1. ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயம்

உத்³தே³ஸவண்ணனா

189. ஸாஸனக்கமோதி அரியஸச்சானி வுச்சந்தி அரியஸச்சதே³ஸனா வா. ஸகலஞ்ஹி ஸாஸனம் ப⁴க³வதோ வசனம் ஸச்சவினிமுத்தம் நத்தீ²தி ஸச்சேஸு கமதி, ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாஸங்கா²தம் வா ஸாஸனம் ஏதேஸு கமதி, தஸ்மா கமதி ஏத்தா²தி கமோ, கிம் கமதி? ஸாஸனம், ஸாஸனஸ்ஸ கமோ ஸாஸனக்கமோதி ஸச்சானி ஸாஸனபவத்திட்டா²னானி வுச்சந்தி, தம்தே³ஸனா ச தப்³போ³ஹாரேனாதி.

ததா²தி தம்ஸபா⁴வாவ. அவிததா²தி அமுஸாஸபா⁴வா. அனஞ்ஞதா²தி அஞ்ஞாகாரரஹிதா. து³க்க²து³க்க²தாதம்னிமித்ததாஹி அனிட்ட²தா பீளனட்டோ², த்³விதா⁴பி பரித³ஹனம், கிலேஸதா³ஹஸமாயோகோ³ வா ஸந்தாபட்டோ²தி அயமேதேஸம் விஸேஸோ. புக்³க³லஹிம்ஸனம் வா பீளனம், அத்தனோ ஏவ திகி²ணபா⁴வோ ஸந்தாபனம் ஸந்தாபோதி. ஏத்த² ச பீளனட்டோ² து³க்க²ஸ்ஸ ஸரஸேனேவ ஆவிப⁴வனாகாரோ, இதரே யதா²க்கமம் ஸமுத³யமக்³க³னிரோத⁴த³ஸ்ஸனேஹி ஆவிப⁴வனாகாராதி அயம் சதுன்னம்பி விஸேஸோ. தத்ரதத்ராபி⁴னந்த³னவஸேன ப்³யாபேத்வா ஊஹனம் ராஸிகரணம் து³க்க²னிப்³ப³த்தனம் ஆயூஹனம், ஸமுத³யதோ ஆக³ச்ச²தீதி வா ஆயம், து³க்க²ம். தஸ்ஸ ஊஹனம் பவத்தனம் ஆயூஹனம், ஸரஸாவிபா⁴வனாகாரோ ஏஸோ. நித³தா³தி து³க்க²ந்தி நிதா³னம், ‘‘இத³ம் தம் து³க்க²’’ந்தி ஸம்படிச்சா²பேந்தம் விய ஸமுட்டா²பேதீதி அத்தோ². து³க்க²த³ஸ்ஸனேன சாயம் நிதா³னட்டோ² ஆவி ப⁴வதி. ஸம்யோக³பலிபோ³த⁴ட்டா² நிரோத⁴மக்³க³த³ஸ்ஸனேஹி, தே ச ஸம்ஸாரஸம்யோஜனமக்³க³னிவாரணாகாரா த³ட்ட²ப்³பா³.

நிஸ்ஸரந்தி ஏத்த² ஸத்தா, ஸயமேவ வா நிஸ்ஸடம் விஸம்யுத்தம் ஸப்³ப³ஸங்க²தேஹி ஸப்³பு³பதி⁴படினிஸ்ஸக்³க³பா⁴வதோதி நிஸ்ஸரணம். அயமஸ்ஸ ஸபா⁴வேன ஆவிப⁴வனாகாரோ. விவேகாஸங்க²தாமதட்டா² ஸமுத³யமக்³க³து³க்க²த³ஸ்ஸனாவிப⁴வனாகாரா, ஸமுத³யக்க²யஅப்பச்சயஅவினாஸிதா வா. ஸம்ஸாரதோ நிக்³க³மனம் நிய்யானம். அயமஸ்ஸ ஸரஸேன பகாஸனாகாரோ, இதரே ஸமுத³யனிரோத⁴து³க்க²த³ஸ்ஸனேஹி. தத்த² பலிபோ³து⁴பச்சே²த³வஸேன நிப்³பா³னாதி⁴க³மோவ நிப்³பா³னனிமித்ததா ஹேத்வட்டோ². பஞ்ஞாபதா⁴னத்தா மக்³க³ஸ்ஸ நிப்³பா³னத³ஸ்ஸனம், சதுஸச்சத³ஸ்ஸனம் வா த³ஸ்ஸனட்டோ². சதுஸச்சத³ஸ்ஸனே கிலேஸது³க்க²ஸந்தாபவூபஸமனே ச ஆதி⁴பச்சம் கரோந்தி மக்³க³ங்க³த⁴ம்மா ஸம்பயுத்தத⁴ம்மேஸூதி ஸோ மக்³க³ஸ்ஸ அதி⁴பதேய்யட்டோ²தி. விஸேஸதோ வா ஆரம்மணாதி⁴பதிபூ⁴தா மக்³க³ங்க³த⁴ம்மா ஹோந்தி ‘‘மக்³கா³தி⁴பதினோ த⁴ம்மா’’தி வசனதோதி ஸோ தேஸம் ஆகாரோ அதி⁴பதேய்யட்டோ². ஏவமாதி³ ஆஹாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தத்த² அபி⁴ஸமயட்டோ²தி அபி⁴ஸமேதப்³ப³ட்டோ², அபி⁴ஸமயஸ்ஸ வா விஸயபூ⁴தோ அத்தோ² அபி⁴ஸமயட்டோ², அபி⁴ஸமயஸ்ஸேவ வா பவத்திஆகாரோ அபி⁴ஸமயட்டோ², ஸோ சேத்த² அபி⁴ஸமேதப்³பே³ன பீளனாதி³னா த³ஸ்ஸிதோதி த³ட்ட²ப்³போ³.

குச்சி²தம் க²ம் து³க்க²ம். ‘‘ஸமாக³மோ ஸமேத’’ந்திஆதீ³ஸு கேவலஸ்ஸ ஆக³ம-ஸத்³த³ஸ்ஸ ஏத-ஸத்³த³ஸ்ஸ ச பயோகே³ ஸம்யோக³த்த²ஸ்ஸ அனுபலப்³ப⁴னதோ ஸம்-ஸத்³த³ஸ்ஸ ச பயோகே³ உபலப்³ப⁴னதோ ‘‘ஸம்யோக³ம் தீ³பேதீ’’தி ஆஹ, ஏவம் ‘‘உப்பன்னம் உதி³த’’ந்தி ஏத்தா²பி. அய-ஸத்³தோ³ க³திஅத்த²ஸித்³தோ⁴ ஹேது-ஸத்³தோ³ விய காரணம் தீ³பேதி அத்தனோ ப²லனிப்பா²த³னேன அயதி பவத்ததி, ஏதி வா ஏதஸ்மா ப²லந்தி அயோதி, ஸம்யோகே³ உப்பத்திகாரணம் ஸமுத³யோதி ஏத்த² விஸும் பயுஜ்ஜமானாபி உபஸக்³க³-ஸத்³தா³ ஸதா⁴துகம் ஸம்யோக³த்த²ம் உப்பாத³த்த²ஞ்ச தீ³பேந்தி கிரியாவிஸேஸகத்தாதி வேதி³தப்³பா³.

அபா⁴வோ ஏத்த² ரோத⁴ஸ்ஸாதி நிரோதோ⁴தி ஏதேன நிப்³பா³னஸ்ஸ து³க்க²விவேகபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. ஸமதி⁴க³தே தஸ்மிம் தத³தி⁴க³மவதோ புக்³க³லஸ்ஸ ரோதா⁴பா⁴வோ பவத்திஸங்கா²தஸ்ஸ ரோத⁴ஸ்ஸ படிபக்க²பூ⁴தாய நிவத்தியா அதி⁴க³தத்தாதி ஏதஸ்மிஞ்சத்தே² அபா⁴வோ ஏதஸ்மிம் ரோத⁴ஸ்ஸாதி நிரோதோ⁴இச்சேவ பத³ஸமாஸோ. து³க்கா²பா⁴வோ பனேத்த² புக்³க³லஸ்ஸ, ந நிப்³பா³னஸ்ஸேவ. அனுப்பாதோ³ ஏவ நிரோதோ⁴ அனுப்பாத³னிரோதோ⁴. ஆயதிப⁴வாதீ³ஸு அப்பவத்தி, ந பன ப⁴ங்கோ³தி ப⁴ங்க³வாசகம் நிரோத⁴-ஸத்³த³ம் நிவத்தேத்வா அனுப்பாத³வாசகம் க³ண்ஹாதி. ஏதஸ்மிம் அத்தே² காரணே ப²லோபசாரம் கத்வா நிரோத⁴பச்சயோ நிரோதோ⁴தி வுத்தோ. படிபதா³ ச ஹோதி புக்³க³லஸ்ஸ து³க்க²னிரோத⁴ப்பத்தியா. நனு ஸா ஏவ து³க்க²னிரோத⁴ப்பத்தீதி தஸ்ஸா ஏவ ஸா படிபதா³தி ந யுஜ்ஜதீதி? ந, புக்³க³லாதி⁴க³மஸ்ஸ யேஹி ஸோ அதி⁴க³ச்ச²தி, தேஸம் காரணபூ⁴தத⁴ம்மானஞ்ச பத்திபா⁴வேன படிபதா³பா⁴வேன ச வுத்தத்தா. ஸச்சி²கிரியாஸச்சி²கரணத⁴ம்மானம் அஞ்ஞத்தாபா⁴வேபி ஹி புக்³க³லஸச்சி²கிரியத⁴ம்மபா⁴வேஹி நானத்தம் கத்வா நித்³தே³ஸோ கதோ. அத² வா து³க்க²னிரோத⁴ப்பத்தியா நிட்டா²னம் ப²லந்தி தஸ்ஸா து³க்க²னிரோத⁴ப்பத்தியா படிபத³தா த³ட்ட²ப்³பா³.

பு³த்³தா⁴த³யோ அரியா படிவிஜ்ஜ²ந்தீதி ஏத்த² படிவித்³த⁴காலே பவத்தம் பு³த்³தா⁴தி³வோஹாரம் ‘‘அக³மா ராஜக³ஹம் பு³த்³தோ⁴’’திஆதீ³ஸு (ஸு. நி. 410) விய புரிமகாலேபி ஆரோபேத்வா ‘‘பு³த்³தா⁴த³யோ’’தி வுத்தம். தே ஹி பு³த்³தா⁴த³யோ சதூஹி மக்³கே³ஹி படிவிஜ்ஜ²ந்தீதி. அரியபடிவிஜ்ஜி²தப்³பா³னி ஸச்சானி அரியஸச்சானீதி சேத்த² புரிமபதே³ உத்தரபத³லோபோ த³ட்ட²ப்³போ³. அரியா இமந்தி படிவிஜ்ஜி²தப்³ப³ட்டே²ன ஏகத்தம் உபனேத்வா ‘‘இம’’ந்தி வுத்தம். தஸ்மாதி ததா²க³தஸ்ஸ அரியத்தா தஸ்ஸ ஸச்சானீதி அரியஸச்சானீதி வுச்சந்தீதி அத்தோ². ததா²க³தேன ஹி ஸயம் அதி⁴க³தத்தா, தேனேவ பகாஸிதத்தா, ததோ ஏவ ச அஞ்ஞேஹி அதி⁴க³மனீயத்தா தானி தஸ்ஸ ஹோந்தீதி. அரியபா⁴வஸித்³தி⁴தோபீதி ஏத்த² அரியஸாத⁴கானி ஸச்சானி அரியஸச்சானீதி புப்³பே³ விய உத்தரபத³லோபோ த³ட்ட²ப்³போ³. அரியானி ஸச்சானீதிபீதி ஏத்த² அவிதத²பா⁴வேன அரணீயத்தா அதி⁴க³ந்தப்³ப³த்தா அரியானி, அரியவோஹாரோ வா அயம் அவிஸம்வாத³கோ அவிதத²ரூபோ த³ட்ட²ப்³போ³.

பா³த⁴னலக்க²ணந்தி ஏத்த² து³க்க²து³க்க²தன்னிமித்தபா⁴வோ பா³த⁴னா, உத³யப்³ப³யபீளிததா வா. ப⁴வாதீ³ஸு ஜாதிஆதி³வஸேன சக்கு²ரோகா³தி³வஸேன ச அனேகதா⁴ து³க்க²ஸ்ஸ பவத்தனமேவ புக்³க³லஸ்ஸ ஸந்தாபனம், தத³ஸ்ஸ கிச்சம் ரஸோ. பவத்தினிவத்தீஸு ஸம்ஸாரமோக்கே²ஸு பவத்தி ஹுத்வா க³ய்ஹதீதி பவத்திபச்சுபட்டா²னம். பப⁴வதி ஏதஸ்மா து³க்க²ம் படிஸந்தி⁴யம் நிப்³ப³த்ததி புரிமப⁴வேன பச்சி²மப⁴வோ க⁴டிதோ ஸம்யுத்தோ ஹுத்வா பவத்ததீதி பப⁴வோ. ‘‘ஏவம்பி தண்ஹானுஸயே அனூஹதே நிப்³ப³த்ததீ து³க்க²மித³ம் புனப்புன’’ந்தி (த⁴. ப. 338) ஏவம் புனப்புனம் உப்பாத³னம் அனுபச்சே²த³கரணம். ப⁴வனிஸ்ஸரணனிவாரணம் பலிபோ³தோ⁴. ராக³க்க²யாதி³பா⁴வேன ஸப்³ப³து³க்க²ஸந்ததா ஸந்தி. அச்சுதிரஸந்தி அச்சுதிஸம்பத்திகம். சவனம் வா கிச்சந்தி தத³பா⁴வம் கிச்சமிவ வோஹரித்வா அச்சுதிகிச்சந்தி அத்தோ². அசவனஞ்ச ஸபா⁴வஸ்ஸாபரிச்சஜனம் அவிகாரதா த³ட்ட²ப்³பா³. பஞ்சக்க²ந்த⁴னிமித்தஸுஞ்ஞதாய அவிக்³க³ஹம் ஹுத்வா க³ய்ஹதீதி அனிமித்தபச்சுபட்டா²னம். அனுஸயுபச்சே²த³னவஸேன ஸம்ஸாரசாரகதோ நிக்³க³மனூபாயபா⁴வோ நிய்யானம். நிமித்ததோ பவத்ததோ ச சித்தஸ்ஸ வுட்டா²னம் ஹுத்வா க³ய்ஹதீதி வுட்டா²னபச்சுபட்டா²னம்.

