1. பண்ணத்திவாரோ
உத்³தே³ஸவாரவண்ணனா
1-16. த⁴ம்மயமகவண்ணனாயம் குஸலாதி³த⁴ம்மானம் மாதிகம் ட²பேத்வாதி யதா² மூலயமகே குஸலாதி³த⁴ம்மா தே³ஸிதா, யதா² ச க²ந்த⁴யமகாதீ³ஸு ‘‘பஞ்சக்க²ந்தா⁴’’திஆதி³னா அஞ்ஞதா² ஸங்க³ஹேத்வா தே³ஸிதா, ததா² அதே³ஸேத்வா யா குஸலாதீ³னம் த⁴ம்மானம் ‘‘குஸலாகுஸலா த⁴ம்மா’’திஆதி³கா மாதிகா, தம் இத⁴ ஆதி³ம்ஹி ட²பேத்வா தே³ஸிதஸ்ஸாதி அத்தோ².
உத்³தே³ஸவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.
2. பவத்திவாரவண்ணனா
33-34. ‘‘யஸ்ஸ குஸலா த⁴ம்மா உப்பஜ்ஜந்தி, தஸ்ஸ அப்³யாகதா த⁴ம்மா உப்பஜ்ஜந்தீ’’தி ஏதஸ்ஸ விஸ்ஸஜ்ஜனே ‘‘அப்³யாகதா சாதி சித்தஸமுட்டா²னரூபவஸேன வுத்த’’ந்தி அட்ட²கதா²யம் வுத்தம், இமஸ்மிம் பன பஞ்ஹே கம்மஸமுட்டா²னாதி³ரூபஞ்ச லப்³ப⁴தி, தம் பன படிலோமவாரஸ்ஸ விஸ்ஸஜ்ஜனே ஸப்³பே³ஸம் சவந்தானம், பவத்தே சித்தஸ்ஸ ப⁴ங்க³க்க²ணே, ஆருப்பே அகுஸலானம் உப்பாத³க்க²ணே தேஸம் குஸலா ச த⁴ம்மா ந உப்பஜ்ஜந்தி அப்³யாகதா ச த⁴ம்மா ந உப்பஜ்ஜந்தீதி ஏத்த² பவத்தே சித்தஸ்ஸ ப⁴ங்க³க்க²ணே உப்பஜ்ஜமானம்பி கம்மஸமுட்டா²னாதி³ரூபம் அக்³க³ஹேத்வா ‘‘அப்³யாகதா ச த⁴ம்மா ந உப்பஜ்ஜந்தீ’’தி வுத்தத்தா சித்தஸமுட்டா²னரூபமேவ இதா⁴தி⁴ப்பேதம். கம்மஸமுட்டா²னாதி³ரூபே ந விதா⁴னம், நாபி படிஸேதோ⁴தி கேசி வத³ந்தி, ததா² சித்தஸமுட்டா²னரூபமேவ ஸந்தா⁴ய ‘‘யஸ்ஸ குஸலா த⁴ம்மா உப்பஜ்ஜந்தி, தஸ்ஸ அப்³யாகதா த⁴ம்மா நிருஜ்ஜ²ந்தீதி? நோ’’தி (யம. 3.த⁴ம்மயமக.163) வுத்தந்தி. தம் பனேதம் ஏவம் ந ஸக்கா வத்தும் சித்தஸ்ஸ ப⁴ங்க³க்க²ணே கம்மஸமுட்டா²னரூபாதீ³னம்பி உப்பாத³ஸ்ஸ உப்பாத³க்க²ணே ச நிரோத⁴ஸ்ஸ ஏவமாதீ³ஹி ஏவ பாளீஹி படிஸேத⁴ஸித்³தி⁴தோ.
