோ². த⁴ம்மானுரூபம் வா யதா²த⁴ம்மம். தே³ஸனாபி ஹி படிவேதோ⁴ விய அவிபரீதஸவிஸயவிபா⁴வனதோ த⁴ம்மானுரூபம் பவத்ததி, யதோ ‘அவிபரீதாபி⁴லாபோ’தி வுச்சதி. த⁴ம்மாபி⁴லாபோதி அத்த²ப்³யஞ்ஜனகோ அவிபரீதாபி⁴லாபோ, ஏதேன ‘‘தத்ர த⁴ம்மனிருத்தாபி⁴லாபே ஞாணம் நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³’’தி (விப⁴. 718) ஏத்த² வுத்தம் ஸபா⁴வத⁴ம்மனிருத்திம் த³ஸ்ஸேதி, ஸத்³த³ஸபா⁴வத்தா தே³ஸனாய. ததா² ஹி நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³ய பரித்தாரம்மணாதி³பா⁴வோ படிஸம்பி⁴தா³விப⁴ங்க³பாளியம் (விப⁴. 749) வுத்தோ. அட்ட²கதா²யஞ்ச ‘‘தம் ஸபா⁴வனிருத்திம் ஸத்³த³ம் ஆரம்மணம் கத்வா’’திஆதி³னா (விப⁴. அட்ட². 642) ஸத்³தா³ரம்மணதா த³ஸ்ஸிதா. ‘‘இமஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ அயம் ஸத்³தோ³ வாசகோ’’தி வசனவசனீயே வவத்த²பேத்வா தம்தம்வசனீய விபா⁴வனவஸேன பவத்திதோ ஹி ஸத்³தோ³ தே³ஸனாதி. ‘‘அனுலோமாதி³வஸேன வா கத²ன’’ந்தி ஏதேன தஸ்ஸா த⁴ம்மனிருத்தியா அபி⁴லாபம் கத²னம் தஸ்ஸ வசனஸ்ஸ பவத்தனம் த³ஸ்ஸேதி. ‘‘அதி⁴ப்பாயோ’’தி ஏதேன ‘‘தே³ஸனாதி பஞ்ஞத்தீ’’தி ஏதம் வசனம் த⁴ம்மனிருத்தாபி⁴லாபம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ந தப்³பி³னிமுத்தம் பஞ்ஞத்திம் ஸந்தா⁴யாதி த³ஸ்ஸேதி.

நனு ச ‘‘த⁴ம்மோ தந்தீ’’தி இமஸ்மிம் பக்கே² த⁴ம்மஸ்ஸ ஸத்³த³ஸபா⁴வத்தா த⁴ம்மதே³ஸனானம் விஸேஸோ ந ஸியாதி? ந, தேஸம் தேஸம் அத்தா²னம் போ³த⁴கபா⁴வேன ஞாதோ, உக்³க³ஹணாதி³வஸேன ச புப்³பே³ வவத்தா²பிதோ ஸத்³த³ப்பப³ந்தோ⁴ த⁴ம்மோ, பச்சா² பரேஸம் அவபோ³த⁴னத்த²ம் பவத்திதோ தத³த்த²ப்பகாஸகோ ஸத்³தோ³ தே³ஸனாதி. அத² வா யதா²வுத்தஸத்³த³ஸமுட்டா²பகோ சித்துப்பாதோ³ தே³ஸனா, முஸாவாதா³த³யோ விய. ‘‘வசனஸ்ஸ பவத்தன’’ந்தி ச யதா²வுத்தசித்துப்பாத³வஸேன யுஜ்ஜதி. ஸோ ஹி வசனம் பவத்தேதி, தஞ்ச தேன பவத்தீயதி தே³ஸீயதி. ‘‘ஸோ ச லோகியலோகுத்தரோ’’தி ஏவம் வுத்தம் அபி⁴ஸமயம் யேன பகாரேன அபி⁴ஸமேதி, யம் அபி⁴ஸமேதி, யோ ச தஸ்ஸ ஸபா⁴வோ, தேஹி பாகடம் காதும் ‘‘விஸயதோ அஸம்மோஹதோ ச அத்தா²னுரூபம் த⁴ம்மேஸூ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ஹி விஸயதோ அத்தா²தி³அனுரூபம் த⁴ம்மாதீ³ஸு அவபோ³தோ⁴ அவிஜ்ஜாதி³த⁴ம்மஸங்கா²ராதி³அத்த²தது³ப⁴யபஞ்ஞாபனாரம்மணோ லோகியோ அபி⁴ஸமயோ, அஸம்மோஹதோ அத்தா²தி³அனுரூபம் த⁴ம்மாதீ³ஸு அவபோ³தோ⁴ நிப்³பா³னாரம்மணோ மக்³க³ஸம்பயுத்தோ யதா²வுத்தத⁴ம்மத்த²பஞ்ஞத்தீஸு ஸம்மோஹவித்³த⁴ம்ஸனோ லோகுத்தரோ அபி⁴ஸமயோதி. அபி⁴ஸமயதோ அஞ்ஞம்பி படிவேத⁴த்த²ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தேஸம் தேஸம் வா’’திஆதி³மாஹ. ‘படிவேத⁴னம் படிவேதோ⁴’தி இமினா ஹி வசனத்தே²ன அபி⁴ஸமயோ, ‘படிவிஜ்ஜீ²யதீதி படிவேதோ⁴’தி இமினா தம்தம்ரூபாதி³த⁴ம்மானம் அவிபரீதஸபா⁴வோ ச ‘‘படிவேதோ⁴’’தி வுச்சதீதி.