அஸுவண்ணாதி³ ஸுவண்ணாதி³ விய தி³ஸ்ஸமானம் மாயாதி வத்து²ஸப்³பா⁴வா தஸ்ஸா விபரீததா வுத்தா. உத³கம் விய தி³ஸ்ஸமானா பன மரீசி உபக³தானம் துச்சா² ஹோதி, வத்து²மத்தம்பி தஸ்ஸா ந தி³ஸ்ஸதீதி விஸம்வாதி³கா வுத்தா. மரீசிமாயாஅத்தானம் விபக்கோ² பா⁴வோ தச்சா²விபரீதபூ⁴தபா⁴வோ. அரியஞாணஸ்ஸாதி அவிதத²கா³ஹகஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ, தேன படிவேத⁴பச்சவேக்க²ணானி க³ய்ஹந்தி, தேஸஞ்ச கோ³சரபா⁴வோ படிவிஜ்ஜி²தப்³ப³தாஆரம்மணபா⁴வோ ச த³ட்ட²ப்³போ³. அக்³கி³லக்க²ணம் உண்ஹத்தம். தஞ்ஹி கத்த²சி கட்டா²தி³உபாதா³னபே⁴தே³பி விஸம்வாத³கம் விபரீதம் அபூ⁴தம் வா கதா³சி ந ஹோதி. ‘‘ப்³யாதி⁴த⁴ம்மா ஜராத⁴ம்மா, அதோ² மரணத⁴ம்மினோ’’தி (அ. நி. 3.39; 5.57) ஏத்த² வுத்தா ஜாதிஆதி³கா லோகபகதி. மனுஸ்ஸானம் உத்³த⁴ம் தீ³க⁴தா, ஏகச்சானம் திரச்சா²னானம் திரியம் தீ³க⁴தா, வுத்³தி⁴னிட்ட²ம் பத்தானம் புன அவட்³ட⁴னம் ஏவமாதி³கா சாதி வத³ந்தி. தச்சா²விபரீதபூ⁴தபா⁴வேஸு பச்சி²மோ தத²தா, பட²மோ அவிதத²தா, மஜ்ஜி²மோ அனஞ்ஞத²தாதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ.

து³க்கா² அஞ்ஞம் ந பா³த⁴கந்தி கஸ்மா வுத்தம், நனு தண்ஹாபி ஜாதி விய து³க்க²னிமித்ததாய பா³தி⁴காதி? ந, பா³த⁴கபப⁴வபா⁴வேன விஸும் க³ஹிதத்தா. ஜாதிஆதீ³னம் விய வா து³க்க²ஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னபா⁴வோ து³க்க²து³க்க²தா ச பா³த⁴கதா, ந து³க்க²ஸ்ஸ பப⁴வகதாதி நத்தி² தண்ஹாய பப⁴வகபா⁴வேன க³ஹிதாய பா³த⁴கத்தப்பஸங்கோ³. தேனாஹ ‘‘து³க்கா² அஞ்ஞம் ந பா³த⁴க’’ந்தி. பா³த⁴கத்தனியாமேனாதி து³க்க²ம் பா³த⁴கமேவ, து³க்க²மேவ பா³த⁴கந்தி ஏவம் த்³விதா⁴பி பா³த⁴கத்தாவதா⁴ரணேனாதி அத்தோ². தம் வினா நாஞ்ஞதோதி ஸதிபி அவஸேஸகிலேஸஅவஸேஸாகுஸலஸாஸவகுஸலமூலாவஸேஸஸாஸவகுஸலத⁴ம்மானம் து³க்க²ஹேதுபா⁴வே ந தண்ஹாய வினா தேஸம் து³க்க²ஹேதுபா⁴வோ அத்தி², தேஹி பன வினாபி தண்ஹாய து³க்க²ஹேதுபா⁴வோ அத்தி² குஸலேஹி வினா அகுஸலேஹி, ரூபாவசராதீ³ஹி வினா காமாவசராதீ³ஹி ச தண்ஹாய து³க்க²னிப்³ப³த்தகத்தா. தச்ச²னிய்யானபா⁴வத்தாதி த்³விதா⁴பி நியமேன தச்சோ² நிய்யானபா⁴வோ ஏதஸ்ஸ, ந மிச்சா²மக்³க³ஸ்ஸ விய விபரீததாய, லோகியமக்³க³ஸ்ஸ விய வா அனேகந்திகதாய அதச்சோ²தி தச்ச²னிய்யானபா⁴வோ, மக்³கோ³. தஸ்ஸ பா⁴வோ தச்ச²னிய்யானபா⁴வத்தம், தஸ்மா தச்ச²னிய்யானபா⁴வத்தா. ஸப்³ப³த்த² த்³விதா⁴பி நியமேன தச்சா²விபரீதபூ⁴தபா⁴வோ வுத்தோதி ஆஹ ‘‘இதி தச்சா²விபல்லாஸா’’திஆதி³.

ஸச்ச-ஸத்³த³ஸ்ஸ ஸம்ப⁴வந்தானம் அத்தா²னம் உத்³த⁴ரணம், ஸம்ப⁴வந்தே வா அத்தே² வத்வா அதி⁴ப்பேதத்த²ஸ்ஸ உத்³த⁴ரணம் அத்து²த்³தா⁴ரோ. விரதிஸச்சேதி முஸாவாத³விரதியம். ந ஹி அஞ்ஞவிரதீஸு ஸச்ச-ஸத்³தோ³ நிருள்ஹோதி. ‘‘இத³மேவ ஸச்சம், மோக⁴மஞ்ஞ’’ந்தி க³ஹிதா தி³ட்டி² தி³ட்டி²ஸச்சம். ‘‘அமோஸத⁴ம்மம் நிப்³பா³னம், தத³ரியா ஸச்சதோ விதூ³’’தி (ஸு. நி. 763) அமோஸத⁴ம்மத்தா நிப்³பா³னம் பரமத்த²ஸச்சம் வுத்தம். தஸ்ஸ பன தம்ஸம்பாபகஸ்ஸ ச மக்³க³ஸ்ஸ பஜானனா படிவேதோ⁴ அவிவாத³காரணந்தி த்³வயம்பி ‘‘ஏகஞ்ஹி ஸச்சம் ந து³தியமத்தி², யஸ்மிம் பஜா நோ விவதே³ பஜான’’ந்தி (ஸு. நி. 890; மஹானி. 119) மிஸ்ஸா கா³தா²ய ஸச்சந்தி வுத்தம்.

நேதம் து³க்க²ம் அரியஸச்சந்தி ஆக³ச்சே²ய்ய, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீதி ஏதேன ஜாதிஆதீ³னம் து³க்க²அரியஸச்சபா⁴வே அவிபரீததம் த³ஸ்ஸேதி, அஞ்ஞம் து³க்க²ம் அரியஸச்சந்தி ஆக³ச்சே²ய்ய, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீதி இமினா து³க்க²அரியஸச்சபா⁴வஸ்ஸ ஜாதிஆதீ³ஸு நியததம். ஸசேபி கத²ஞ்சி கோசி ஏவம்சித்தோ ஆக³ச்சே²ய்ய, பஞ்ஞாபனே பன ஸஹத⁴ம்மேன பஞ்ஞாபனே அத்தனோ வாத³ஸ்ஸ ச பஞ்ஞாபனே ஸமத்தோ² நத்தீ²தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அஹமேதம்…பே… பஞ்ஞாபேஸ்ஸாமீதி ஆக³ச்சே²ய்ய, நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி வுத்தம். ஜாதிஆதீ³னம் அனஞ்ஞத²தா அஞ்ஞஸ்ஸ ச ததா²பூ⁴தஸ்ஸ அபா⁴வோயேவேத்த² டா²னாபா⁴வோ. ஸசேபி கோசி ஆக³ச்சே²ய்ய, ஆக³ச்ச²து, டா²னம் பன நத்தீ²தி அயமேத்த² ஸுத்தத்தோ². ஏஸ நயோ து³தியஸுத்தேபி. தத்த² பன ஸம்பத்ததா பச்சக்க²தா ச பட²மதா, தம்னிமித்ததா து³தியதா, தது³பஸமதா ததியதா, தம்ஸம்பாபகதா சதுத்த²தாதி த³ட்ட²ப்³பா³.

நிப்³பு³திகாமேன பரிஜானனாதீ³ஹி அஞ்ஞம் கிஞ்சி கிச்சம் காதப்³ப³ம் நத்தி², த⁴ம்மஞாணகிச்சம் வா இதோ அஞ்ஞம் நத்தி², பரிஞ்ஞேய்யாதீ³னி ச ஏதப்பரமானேவாதி சத்தாரேவ வுத்தானி. தண்ஹாய ஆதீ³னவத³ஸ்ஸாவீனம் வஸேன ‘‘தண்ஹாவத்து²ஆதீ³னம் ஏதம்பரமதாயா’’தி வுத்தம். ததா² ஆலயே பஞ்சகாமகு³ணஸங்கா²தே, ஸகலவத்து²காமஸங்கா²தே, ப⁴வத்தயஸங்கா²தே வா து³க்கே² தோ³ஸத³ஸ்ஸாவீனம் வஸேன ‘‘ஆலயாதீ³னம் ஏதம்பரமதாயா’’தி வுத்தம்.

ஸஹேதுகேன து³க்கே²னாதி ஏதேன து³க்க²ஸ்ஸ அப்³போ³ச்சி²ன்னதாத³ஸ்ஸனேன அதிஸம்வேக³வத்து²தம் த³ஸ்ஸேதி.

ந படிவேத⁴ஞாணம் விய ஸகிதே³வ பு³ஜ்ஜ²தி, அத² கோ² அனு அனு பு³ஜ்ஜ²னதோ அனுபோ³தோ⁴, அனுஸ்ஸவாகாரபரிவிதக்கதி³ட்டி²னிஜ்ஜா²னக்க²ந்திஅனுக³தோ வா போ³தோ⁴ அனுபோ³தோ⁴. ந ஹி ஸோ பச்சக்க²தோ பு³ஜ்ஜ²தி, அனுஸ்ஸவாதி³வஸேன பன கப்பேத்வா க³ண்ஹாதீதி. கிச்சதோதி பரிஜானனாதி³தோ. தம்கிச்சகரணேனேவ ஹி தானி தஸ்ஸ பாகடானி. விவட்டானுபஸ்ஸனாய ஹி ஸங்கா²ரேஹி பதிலீயமானமானஸஸ்ஸ உப்பஜ்ஜமானம் மக்³க³ஞாணம் விஸங்கா²ரம் து³க்க²னிஸ்ஸரணம் ஆரம்மணம் கத்வா து³க்க²ம் பரிச்சி²ந்த³தி, து³க்க²க³தஞ்ச தண்ஹம் பஜஹதி, நிரோத⁴ஞ்ச பு²ஸதி ஆதி³ச்சோ விய பபா⁴ய, ஸம்மாஸங்கப்பாதீ³ஹி ஸஹ உப்பன்னம் தம் மக்³க³ம் பா⁴வேதி, ந ச ஸங்கா²ரே அமுஞ்சித்வா பவத்தமானேன ஞாணேன ஏதம் ஸப்³ப³ம் ஸக்கா காதும் நிமித்தபவத்தேஹி அவுட்டி²தத்தா, தஸ்மா ஏதானி கிச்சானி கரோந்தம் தம் ஞாணம் து³க்கா²தீ³னி விபா⁴வேதி தத்த² ஸம்மோஹனிவத்தனேனாதி ‘‘சத்தாரிபி ஸச்சானி பஸ்ஸதீ’’தி வுத்தம்.

து³க்க²ஸமுத³யம்பி ஸோ பஸ்ஸதீதி காலந்தரத³ஸ்ஸனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தந்தி சே? ந, ‘‘யோ நு கோ², ஆவுஸோ, து³க்க²ம் பஸ்ஸதி, து³க்க²ஸமுத³யம்பி ஸோ பஸ்ஸதீ’’திஆதி³னா (ஸம். நி. 5.1100) ஏகத³ஸ்ஸினோ அஞ்ஞத்தயத³ஸ்ஸிதாவிசாரணாய தஸ்ஸா ஸாத⁴னத்த²ம் க³வம்பதித்தே²ரேன இமஸ்ஸ ஸுத்தஸ்ஸ ஆஹரிதத்தா பச்சேகஞ்ச ஸச்சேஸு தி³ஸ்ஸமானேஸு அஞ்ஞத்தயத³ஸ்ஸனஸ்ஸ யோஜிதத்தா. அஞ்ஞதா² அனுபுப்³பா³பி⁴ஸமயே புரிமதி³ட்ட²ஸ்ஸ பச்சா² அத³ஸ்ஸனதோ ஸமுத³யாதி³த³ஸ்ஸினோ து³க்கா²தி³த³ஸ்ஸனதா ந யோஜேதப்³பா³ ஸியாதி. ஸுத்³த⁴ஸங்கா²ரபுஞ்ஜமத்தத³ஸ்ஸனதோ ஸக்காயதி³ட்டி²பரியுட்டா²னம் நிவாரேதி. ‘‘லோகஸமுத³யம் கோ², கச்சான, யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதோ யா லோகே நத்தி²தா, ஸா ந ஹோதீ’’தி வசனதோ ஸமுத³யத³ஸ்ஸனம் ஹேதுப²லப்பப³ந்தா⁴விச்சே²த³த³ஸ்ஸனவஸேன உச்சே²த³தி³ட்டி²பரியுட்டா²னம் நிவத்தேதி. ‘‘லோகனிரோத⁴ம் கோ²…பே… பஸ்ஸதோ யா லோகே அத்தி²தா, ஸா ந ஹோதீ’’தி (ஸம். நி. 2.15) வசனதோ நிரோத⁴த³ஸ்ஸனம் ஹேதுனிரோதா⁴ ப²லனிரோத⁴த³ஸ்ஸனவஸேன ஸஸ்ஸததி³ட்டி²பரியுட்டா²னம் நிவாரேதி. அத்தகாரஸ்ஸ பச்சக்க²த³ஸ்ஸனதோ மக்³க³த³ஸ்ஸனேன ‘‘நத்தி² அத்தகாரே, நத்தி² பரகாரே, நத்தி² புரிஸகாரே’’திஆதி³கம் (தீ³. நி. 1.168) அகிரியதி³ட்டி²பரியுட்டா²னம் பஜஹதி. ‘‘நத்தி² ஹேது, நத்தி² பச்சயோ ஸத்தானம் ஸம்கிலேஸாய, அஹேதூ அப்பச்சயா ஸத்தா ஸம்கிலிஸ்ஸந்தி. நத்தி² ஹேது…பே… விஸுத்³தி⁴யா, அஹேதூ அப்பச்சயா ஸத்தா விஸுஜ்ஜ²ந்தீ’’திஆதி³கா அஹேதுகதி³ட்டி² ச இத⁴ அகிரியதி³ட்டி²க்³க³ஹணேன க³ஹிதாதி த³ட்ட²ப்³பா³. ஸாபி ஹி விஸுத்³தி⁴மக்³க³த³ஸ்ஸனேன பஹீயதீதி.

