10. பூ⁴மிசாலஸுத்தவண்ணனா

70. த³ஸமே (தீ³. நி. டீ. 2.167; ஸம். நி. டீ. 2.5.822) உதே³னயக்க²ஸ்ஸ சேதியட்டா²னேதி உதே³னஸ்ஸ நாம யக்க²ஸ்ஸ ஆயதனபா⁴வேன இட்ட²காஹி கதே மஹாஜனஸ்ஸ சித்தீகதட்டா²னே. கதவிஹாரோதி ப⁴க³வந்தம் உத்³தி³ஸ்ஸ கதவிஹாரோ. வுச்சதீதி புரிமவோஹாரேன ‘‘உதே³னம் சேதிய’’ந்தி வுச்சதி. கோ³தமகாதீ³ஸுபீதி ‘‘கோ³தமகம் சேதிய’’ந்திஆதீ³ஸுபி. ஏஸேவ நயோதி சேதியட்டா²னே கதவிஹாரபா⁴வம் அதிதி³ஸதி. ததா² ஹி ஸத்தம்ப³ந்தி கிகிஸ்ஸ ரஞ்ஞோ தீ⁴தரோ ஸத்த குமாரியோ ஸம்வேக³ஜாதா கே³ஹதோ நிக்க²மித்வா தத்த² பதா⁴னம் பத³ஹிம்ஸு, தம் டா²னம் ‘‘ஸத்தம்ப³ம் சேதிய’’ந்தி வத³ந்தி. ப³ஹுபுத்தகந்தி ச ப³ஹுபாரோஹோ ஏகோ நிக்³ரோத⁴ருக்கோ², தஸ்மிம் அதி⁴வத்த²ம் தே³வதம் ப³ஹூ மனுஸ்ஸா புத்தே பத்தே²ந்தி, தது³பாதா³ய தம் டா²னம் ‘‘ப³ஹுபுத்தகம் சேதிய’’ந்தி பஞ்ஞாயித்த². ஸாரந்த³த³ஸ்ஸ நாம யக்க²ஸ்ஸ வஸிதட்டா²னம், சாபாலஸ்ஸ நாம யக்க²ஸ்ஸ வஸிதட்டா²னம், இதி ஸப்³பா³னேவேதானி பு³த்³து⁴ப்பாத³தோ புப்³ப³தே³வதா பரிக்³க³ஹேத்வா சேதியவோஹாரேன வோஹரிதானி, ப⁴க³வதோ விஹாரே கதேபி ததே²வ ஸஞ்ஜானந்தி. ரமணீயாதி ஏத்த² வேஸாலியா தாவ பூ⁴மிபா⁴க³ஸம்பத்தியா ஸுலப⁴பிண்ட³தாய ரமணீயபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. விஹாரானம் பன நக³ரதோ நாதிதூ³ரதாய நச்சாஸன்னதாய க³மனாக³மனஸம்பத்தியா அனாகிண்ணவிஹாரட்டா²னதாய சா²யுத³கஸம்பத்தியா பவிவேகபதிரூபதாய ச ரமணீயதா த³ட்ட²ப்³பா³.

வட்³டி⁴தாதி பா⁴வனாபாரிபூரிவஸேன பரிப்³ரூஹிதா. புனப்புனம் கதாதி பா⁴வனாய ப³ஹுலீகரணேன அபராபரம் பவத்திதா. யுத்தயானம் விய கதாதி யதா² யுத்தமாஜஞ்ஞயானம் சே²கேன ஸாரதி²னா அதி⁴ட்டி²தம் யதா²ருசி பவத்ததி, ஏவம் யதா²ருசி பவத்திரஹதம் க³மிதா. பதிட்டா²னட்டே²னாதி அதி⁴ட்டா²னட்டே²ன. வத்து² விய கதாதி ஸப்³ப³ஸோ உபக்கிலேஸவிஸோத⁴னேன இத்³தி⁴விஸயதாய பதிட்டா²னபா⁴வதோ ஸுவிஸோதி⁴தபரிஸ்ஸயவத்து² விய கதா. அதி⁴ட்டி²தாதி படிபக்க²தூ³ரீபா⁴வதோ ஸுபா⁴விதபா⁴வேன தம்தம்அதி⁴ட்டா²னயோக்³யதாய ட²பிதா. ஸமந்ததோ சிதாதி ஸப்³ப³பா⁴கே³ன பா⁴வனுபசயம் க³மிதா. தேனாஹ ‘‘ஸுவட்³டி⁴தா’’தி. ஸுட்டு² ஸமாரத்³தா⁴தி இத்³தி⁴பா⁴வனாய ஸிகா²ப்பத்தியா ஸம்மதே³வ ஸம்ஸேவிதா.