யதா²வுத்தேஹி த⁴ம்மாதீ³ஹி பிடகானம் க³ம்பீ⁴ரபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இதா³னி யஸ்மா ஏதேஸு பிடகேஸூ’’திஆதி³மாஹ. யோ சேத்தா²தி ஏதேஸு தம்தம்பிடகக³தேஸு த⁴ம்மாதீ³ஸு யோ படிவேதோ⁴, ஏதேஸு ச பிடகேஸு தேஸம் தேஸம் த⁴ம்மானம் யோ அவிபரீதஸபா⁴வோதி யோஜேதப்³ப³ம். து³க்கோ²கா³ஹதா ச அவிஜ்ஜாஸங்கா²ராதீ³னம் த⁴ம்மத்தா²னம் து³ப்படிவிஜ்ஜ²தாய, தேஸம் பஞ்ஞாபனஸ்ஸ து³க்கரபா⁴வதோ தம்தே³ஸனாய, படிவேத⁴னஸங்கா²தஸ்ஸ படிவேத⁴ஸ்ஸ உப்பாத³னவிஸயிகரணானம் அஸக்குணேய்யத்தா, அவிபரீதஸபா⁴வஸங்கா²தஸ்ஸ படிவேத⁴ஸ்ஸ து³விஞ்ஞேய்யதாய ஏவ வேதி³தப்³பா³.

யந்தி யம் பரியத்திது³க்³க³ஹணம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். அத்த²ந்தி பா⁴ஸிதத்த²ம், பயோஜனத்த²ஞ்ச. ந உபபரிக்க²ந்தீதி ந விசாரேந்தி. ந நிஜ்ஜா²னம் க²மந்தீதி நிஜ்ஜா²னபஞ்ஞம் நக்க²மந்தி, நிஜ்ஜா²யித்வா பஞ்ஞாய தி³ஸ்வா ரோசேத்வா க³ஹேதப்³பா³ ந ஹோந்தீதி அதி⁴ப்பாயோ. இதீதி ஏவம் ஏதாய பரியத்தியா. வாத³ப்பமோக்கா²னிஸம்ஸா அத்தனோ உபரி பரேஹி ஆரோபிதவாத³ஸ்ஸ நிக்³க³ஹஸ்ஸ பமோக்க²ப்பயோஜனா ஹுத்வா த⁴ம்மம் பரியாபுணந்தி, வாத³ப்பமோக்கா² வா நிந்தா³பமோக்கா². யஸ்ஸ சத்தா²யாதி யஸ்ஸ ச ஸீலாதி³பூரணஸ்ஸ அனுபாதா³விமோக்க²ஸ்ஸ வா அத்தா²ய த⁴ம்மம் பரியாபுணந்தி ஞாயேன பரியாபுணந்தீதி அதி⁴ப்பாயோ. அஸ்ஸாதி அஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ. நானுபோ⁴ந்தீதி ந விந்த³ந்தி. தேஸம் தே த⁴ம்மா து³க்³க³ஹிதத்தா உபாரம்ப⁴மானத³ப்³ப³மக்க²பலாஸாதி³ஹேதுபா⁴வேன தீ³க⁴ரத்தம் அஹிதாய து³க்கா²ய ஸம்வத்தந்தி. ப⁴ண்டா³கா³ரே நியுத்தோ ப⁴ண்டா³கா³ரிகோ, ப⁴ண்டா³கா³ரிகோ விய ப⁴ண்டா³கா³ரிகோ, த⁴ம்மரதனானுபாலகோ. அஞ்ஞத்த²ம் அனபேக்கி²த்வா ப⁴ண்டா³கா³ரிகஸ்ஸேவ ஸதோ பரியத்தி ப⁴ண்டா³கா³ரிகபரியத்தி.