து³க்க²ஞாணம் ஸமுத³யப²லஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ அது⁴வாதி³பா⁴வம் பஸ்ஸதீதி ப²லே விப்படிபத்திம் நிவத்தேதி. ‘‘இஸ்ஸரோ லோகம் பவத்தேதி நிவத்தேதி சா’’தி இஸ்ஸரகாரணினோ வத³ந்தி, பதா⁴னதோ ஆவி ப⁴வதி, தத்தே²வ ச பதிலீயதீதி பதா⁴னகாரணினோ. ‘‘காலவஸேனேவ பவத்ததி நிவத்ததி சா’’தி காலவாதி³னோ. ‘‘ஸபா⁴வேனேவ ஸம்போ⁴தி விபோ⁴தி சா’’தி ஸபா⁴வவாதி³னோ. ஆதி³-ஸத்³தே³ன அணூஹி லோகோ பவத்ததி, ஸப்³ப³ம் புப்³பே³கதஹேதூதி ஏவமாதி³ அகாரணபரிக்³க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. ராமுத³காளாராதீ³னம் விய அரூபலோகே, நிக³ண்டா²தீ³னம் விய லோகது²பிகாய அபவக்³கோ³ மோக்கோ²தி க³ஹணம். ஆதி³-ஸத்³தே³ன பதா⁴னஸ்ஸ அப்பவத்தி, கு³ணவியுத்தஸ்ஸ அத்தனோ ஸகத்தனி அவட்டா²னம், ப்³ரஹ்முனா ஸலோகதா, தி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னவாதா³தி ஏவமாதி³க்³க³ஹணஞ்ச த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏத்த² கு³ணவியுத்தஸ்ஸாதி பு³த்³தி⁴ஸுக²து³க்க²இச்சா²தோ³ஸபயத்தத⁴ம்மாத⁴ம்மஸங்கா²ரேஹி நவஹி அத்தகு³ணேஹி விப்பயுத்தஸ்ஸாதி கணாத³ப⁴க்க²வாதோ³. இந்த்³ரியதப்பனபுத்தமுக²த³ஸ்ஸனாதீ³ஹி வினா அபவக்³கோ³ நத்தீ²தி க³ஹேத்வா ததா²பவத்தனம் காமஸுக²ல்லிகானுயோகோ³.

அஜ்ஜ²த்திகபா³ஹிரேஸு த்³வாத³ஸஸு ஆயதனேஸு காமப⁴வவிப⁴வதண்ஹாவஸேன த்³வாத³ஸ திகா ச²த்திம்ஸ தண்ஹாவிசரிதானி. கு²த்³த³கவத்து²விப⁴ங்கே³ வா ஆக³தனயேன காலவிபா⁴க³ம் அனாமஸித்வா வுத்தானி. வீமம்ஸித்³தி⁴பாதா³த³யோ போ³தி⁴பக்கி²யா கிச்சனானத்தேன வுத்தா, அத்த²தோ ஏகத்தா ஸம்மாதி³ட்டி²முகே²ன தத்த² அந்தோக³தா⁴. தயோ நேக்க²ம்மவிதக்காத³யோதி லோகியக்க²ணே அலோப⁴மேத்தாகருணாஸம்பயோக³வஸேன பி⁴ன்னா மக்³க³க்க²ணே லோப⁴ப்³யாபாத³விஹிம்ஸாஸமுச்சே²த³வஸேன தயோதி ஏகோபி வுத்தோ. ஏஸ நயோ ஸம்மாவாசாதீ³ஸு. அப்பிச்ச²தாஸந்துட்டி²தானம் பன பா⁴வே ஸம்மாஆஜீவஸம்ப⁴வதோ தேன தேஸம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. ப⁴வந்தரேபி ஜீவிதஹேதுபி அரியேஹி அவீதிக்கமனீயத்தா அரியகந்தானம் ஸம்மாவாசாதி³ஸீலானம் க³ஹணேன யேன ஸத்³தா⁴ஹத்தே²ன தானி பரிக்³க³ஹேதப்³பா³னி, ஸோ ஸத்³தா⁴ஹத்தோ² க³ஹிதோயேவ ஹோதீதி ததோ அனஞ்ஞானி ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியஸத்³தா⁴ப³லானி தத்த² அந்தோக³தா⁴னி ஹோந்தி. தேஸம் அத்தி²தாயாதி ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியஸத்³தா⁴ப³லச²ந்தி³த்³தி⁴பாதா³னம் அத்தி²தாய ஸீலஸ்ஸ அத்தி²பா⁴வதோ திவிதே⁴னபி ஸீலேன தே தயோபி க³ஹிதாதி தத்த² அந்தோக³தா⁴. சித்தஸமாதீ⁴தி சித்தித்³தி⁴பாத³ம் வத³தி. ‘‘சித்தம் பஞ்ஞஞ்ச பா⁴வய’’ந்தி (ஸம். நி. 1.23, 192) ஹி சித்தமுகே²ன ஸமாதி⁴ வுத்தோதி ஸமாதி⁴முகே²ன சித்தம்பி வத்தப்³ப³தம் அரஹதி. சித்தித்³தி⁴பாத³பா⁴வனாய பன ஸமாதி⁴பி அதி⁴மத்தோ ஹோதீதி வீமம்ஸித்³தி⁴பாதா³தி³வசனம் விய சித்தித்³தி⁴பாத³வசனம் அவத்வா இத⁴ ‘‘சித்தஸமாதீ⁴’’தி வுத்தம். ‘‘பீதிமனஸ்ஸ காயோ பஸ்ஸம்ப⁴தி, பஸ்ஸத்³த⁴காயோ ஸுக²ம் வேதே³தி, ஸுகி²னோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதீ’’தி (தீ³. நி. 3.359; ஸம். நி. 5.376; அ. நி. 3.96; 11.12) வசனதோ ஸமாதி⁴உபகாரா பீதிபஸ்ஸத்³தி⁴யோ, தஸ்மா ஸமாதி⁴க்³க³ஹணேன க³ஹிதா, உபேக்கா² பன ஸமாதி⁴உபகாரகதோ தம்ஸதி³ஸகிச்சதோ ச, தஸ்மா ஸம்மாஸமாதி⁴வஸேன ஏதேஸம் அந்தோக³த⁴தா த³ட்ட²ப்³பா³.

பா⁴ரோ விய விகா⁴தகத்தா. து³ப்³பி⁴க்க²மிவ பா³த⁴கத்தா. ‘‘நிப்³பா³னபரமம் ஸுக²’’ந்தி (ம. நி. 2.215, 217; த⁴. ப. 203, 204) ஸுக²பா⁴வதோ ஸுபி⁴க்க²மிவ. அனிட்ட²பா⁴வதோ ஸாஸங்கஸப்படிப⁴யதோ ச து³க்க²ம் வேரீவிஸருக்க²ப⁴யஓரிமதீரூபமம்.

தத²த்தே²னாதி தத²ஸபா⁴வேன, பரிஞ்ஞேய்யபா⁴வேனாதி அத்தோ². ஏதேன அரியஸச்சத்³வயம் ஸியா து³க்க²ம், ந அரியஸச்சம், ஸியா அரியஸச்சம், ந து³க்க²ந்தி இமமத்த²ம் த³ஸ்ஸேதி. அரியஸச்ச-ஸத்³த³பரா ஹி து³க்கா²தி³ஸத்³தா³ பரிஞ்ஞேய்யாதி³பா⁴வம் வத³ந்தி. தேனேவ அரியஸச்ச-ஸத்³தா³னபேக்க²ம் து³க்க²-ஸத்³த³ம் ஸந்தா⁴ய மக்³க³ஸம்பயுத்தஸாமஞ்ஞப²லத⁴ம்மானம் ஆதி³பத³ஸங்க³ஹோ வுத்தோ, தத³பேக்க²ம் ஸந்தா⁴ய சதுத்த²பத³ஸங்க³ஹோ. ஸமுத³யாதீ³ஸு அவஸேஸகிலேஸாத³யோ ஸமுத³யோ, ந அரியஸச்சம், ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴ நிரோத⁴ஸமாபத்தி ச நிரோதோ⁴, ந அரியஸச்சம், அரியமக்³க³தோ அஞ்ஞானி மக்³க³ங்கா³னி மக்³கோ³, ந அரியஸச்சந்தி இமினா நயேன யோஜனா காதப்³பா³. து³க்க²ம் வேத³னீயம்பி ஸந்தம் வேத³கரஹிதம், கேவலம் பன தஸ்மிம் அத்தனோ பச்சயேஹி பவத்தமானே து³க்க²ம் வேதே³தீதி வோஹாரமத்தம் ஹோதி. ஏவம் இதரேஸுபி.

கிரியாவ விஜ்ஜதீதி ஸமுத³யமேவ வத³தி, தஸ்ஸ வா து³க்க²பச்சயபா⁴வம். மக்³கோ³ அத்தீ²தி வத்தப்³பே³ ‘‘மக்³க³மத்தீ²’’தி ஓகாரஸ்ஸ அபா⁴வோ கதோதி த³ட்ட²ப்³போ³. க³மகோதி க³ந்தா. ஸாஸவதா அஸுப⁴தாதி கத்வா நிரோத⁴மக்³கா³ ஸுபா⁴ ஏவ. து³க்கா²தீ³னம் பரியாயேன ஸமுத³யாதி³பா⁴வோ ச அத்தி², ந பன நிரோத⁴பா⁴வோ, நிரோத⁴ஸ்ஸ வா து³க்கா²தி³பா⁴வோதி ந அஞ்ஞமஞ்ஞஸமங்கி³தாதி ஆஹ ‘‘நிரோத⁴ஸுஞ்ஞானி வா’’திஆதி³. ஸமுத³யே து³க்க²ஸ்ஸாபா⁴வதோதி போனோப்³ப⁴விகாய தண்ஹாய புனப்³ப⁴வஸ்ஸ அபா⁴வதோ. யதா² வா பகதிவாதீ³னம் விகாராவிபா⁴வதோ புப்³பே³ படிப்பலீனா ச பகதிபா⁴வேனேவ திட்ட²ந்தி, ந ஏவம் ஸமுத³யஸம்பயுத்தம்பி து³க்க²ம் ஸமுத³யபா⁴வேன திட்ட²தீதி ஆஹ ‘‘ஸமுத³யே து³க்க²ஸ்ஸாபா⁴வதோ’’தி. யதா² அவிப⁴த்தேஹி விகாரேஹி மஹந்தா விஸேஸிந்த்³ரியபூ⁴தவிஸேஸேஹி பகதிபா⁴வேனேவ டி²தேஹி பகதி ஸக³ப்³பா⁴ பகதிவாதீ³னம், ஏவம் ந ப²லேன ஸக³ப்³போ⁴ ஹேதூதி அத்தோ². து³க்க²ஸமுத³யானம் நிரோத⁴மக்³கா³னஞ்ச அஸமவாயாதி ஏதம் விவரந்தோ ஆஹ ‘‘ந ஹேதுஸமவேதம் ஹேதுப²ல’’ந்திஆதி³. தத்த² இத⁴ தந்தூஸு படோ, கபாலேஸு க⁴டோ, பி³ரணேஸு கடோ, த்³வீஸு அணூஸு த்³விஅணுகந்திஆதி³னா இத⁴ பு³த்³தி⁴வோஹாரஜனகோ அவிஸும் ஸித்³தா⁴னம் ஸம்ப³ந்தோ⁴ ஸமவாயோ, தேன ஸமவாயேன காரணேஸு த்³வீஸு அணூஸு த்³விஅணுகம் ப²லம் ஸமவேதம் ஏகீபூ⁴தமிவ ஸம்ப³ந்த⁴ம், தீஸு அணூஸு திஅணுகந்தி ஏவம் மஹாபத²விமஹாஉத³கமஹாஅக்³கி³மஹாவாதக்க²ந்த⁴பரியந்தம் ப²லம் அத்தனோ காரணேஸு ஸமவேதந்தி ஸமவாயவாதி³னோ வத³ந்தி. ஏவம் பன வத³ந்தேஹி அபரிமாணேஸு காரணேஸு மஹாபரிமாணம் ஏகம் ப²லம் ஸமவேதம் அத்தனோ அந்தோக³தே⁴ஹி காரணேஹி ஸக³ப்³ப⁴ம் அஸுஞ்ஞந்தி வுத்தம் ஹோதி, ஏவமித⁴ ஸமவாயாபா⁴வா ப²லே ஹேது நத்தீ²தி ஹேதுஸுஞ்ஞம் ப²லந்தி அத்தோ².

பவத்திபா⁴வதோதி ஸம்ஸாரஸ்ஸ பவத்திபா⁴வதோ. சதுஆஹாரபே⁴த³தோதி இமினா சத்தாரோ ஆஹாரபே⁴தே³ தேஹி பி⁴ன்னே தப்பச்சயத⁴ம்மபே⁴தே³ ச ஸங்க³ண்ஹாதி. ரூபாபி⁴னந்த³னாதி³பே⁴தோ³ ரூபாதி³க²ந்த⁴வஸேன, ஆரம்மணவஸேன வா. உபாதா³னேஹி உபாதீ³யதீதி உபாதி³, உபாதா³னக்க²ந்த⁴பஞ்சகம். நிப்³பா³னஞ்ச தம்னிஸ்ஸரணபூ⁴தம் தஸ்ஸ வூபஸமோ தம்ஸந்தீதி கத்வா தஸ்ஸ யாவ பச்சி²மம் சித்தம், தாவ ஸேஸதம், ததோ பரஞ்ச அனவஸேஸதம் உபாதா³ய ‘‘ஸஉபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னதா⁴து அனுபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னதா⁴தூ’’தி த்³விதா⁴ வோஹரீயதீதி. ‘‘ஸம்மாதி³ட்டி² ஸம்மாஸங்கப்போ விபஸ்ஸனா, இதரே ஸமதோ²’’தி வத³ந்தி. ஸீலம்பி ஹி ஸமத²ஸ்ஸ உபகாரகத்தா ஸமத²க்³க³ஹணேன க³ய்ஹதீதி தேஸம் அதி⁴ப்பாயோ. அத² வா யானத்³வயவஸேன லத்³தோ⁴ மக்³கோ³ ஸமதோ² விபஸ்ஸனாதி ஆக³மனவஸேன வுத்தோதி த³ட்ட²ப்³போ³. ஸப்பதே³ஸத்தாதி ஸீலக்க²ந்தா⁴தீ³னம் ஏகதே³ஸத்தாதி அத்தோ². ஸீலக்க²ந்தா⁴த³யோ ஹி ஸப்³ப³லோகியலோகுத்தரஸீலாதி³ஸங்கா³ஹகா, அரியமக்³கோ³ லோகுத்தரோயேவாதி ததே³கதே³ஸோ ஹோதி.