அனியமேனாதி ‘‘யஸ்ஸ கஸ்ஸசீ’’தி அனியமவசனேன. நியமேத்வாதி ‘‘ததா²க³தஸ்ஸா’’தி ஸரூபத³ஸ்ஸனேன நியமேத்வா. ஆயுப்பமாணந்தி (தீ³. நி. டீ. 1.40; தீ³. நி. அபி⁴. டீ. 1.40) பரமாயுப்பமாணம் வத³தி. கிம் பனேத்த² பரமாயு நாம, கத²ம் வா தம் பரிச்சி²ன்னப்பமாணந்தி? வுச்சதே – யோ தேஸம் தேஸம் ஸத்தானம் தஸ்மிம் தஸ்மிம் ப⁴வவிஸேஸே புரிமஸித்³த⁴ப⁴வபத்த²னூபனிஸ்ஸயவஸேன ஸரீராவயவவண்ணஸண்டா²னப்பமாணாதி³விஸேஸா விய தம்தம்க³தினிகாயாதீ³ஸு யேபு⁴ய்யேன நியதபரிச்சே²தோ³ க³ப்³ப⁴ஸேய்யககாமாவசரதே³வரூபாவசரஸத்தானம் ஸுக்கஸோணிதஉதுபோ⁴ஜனாதி³உதுஆதி³பச்சுப்பன்னபச்சயூபத்த²ம்பி⁴தோ விபாகப்பப³ந்த⁴ஸ்ஸ டி²திகாலனியமோ. ஸோ யதா²ஸகம் க²ணமத்தாவட்டா²யீனம்பி அத்தனோ ஸஹஜாதானம் ரூபாரூபத⁴ம்மானம் ட²பனாகாரவுத்திதாய பவத்தனகானி ரூபாரூபஜீவிதிந்த்³ரியானி யஸ்மா ந கேவலம் தேஸம் க²ணடி²தியா ஏவ காரணபா⁴வேன அனுபாலகானி, அத² கோ² யாவ ப⁴வங்கு³பச்சே²தா³ அனுபப³ந்த⁴ஸ்ஸ அவிச்சே²த³ஹேதுபா⁴வேனபி, தஸ்மா ஆயுஹேதுகத்தா காரணூபசாரேன ஆயு, உக்கம்ஸபரிச்சே²த³வஸேன பரமாயூதி ச வுச்சதி. தம் பன தே³வானம் நேரயிகானம் உத்தரகுருகானஞ்ச நியதபரிச்சே²த³ம். உத்தரகுருகானம் பன ஏகந்தனியதபரிச்சே²த³மேவ, அவஸிட்ட²மனுஸ்ஸபேததிரச்சா²னானம் பன சிரட்டி²திஸம்வத்தனிககம்மப³ஹுலே காலே தம்கம்மஸஹிதஸந்தானஜனிதஸுக்கஸோணிதபச்சயானம் தம்மூலகானஞ்ச சந்த³ஸூரியஸமவிஸமபரிவத்தனாதி³ஜனிதஉதுஆஹாராதி³ஸமவிஸமபச்சயானஞ்ச வஸேன சிராசிரகாலதோ அனியதபரிச்சே²த³ம், தஸ்ஸ ச யதா² புரிமஸித்³த⁴ப⁴வபத்த²னாவஸேன தம்தம்க³தினிகாயாதீ³ஸு வண்ணஸண்டா²னாதி³விஸேஸனியமோ ஸித்³தோ⁴ த³ஸ்ஸனானுஸ்ஸவாதீ³ஹி, ததா² ஆதி³தோ க³ஹணஸித்³தி⁴யா. ஏவம் தாஸு தாஸு உபபத்தீஸு நிப்³ப³த்தஸத்தானம் யேபு⁴ய்யேன ஸமப்பமாணட்டி²திகாலம் த³ஸ்ஸனானுஸ்ஸவேஹி லபி⁴த்வா தம்பரமதம் அஜ்ஜோ²ஸாய பவத்திதப⁴வபத்த²னாவஸேன ஆதி³தோ பரிச்சே²த³னியமோ வேதி³தப்³போ³. யஸ்மா பன கம்மம் தாஸு தாஸு உபபத்தீஸு யதா² தம்தம்உபபத்தினியதவண்ணாதி³னிப்³ப³த்தனே ஸமத்த²ம், ஏவம் நியதாயுபரிச்சே²தா³ஸு உபபத்தீஸு பரிச்சே²தா³திக்கமேன விபாகனிப்³ப³த்தனே ஸமத்த²ம் ந ஹோதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘தஸ்மிம் தஸ்மிம் காலே யம் மனுஸ்ஸானம் ஆயுப்பமாணம், தம் பரிபுண்ணம் கரோந்தோ திட்டே²ய்யா’’தி.