‘‘தாஸம்யேவா’’தி அவதா⁴ரணம் பாபுணிதப்³பா³னம் ச²ளபி⁴ஞ்ஞாசதுப்படிஸம்பி⁴தா³தீ³னம் வினயே பபே⁴த³வசனாபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். வேரஞ்ஜகண்டே³ (பாரா. 12) ஹி திஸ்ஸோ விஜ்ஜாவ விப⁴த்தா. து³தியே பன ‘‘தாஸம்யேவா’’தி அவதா⁴ரணம் சதஸ்ஸோ படிஸம்பி⁴தா³ அபேக்கி²த்வா கதம், ந திஸ்ஸோ விஜ்ஜா. தா ஹி ச²ஸு அபி⁴ஞ்ஞாஸு அந்தோக³தா⁴தி ஸுத்தே விப⁴த்தா யேவாதி.

து³க்³க³ஹிதம் க³ண்ஹாதி, ‘‘ததா²ஹம் ப⁴க³வதா த⁴ம்மம் தே³ஸிதம் ஆஜானாமி, யதா² ததே³வித³ம் விஞ்ஞாணம் ஸந்தா⁴வதி ஸம்ஸரதி அனஞ்ஞ’’ந்திஆதி³னா (ம. நி. 1.396). த⁴ம்மசிந்தந்தி த⁴ம்மஸபா⁴வவிசாரணம், ‘‘சித்துப்பாத³மத்தேனேவ தா³னம் ஹோதி, ஸயமேவ சித்தம் அத்தனோ ஆரம்மணம் ஹோதி, ஸப்³ப³ம் சித்தம் அஸபா⁴வத⁴ம்மாரம்மண’’ந்தி ச ஏவமாதி³. தேஸந்தி தேஸம் பிடகானம்.

ஏதந்தி ஏதம் பு³த்³த⁴வசனம். அத்தா²னுலோமதோ அனுலோமிகோ. அனுலோமிகதம்யேவ விபா⁴வேதும் ‘‘கஸ்மா பனா’’திஆதி³ வுத்தம். ஏகனிகாயம்பீதி ஏகஸமூஹம்பி. போணிகா சிக்க²ல்லிகா ச க²த்தியா, தேஸம் நிவாஸோ போணிகனிகாயோ சிக்க²ல்லிகனிகாயோ ச.

நவப்பபே⁴த³ந்தி ஏத்த² கத²ம் நவப்பபே⁴த³ம்? ஸகா³த²கஞ்ஹி ஸுத்தம் கே³ய்யம், நிக்³கா³த²கஞ்ச ஸுத்தம் வேய்யாகரணம், தது³ப⁴யவினிமுத்தஞ்ச ஸுத்தம் உதா³னாதி³விஸேஸஸஞ்ஞாரஹிதம் நத்தி², யம் ஸுத்தங்க³ம் ஸியா, மங்க³லஸுத்தாதீ³னஞ்ச (கு². பா. 5.2; ஸு. நி. 225) ஸுத்தங்க³ஸங்க³ஹோ ந ஸியா, கா³தா²பா⁴வதோ, த⁴ம்மபதா³தீ³னம் விய, கே³ய்யங்க³ஸங்க³ஹோ வா ஸியா, ஸகா³த²கத்தா, ஸகா³த²வக்³க³ஸ்ஸ விய, ததா² உப⁴தோவிப⁴ங்கா³தீ³ஸு ஸகா³த²கப்பதே³ஸானந்தி? வுச்சதே –