ஓனதஸஹாயோ விய வாயாமோ பக்³க³ஹகிச்சஸாமஞ்ஞதோ. அம்ஸகூடம் த³த்வா டி²தஸஹாயோ விய ஸதி அபிலாபனவஸேன நிச்சலபா⁴வகரணஸாமஞ்ஞதோ. ஸஜாதிதோதி ஸவிதக்கஸவிசாராதி³பே⁴தே³ஸு ஸமானாய ஸமாதி⁴ஜாதியாதி அத்தோ². கிரியதோதி ஸமாதி⁴அனுரூபகிரியதோ. ததோ ஏவ ஹி ‘‘சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா ஸமாதி⁴னிமித்தா, சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா ஸமாதி⁴பரிக்கா²ரா’’தி (ம. நி. 1.462) ஸதிவாயாமானம் ஸமாதி⁴ஸ்ஸ நிமித்தபரிக்கா²ரபா⁴வோ வுத்தோதி.

ஆகோடேந்தேன வியாதி ‘‘அனிச்சம் அனிச்ச’’ந்திஆதி³னா பஞ்ஞாஸதி³ஸேன கிச்சேன ஸமந்ததோ ஆகோடேந்தேன விய ‘‘அனிச்சம் க²யட்டே²ன, து³க்க²ம் ப⁴யட்டே²னா’’திஆதி³னா பரிவத்தந்தேன விய ச ஆதா³ய ஊஹித்வா தி³ன்னமேவ பஞ்ஞா படிவிஜ்ஜ²தி. த்³வின்னம் ஸமானகாலத்தேபி பச்சயபா⁴வேன ஸங்கப்பஸ்ஸ புரிமகாலஸ்ஸ விய நித்³தே³ஸோ கதோ. ஸஜாதிதோதி ‘‘து³க்கே² ஞாண’’ந்திஆதீ³ஸு ஸமானாய பஞ்ஞாஜாதியா. கிரியதோதி ஏத்த² பஞ்ஞாஸதி³ஸகிச்சம் கிரியாதி வுத்தம், புப்³பே³ பன ஸமாதி⁴உபகாரகம் தத³னுரூபம் கிச்சந்தி அயமேத்த² விஸேஸோ. ‘‘ஸப்³ப³ம், பி⁴க்க²வே, அபி⁴ஞ்ஞேய்ய’’ந்தி (ஸம். நி. 4.46) வசனதோ சத்தாரிபி அபி⁴முக²ம் பச்சக்க²தோ ஞாதப்³பா³னி, அபி⁴விஸிட்டே²ன வா ஞாணேன ஞாதப்³பா³னீதி அபி⁴ஞ்ஞேய்யானி.

து³ரபி⁴ஸம்ப⁴வதரந்தி அபி⁴ஸம்ப⁴விதும் ஸாதே⁴தும் அஸக்குணேய்யதரம், ஸத்திவிகா⁴தேன து³ரதி⁴க³மந்தி அத்தோ². பா³த⁴கபப⁴வஸந்தினிய்யானலக்க²ணேஹி வவத்தா²னம் ஸலக்க²ணவவத்தா²னம். து³ரவகா³ஹத்தே²ன க³ம்பீ⁴ரத்தாதி ஓளாரிகா து³க்க²ஸமுத³யா. திரச்சா²னக³தானம்பி ஹி து³க்க²ம் ஆஹாராதீ³ஸு ச அபி⁴லாஸோ பாகடோ, பீளனாதி³ஆயூஹனாதி³வஸேன பன ‘‘இத³ம் து³க்க²ம், இத³மஸ்ஸ காரண’’ந்தி யாதா²வதோ ஓகா³ஹிதும் அஸக்குணேய்யத்தா க³ம்பீ⁴ரா, ஸண்ஹஸுகு²மத⁴ம்மத்தா நிரோத⁴மக்³கா³ ஸபா⁴வதோ ஏவ க³ம்பீ⁴ரத்தா து³ரவகா³ஹா, தேனேவ உப்பன்னே மக்³கே³ நத்தி² நிரோத⁴மக்³கா³னம் யாதா²வதோ அனவகா³ஹோதி. நிப்³பா³னம்பி மக்³கே³ன அதி⁴க³ந்தப்³ப³த்தா தஸ்ஸ ப²லந்தி அபதி³ஸ்ஸதீதி ஆஹ ‘‘ப²லாபதே³ஸதோ’’தி. வுத்தஞ்ஹி ‘‘து³க்க²னிரோதே⁴ ஞாணம் அத்த²படிஸம்பி⁴தா³’’தி (விப⁴. 719). மக்³கோ³பி நிரோத⁴ஸ்ஸ ஸம்பாபகபா⁴வதோ ஹேதூதி அபதி³ஸ்ஸதீதி ஆஹ ‘‘ஹேதுஅபதே³ஸதோ’’தி. வுத்தம்பி சேதம் ‘‘து³க்க²னிரோத⁴கா³மினியா படிபதா³ய ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³’’தி (விப⁴. 719). இதி விஜஞ்ஞாதி இதி-ஸத்³தே³ன விஜானனக்கமம் த³ஸ்ஸேதி. ஏவம் பகாரேஹீதி ஏவம்-ஸத்³தே³ன விஜானனகாரணபூ⁴தே நயே.

உத்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

1. து³க்க²ஸச்சனித்³தே³ஸோ

ஜாதினித்³தே³ஸவண்ணனா

190. தத்த² …பே… அயம் மாதிகாதி நித்³தே³ஸவாரஆதி³ம்ஹி வுத்தே ஜாதிஆதி³னித்³தே³ஸே தேஸம் ஜாதிஆதீ³னம் நித்³தே³ஸவஸேன து³க்க²ஸ்ஸ அரியஸச்சஸ்ஸ கத²னத்தா²ய, தேஸு வா ஜாதிஆதீ³ஸு தேஸஞ்ச து³க்க²ட்டே² வேதி³தப்³பே³ ஜாதிஆதீ³னம் நித்³தே³ஸவஸேன து³க்க²ஸ்ஸ அரியஸச்சஸ்ஸ கத²னத்தா²ய து³க்க²து³க்க²ந்திஆதி³கா து³க்க²மாதிகா வேதி³தப்³பா³தி அத்தோ². அத² வா தத்தா²தி தஸ்மிம் நித்³தே³ஸவாரே. ‘‘ஜாதிபி து³க்கா²…பே… ஸம்கி²த்தேன பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴ து³க்கா²’’தி அயம் து³க்க²ஸ்ஸ அரியஸச்சஸ்ஸ கத²னத்தா²ய மாதிகாதி யதா²த³ஸ்ஸிதஸ்ஸ ஜாதிஆதி³னித்³தே³ஸஸ்ஸ மாதிகாபா⁴வம் தீ³பேதி. தம் தீ³பேத்வா புன யஸ்மிம் பத³த்³வயே ட²த்வா து³க்க²ம் அரியஸச்சம் கதே²தப்³ப³ம், தஸ்ஸ நித்³தா⁴ரணத்த²ம் ஸப்³ப³ம் து³க்க²ம் ஸங்கட்³டே⁴ந்தோ ஆஹ ‘‘இத³ஞ்ஹி து³க்க²ம் நாமா’’திஆதி³.

ஸபா⁴வதோதி து³க்க²வேத³யிதஸபா⁴வதோ. நாமதோதி தேனேவ ஸபா⁴வேன லத்³த⁴னாமதோ. தேன ந அஞ்ஞேன பரியாயேன இத³ம் து³க்க²ம் நாம, அத² கோ² து³க்க²த்தாயேவாதி ஸபா⁴வேன நாமம் விஸேஸேதி. அத² வா நாமதோதி உத³யப்³ப³யவந்ததாய லத்³த⁴னாமதோ. யதா² அஞ்ஞே உத³யப்³ப³யவந்தோ த⁴ம்மா ந ஸபா⁴வதோ து³க்கா², ந ஏவம் இத³ம், அத² கோ² ஸபா⁴வதோ து³க்கா², பூ⁴தமேவேத³ம் து³க்க²ந்தி புரிமேன து³க்க²-ஸத்³தே³ன பச்சி²மம் விஸேஸேதி. விபரிணாமவந்ததாய ஸுக²ம் அனிட்ட²மேவ ஹோதீதி து³க்க²ம் நாம ஜாதம். தேனேவாஹ ‘‘து³க்கு²ப்பத்திஹேதுதோ’’தி. கண்ணஸூலாதீ³ஹி அபி⁴பூ⁴தஸ்ஸ நித்து²னனாதீ³ஹி து³க்கா²பி⁴பூ⁴ததாய விஞ்ஞாயமானாயபி கிம் தவ ருஜ்ஜதீதி புச்சி²த்வாவ கண்ணஸூலாதி³து³க்க²ம் ஜானிதப்³ப³ம் ஹோதீதி படிச்ச²ன்னது³க்க²தா தஸ்ஸ வுத்தா. உபக்கமஸ்ஸ ச பாகடபா⁴வதோதி காரணாவஸேன து³க்க²விஸேஸஸ்ஸ பாகடபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி.

ஸபா⁴வம் முஞ்சித்வா பகாரந்தரேன து³க்க²ந்தி வுச்சமானம் பரியாயது³க்க²ம். கதே²தப்³ப³த்தா படிஞ்ஞாதம் யதா² கதே²தப்³ப³ம், தம்பகாரத³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘அரியஸச்சஞ்ச நாமேத’’ந்திஆதி³மாஹ. ஸங்கே²போ ஸாமஞ்ஞம், ஸாமஞ்ஞஞ்ச விஸேஸே அந்தோகரித்வா பவத்ததீதி தத்த² உப⁴யதா²பி கதே²தும் வட்டதி. வித்தா²ரோ பன விஸேஸோ ஜாதிஆதி³கோ, விஸேஸோ ச விஸேஸந்தரனிவத்தகோதி ஜாதிஆதீ³ஸு ஜராதீ³னம் ஸங்கி²பனம் ந ஸக்கா காதுந்தி தத்த² வித்தா²ரேனேவ கதே²தப்³ப³ம்.

191. ‘‘அபரஸ்ஸ அபரஸ்ஸா’’தி தீ³பனம் அபரத்த²தீ³பனம். ஸாமிஅத்தே²பி ஹி அபரத்த²-ஸத்³தோ³ ஸிஜ்ஜ²தீதி. தேஸம் தேஸந்தி வா ஸாமிவஸேன வுத்தம் அத்த²ம் பு⁴ம்மவஸேன வத்துகாமதாய ஆஹ ‘‘அபரத்த²தீ³பன’’ந்தி, அபரஸ்மிம் அபரஸ்மிம் தீ³பனந்தி அத்தோ². அபரஸ்ஸ அபரஸ்ஸ வா ஜாதிஸங்கா²தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ தீ³பனம் அபரத்த²தீ³பனம். பஞ்சக³திவஸேன ஏகேகாயபி க³தியா க²த்தியாதி³பு⁴ம்மதே³வாதி³ஹத்தி²ஆதி³ஜாதிவஸேன சாதி க³திஜாதிவஸேன.

திணாகாரோ திணஜாதி, ஸோ ச உபாதா³பஞ்ஞத்தீதி ‘‘பஞ்ஞத்திய’’ந்தி ஆஹ. தது³பாதா³யாதி தம் பட²மம் விஞ்ஞாணம் உபாதா³ய அயம் ஜாதி, நாஸ்ஸ குதோசி நிக்³க³மனம் உபாதா³ய. யஸ்மா ச ஏவம், தஸ்மா ஸாவஸ்ஸ ஜாதி பட²மவிஞ்ஞாணஸங்கா²தாதி அத்தோ². அத² வா தது³பாதா³ய ஸஜாதோதி வுச்சதீதி ஸாவஸ்ஸ ஜாதி பட²மவிஞ்ஞாணஸங்கா²தாதி அத்தோ². விஞ்ஞாணமுகே²ன ச பஞ்சபி க²ந்தா⁴ வுத்தா ஹோந்தீதி ‘‘படிஸந்தி⁴ய’’ந்தி ஆஹ. அரியபா⁴வகரணத்தா அரியஸீலந்தி பாதிமோக்க²ஸம்வரோ வுச்சதி. ஜாதிஆதீ³னிபி லக்க²ணானி த⁴ம்மானம் ஆகாரவிகாராதி கத்வா ஸஹுப்பாத³கா ஸஹவிகாரகாதி வுத்தா. ஜாயனட்டே²னாதிஆதி³ ஆயதனவஸேன யோனிவஸேன ச த்³வீஹி த்³வீஹி பதே³ஹி ஸப்³ப³ஸத்தே பரியாதி³யித்வா ஜாதிம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம். புரிமனயே பன ஏகேகேனேவ பதே³ன ஸப்³ப³ஸத்தே பரியாதி³யித்வா ஜாதி த³ஸ்ஸிதாதி அயம் விஸேஸோ. கேசி பன ‘‘புரிமனயே கத்துனித்³தே³ஸோ, பச்சி²மனயே பா⁴வனித்³தே³ஸோ கதோ’’தி வத³ந்தி, ‘‘தேஸம் தேஸம் ஸத்தானம் ஜாதீ’’தி பன கத்தரி ஸாமினித்³தே³ஸஸ்ஸ கதத்தா உப⁴யத்தா²பி பா⁴வனித்³தே³ஸோவ யுத்தோ. ஸம்புண்ணா ஜாதி ஸஞ்ஜாதி. பாகடா நிப்³ப³த்தி அபி⁴னிப்³ப³த்தி. ‘‘தேஸம் தேஸம் ஸத்தானம்…பே… அபி⁴னிப்³ப³த்தீ’’தி ஸத்தவஸேன பவத்தத்தா ஸம்முதிகதா².