மஹாஸீவத்தே²ரோ பன ‘‘மஹாபோ³தி⁴ஸத்தானம் சரிமப⁴வே படிஸந்தி⁴தா³யினோ கம்மஸ்ஸ அஸங்க்²யேய்யாயுகதாஸம்வத்தனஸமத்த²தம் ஹத³யே ட²பேத்வா பு³த்³தா⁴னஞ்ச ஆயுஸங்கா²ரஸ்ஸ பரிஸ்ஸயவிக்க²ம்ப⁴னஸமத்த²தா பாளியம் ஆக³தா ஏவாதி இமம் ப⁴த்³த³கப்பமேவ திட்டே²ய்யா’’தி அவோச. க²ண்டி³ச்சாதீ³ஹி அபி⁴பு⁴ய்யதீதி ஏதேன யதா² இத்³தி⁴ப³லேன ஜராய ந படிகா⁴தோ, ஏவம் தேன மரணஸ்ஸபி ந படிகா⁴தோதி அத்த²தோ ஆபன்னமேவாதி. ‘‘க்வ ஸரோ கி²த்தோ, க்வ ச நிபதிதோ’’தி அஞ்ஞதா² வுட்டி²தேனபி தே²ரவாதே³ன அட்ட²கதா²வசனமேவ ஸமத்தி²தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேனாஹ ‘‘யோ பன வுச்சதி…பே… நியாமித’’ந்தி.

ஓளாரிகே நிமித்தேதி தூ²லே ஸஞ்ஞுப்பாத³னே. தூ²லஸஞ்ஞுப்பாத³னஞ்ஹேதம் ‘‘திட்ட²து ப⁴க³வா கப்ப’’ந்தி ஸகலம் கப்பம் அவட்டா²னயாசனாய, யதி³த³ம் ‘‘யஸ்ஸ கஸ்ஸசி, ஆனந்த³, சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³ பா⁴விதா’’திஆதி³னா அஞ்ஞாபதே³ஸேன அத்தனோ சதுரித்³தி⁴பாத³பா⁴வனானுபா⁴வேன கப்பம் அவட்டா²னஸமத்த²தாவிபா⁴வனம். ஓபா⁴ஸேதி பாகடவசனே. பாகடவசனஞ்ஹேதம், யதி³த³ம் பரியாயம் முஞ்சித்வா உஜுகமேவ அத்தனோ அதி⁴ப்பாயவிபா⁴வனம். பரியுட்டி²தசித்தோதி யதா² கிஞ்சி அத்தா²னத்த²ம் ஸல்லக்கே²தும் ந ஸக்கா, ஏவம் அபி⁴பூ⁴தசித்தோ. ஸோ பன அபி⁴ப⁴வோ மஹதா உத³கோகே⁴ன அப்பகஸ்ஸ உத³கஸ்ஸ அஜ்ஜோ²த்த²ரணம் விய அஹோஸீதி வுத்தம் ‘‘அஜ்ஜோ²த்த²டசித்தோ’’தி. அஞ்ஞோதி தே²ரதோ, அரியேஹி வா அஞ்ஞோபி யோ கோசி புது²ஜ்ஜனோ. புது²ஜ்ஜனக்³க³ஹணஞ்சேத்த² யதா² ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் அப்பஹீனவிபல்லாஸோ மாரேன பரியுட்டி²தசித்தோ கிஞ்சி அத்தா²னத்த²ம் ஸல்லக்கே²தும் ந ஸக்கோதி, ஏவம் தே²ரோ ப⁴க³வதா கதனிமித்தோபா⁴ஸம் ஸப்³ப³ஸோ ந ஸல்லக்கே²ஸீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம். தேனாஹ ‘‘மாரோ ஹீ’’திஆதி³.

சத்தாரோ விபல்லாஸாதி அஸுபே⁴ ‘‘ஸுப⁴’’ந்தி ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸோ, சித்தவிபல்லாஸோ, து³க்கே² ‘‘ஸுக²’’ந்தி ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸோ, சித்தவிபல்லாஸோதி இமே சத்தாரோ விபல்லாஸா. தேனாதி யதி³பி இதரே அட்ட² விபல்லாஸா பஹீனா, ததா²பி யதா²வுத்தானம் சதுன்னம் விபல்லாஸானம் அப்பஹீனபா⁴வேன. அஸ்ஸாதி தே²ரஸ்ஸ. மத்³த³தீதி பு²ஸனமத்தேன மத்³த³ந்தோ விய ஹோதி, அஞ்ஞதா² தேன மத்³தி³தே ஸத்தானம் மரணமேவ ஸியா. கிம் ஸக்கி²ஸ்ஸதி, ந ஸக்கி²ஸ்ஸதீதி அதி⁴ப்பாயோ. கஸ்மா ந ஸக்கி²ஸ்ஸதி, நனு ஏஸ அக்³க³ஸாவகஸ்ஸ குச்சி²ம் பவிட்டோ²தி? ஸச்சம் பவிட்டோ², தஞ்ச கோ² அத்தனோ ஆனுபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம், ந விபா³த⁴னாதி⁴ப்பாயேன. விபா³த⁴னாதி⁴ப்பாயேன பன இத⁴ ‘‘கிம் ஸக்கி²ஸ்ஸதீ’’தி வுத்தம் ஹத³யமத்³த³னஸ்ஸ அதி⁴கதத்தா. நிமித்தோபா⁴ஸந்தி ஏத்த² ‘‘திட்ட²து ப⁴க³வா கப்ப’’ந்தி ஸகலகப்பம் அவட்டா²னயாசனாய ‘‘யஸ்ஸ கஸ்ஸசி, ஆனந்த³, சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³ பா⁴விதா’’திஆதி³னா அஞ்ஞாபதே³ஸேன அத்தனோ சதுரித்³தி⁴பாத³பா⁴வனானுபா⁴வேன கப்பம் அவட்டா²னஸமத்த²தாவஸேன ஸஞ்ஞுப்பாத³னம் நிமித்தம். ததா² பன பரியாயம் முஞ்சித்வா உஜுகமேவ அத்தனோ அதி⁴ப்பாயவிபா⁴வனம் ஓபா⁴ஸோ. ஜானந்தோயேவாதி மாரேன பரியுட்டி²தபா⁴வம் ஜானந்தோயேவ. அத்தனோ அபராத⁴ஹேதுதோ ஸத்தானம் ஸோகோ தனுகோ ஹோதி, ந ப³லவாதி ஆஹ ‘‘தோ³ஸாரோபனேன ஸோகதனுகரணத்த²’’ந்தி. கிம் பன தே²ரோ மாரேன பரியுட்டி²தசித்தகாலே பவத்திம் பச்சா² ஜானாதீதி? ந ஜானாதி ஸபா⁴வேன, பு³த்³தா⁴னுபா⁴வேன பன ஜானாதி.