யே ச வத³ந்தி ‘‘யதா² படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ நிரோத⁴கதா²யம் ‘ஸோதாபத்திமக்³க³க்க²ணே ஜாதா த⁴ம்மா ட²பேத்வா சித்தஸமுட்டா²னரூபம் ஸப்³பே³பி விராகா³ சேவ ஹோந்தி விராகா³ரம்மணா விராக³கோ³சரா விராக³ஸமுதா³க³தா விராக³பதிட்டா²’திஆதீ³ஸு ‘ட²பேத்வா ரூப’ந்தி அவத்வா சித்தபடிப³த்³த⁴த்தா சித்தஜரூபானம் ‘ட²பேத்வா சித்தஸமுட்டா²னரூப’ந்தி வுத்தம், ஏவமிதா⁴பி சித்தபடிப³த்³த⁴த்தா சித்தஜரூபமேவ கதி²த’’ந்தி, தஞ்ச ததா² ந ஹோதி. யேஸஞ்ஹி ஸோதாபத்திமக்³கோ³ ஸஹஜாதபச்சயோ ஹோதி, யேஸு ச விராகா³தி³ஆஸங்கா ஹோதி, தே ஸோதாபத்திமக்³க³ஸஹஜாதா த⁴ம்மா ஸோதாபத்திமக்³க³க்க²ணே ஜாதா த⁴ம்மாதி தத்த² வுத்தா. ஸோதாபத்திமக்³க³க்க²ணே ஜாதாதி ஹி வசனம் மக்³கே³ ஜாததம் தீ³பேதி, ந ச கம்மஜாதீ³னி அமக்³கே³ ஜாயமானானி மக்³க³க்க²ணே ஜாதவோஹாரம் அரஹந்தி தேஸம் தஸ்ஸ ஸோதாபத்திமக்³க³க்க²ணே ஸஹஜாதபச்சயத்தாபா⁴வதோ, தஸ்மா மக்³க³க்க²ணே தம்ஸஹஜாதத⁴ம்மேஸு ட²பேதப்³ப³ம் ட²பேதும் ‘‘ட²பேத்வா சித்தஸமுட்டா²னரூப’’ந்தி வுத்தம், இத⁴ பன குஸலாதி³த⁴ம்மா யஸ்ஸ யத்த² உப்பஜ்ஜந்தி நிருஜ்ஜ²ந்தி ச, தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ தஸ்மிஞ்ச ஓகாஸே அப்³யாகதத⁴ம்மானம் உப்பாத³னிரோதா⁴னம் குஸலாதி³படிப³த்³த⁴தா அப்படிப³த்³த⁴தா ச ஆமட்டா², ந ச கம்மஜாதி³ரூபம் அப்³யாகதம் ந ஹோதி, தஸ்மா ஸன்னிட்டா²னேன க³ஹிதஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ஓகாஸே வா உப்பாத³னிரோதே⁴ஸு விஜ்ஜமானேஸு அப்³யாகதானம் தே வேதி³தப்³பா³, அவிஜ்ஜமானேஸு ச படிஸேதே⁴தப்³பா³, ந ச அசித்தபடிப³த்³தா⁴ அப்³யாகதாதி ஏத்த² ந க³ஹிதாதி ஸக்கா வத்தும் நிரோத⁴ஸமாபன்னானம் அஸஞ்ஞஸத்தானஞ்ச உப்பாத³னிரோத⁴வசனதோதி.
சதுத்த²பஞ்ஹே பவத்தே அகுஸலாப்³யாகதசித்தஸ்ஸ உப்பாத³க்க²ணேதி இத³ம் ‘‘யஸ்ஸ வா பன அப்³யாகதா த⁴ம்மா உப்பஜ்ஜந்தீ’’தி ஏதேன ஸன்னிட்டா²னேன க³ஹிதேஸு பஞ்சவோகாரே அகுஸலாப்³யாகதசித்தானம் சதுவோகாரே ச அப்³யாகதசித்தஸ்ஸேவ உப்பாத³க்க²ணஸமங்கி³னோ ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ஏவம் ஸப்³ப³த்த² ஸன்னிட்டா²னவஸேன விஸேஸோ வேதி³தப்³போ³.
79. ‘‘ஏகாவஜ்ஜனேன 166 உப்பன்னஸ்ஸா’’தி வுத்தம், நானாவஜ்ஜனேனபி பன ததோ புரிமதரஜவனவீதீ²ஸு உப்பன்னஸ்ஸ ‘‘உப்பாத³க்க²ணே தேஸம் அகுஸலா த⁴ம்மா நுப்பஜ்ஜிஸ்ஸந்தி, நோ ச தேஸம் குஸலா த⁴ம்மா நுப்பஜ்ஜந்தீ’’தி இத³ம் லக்க²ணம் லப்³ப⁴தேவ, தஸ்மா ஏதேன லக்க²ணேன ஸமானலக்க²ணம் ஸப்³ப³ம் யஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ அனந்தரா அக்³க³மக்³க³ம் படிலபி⁴ஸ்ஸந்தி, தஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ உப்பாத³க்க²ணேதி ஏதேனேவ குஸலானாக³தபா⁴வபரியோஸானேன தாய ஏவ ஸமானலக்க²ணதாய தீ³பிதம் ஹோதீதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏஸ நயோ அகுஸலாதீதபா⁴வஸ்ஸ அப்³யாகதாதீதபா⁴வஸ்ஸ ச ஆதி³ம்ஹி ‘‘து³தியே அகுஸலே’’தி, ‘‘து³தியே சித்தே’’தி ச வுத்தட்டா²னே. யதா² ஹி பா⁴வனாவாரே பா⁴வனாபஹானானம் பரியோஸானேன அக்³க³மக்³கே³ன ததோ புரிமதரானிபி பா⁴வனாபஹானானி த³ஸ்ஸிதானி ஹோந்தி, ஏவமிதா⁴பி தம் தம் தேன தேன ஆதி³னா அந்தேன ச த³ஸ்ஸிதந்தி.
100. பஞ்சவோகாரே அகுஸலானம் ப⁴ங்க³க்க²ணே தேஸம் அகுஸலா ச த⁴ம்மா நிருஜ்ஜ²ந்தி அப்³யாகதா ச த⁴ம்மா நிருஜ்ஜ²ந்தீதி வசனேன படிஸந்தி⁴சித்ததோ ஸோளஸமம், ததோ பரம்பி வா ப⁴வனிகந்திசித்தம் ஹோதி, ந ததோ ஓரந்தி விஞ்ஞாயதீதி.
பவத்திவாரவண்ணனா நிட்டி²தா.
த⁴ம்மயமகவண்ணனா நிட்டி²தா.