தத்ர தத்ராதி ஏகசதுவோகாரப⁴வேஸு த்³வின்னம் த்³வின்னம், ஸேஸே ரூபதா⁴துயம் படிஸந்தி⁴க்க²ணே உப்பஜ்ஜமானானம் பஞ்சன்னம், காமதா⁴துயம் விகலாவிகலிந்த்³ரியானம் வஸேன ஸத்தன்னம் நவன்னம் த³ஸன்னம் புன த³ஸன்னம் ஏகாத³ஸன்னஞ்ச ஆயதனானம் வஸேன ஸங்க³ஹோ வேதி³தப்³போ³. ஏகப⁴வபரியாபன்னஸ்ஸ க²ந்த⁴ஸந்தானஸ்ஸ பட²மாபி⁴னிப்³ப³த்திபூ⁴தா படிஸந்தி⁴க்க²ந்தா⁴தி ஆஹ ‘‘பட²மாபி⁴னிப்³ப³த்திலக்க²ணா’’தி. தமேவ ஸந்தானம் நிய்யாதேந்தம் விய ‘‘ஹந்த³ க³ண்ஹதா²’’தி படிச்சா²பேந்தம் விய பவத்ததீதி நிய்யாதனரஸா. ஸந்ததியா ஏவ உம்முஜ்ஜனம் ஹுத்வா க³ய்ஹதீதி உம்முஜ்ஜனபச்சுபட்டா²னா. து³க்க²ராஸிஸ்ஸ விசித்ததா து³க்க²விசித்ததா, து³க்க²விஸேஸா வா தத³வயவா, தம் பச்சுபட்டா²பேதி ப²லதீதி து³க்க²விசித்ததாபச்சுபட்டா²னா.

பரியாயனிப்பரியாயது³க்கே²ஸு யம் து³க்க²ம் ஜாதி ஹோதி, தம் து³க்க²பா⁴வோயேவ தஸ்ஸா து³க்க²ட்டோ². யதி³ அக்கா²னேன பாபுணிதப்³ப³ம் ஸியா, ப⁴க³வா ஆசிக்கே²ய்ய. ப⁴க³வதாபி –

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, கதமோ நு கோ² மஹந்ததரோ? யோ சாயம் மயா பரித்தோ பாணிமத்தோ பாஸாணோ க³ஹிதோ, யோ ச ஹிமவா பப்³ப³தராஜாதி. அப்பம…பே… க³ஹிதோ, ஹிமவந்தம் பப்³ப³தராஜானம் உபனிதா⁴ய ஸங்க²ம்பி ந உபேதி, கலபா⁴க³ம்பி ந உபேதி, உபனித⁴ம்பி ந உபேதி. ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, யம் ஸோ புரிஸோ தீஹி ஸத்திஸதேஹி ஹஞ்ஞமானோ ததோனிதா³னம் து³க்க²ம் தோ³மனஸ்ஸம் படிஸம்வேதே³தி, தம் நேரயிகஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ உபனிதா⁴ய ஸங்க²ம்பி…பே… உபனித⁴ம்பி ந உபேதீ’’தி (ம. நி. 3.250) –

உபமாவஸேன பகாஸிதம் ஆபாயிகது³க்க²ம். ஸுகு²ப்பத்திகாரணானி ஸுசீனி உப்பலாதீ³னீதி கத்வா தத்த² நிப்³ப³த்தினிவாரணேன ஜாதியா து³க்க²வத்து²பா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி ‘‘அத² கோ²’’திஆதி³னா. து³க்கு²ப்பத்திகாரணே நிப்³ப³த்தனேன க³ப்³ப⁴பரிஹரணூபக்கமேன வினா மாதுகுச்சி²ஸம்ப⁴வமேவ து³க்க²ம் க³ப்³போ⁴க்கந்திமூலகம் அஞ்ஞானபேக்க²த்தா, உபக்கமனிப்³ப³த்தம் பன பரிஹரணமூலகம் ஓக்கந்திமத்தானபேக்க²த்தா. அயமேதேஸம் விஸேஸோ.

அத்தனோ அபி⁴முக²ம் கட்³ட⁴னம் ஆகட்³ட⁴னம், பரிதோ ஸப்³ப³தோபா⁴கே³ன கட்³ட⁴னம் பரிகட்³ட⁴னம். அதோ⁴ து⁴னனம் ஓது⁴னனம், திரியம், ஸப்³ப³தோ வா து⁴னனம் நிது⁴னனம். தச்சே²த்வா கா²ரபக்கி²பனம் கா²ராபடிச்ச²கம்.

ஸகலஸரீரன்ஹாபனம் ந்ஹாபனம், ஏகதே³ஸதோ⁴வனம் தோ⁴வனம், ஸூரியாபி⁴முக²பவத்தனேன ஆதாபனம், பஞ்சக்³கி³தாபேன பரிதாபனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸப்³போ³யேவ வா தாபோ த்³விதா⁴பி வுத்தோ.

குஹிம் நு பதிட்ட²ம் லபே⁴த², ஜாதியா வினா ந தஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ பதிட்டா²னம் அத்தீ²தி அத்தோ², ஜாதியா வா வினா ஸோ ஸத்தோ குஹிம் நு பதிட்ட²ம், கத்த² நு பதிட்ட²ந்தோ தம் து³க்க²ம் லபே⁴தா²தி அத்தோ². தத்த² திரச்சா²னேஸு கத²ம் து³க்க²ம் ப⁴வேய்ய தஹிம் திரச்சா²னேஸு ஜாதிம் வினா. ந சஸ்ஸாதி ந சே அஸ்ஸ. நனு நேவத்தீ²தி ஸம்ப³ந்தோ⁴ காதப்³போ³, நனு ஆஹாதி வா. யத³தோதி யஸ்மா நேவத்தி², தஸ்மா ஆஹாதி அத்தோ².

ஜரானித்³தே³ஸவண்ணனா

192. ஜீரணமேவ ஜீரணதா, ஜீரணஸ்ஸ வா ஆகாரோ தா-ஸத்³தே³ன வுத்தோ.

யதா²புரே அஸல்லக்கே²ந்தேதி கா³ரவகரணஉபட்டா²னாதீ³னி அஸல்லக்கே²ந்தே தம்னிமித்தம் தோ³மனஸ்ஸம் உப்பஜ்ஜதீதி அத்தோ².

ஸதாதீ³னந்தி ஸதிஸுதவீரியபஞ்ஞாதீ³னம் விப்பவாஸனிமித்தம் அத்தனா அபஸாதே³தப்³பே³ஹிபி அத்தனோ புத்ததா³ரேஹி அபஸாத³னீயதோ. அவஸவத்தங்க³பச்சங்க³தாய ஸுசிஅஸுசிஆதி³விசாரணவிரஹேன ச பா³லகுமாரககாலோ விய ஜிண்ணகாலோ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘பி⁴ய்யோ பா³லத்தப்பத்தியா’’தி.

மரணனித்³தே³ஸவண்ணனா

193. ‘‘காலஸ்ஸ அந்தகஸ்ஸ கிரியா’’தி யா லோகே வுச்சதி, ஸா சுதி, மரணந்தி அத்தோ². சவனகாலோயேவ வா அனதிக்கமனீயத்தா விஸேஸேன காலோதி வுத்தோ, தஸ்ஸ கிரியா சுதிக்க²ந்தா⁴னம் பே⁴த³ப்பத்தியேவ. மச்சு மரணந்தி ஏத்தா²பி ஸமாஸம் அகத்வா யோ மச்சு வுச்சதி பே⁴தோ³, யஞ்ச மரணம் பாணசாகோ³, இத³ம் வுச்சதி மரணந்தி விஸும் ஸம்ப³ந்தோ⁴ ந ந யுஜ்ஜதி.

யஸ்ஸ க²ந்த⁴பே⁴த³ஸ்ஸ பவத்தத்தா ‘‘திஸ்ஸோ மதோ, பு²ஸ்ஸோ மதோ’’தி வோஹாரோ ஹோதி, ஸோ க²ந்த⁴ப்பப³ந்த⁴ஸ்ஸ அனுபச்சி²ன்னதாய ‘‘ஸம்முதிமரண’’ந்தி வுத்தோ, பப³ந்த⁴ஸமுச்சே²தோ³ ச ‘‘ஸமுச்சே²த³மரண’’ந்தி. மரணம்பி து³க்க²ந்தி இமஸ்மிம் பனத்தே² து³க்க²ஸச்சகதா² வட்டகதா²தி கத்வா ‘‘ஸம்முதிமரணம் அதி⁴ப்பேத’’ந்தி ஆஹ. தஸ்ஸேவ நாமந்தி தப்³பா⁴வதோ ததே³கதே³ஸபா⁴வதோ ச மரண-ஸத்³த³ப³ஹுத்தே அஸம்மோஹத்த²ம் வுத்தம். சுதிலக்க²ணந்தி ‘‘சவனதா’’தி நித³ஸ்ஸிதசவனலக்க²ணமேவ வத³தி. ஸம்பத்திப⁴வக²ந்தே⁴ஹி வியோஜேதீதி வியோக³ரஸம், வியோக³கிரியாபூ⁴ததாய வா ‘‘வியோக³ரஸ’’ந்தி வுத்தம். ஸத்தஸ்ஸ புரிமப⁴வதோ விப்பவாஸோ ஹுத்வா உபட்டா²தீதி விப்பவாஸபச்சுபட்டா²னம்.

மரணந்திகாதி மரணஸ்ஸ ஆஸன்னா. யதி³ மரணம் ந ப⁴விஸ்ஸதி, யதா²வுத்தம் காயிகம் சேதஸிகஞ்ச து³க்க²ம் ந ப⁴விஸ்ஸதீதி ஆஹ ‘‘த்³வின்னம்பி து³க்கா²னம் வத்து²பா⁴வேனா’’தி.

பாபகம்மாதி³னிமித்தந்தி பாபகம்மனிமித்தம் பாபக³தினிமித்தஞ்சாதி அத்தோ², கம்மம்பி வா ஏத்த² ‘‘நிமித்த’’ந்தி வுத்தம் உபபத்தினிமித்தபா⁴வேன உபட்டா²னதோ. தது³பட்டா²னேபி ஹி ‘‘அகதம் வத மே கல்யாண’’ந்திஆதி³னா அனப்பகம் தோ³மனஸ்ஸம் உப்பஜ்ஜதீதி. ப⁴த்³த³ஸ்ஸாதி கல்யாணகம்மஸ்ஸாதி அத்தோ². அவிஸேஸதோதி ‘‘ஸப்³பே³ஸ’’ந்தி ஏதேன யோஜேதப்³ப³ம். ஸப்³பே³ஸந்தி ச யேஸம் காயிகம் து³க்க²ம் உப்பஜ்ஜதி, தேயேவ ஸப்³பே³ க³ஹிதா ‘‘விதுஜ்ஜமானமம்மான’’ந்தி விஸேஸிதத்தா. ஸந்தீ⁴னம் ப³ந்த⁴னானி ஸந்தி⁴ப³ந்த⁴னானி, தேஸம் சே²த³னேன நிப்³ப³த்தம் து³க்க²ம் ‘‘ஸந்தி⁴ப³ந்த⁴னச்சே²த³ன’’ந்தி வுத்தம். ஆதி³-ஸத்³தோ³ வா காரணத்தோ², ஸந்தி⁴ப³ந்த⁴னச்சே²த³னமூலகந்தி அத்தோ².

அனயப்³யஸனாபாத³னம் வியாதி அனயப்³யஸனாபத்தி வியாதி அத்தோ². வாளாதீ³ஹி கதே ஹி அனயப்³யஸனாபாத³னே அந்தோக³தா⁴ அனயப்³யஸனாபத்தி ஏத்த² நித³ஸ்ஸனந்தி.

ஸோகனித்³தே³ஸவண்ணனா

194. ஸுக²காரணம் ஹிதம், தஸ்ஸ ப²லம் ஸுக²ம். ஞாதிக்க²யோதி போ⁴கா³தீ³ஹி ஞாதீனம் பரிஹானி மரணஞ்ச. அயம் பன விஸேஸோதி போ⁴க³ப்³யஸனாதி³பத³த்த²விஸேஸம் ரோக³ப்³யஸனாதீ³ஸு ஸமாஸவிஸேஸஞ்ச ஸந்தா⁴யாஹ. ஞாதிபோ⁴கா³ பஞ்ஞத்திமத்தா தப்³பி³னாஸாவாதி இமினா அதி⁴ப்பாயேன அபரினிப்ப²ன்னதம் ஸந்தா⁴ய ‘‘அனிப்ப²ன்னானீ’’தி ஆஹ. அபரினிப்ப²ன்னதம்யேவ ஹி ஸந்தா⁴ய விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 2.447 ஆத³யோ) ச ‘‘த³ஸ ரூபானி அனிப்ப²ன்னானீ’’தி வுத்தம். ரூபகண்ட³வண்ணனாயஞ்ஹி (த⁴. ஸ. அட்ட². 975 பகிண்ணககதா²) நி ‘‘அபரினிப்ப²ன்னானீ’’தி வுத்தானி. க²ந்த⁴விப⁴ங்கே³ ச நிப்பா²தே³தப்³ப³ஸ்ஸ நிரோத⁴ஸமாபத்திஆதி³கஸ்ஸ நிப்ப²ன்னதா வுத்தாதி அஸபா⁴வத⁴ம்மஸ்ஸ ச நிப்ப²ன்னதா, நிப்³பா³னஸ்ஸேவ அனிப்ப²ன்னதாதி.

த⁴ம்ம-ஸத்³தோ³ ஹேதுஅத்தோ²தி ஆஹ ‘‘து³க்க²ஸ்ஸ உப்பத்திஹேதுனா’’தி. ஜா²மந்தி த³ட்³ட⁴ம். புப்³பே³ வுத்தலக்க²ணாதி³கா தோ³மனஸ்ஸவேத³னா ஸோகோதி தஸ்ஸ புன லக்க²ணாத³யோ ந வத்தப்³பா³ ஸியும், ததா²பி தோ³மனஸ்ஸவிஸேஸத்தா ஸோகஸ்ஸ ச விஸிட்டா² லக்க²ணாத³யோ வத்தப்³பா³தி ‘‘கிஞ்சாபீ’’திஆதி³மாஹ. விஸாரரஹிதம் அந்தோ ஏவ ஸங்குசிதம் சிந்தனம், ஸுக்க²னம் வா அந்தோனிஜ்ஜா²னம். பரினிஜ்ஜா²யனம் த³ஹனம். ஞாதிப்³யஸனாதி³அனுரூபம் ஸோசனம் அனுஸோசனம், தம் தம் வா கு³ணம் தோ³ஸஞ்ச அனுக³ந்த்வா ஸோசனம் தப்பனம் அனுஸோசனம்.