க³ச்ச² த்வம், ஆனந்தா³தி யஸ்மா தி³வாவிஹாரத்தா²ய இதா⁴க³தோ, தஸ்மா, ஆனந்த³, க³ச்ச² த்வம் யதா²ருசிதட்டா²னம் தி³வாவிஹாராய. தேனாஹ ‘‘யஸ்ஸதா³னி காலம் மஞ்ஞஸீ’’தி. அனத்தே² நியோஜேந்தோ கு³ணமாரணேன மாரேதி, விராக³விப³ந்த⁴னேன வா ஜாதினிமித்ததாய தத்த² தத்த² ஜாதம் மாரேந்தோ விய ஹோதீதி ‘‘மாரேதீதி மாரோ’’தி வுத்தம். அதி விய பாபதாய பாபிமா. கண்ஹத⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ கண்ஹோ. விராகா³தி³கு³ணானம் அந்தகரணதோ அந்தகோ. ஸத்தானம் அனத்தா²வஹம் படிபத்திம் ந முஞ்சதீதி நமுசி. அத்தனோ மாரபாஸேன பமத்தே ப³ந்த⁴தி, பமத்தா வா ப³ந்தூ⁴ ஏதஸ்ஸாதி பமத்தப³ந்து⁴. ஸத்தமஸத்தாஹதோ பரம் ஸத்த அஹானி ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘அட்ட²மே ஸத்தாஹே’’தி ந பன பல்லங்கஸத்தாஹாதி³ விய நியதகிச்சஸ்ஸ அட்ட²மஸத்தாஹஸ்ஸ நாம லப்³ப⁴னதோ. ஸத்தமஸத்தாஹஸ்ஸ ஹி பரதோ அஜபாலனிக்³ரோத⁴மூலே மஹாப்³ரஹ்முனோ ஸக்கஸ்ஸ ச தே³வரஞ்ஞோ படிஞ்ஞாதத⁴ம்மதே³ஸனம் ப⁴க³வந்தம் ஞத்வா ‘‘இதா³னி ஸத்தே த⁴ம்மதே³ஸனாய மம விஸயம் ஸமதிக்கமாபேஸ்ஸதீ’’தி ஸஞ்ஜாததோ³மனஸ்ஸோ ஹுத்வா டி²தோ சிந்தேஸி – ‘‘ஹந்த³ தா³னாஹம் நம் உபாயேன பரினிப்³பா³பேஸ்ஸாமி, ஏவமஸ்ஸ மனோரதோ² அஞ்ஞத²த்தம் க³மிஸ்ஸதி, மம ச மனோரதோ² இஜ்ஜி²ஸ்ஸதீ’’தி. ஏவம் பன சிந்தேத்வா ப⁴க³வந்தம் உபஸங்கமித்வா ஏகமந்தம் டி²தோ ‘‘பரினிப்³பா³து தா³னி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா’’திஆதி³னா பரினிப்³பா³னம் யாசி. தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘அட்ட²மே ஸத்தாஹே’’திஆதி³. தத்த² அஜ்ஜாதி ஆயுஸங்கா²ரோஸ்ஸஜ்ஜனதி³வஸம் ஸந்தா⁴யாஹ. ப⁴க³வா சஸ்ஸ அதிப³ந்த⁴னாதி⁴ப்பாயம் ஜானந்தோபி தம் அனாவிகத்வா பரினிப்³பா³னஸ்ஸ அகாலபா⁴வமேவ பகாஸேந்தோ யாசனம் படிக்கி²பி. தேனாஹ ‘‘ந தாவாஹ’’ந்திஆதி³.