‘‘ஸுத்தந்தி ஸாமஞ்ஞவிதி⁴, விஸேஸவித⁴யோ பரே;

ஸனிமித்தா நிருள்ஹத்தா ஸஹதாஞ்ஞேன நாஞ்ஞதோ’’. (ஸாரத்த². டீ. 1.பட²மமஹாஸங்கீ³திகதா²வண்ணனா);

ஸப்³ப³ஸ்ஸாபி ஹி பு³த்³த⁴வசனஸ்ஸ ஸுத்தந்தி அயம் ஸாமஞ்ஞவிதி⁴. தேனேவாஹ ஆயஸ்மா மஹாகச்சானோ நேத்தியம் – ‘‘நவவித⁴ஸுத்தந்தபரியேட்டீ²’’தி (நேத்தி. ஸங்க³ஹவார). ‘‘ஏத்தகம் தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸுத்தாக³தம் ஸுத்தபரியாபன்னம் (பாசி. 255, 1242), ஸகவாதே³ பஞ்சஸுத்தஸதானீ’’தி (த⁴. ஸ. அட்ட². நிதா³னகதா²; கதா². அட்ட². நிதா³னகதா²) ஏவமாதி³ ச ஏதஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ஸாத⁴கம்.

விஸேஸவித⁴யோ பரே ஸனிமித்தா ததே³கதே³ஸேஸு கே³ய்யாத³யோ விஸேஸவித⁴யோ தேன தேன நிமித்தேன பதிட்டி²தா. ததா² ஹி கே³ய்யஸ்ஸ ஸகா³த²கத்தம் தப்³பா⁴வனிமித்தம். லோகேபி ஹி ஸஸிலோகம் ஸகா³த²கம் (நேத்தி. அட்ட². 13) சுண்ணியக³ந்த²ம் ‘கே³ய்ய’ந்தி வத³ந்தி. கா³தா²விரஹே பன ஸதி புச்ச²ம் கத்வா விஸ்ஸஜ்ஜனபா⁴வோ வேய்யாகரணஸ்ஸ தப்³பா⁴வனிமித்தம். புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனஞ்ஹி ‘ப்³யாகரண’ந்தி வுச்சதி, ப்³யாகரணமேவ வேய்யாகரணம். ஏவம் ஸந்தே ஸகா³த²காதீ³னம்பி புச்ச²ம் கத்வா விஸ்ஸஜ்ஜனவஸேன பவத்தானம் வேய்யாகரணபா⁴வோ ஆபஜ்ஜதீதி? நாபஜ்ஜதி, கே³ய்யாதி³ஸஞ்ஞானம் அனோகாஸபா⁴வதோ, ‘கா³தா²விரஹே ஸதீ’தி விஸேஸிதத்தா ச. ததா² ஹி த⁴ம்மபதா³தீ³ஸு கேவலம் கா³தா²ப³ந்தே⁴ஸு, ஸகா³த²கத்தேபி ஸோமனஸ்ஸஞாணமயிககா³தா²யுத்தேஸு, ‘வுத்தஞ்ஹேத’ந்திஆதி³வசனஸம்ப³ந்தே⁴ஸு, அப்³பு⁴தத⁴ம்மபடிஸம்யுத்தேஸு ச ஸுத்தவிஸேஸேஸு யதா²க்கமம் கா³தா²உதா³னஇதிவுத்தகஅப்³பு⁴தத⁴ம்மஸஞ்ஞா பதிட்டி²தா, ததா² ஸதிபி கா³தா²ப³ந்த⁴பா⁴வே ப⁴க³வதோ அதீதாஸு ஜாதீஸு சரியானுபா⁴வப்பகாஸகேஸு ஜாதகஸஞ்ஞா, ஸதிபி பஞ்ஹாவிஸ்ஸஜ்ஜனபா⁴வே, ஸகா³த²கத்தே ச கேஸுசி ஸுத்தந்தேஸு வேத³ஸ்ஸ லபா⁴பனதோ வேத³ல்லஸஞ்ஞா பதிட்டி²தாதி ஏவம் தேன தேன ஸகா³த²கத்தாதி³னா நிமித்தேன தேஸு தேஸு ஸுத்தவிஸேஸேஸு கே³ய்யாதி³ஸஞ்ஞா பதிட்டி²தாதி விஸேஸவித⁴யோ ஸுத்தங்க³தோ பரே கே³ய்யாத³யோ. யம் பனேத்த² கே³ய்யங்கா³தி³னிமித்தரஹிதம், தம் ஸுத்தங்க³ம் விஸேஸஸஞ்ஞாபரிஹாரேன ஸாமஞ்ஞஸஞ்ஞாய பவத்தனதோதி. நனு ச ஸகா³த²கம் ஸுத்தம் கே³ய்யம், நிக்³கா³த²கம் ஸுத்தம் வேய்யாகரணந்தி ஸுத்தங்க³ம் ந ஸம்ப⁴வதீதி சோத³னா தத³வத்தா² வாதி? ந தத³வத்தா², ஸோதி⁴தத்தா. ஸோதி⁴தஞ்ஹி புப்³பே³ கா³தா²விரஹே ஸதி புச்சா²விஸ்ஸஜ்ஜனபா⁴வோ வேய்யாகரணஸ்ஸ தப்³பா⁴வனிமித்தந்தி.