ஜவனக்க²ணேதி மனோத்³வாரஜவனக்க²ணே. ததா² ஹி தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஏத்தகா மே’’திஆதி³மாஹ. காயவிஞ்ஞாணாதி³வீதி²யம்பி பன ஜவனக்க²ணே தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸ பச்சயோ ஹோதி ஏவ. தேனேவ ‘‘ஜவனக்க²ணே சா’’தி ஆஹ. அஞ்ஞதா² காயிகசேதஸிகது³க்கா²னம் காயவத்து²கமனோத்³வாரப்பவத்தானமேவ பச்சயோதி க³ண்ஹேய்ய தத்த² விஸேஸேன காயிகசேதஸிகஸத்³த³ப்பவத்திதோ.

துஜ்ஜதீதி ‘‘துத³தீ’’தி வத்தப்³பே³ ப்³யத்தயவஸேன வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

பரிதே³வனித்³தே³ஸவண்ணனா

195. ஆதே³வந்தி ஏதேனாதி ஆதே³வோதி ஆதே³வன-ஸத்³த³ம் கத்வா அஸ்ஸுவிமோசனாதி³விகாரம் ஆபஜ்ஜந்தானம் தப்³பி³காராபத்தியா ஸோ ஸத்³தோ³ கரணபா⁴வேன வுத்தோதி. வீஹிபலாபாத³யோ விய துச்ச²ம் வசனம் பலாபோ. கு³ணதோ³ஸே கித்தேதி போ³தே⁴தீதி கு³ணதோ³ஸகித்தனரஸோ லாலப்ப-ஸத்³தோ³. அத்தா²னத்தே² ஹிரியிதப்³ப³ஜனே ச அவிசாரேத்வா புக்³க³லஸ்ஸ ஸம்ப⁴மபா⁴வோ ஹுத்வா பரிதே³வன-ஸத்³தோ³ உபட்டா²தீதி ‘‘ஸம்ப⁴மபச்சுபட்டா²னோ’’தி வுத்தோ, ஸோகவத்து²அவிகா⁴தேன வா ஸம்ப⁴மோ, ந உத்தாஸஸம்ப⁴மோ, ஸோ ச பரிதே³வன-ஸத்³தே³ன பாகடோ ஹோதீதி பரிதே³வோ ‘‘ஸம்ப⁴மபச்சுபட்டா²னோ’’தி வுத்தோ.

ஸோகாபி⁴பூ⁴தோ பரிதே³வனனிமித்தம் முட்டி²போத²னாதீ³னி கரோதி, பரிதே³வனனிமித்தமேவ ச ஞாதிஅப்³ப⁴த்த²ங்க³மனாதீ³னி சிந்தேதீதி பரிதே³வஸ்ஸ து³க்க²தோ³மனஸ்ஸானம் வத்து²பா⁴வோ வுத்தோ.

பி⁴ய்யோதி யேன வினா ந ஹோதி, ததோ பரிதே³வஸமுட்டா²பகதோ³மனஸ்ஸதோ, புப்³பே³ வுத்தது³க்க²தோ வா பி⁴ய்யோ, கண்டோ²ட்ட²தாலுஆதி³ஸோஸஜதோபி வா பி⁴ய்யோதி அஞ்ஞஞ்ச காயிகம் சேதஸிகம் தம்னிதா³னது³க்க²ம் ஸங்க³ண்ஹாதி.

து³க்க²தோ³மனஸ்ஸனித்³தே³ஸவண்ணனா

196-7. காயிகம் து³க்க²ம் காயிகஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயபச்சயோதி ‘‘து³க்கி²தஸ்ஸ து³க்க²ம் உப்பஜ்ஜதீ’’தி வுத்தம். ஏதேன து³க்கே²ன அபி⁴பூ⁴தத்தா நக்க²த்தம் கீளிதும் ந லபா⁴மீதி ப³லவதோ³மனஸ்ஸம் உப்பஜ்ஜதீதி து³க்க²ஸ்ஸ தோ³மனஸ்ஸவத்து²தா ஹோதி.

அத்தனோ பவத்திக்க²ணம் ஸந்தா⁴ய ‘‘பீளேதீ’’தி வுத்தம் காயிகது³க்க²ம், தது³பனிஸ்ஸயதோ வா.

ஆவட்டந்தீதி பரிவட்டந்தி. விவட்டந்தீதி பப்³பா⁴ரே கி²த்தத்த²ம்போ⁴ விய லுத⁴ந்தி. மூலச்சி²ன்னருக்கோ² விய சி²ன்னபபாதம் பபதந்தி, பரித³ய்ஹமானசித்தா புரிமதோ³மனஸ்ஸுபனிஸ்ஸயவஸேன சிந்தேந்தி, விக³தே தோ³மனஸ்ஸே ததா²சிந்தனம் நத்தீ²தி.

உபாயாஸனித்³தே³ஸவண்ணனா

198. ஸப்³ப³விஸயப்படிபத்தினிவாரணவஸேன ஸமந்ததோ ஸீத³னம் ஸம்ஸீத³னம், உட்டே²தும்பி அஸக்குணேய்யதாகரணவஸேன அதிப³லவம், விரூபம் வா ஸீத³னம் விஸீத³னம். அஞ்ஞம் விஸயம் அக³ந்த்வா ஞாதிப்³யஸனாதீ³ஸு விரூபோ ஆஸங்கோ³ தத்தே²வ அவப³ந்த⁴தா ப்³யாஸத்தி. நித்து²னனகரணதோ நித்து²னனரஸோ. விஸீத³னம் விஸாதோ³.

ஸயம் ந து³க்கோ² தோ³ஸத்தா ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴பரியாபன்னத⁴ம்மந்தரத்தா வா. யே பன தோ³மனஸ்ஸமேவ உபாயாஸோதி வதே³ய்யும், தே ‘‘உபாயாஸோ தீஹி க²ந்தே⁴ஹி ஏகேனாயதனேன ஏகாய தா⁴துயா ஸம்பயுத்தோ, ஏகேன க²ந்தே⁴ன ஏகேனாயதனேன ஏகாய தா⁴துயா கேஹிசி ஸம்பயுத்தோ’’தி (தா⁴து. 249) இமாய பாளியா படிக்கி²பிதப்³பா³. விஸாத³ப்பத்தியா ஸுக²து³க்க²காரணம் அக³ணயித்வா து³க்க²ட்டா²னாதீ³னி கரோந்தானம் உபாயாஸோ காயிகது³க்க²ஸ்ஸ வத்து² ஹோதி, விஸாத³னவஸேனேவ ஞாதிவினாஸாதீ³னி சிந்தேந்தானம் தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸ. அத்தனோ பவத்திக்க²ணேயேவ உபாயாஸோ தோ³மனஸ்ஸஸம்பயோக³தோ சித்தம் பரித³ஹதி, அவிப்பா²ரிகதாகரணவஸேன காயம் விஸாதே³தி, தது³ப⁴யகரணேனேவ ததோ பரம் தம்னிமித்தம் காயிகம் சேதஸிகஞ்ச அதி⁴மத்தம் து³க்க²ம் ஜனயதீதி து³க்கோ² வுத்தோ.

அப்பியஸம்பயோக³னித்³தே³ஸவண்ணனா

199. ந அப்பியந்தீதி ந க³மியந்தி, ந பவேஸீயந்தீதி அத்தோ². அனத்த²ந்தி ப்³யஸனம், து³க்க²ம் வா. அஹிதந்தி தஸ்ஸ ஹேதும். து³தியே அத்த²விகப்பே அத்த²ம் ந காமேந்தீதி அனத்த²காமாதிஆதி³ அஸமத்த²ஸமாஸோபி யோஜிதோ. ‘‘அஸூரியபஸ்ஸானி முகா²னீ’’திஆதீ³ஸு விய ஹி யேன ஸமாஸோ, ந தஸ்ஸாயம் படிஸேத⁴கோ அ-காரோதி. யஸ்மிம் கிஸ்மிஞ்சி நிப்³ப⁴யே யோக³க்கே²ம-ஸத்³தோ³ நிருள்ஹோ து³க்க²யோக³தோ கே²மத்தா.

ஸங்க³திஆதீ³ஸு ஸங்கா²ரவஸேன யம் லப்³ப⁴தி, தம் க³ஹேதப்³ப³ம். ந ஹி ஸங்கா²ரானம் டா²னனிஸஜ்ஜாத³யோ போ⁴ஜனாதி³கிச்சேஸு வா ஸஹகரணம் விஜ்ஜதீதி பச்சி²மத்³வயம் தத³த்த²வஸேன லப்³ப⁴தீதி ந ஸக்கா வத்துந்தி. யம் லப்³ப⁴தீதி வா யம் அத்த²ஜாதம் லப்³ப⁴தீதி அத்தோ². தேன யதா² லப்³ப⁴தி ஸங்க³திஆதீ³ஸு அத்தோ², ததா² யோஜேதப்³போ³. புக்³க³லஸ்ஸ ஹி ஸங்க³தி க³ந்த்வா ஸங்கா²ரேஹி ஸம்யோகோ³ ஹோதி, ஆக³தேஹி ச தேஹி, புக்³க³லஸ்ஸ ச அத்தனோ டா²னாதீ³ஸு ஸங்கா²ரேஹி ஸஹபா⁴வோ ஹோதி, ஸப்³ப³கிரியாஸு ச மிஸ்ஸீபா⁴வோதி. அனத்த²பா⁴வோ உபத்³த³வபா⁴வோ.

அனிட்டா²னம் ஆபாத²க³மனமத்தம் தம்க³ஹணமத்தஞ்ச அப்பியஸம்பயோகோ³, ந பன பத²விப²ஸ்ஸாத³யோ விய அப்பியஸம்பயோகோ³ நாம ஏகோ த⁴ம்மோ அத்தீ²தி ஆஹ ‘‘ஸோ அத்த²தோ ஏகோ த⁴ம்மோ நாம நத்தீ²’’தி. அனிட்டா²னி கண்டகாதீ³னி அமித்தா ச உஸுஆதீ³ஹி விஜ்ஜ²னாதி³து³க்க²ம் உப்பாதே³ந்தி.

இதா⁴தி இமஸ்மிம் லோகே து³க்க²ம் ஹோதீதி வா இத⁴ இமஸ்மிம் து³க்க²ஸச்சனித்³தே³ஸே து³க்கோ² வுத்தோதி வா யோஜேதப்³ப³ம்.

பியவிப்பயோக³னித்³தே³ஸவண்ணனா

200. மினந்தீதி நாளியாதீ³ஸு த⁴ஞ்ஞம் விய அந்தோ பக்கி²பந்தி, ந ப³ஹி கரோந்தீதி அத்தோ². அமா-ஸத்³தோ³ ஸஹபா⁴வதீ³பகோ. ஞாயந்தி வா அஜ்ஜ²த்திகாஇச்சேவ. ஞாதிப்³யஸனாதி³கோ ஹுத்வா உபட்டா²தீதி ப்³யஸனபச்சுபட்டா²னோ. ஸோகுப்பாத³னேனேவ ஸரீரம் ஸோஸேந்தி, கிஸம் கரோந்தி, அகிஸம்பி நிரோஜதாகரணேன மிலாபேந்தி, ததோ ச காயிகம் து³க்க²ம் உப்பஜ்ஜதீதி தது³ப்பாத³கதா வுத்தா.

ஸோகஸரஸமப்பிதாதி ஏதேன சேதஸிகது³க்க²ம் த³ஸ்ஸேதி, விதுஜ்ஜந்தீதி ஏதேன காயிகம் து³க்க²ம்.

இச்சா²னித்³தே³ஸவண்ணனா

201. யஸ்மிம் காலே ஜாதியா ந ஆக³ந்தப்³ப³ம், தம் காலம் க³ஹேத்வா ஆஹ ‘‘பரினிப்³பு³தேஸு ச விஜ்ஜமானம் ஜாதியா அனாக³மன’’ந்தி. யம்பீதி யேனபீதி அத்தோ² வுத்தோ. யதா³பி பன யம்-ஸத்³தோ³ ‘‘இச்ச²’’ந்தி ஏதம் அபேக்க²தி, ததா³பி அலாப⁴விஸிட்டா² இச்சா² வுத்தா ஹோதி. யதா³ ‘‘ந லப⁴தீ’’தி ஏதம் அபேக்க²தி, ததா³ இச்சா²விஸிட்டோ² அலாபோ⁴ வுத்தோ ஹோதி. ஸோ பனத்த²தோ அஞ்ஞோ த⁴ம்மோ நத்தி², ததா²பி அலப்³ப⁴னேய்யஇச்சா²வ வுத்தா ஹோதி. அபாபுணிதப்³பே³ஸு பவத்தத்தா ஏவ ‘‘அப்பத்திபச்சுபட்டா²னா’’தி வுத்தா. யத்த² ஹி ஸா இச்சா² பவத்தா, தம் வத்து²ம் அபாபுணந்தீ ஹுத்வா க³ய்ஹதீதி.

சி²ன்னபி⁴ன்னக³ணேனாதி நில்லஜ்ஜேன து⁴த்தக³ணேன, கப்படிகக³ணேன வா.

விகா⁴தமயந்தி சித்தவிகா⁴தமயம் தோ³மனஸ்ஸம் சித்தவிகா⁴ததோ ஏவ உப்பன்னம் உப்³ப³ந்த⁴னஜராதிஸாராதி³காயிகம் து³க்க²ஞ்ச. இச்சி²தாலாப⁴ந்தி அலப்³ப⁴னேய்யஇச்ச²மேவ வத³தி.

உபாதா³னக்க²ந்த⁴னித்³தே³ஸவண்ணனா

202. வித்தி²ண்ணஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ ஏத்தகந்தி த³ஸ்ஸனம் து³க்க²ஸ்ஸ ஸங்கே²போ, தம் காதும் ந ஸக்கா வித்தா²ரஸ்ஸ அனந்தத்தா. து³க்க²வித்தா²ரக³தம் பன தே³ஸனாவித்தா²ரம் பஹாய யத்த² ஸப்³போ³ து³க்க²வித்தா²ரோ ஸமோதா⁴னம் க³ச்ச²தி, தத்த² தே³ஸனாய வவத்தா²னம் ஸங்கே²போ, தம் காதும் ஸக்கா தாதி³ஸஸ்ஸ வத்து²னோ ஸப்³பா⁴வா.