மக்³க³வஸேன ப்³யத்தாதி ஸச்சஸம்படிவேத⁴வேய்யத்தியேன ப்³யத்தா. ததே²வ வினீதாதி மக்³க³வஸேனேவ கிலேஸானம் ஸமுச்சே²த³வினயேன வினீதா. ததா² விஸாரதா³தி அரியமக்³கா³தி⁴க³மேனேவ ஸத்து²ஸாஸனே வேஸாரஜ்ஜப்பத்தியா விஸாரதா³, ஸாரஜ்ஜகரானம் தி³ட்டி²விசிகிச்சா²தி³பாபத⁴ம்மானம் விக³மேன விஸாரத³பா⁴வம் பத்தாதி அத்தோ². யஸ்ஸ ஸுதஸ்ஸ வஸேன வட்டது³க்க²தோ நிஸ்ஸரணம் ஸம்ப⁴வதி, தம் இத⁴ உக்கட்ட²னித்³தே³ஸேன ஸுதந்தி அதி⁴ப்பேதந்தி ஆஹ ‘‘தேபிடகவஸேனா’’தி. திண்ணம் பிடகானம் ஸமூஹோ தேபிடகம், தீணி வா பிடகானி திபிடகம், திபிடகமேவ தேபிடகம், தஸ்ஸ வஸேன. தமேவாதி யம் தம் தேபிடகம் ஸோதப்³ப³பா⁴வேன ‘‘ஸுத’’ந்தி வுத்தம், தமேவ. த⁴ம்மந்தி பரியத்தித⁴ம்மம். தா⁴ரேந்தீதி ஸுவண்ணபா⁴ஜனே பக்கி²த்தஸீஹவஸம் விய அவினஸ்ஸந்தம் கத்வா ஸுப்பகு³ணஸுப்பவத்திபா⁴வேன தா⁴ரேந்தி ஹத³யே ட²பேந்தி. இதி பரியத்தித⁴ம்மவஸேன ப³ஹுஸ்ஸுதத⁴ம்மத⁴ரபா⁴வம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி படிவேத⁴த⁴ம்மவஸேனபி தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அத² வா’’திஆதி³ வுத்தம். அரியத⁴ம்மஸ்ஸாதி மக்³க³ப²லத⁴ம்மஸ்ஸ, நவவித⁴ஸ்ஸபி வா லோகுத்தரத⁴ம்மஸ்ஸ. அனுத⁴ம்மபூ⁴தந்தி அதி⁴க³மாய அனுரூபத⁴ம்மபூ⁴தம். அனுச்ச²விகப்படிபத³ந்தி ச தமேவ விபஸ்ஸனாத⁴ம்மமாஹ, ச²ப்³பி³தா⁴ விஸுத்³தி⁴யோ வா. அனுத⁴ம்மந்தி தஸ்ஸா யதா²வுத்தப்படிபதா³ய அனுரூபம் அபி⁴ஸல்லேகி²தம் அப்பிச²தாதி³த⁴ம்மம். சரணஸீலாதி ஸமாதா³ய வத்தனஸீலா. அனுமக்³க³ப²லத⁴ம்மோ ஏதிஸ்ஸாதி வா அனுத⁴ம்மா, வுட்டா²னகா³மினீ விபஸ்ஸனா. தஸ்ஸா சரணஸீலா. அத்தனோ ஆசரியவாத³ந்தி அத்தனோ ஆசரியஸ்ஸ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ வாத³ம். ஸதே³வகஸ்ஸ லோகஸ்ஸ ஆசாரஸிக்கா²பனேன ஆசரியோ, ப⁴க³வா, தஸ்ஸ வாதோ³, சதுஸச்சதே³ஸனா.