யஞ்ச வுத்தம் – ‘‘கா³தா²பா⁴வதோ மங்க³லஸுத்தாதீ³னம் (கு². பா. 5.1, 2, 3) ஸுத்தங்க³ஸங்க³ஹோ ந ஸியா’’தி, தம் ந, நிருள்ஹத்தா. நிருள்ஹோ ஹி மங்க³லஸுத்தாதீ³னம் ஸுத்தபா⁴வோ. ந ஹி தானி த⁴ம்மபத³பு³த்³த⁴வம்ஸாத³யோ விய கா³தா²பா⁴வேன பஞ்ஞாதானி, அத² கோ² ஸுத்தபா⁴வேன. தேனேவ ஹி அட்ட²கதா²யம் ‘‘ஸுத்தனாமக’’ந்தி நாமக்³க³ஹணம் கதம். யஞ்ச பன வுத்தம் – ‘‘ஸகா³த²கத்தா கே³ய்யங்க³ஸங்க³ஹோ ஸியா’’தி, தத³பி நத்தி², யஸ்மா ஸஹதாஞ்ஞேன. ஸஹ கா³தா²ஹீதி ஹி ஸகா³த²கம். ஸஹபா⁴வோ நாம அத்த²தோ அஞ்ஞேன ஹோதி, ந ச மங்க³லஸுத்தாதீ³ஸு கதா²வினிமுத்தோ கோசி ஸுத்தபதே³ஸோ அத்தி², யோ ‘ஸஹ கா³தா²ஹீ’தி வுச்சேய்ய, ந ச ஸமுதா³யோ நாம கோசி அத்தி², யத³பி வுத்தம் – ‘‘உப⁴தோவிப⁴ங்கா³தீ³ஸு ஸகா³த²கப்பதே³ஸானம் கே³ய்யங்க³ஸங்க³ஹோ ஸியா’’தி தத³பி ந, அஞ்ஞதோ. அஞ்ஞா ஏவ ஹி தா கா³தா² ஜாதகாதி³பரியாபன்னத்தா. அதோ ந தாஹி உப⁴தோவிப⁴ங்கா³தீ³னம் கே³ய்யங்க³பா⁴வோதி. ஏவம் ஸுத்தாதீ³னம் அங்கா³னம் அஞ்ஞமஞ்ஞஸங்கராபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³.

‘‘அயம் த⁴ம்மோ…பே… அயம் வினயோ, இமானி சதுராஸீதி த⁴ம்மக்க²ந்த⁴ஸஹஸ்ஸானீ’’தி பு³த்³த⁴வசனம் த⁴ம்மவினயாதி³பே⁴தே³ன வவத்த²பேத்வா ஸங்கா³யந்தேன மஹாகஸ்ஸபப்பமுகே²ன வஸிக³ணேன அனேகச்ச²ரியபாதுபா⁴வபடிமண்டி³தாய ஸங்கீ³தியா இமஸ்ஸ தீ³கா⁴க³மஸ்ஸ பட²மமஜ்ஜி²மபு³த்³த⁴வசனாதி³பா⁴வோ வவத்தா²பிதோதி த³ஸ்ஸேதி, ‘‘ஏவமேதம் அபே⁴த³தோ’’திஆதி³னா.

நிதா³னகதா²வண்ணனா நிட்டி²தா.