தே³ஸம் ஜானந்தோ மக்³க³க்கா²யிகபுரிஸோ தே³ஸகோ. ப⁴க³வாபி து³க்க²ஸ்ஸ தே³ஸகோ. ‘‘து³க்க²ந்ததே³ஸகேனா’’தி வா பாடோ², து³க்க²ந்தக்கா²யிகோதி அத்தோ².

பாவகாத³யோ யதா² இந்த⁴னாதீ³னி பா³தே⁴ந்தி, ஏவம் பா³த⁴யமானா. மாரணந்திகது³க்கா²பி⁴கா⁴தேனாதி இமினா அதிபாகடேன ஜாதிஜராது³க்க²விகா⁴தஜஸோகாத³யோ த³ஸ்ஸேதி. ததோதி பரிதே³வதோ உத்³த⁴ம். கண்ட² ஸோஸாதி³ ஸந்தி⁴ ப³ந்த⁴ச்சே²த³னாதி³ ஜனக தா⁴துக்கோ²ப⁴ ஸமாயோக³தோ காயஸ்ஸ ஆபா³த⁴னது³க்க²ம் து³க்க²ம். யேஸு கேஸுசீதி திஸ்ஸஸ்ஸ வா பு²ஸ்ஸஸ்ஸ வா உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸு ஸப்³ப³ம்பி சக்கு²ரோகா³தி³து³க்க²ம் ஸப்³ப³ஸத்தக³தம் ஏவம்பகாரமேவாதி ஸங்கி²பித்வா த³ஸ்ஸேந்தோதி அத்தோ².

து³க்க²ஸச்சனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. ஸமுத³யஸச்சனித்³தே³ஸவண்ணனா

203. உத்தரபத³லோபம் கத்வா ‘‘புனப்³ப⁴வகரணம் புனோப்³ப⁴வோ’’திஆஹ. ‘‘மனோஸம்ப²ஸ்ஸோ’’தி ஏத்த² மனோ விய ச புரிமபத³ஸ்ஸ ஓகாரந்ததா த³ட்ட²ப்³பா³. அத² வா ஸீலட்டே²ன இக-ஸத்³தே³ன க³மியத்த²த்தா கிரியாவாசகஸ்ஸ ஸத்³த³ஸ்ஸ அத³ஸ்ஸனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம் யதா² ‘‘அபூபப⁴க்க²னஸீலோ ஆபூபிகோ’’தி. ‘‘தத்³தி⁴தா’’இதி ப³ஹுவசனனித்³தே³ஸா விசித்தத்தா வா தத்³தி⁴தானம் அபி⁴தா⁴னலக்க²ணத்தா வா ‘‘புனப்³ப⁴வம் தே³தீ’’திஆதீ³ஸு அத்தே²ஸு போனோப்³ப⁴விகஸத்³த³ஸித்³தி⁴ த³ட்ட²ப்³பா³. தத்த² கம்மஸஹஜாதா புனப்³ப⁴வம் தே³தி, கம்மஸஹாயபூ⁴தா தத³ஸஹஜாதா புனப்³ப⁴வாய ஸம்வத்ததி, து³விதா⁴பி புனப்புனம் ப⁴வே நிப்³ப³த்தேதி. தேனேவாஹ ‘‘புனப்³ப⁴வஸ்ஸ தா³யிகாபீ’’திஆதி³. போனோப்³ப⁴விகாயேவாதி நாமம் லப⁴தீதி புனப்³ப⁴வம் தா³யிகாபி அதா³யிகாபி புனப்³ப⁴வம் தே³திச்சேவ போனோப்³ப⁴விகாதி ஸமானவிபாகாதி நாமம் லப⁴தி ஸமானஸபா⁴வத்தா ததா³னுபா⁴வத்தா ச. ஏவம் இதரேஸு த³ட்ட²ப்³ப³ம். தத்த² உபதி⁴ம்ஹி யதா²னிப்³ப³த்தே அத்தபா⁴வே விபச்சனகம்மம் ஏதிஸ்ஸாதி உபதி⁴வேபக்கா. நந்த³னட்டே²ன நந்தீ³, ரஞ்ஜனட்டே²ன ராகோ³. யோ ச நந்தி³ராகோ³, யா ச தண்ஹா, உப⁴யமேதம் ஏகத்த²ம், ப்³யஞ்ஜனமேவ நானந்தி தண்ஹா ‘‘நந்தி³ராகே³ன ஸத்³தி⁴ம் அத்த²தோ ஏகத்தம் க³தா’’தி வுத்தா. ராக³ஸம்ப³ந்தே⁴ன ‘‘உப்பன்னஸ்ஸா’’தி வுத்தம். ரூபாரூபப⁴வராகோ³ விஸும் வக்க²தீதி காமப⁴வே ஏவ ப⁴வபத்த²னாஉப்பத்தி வுத்தாதி வேதி³தப்³பா³.

தஸ்மிம் தஸ்மிம் பியரூபே பட²முப்பத்திவஸேன ‘‘உப்பஜ்ஜதீ’’தி வுத்தா, புனப்புனம் பவத்திவஸேன ‘‘நிவிஸதீ’’தி, பரியுட்டா²னானுஸயவஸேன வா உப்பத்தினிவேஸா யோஜேதப்³பா³. ஸம்பத்தியந்தி மனுஸ்ஸஸோப⁴க்³கே³ தே³வத்தே ச. அத்தனோ சக்கு²ந்தி ஸவத்து²கம் சக்கு²மாஹ, ஸபஸாத³ம் வா மம்ஸபிண்ட³ம். விப்பஸன்னபஞ்சபஸாத³ந்தி பரிஸுத்³த⁴னீலபீதலோஹிதகண்ஹஓதா³தவண்ணபஸாத³ம். ரஜதபனாளிகம் விய சி²த்³த³ம் அப்³ப⁴ந்தரே ஓதா³தத்தா. பாமங்க³ஸுத்தம் விய லம்ப³கண்ணப³த்³த⁴ம். துங்கா³ உச்சா தீ³கா⁴ நாஸிகா துங்க³னாஸிகா, ஏவம் லத்³த⁴வோஹாரம் அத்தனோ கா⁴னம். ‘‘லத்³த⁴வோஹாரா’’தி வா பாடோ². தஸ்மிம் ஸதி துங்கா³ நாஸிகா யேஸம், தே துங்க³னாஸிகா. ஏவம் லத்³த⁴வோஹாரா ஸத்தா அத்தனோ கா⁴னந்தி யோஜனா காதப்³பா³. ஜிவ்ஹம்…பே… மஞ்ஞந்தி வண்ணா ஸண்டா²னதோ கிச்சதோ ச. மனம்…பே… உளாரம் மஞ்ஞந்தி அதீதாதி³அத்த²விசினனஸமத்த²ம். அத்தனா படிலத்³தா⁴னீதி அஜ்ஜ²த்தஞ்ச ஸரீரக³ந்தா⁴தீ³னி ப³ஹித்³தா⁴ ச விலேபனக³ந்தா⁴தீ³னி. உப்பஜ்ஜமானா உப்பஜ்ஜதீதி யதா³ உப்பஜ்ஜமானா ஹோதி, ததா³ ஏத்த² உப்பஜ்ஜதீதி ஸாமஞ்ஞேன க³ஹிதா உப்பாத³கிரியா லக்க²ணபா⁴வேன வுத்தா, விஸயவிஸிட்டா² லக்கி²தப்³ப³பா⁴வேன. ந ஹி ஸாமஞ்ஞவிஸேஸேஹி நானத்தவோஹாரோ ந ஹோதீதி. உப்பஜ்ஜமானாதி வா அனிச்சி²தோ உப்பாதோ³ ஹேதுபா⁴வேன வுத்தோ. உப்பஜ்ஜதீதி நிச்சி²தோ ப²லபா⁴வேன ‘‘யதி³ உப்பஜ்ஜமானா ஹோதி, ஏத்த² உப்பஜ்ஜதீ’’தி. ஸோ ஹி தேன உபயோஜிதோ விய ஹோதி.

ஸமுத³யஸச்சனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. நிரோத⁴ஸச்சனித்³தே³ஸவண்ணனா

204. அனூஹதேதி அனுத்³த⁴தே, அப்பஹீனேதி அத்தோ².

ஸீஹோ வேத⁴கே படிபஜ்ஜதி, ந உஸும்ஹி, ஸுவானோ லேட்³டு³ம்ஹி படிபஜ்ஜதி, ந பஹாரகே. க²யக³மனவஸேன விரஜ்ஜதி, அப்பவத்திக³மனவஸேன நிருஜ்ஜ²தி. அனபேக்க²தாய சஜனவஸேன ஹானிவஸேன ச சஜீயதி, புன யதா² ந பவத்ததி, ததா² தூ³ரகி²பனவஸேன படினிஸ்ஸஜ்ஜீயதி, ப³ந்த⁴னபூ⁴தாய மோசனவஸேன முச்சதி, அஸம்கிலேஸவஸேன ந அல்லீயதி. ஆயூஹனம் ஸமுத³யோ, தப்படிபக்க²வஸேன அனாயூஹனம்.

அபஞ்ஞத்திந்தி அபஞ்ஞாபனம், ‘‘தித்தஅலாபு³ அத்தீ²’’தி வோஹாராபா⁴வம் வா. தித்தஅலாபு³வல்லியா அப்பவத்திம் இச்ச²ந்தோ புரிஸோ விய மக்³கோ³ த³ட்ட²ப்³போ³, தஸ்ஸ தஸ்ஸா அப்பவத்தினின்னசித்தஸ்ஸ மூலச்சே²த³னம் விய மக்³க³ஸ்ஸ நிப்³பா³னாரம்மணஸ்ஸ தண்ஹாபஹானம். ததா³ப்பவத்தி விய தண்ஹாய அப்பவத்திபூ⁴தம் நிப்³பா³னம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். து³தியூபமாய த³க்கி²ணத்³வாரம் விய நிப்³பா³னம், சோரகா⁴தகா விய மக்³கோ³ த³ட்ட²ப்³போ³, புரிமா வா உபமா மக்³கே³ன நிருத்³தா⁴ய பியரூபஸாதரூபேஸு நிருத்³தா⁴தி வத்தப்³ப³தாத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தா, பச்சி²மா நிப்³பா³னம் ஆக³ம்ம நிருத்³தா⁴யபி.

நிரோத⁴ஸச்சனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. மக்³க³ஸச்சனித்³தே³ஸவண்ணனா

205. அஞ்ஞமக்³க³படிக்கே²பனத்த²ந்தி தித்தி²யேஹி கப்பிதஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ து³க்க²னிரோத⁴கா³மினிபடிபதா³பா⁴வம் படிக்கே²பேதுந்தி அத்தோ², அஞ்ஞஸ்ஸ வா மக்³க³பா⁴வபடிக்கே²போ அஞ்ஞமக்³க³படிக்கே²போ. புக்³க³லஸ்ஸ அரியபா⁴வகரத்தா அரியம் கரோதீதி அரியோ, அரியப²லபடிலாப⁴கரத்தா அரியம் லபா⁴பேதி ஜனேதீதி அரியோ. அத்தனோ கிச்சவஸேன ப²லவஸேன ச அரியனாமலாபோ⁴ ஏவ வுத்தோதி த³ட்ட²ப்³போ³. அட்ட² அங்கா³னி அஸ்ஸாதி அஞ்ஞபத³த்த²ஸமாஸம் அகத்வா ‘‘அட்ட²ங்கா³னி அஸ்ஸ ஸந்தீதி அட்ட²ங்கி³கோ’’தி பத³ஸித்³தி⁴ த³ட்ட²ப்³பா³.

சதுரங்க³ஸமன்னாக³தா வாசா ஜனம் ஸங்க³ண்ஹாதீதி தப்³பி³பக்க²விரதிஸபா⁴வா ஸம்மாவாசா பே⁴த³கரமிச்சா²வாசாபஹானேன ஜனே ஸம்பயுத்தே ச பரிக்³க³ண்ஹனகிச்சவதீ ஹோதீதி ‘‘பரிக்³க³ஹலக்க²ணா’’தி வுத்தா. யதா² சீவரகம்மாதி³கோ கம்மந்தோ ஏகம் காதப்³ப³ம் ஸமுட்டா²பேதி நிப்பா²தே³தி, தம்தம்கிரியானிப்பா²த³கோ வா சேதனாஸங்கா²தோ கம்மந்தோ ஹத்த²பாத³சலனாதி³கம் கிரியம் ஸமுட்டா²பேதி, ஏவம் ஸாவஜ்ஜகத்தப்³ப³கிரியாஸமுட்டா²பகமிச்சா²கம்மந்தப்பஹானேன ஸம்மாகம்மந்தோ நிரவஜ்ஜஸமுட்டா²பனகிச்சவா ஹோதி, ஸம்பயுத்தத⁴ம்மே ச ஸமுட்டா²பேந்தோ ஏவ பவத்ததீதி ‘‘ஸமுட்டா²பனலக்க²ணோ’’தி வுத்தோ. காயவாசானம் க²ந்த⁴ஸந்தானஸ்ஸ ச ஸம்கிலேஸபூ⁴தமிச்சா²ஆஜீவப்பஹானேன ஸம்மாஆஜீவோ ‘‘வோதா³பனலக்க²ணோ’’தி வுத்தோ.

அத்தனோ பச்சனீககிலேஸா தி³ட்டே²கட்டா² அவிஜ்ஜாத³யோ. பஸ்ஸதீதி பகாஸேதீதி அத்தோ². தேனேவ ஹி அங்கே³ன தத்த² பச்சவேக்க²ணா பவத்ததீதி. ததே²வாதி அத்தனோ பச்சனீககிலேஸேஹி ஸத்³தி⁴ந்தி அத்தோ².