ஆசிக்கி²ஸ்ஸந்தீதி ஆதி³தோ கதே²ஸ்ஸந்தி, அத்தனா உக்³க³ஹிதனியாமேன பரே உக்³க³ண்ஹாபேஸ்ஸந்தீதி அத்தோ². தே³ஸேஸ்ஸந்தீதி வாசேஸ்ஸந்தி, பாளிம் ஸம்மா பபோ³தே⁴ஸ்ஸந்தீதி அத்தோ². பஞ்ஞபேஸ்ஸந்தீதி பஜானாபேஸ்ஸந்தி, ஸங்காஸேஸ்ஸந்தீதி அத்தோ². பட்ட²பேஸ்ஸந்தீதி பகாரேஹி ட²பேஸ்ஸந்தி, பகாஸேஸ்ஸந்தீதி அத்தோ². விவரிஸ்ஸந்தீதி விவடம் கரிஸ்ஸந்தி. விப⁴ஜிஸ்ஸந்தீதி விப⁴த்தம் கரிஸ்ஸந்தி. உத்தானீகரிஸ்ஸந்தீதி அனுத்தானம் க³ம்பீ⁴ரம் உத்தானம் பாகடம் கரிஸ்ஸந்தி. ஸஹத⁴ம்மேனாதி ஏத்த² த⁴ம்ம-ஸத்³தோ³ காரணபரியாயோ ‘‘ஹேதும்ஹி ஞாணம் த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³’’திஆதீ³ஸு (விப⁴. 720) வியாதி ஆஹ ‘‘ஸஹேதுகேன ஸகாரணேன வசனேனா’’தி. ஸப்பாடிஹாரியந்தி ஸனிஸ்ஸரணம். யதா² பரவாத³ம் ப⁴ஞ்ஜித்வா ஸகவாதோ³ பதிட்ட²ஹதி, ஏவம் ஹேதுதா³ஹரணேஹி யதா²தி⁴க³தமத்த²ம் ஸம்பாதே³த்வா த⁴ம்மம் கதே²ஸ்ஸந்தி. தேனாஹ ‘‘நிய்யானிகம் கத்வா த⁴ம்மம் தே³ஸேஸ்ஸந்தீ’’தி, நவவித⁴ம் லோகுத்தரத⁴ம்மம் பபோ³தே⁴ஸ்ஸந்தீதி அத்தோ². ஏத்த² ச ‘‘பஞ்ஞபேஸ்ஸந்தீ’’திஆதீ³ஹி ச²ஹி பதே³ஹி ச² அத்த²பதா³னி த³ஸ்ஸிதானி, ஆதி³தோ பன த்³வீஹி பதே³ஹி ச² ப்³யஞ்ஜனபதா³னி. ஏத்தாவதா தேபிடகம் பு³த்³த⁴வசனம் ஸம்வண்ணனானயேன ஸங்க³ஹேத்வா த³ஸ்ஸிதம் ஹோதி. வுத்தஞ்ஹேதம் நேத்தியம் (நேத்தி. ஸங்க³ஹவாரோ) ‘‘த்³வாத³ஸ பதா³னி ஸுத்தம், தம் ஸப்³ப³ம் ப்³யஞ்ஜனஞ்ச அத்தோ² சா’’தி.

ஸிக்கா²த்தயஸங்க³ஹிதந்தி அதி⁴ஸீலஸிக்கா²தி³ஸிக்கா²த்தயஸங்க³ஹம். ஸகலம் ஸாஸனப்³ரஹ்மசரியந்தி அனவஸேஸம் ஸத்து²ஸாஸனபூ⁴தம் ஸேட்ட²சரியம். ஸமித்³த⁴ந்தி ஸம்மதே³வ வட்³டி⁴தம். ஜா²னஸ்ஸாத³வஸேனாதி தேஹி தேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ஸமதி⁴க³தஜ்ஜா²னஸுக²வஸேன. வுத்³தி⁴ப்பத்தந்தி உளாரபணீதபா⁴வூபக³மேன ஸப்³ப³ஸோ பரிவுத்³தி⁴முபக³தம். ஸப்³ப³பாலிபு²ல்லம் விய அபி⁴ஞ்ஞாஸம்பத்திவஸேன அபி⁴ஞ்ஞாஸம்பதா³ஹி ஸாஸனாபி⁴வுத்³தி⁴யா மத்த²கப்பத்திதோ. பதிட்டி²தவஸேனாதி பதிட்டா²னவஸேன, பதிட்ட²ப்பத்தியாதி அத்தோ². படிவேத⁴வஸேன ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ ஹிதந்தி பா³ஹுஜஞ்ஞம். தேனாஹ ‘‘மஹாஜனாபி⁴ஸமயவஸேனா’’தி. புது² புது²லம் பூ⁴தம் ஜாதம், புது² வா புது²த்தம் பத்தந்தி புது²பூ⁴தம். தேனாஹ ‘‘ஸப்³பா³…பே... பத்த’’ந்தி. ஸுட்டு² பகாஸிதந்தி ஸுட்டு² ஸம்மதே³வ ஆதி³கல்யாணாதி³பா⁴வேன பவேதி³தம்.

ஸதிம் ஸூபட்டி²தம் கத்வாதி அயம் காயாதி³விபா⁴கோ³ அத்தபா⁴வஸஞ்ஞிதோ து³க்க²பா⁴ரோ மயா ஏத்தகம் காலம் வஹிதோ, இதா³னி பன ந வஹிதப்³போ³, ஏதஸ்ஸ அவஹனத்த²ஞ்ஹி சிரதரம் காலம் அரியமக்³க³ஸம்பா⁴ரோ ஸம்ப⁴தோ, ஸ்வாயம் அரியமக்³கோ³ படிவித்³தோ⁴. யதோ இமே காயாத³யோ அஸுபா⁴தி³தோ ஸபா⁴வாதி³தோ ஸம்மதே³வ பரிஞ்ஞாதாதி சதுப்³பி³த⁴ம்பி ஸம்மாஸதிம் யதாதத²ம் விஸயே ஸுட்டு² உபட்டி²தம் கத்வா. ஞாணேன பரிச்சி²ந்தி³த்வாதி இமஸ்ஸ அத்தபா⁴வஸஞ்ஞிதஸ்ஸ து³க்க²பா⁴ரஸ்ஸ வஹனே பயோஜனபூ⁴தம் அத்தஹிதம் தாவ போ³தி⁴மூலே ஏவ பரிஸமாபிதம், பரஹிதம் பன பு³த்³த⁴வேனேய்யவினயம் பரிஸமாபிதப்³ப³ம், தம் இதா³னி மாஸத்தயேனேவ பரிஸமாபனம் பாபுணிஸ்ஸதி, அஹம்பி விஸாகா²புண்ணமாயம் பரினிப்³பா³யிஸ்ஸாமீதி ஏவம் பு³த்³த⁴ஞாணேன பரிச்சி²ந்தி³த்வா ஸப்³ப³பா⁴கே³ன நிச்ச²யம் கத்வா. ஆயுஸங்கா²ரம் விஸ்ஸஜ்ஜீதி ஆயுனோ ஜீவிதஸ்ஸ அபி⁴ஸங்கா²ரகம் ப²லஸமாபத்தித⁴ம்மம் ந ஸமாபஜ்ஜிஸ்ஸாமீதி விஸ்ஸஜ்ஜி. தம்விஸ்ஸஜ்ஜனேனேவ தேன அபி⁴ஸங்க²ரியமானம் ஜீவிதஸங்கா²ரம் ‘‘ந பவத்தேஸ்ஸாமீ’’தி விஸ்ஸஜ்ஜி. தேனாஹ ‘‘தத்தா²’’திஆதி³.

டா²னமஹந்ததாயபி பவத்திஆகாரமஹந்ததாயபி மஹந்தோ பத²வீகம்போ. தத்த² டா²னமஹந்ததாய பூ⁴மிசாலஸ்ஸ மஹந்தத்தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ததா³ கிர…பே… கம்பித்தா²’’தி வுத்தம். ஸா பன ஜாபி⁴க்கே²த்தபூ⁴தா த³ஸஸஹஸ்ஸீ லோகதா⁴து ஏவ, ந யா காசி. யா மஹாபி⁴னீஹாரமஹாபி⁴ஜாதிஆதீ³ஸுபி கம்பித்த², ததா³பி தத்திகாய ஏவ கம்பனே கிம் காரணம்? ஜாதிக்கே²த்தபா⁴வேன தஸ்ஸேவ ஆதி³தோ பரிக்³க³ஹஸ்ஸ கதத்தா, பரிக்³க³ஹகரணம் சஸ்ஸ த⁴ம்மதாவஸேன வேதி³தப்³ப³ம். ததா² ஹி புரிமபு³த்³தா⁴னம்பி தாவத்தகமேவ ஜாதிக்கே²த்தம் அஹோஸி. ததா² ஹி வுத்தம் ‘‘த³ஸஸஹஸ்ஸீ லோகதா⁴து, நிஸ்ஸத்³தா³ ஹோதி நிராகுலா…பே… மஹாஸமுத்³தோ³ ஆபு⁴ஜதி, த³ஸஸஹஸ்ஸீ பகம்பதீ’’தி (பு³. வம். 2.84-91) ச ஆதி³. உத³கபரியந்தம் கத்வா ச²ப்பகாரபவேத⁴னேன அவீதராகே³ பி⁴ம்ஸேதீதி பி⁴ம்ஸனோ, ஸோ ஏவ பி⁴ம்ஸனகோதி ஆஹ ‘‘ப⁴யஜனகோ’’தி. தே³வபே⁴ரியோதி தே³வது³ந்து³பி⁴ஸத்³த³ஸ்ஸ பரியாயவசனமத்தம். ந சேத்த² காசி பே⁴ரீ ‘‘து³ந்து³பீ⁴’’தி அதி⁴ப்பேதா, அத² கோ² உப்பாதபா⁴வேன லப்³ப⁴மானோ ஆகாஸக³தோ நிக்³கோ⁴ஸஸத்³தோ³. தேனாஹ ‘‘தே³வோ’’திஆதி³. தே³வோதி மேகோ⁴. தஸ்ஸ ஹி க³ஜ்ஜபா⁴வேன ஆகாஸஸ்ஸ வஸ்ஸாபா⁴வேன ஸுக்க²க³ஜ்ஜிதஸஞ்ஞிதே ஸத்³தே³ நிச்ச²ரந்தே தே³வது³ந்து³பி⁴ஸமஞ்ஞா. தேனாஹ ‘‘தே³வோ ஸுக்க²க³ஜ்ஜிதம் க³ஜ்ஜீ’’தி.