கிச்சதோதி புப்³ப³பா⁴கே³ஹி து³க்கா²தி³ஞாணேஹி கத்தப்³ப³கிச்சஸ்ஸ இத⁴ நிப்ப²த்திதோ, இமஸ்ஸேவ வா ஞாணஸ்ஸ து³க்கா²தி³ப்பகாஸனகிச்சதோ. தீணி நாமானி லப⁴தி காமஸங்கப்பாதி³ப்பஹானகிச்சனிப்ப²த்திதோ. ஸிக்கா²பத³விப⁴ங்கே³ (விப⁴. 703 ஆத³யோ) ‘‘விரதிசேதனா ஸப்³பே³ ஸம்பயுத்தத⁴ம்மா ச ஸிக்கா²பதா³னீ’’தி வுத்தாதி தத்த² பதா⁴னானம் விரதிசேதனானம் வஸேன ‘‘விரதியோபி ஹோந்தி சேதனாயோபீ’’தி ஆஹ. முஸாவாதா³தீ³ஹி விரமணகாலே வா விரதியோ ஸுபா⁴ஸிதாதி³வாசாபா⁴ஸனாதி³காலே ச சேதனாயோ யோஜேதப்³பா³, மக்³க³க்க²ணே விரதியோவ சேதனானம் அமக்³க³ங்க³த்தா ஏகஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ து³க்கா²தி³ஞாணதா விய ஏகாய விரதியா முஸாவாதா³தி³விரதிபா⁴வோ விய ச ஏகாய சேதனாய ஸம்மாவாசாதி³கிச்சத்தயஸாத⁴னஸபா⁴வாபா⁴வா ஸம்மாவாசாதி³பா⁴வாஸித்³தி⁴தோ, தம்ஸித்³தி⁴யஞ்ச அங்க³த்தயத்தாஸித்³தி⁴தோ ச.

புப்³ப³பா⁴கே³பி மக்³க³க்க²ணேபி ஸம்மாஸமாதி⁴ ஏவாதி யதி³பி ஸமாதி⁴உபகாரகானம் அபி⁴னிரோபனானுமஜ்ஜனஸம்பியாயனப்³ரூஹனஸந்தஸுகா²னம் விதக்காதீ³னம் வஸேன சதூஹி ஜா²னேஹி ஸம்மாஸமாதி⁴ விப⁴த்தோ, ததா²பி வாயாமோ விய அனுப்பன்னாகுஸலானுப்பாத³னாதி³சதுவாயாமகிச்சம், ஸதி விய ச அஸுபா⁴ஸுகா²னிச்சானத்தேஸு காயாதீ³ஸு ஸுபா⁴தி³ஸஞ்ஞாபஹானசதுஸதிகிச்சம், ஏகோ ஸமாதி⁴ சதுக்கஜ்ஜா²னஸமாதி⁴கிச்சம் ந ஸாதே⁴தீதி புப்³ப³பா⁴கே³பி பட²மஜ்ஜா²னஸமாதி⁴சித்தே ஜா²னஸமாதி⁴ பட²மஜ்ஜா²னஸமாதி⁴ ஏவ மக்³க³க்க²ணேபி, ததா² புப்³ப³பா⁴கே³பி சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸமாதி⁴சித்தே ஜா²னஸமாதி⁴ சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸமாதி⁴ ஏவ மக்³க³க்க²ணேபீதி அத்தோ².

வசீபே⁴த³ஸ்ஸ உபகாரகோ விதக்கோ ஸாவஜ்ஜானவஜ்ஜவசீபே⁴த³னிவத்தனபவத்தனகராய ஸம்மாவாசாயபி உபகாரகோ ஏவாதி ‘‘ஸ்வாய’’ந்திஆதி³மாஹ. வசீபே⁴த³னியாமிகா வாசா காயிககிரியானியாமகஸ்ஸ ஸம்மாகம்மந்தஸ்ஸ உபகாரிகா. இத³ம் வீரியந்தி சதுஸம்மப்பதா⁴னவீரியம். க³தியோதி நிப்ப²த்தியோ, கிச்சாதி³ஸபா⁴வே வா. ஸமன்வேஸித்வாதி உபதா⁴ரேத்வா.

புரிமானி த்³வே ஸச்சானி உக்³க³ண்ஹித்வாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. இட்ட²ம் கந்தந்தி நிரோத⁴மக்³கே³ஸு நின்னபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி, ந அபி⁴னந்த³னம், தன்னின்னபா⁴வோயேவ ச தத்த² கம்மகரணம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

கிச்சதோதி பரிஞ்ஞாதி³தோ. ஆரம்மணபடிவேதோ⁴தி ஸச்சி²கிரியாபடிவேத⁴மாஹ. ஸப்³ப³ம்பி படிவேத⁴ஞாணம் லோகுத்தரந்தி கஸ்மா வுத்தம், நனு உக்³க³ஹாதி³படிவேதோ⁴ ச படிவேதோ⁴வ, ந ச ஸோ லோகுத்தரோதி? ந, கேவலேன படிவேத⁴-ஸத்³தே³ன உக்³க³ஹாதி³படிவேதா⁴னம் அவசனீயத்தா, படிவேத⁴னிமித்தத்தா வா உக்³க³ஹாதி³வஸேன பவத்தம் து³க்கா²தீ³ஸு புப்³ப³பா⁴கே³ ஞாணம் ‘‘படிவேதோ⁴’’தி வுத்தம், ந படிவேத⁴த்தா, படிவேத⁴பூ⁴தமேவ பன ஞாணம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘ஸப்³ப³ம்பி படிவேத⁴ஞாணம் லோகுத்தர’’ந்தி. உக்³க³ஹபரிபுச்சா²ஞாணானிபி ஸவனஞாணே ஏவ அவரோத⁴ம் க³ச்ச²ந்தீதி ‘‘ஸவனதா⁴ரணஸம்மஸனஞாணம் லோகிய’’ந்தி திவித⁴மேவ ஞாணமாஹ. உக்³க³ஹாதீ³ஹி ஸச்சபரிக்³க³ண்ஹனம் பரிக்³க³ஹோ.

பயோகோ³தி கிரியா, வாயாமோ வா. தஸ்ஸ மஹந்ததரஸ்ஸ இச்சி²தப்³ப³தம் து³க்கரதரதஞ்ச உபமாஹி த³ஸ்ஸேதி ‘‘ப⁴வக்³க³க³ஹணத்த²’’ந்திஆதி³னா.

பத³கா⁴தந்தி ஏத்த² க³தமக்³கோ³ ‘‘பத³’’ந்தி வுச்சதி. யேன சுபாயேன காரணேன காமவிதக்கோ உப்பஜ்ஜதி, ஸோ தஸ்ஸ க³தமக்³கோ³தி தஸ்ஸ கா⁴தோ பத³கா⁴தோ. உஸ்ஸுக்காபேத்வாதி உத்³த⁴ம் உத்³த⁴ம் ஸந்திவிஸேஸயுத்தம் கத்வா, வட்³டே⁴த்வாதி அத்தோ².

பாளியம் விப⁴த்தேஸூதி கதரபாளியம்? த⁴ம்மஸங்க³ஹே தாவ அட்ட² கஸிணானி த³ஸ அஸுபா⁴ சத்தாரோ ப்³ரஹ்மவிஹாரா சத்தாரி ஆருப்பானி விப⁴த்தானி, ஆக³மேஸு த³ஸ அனுஸ்ஸதியோ ஆஹாரே படிகூலஸஞ்ஞா சதுதா⁴துவவத்தா²னந்தி இமானி சாதி தத்த² தத்த² விப⁴த்தம். இமேஸு தீஸூதி காமாதீ³ஸு தீஸு டா²னேஸு.

மிச்சா²வாசாஸங்கா²தாயாதி ஏதேன ஏகாய சேதனாய பஹாதப்³ப³ஏகத்தம் த³ஸ்ஸேதி. இத⁴ அரியஸாவகோ ஸகல்யாணபுது²ஜ்ஜனகோ ஸேக்கோ². காயத்³வாரவீதிக்கமாதி ஆஜீவஹேதுகதோ பாணாதிபாதாதி³தோ விஸும் விஸும் விரமணம் யோஜேதப்³ப³ம்.

அயம் பனஸ்ஸாதி மக்³க³பா⁴வேன சதுப்³பி³த⁴ம்பி ஏகத்தேன க³ஹேத்வா அஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ அயம் ஜா²னவஸேன ஸப்³ப³ஸதி³ஸஸப்³பா³ஸதி³ஸஏகச்சஸதி³ஸதா விஸேஸோ. பாத³கஜ்ஜா²னனியாமேன ஹோதீதி இத⁴ பாத³கஜ்ஜா²னனியாமம் து⁴ரம் கத்வா ஆஹ, அட்ட²ஸாலினியம் பன விபஸ்ஸனானியாமம் தத்த² ஸப்³ப³வாதா³விரோத⁴தோ, இத⁴ பன ஸம்மஸிதஜ்ஜா²னபுக்³க³லஜ்ஜா²ஸயவாத³னிவத்தனதோ பாத³கஜ்ஜா²னனியாமம். விபஸ்ஸனானியாமோ பன ஸாதா⁴ரணத்தா இதா⁴பி ந படிக்கி²த்தோதி த³ட்ட²ப்³போ³. அஞ்ஞே சாசரியவாதா³ வக்க²மானா விப⁴ஜிதப்³பா³தி யதா²வுத்தமேவ தாவ பாத³கஜ்ஜா²னனியாமம் விப⁴ஜந்தோ ஆஹ ‘‘பாத³கஜ்ஜா²னனியாமேன தாவா’’தி.

ஆருப்பே சதுக்கபஞ்சக…பே… வுத்தம் அட்ட²ஸாலினியந்தி அதி⁴ப்பாயோ. நனு தத்த² ‘‘ஆருப்பே திகசதுக்கஜ்ஜா²னம் உப்பஜ்ஜதீ’’தி வுத்தம், ந ‘‘சதுக்கபஞ்சகஜ்ஜா²ன’’ந்தி? ஸச்சம், யேஸு பன ஸம்ஸயோ அத்தி², தேஸம் உப்பத்தித³ஸ்ஸனேன, தேனத்த²தோ சதுக்கபஞ்சகஜ்ஜா²னம் உப்பஜ்ஜதீதி வுத்தமேவ ஹோதீதி ஏவமாஹாதி வேதி³தப்³ப³ம். ஸமுதா³யஞ்ச அபேக்கி²த்வா ‘‘தஞ்ச லோகுத்தரம், ந லோகிய’’ந்தி ஆஹ. சதுத்த²ஜ்ஜா²னமேவ ஹி லோகியம் தத்த² உப்பஜ்ஜதி, ந சதுக்கம் பஞ்சகஞ்சாதி. ஏத்த² கத²ந்தி பாத³கஜ்ஜா²னஸ்ஸ அபா⁴வா கத²ம் த³ட்ட²ப்³ப³ந்தி அத்தோ². தம்ஜா²னிகாவ தஸ்ஸ தத்த² தயோ மக்³கா³ உப்பஜ்ஜந்தி தஜ்ஜா²னிகம் பட²மப²லாதி³ம் பாத³கம் கத்வா உபரிமக்³க³பா⁴வனாயாதி அதி⁴ப்பாயோ, திகசதுக்கஜ்ஜா²னிகம் பன மக்³க³ம் பா⁴வேத்வா தத்து²ப்பன்னஸ்ஸ அரூபஜ்ஜா²னம் தஜ்ஜா²னிகம் ப²லஞ்ச பாத³கம் கத்வா உபரிமக்³க³பா⁴வனாய அஞ்ஞஜா²னிகாபி உப்பஜ்ஜந்தீதி ஜா²னங்கா³தி³னியாமிகா புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரஸமாபத்தி பாத³கம், ந ஸம்மஸிதப்³பா³தி ப²லஸ்ஸபி பாத³கதா த³ட்ட²ப்³பா³.

து³க்க²ஞாணாதீ³னம் ரூபாதி³ச²ளாரம்மணத்தா நேக்க²ம்மஸங்கப்பாதீ³னம் கஸிணாதி³தம்தம்குஸலாரம்மணாரம்மணத்தா ஸம்மாவாசாதீ³னம் அங்கா³னம் தம்தம்விரமிதப்³பா³தி³ஆரம்மணத்தா ‘‘யதா²னுரூப’’ந்தி ஆஹ. தத³னுரூபோதி அவிப்படிஸாரகரஸீலம் வாயாமஸ்ஸ விஸேஸபச்சயோதி ஸீலானுரூபதா வாயாமஸ்ஸ வுத்தா ஸம்பயுத்தஸ்ஸபி, ஸம்பயுத்தஸ்ஸேவ ச வசனதோ ‘‘ஸீலபூ⁴மியம் பதிட்டி²தஸ்ஸா’’தி அவத்வா ‘‘பதிட்ட²மானஸ்ஸா’’தி வுத்தம். சேதஸோ அஸம்மோஸோதி ‘‘ஏகாரக்கோ²’’தி ஏத்த² வுத்தேன ஸதாரக்கே²ன சேதஸோ ரக்கி²ததா. தேனாஹ ‘‘இதி…பே… ஸுவிஹிதசித்தாரக்க²ஸ்ஸா’’தி.

ஆஸவக்க²யஞாணஸ்ஸ விஜ்ஜாபா⁴வோ வுத்தோதி ஆஸவக்க²யஸங்கா²தே மக்³கே³ தீஹி க²ந்தே⁴ஹி ஸங்க³ஹிதே பஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴ விஜ்ஜா, ஸீலஸ்ஸ சதுன்னஞ்ச ஜா²னானம் சரணபா⁴வோ வுத்தோதி இதரே த்³வே க²ந்தா⁴ சரணம். யந்தி ஏதேன நிப்³பா³னம் க³ச்ச²ந்தீதி யானம், விபஸ்ஸனாவ யானம் விபஸ்ஸனாயானம். ஸீலம் ஸமாதி⁴ஸ்ஸ விஸேஸபச்சயோ, ஸமாதி⁴ விபஸ்ஸனாயாதி ஸமத²ஸ்ஸ உபகாரத்தா ஸீலக்க²ந்தோ⁴ ச ஸமத²யானேன ஸங்க³ஹிதோ. விபஸ்ஸனாயானேன காமேஸு ஆதீ³னவம் விபா⁴வேந்தோ ஸமத²யானேன நிராமிஸம் ஜா²னஸுக²ம் அபரிச்சஜந்தோ அந்தத்³வயகும்மக்³க³ம் விவஜ்ஜேதி. பஞ்ஞா விய மோஹஸ்ஸ, ஸீலஸமாத⁴யோ ச தோ³ஸலோபா⁴னம் உஜுவிபச்சனீகா அதோ³ஸாலோபே⁴ஹி ஸாதே⁴தப்³ப³த்தா. ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாயோக³தோ ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானகல்யாணம். ஸீலாதீ³னி ஹி ஸாஸனஸ்ஸ ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானந்தி. யஸ்மிம் டி²தோ மக்³க³ட்டோ² ப²லட்டோ² ச அரியோ ஹோதி, தம் மக்³க³ப²லஸங்கா²தம் க²ந்த⁴த்தயஸங்க³ஹிதம் ஸாஸனம் அரியபூ⁴மி.

மக்³க³ஸச்சனித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.

ஸுத்தந்தபா⁴ஜனீயவண்ணனா நிட்டி²தா.