பீதிவேக³விஸ்ஸட்ட²ந்தி ‘‘ஏவம் சிரதரம் காலம் வஹிதோ அயம் அத்தபா⁴வஸஞ்ஞிதோ து³க்க²பா⁴ரோ, இதா³னி ந சிரஸ்ஸேவ நிக்கி²பிஸ்ஸாமீ’’தி ஸஞ்ஜாதஸோமனஸ்ஸோ ப⁴க³வா ஸபா⁴வேனேவ பீதிவேக³விஸ்ஸட்ட²ம் உதா³னம் உதா³னேஸி. ஏவம் பன உதா³னேந்தேன அயம்பி அத்தோ² ஸாதி⁴தோ ஹோதீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் அட்ட²கதா²யம் ‘‘கஸ்மா’’திஆதி³ வுத்தம்.

துலீயதீதி துலந்தி துல-ஸத்³தோ³ கம்மஸாத⁴னோதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘துலித’’ந்திஆதி³ வுத்தம். அப்பானுபா⁴வதாய பரிச்சி²ன்னம். ததா² ஹி தம் பரிதோ க²ண்டி³தபா⁴வேன ‘‘பரித்த’’ந்தி வுச்சதி. படிபக்க²விக்க²ம்ப⁴னதோ தீ³க⁴ஸந்தானதாய விபுலப²லதாய ச ந துலம் ந பரிச்சி²ன்னம். யேஹி காரணேஹி புப்³பே³ அவிஸேஸதோ மஹக்³க³தம் ‘‘அதுல’’ந்தி வுத்தம், தானி காரணானி ரூபாவசரதோ அரூபஸ்ஸ ஸாதிஸயானி விஜ்ஜந்தீதி அரூபாவசரம் ‘‘அதுல’’ந்தி வுத்தம் இதரஞ்ச ‘‘துல’’ந்தி. அப்பவிபாகந்தி தீஸுபி கம்மேஸு யம் தனுவிபாகம் ஹீனம், தம் துலம். ப³ஹுவிபாகந்தி யம் மஹாவிபாகம் பணீதம், தம் அதுலம். யம் பனேத்த² மஜ்ஜி²மம், தம் ஹீனம் உக்கட்ட²ந்தி த்³விதா⁴ பி⁴ந்தி³த்வா த்³வீஸுபி பா⁴கே³ஸு பக்கி²பிதப்³ப³ம். ஹீனத்திகவண்ணனாயம் (த⁴. ஸ. அட்ட². 14) வுத்தனயேன வா அப்பப³ஹுவிபாகதம் நித்³தா⁴ரேத்வா தஸ்ஸ வஸேன துலாதுலபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. ஸம்ப⁴வதி ஏதஸ்மாதி ஸம்ப⁴வோதி ஆஹ ‘‘ஸம்ப⁴வஹேதுபூ⁴த’’ந்தி. நியகஜ்ஜ²த்தரதோதி ஸஸந்தானத⁴ம்மேஸு விபஸ்ஸனாவஸேன கோ³சராஸேவனாய ச நிரதோ. ஸவிபாகம்பி ஸமானம் பவத்திவிபாகமத்ததா³யிகம்மம் ஸவிபாகட்டே²ன ஸம்ப⁴வம், ந ச தம் காமாதி³ப⁴வாபி⁴ஸங்கா²ரகந்தி ததோ விஸேஸனத்த²ம் ‘‘ஸம்ப⁴வ’’ந்தி வத்வா ‘‘ப⁴வஸங்கா²ர’’ந்தி வுத்தம். ஓஸ்ஸஜீதி அரியமக்³கே³ன அவஸ்ஸஜி. கவசம் விய அத்தபா⁴வம் பரியோனந்தி⁴த்வா டி²தம் அத்தனி ஸம்பூ⁴தத்தா அத்தஸம்ப⁴வம் கிலேஸஞ்ச அபி⁴ந்தீ³தி கிலேஸபே⁴த³ஸஹபா⁴விகம்மோஸ்ஸஜ்ஜனம் த³ஸ்ஸேந்தோ தது³ப⁴யஸ்ஸ காரணமவோச ‘‘அஜ்ஜ²த்தரதோ ஸமாஹிதோ’’தி.

பட²மவிகப்பே அவஸஜ்ஜனமேவ வுத்தம், ஏத்த² அவஸஜ்ஜனாகாரோதி தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அத² வா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² தீரேந்தோதி ‘‘உப்பாதோ³ ப⁴யம், அனுப்பாதோ³ கே²ம’’ந்திஆதி³னா (படி. ம. 1.10) வீமம்ஸந்தோ. ‘‘துலேந்தோ தீரேந்தோ’’திஆதி³னா ஸங்கே²பதோ வுத்தமத்த²ம் வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பஞ்சக்க²ந்தா⁴’’திஆதி³ம் வத்வா ப⁴வஸங்கா²ரஸ்ஸ அவஸஜ்ஜனாகாரம் ஸரூபதோ த³ஸ்ஸேதி. ஏவந்திஆதி³னா பன உதா³னகா³தா²வண்ணனாயம் ஆதி³தோ வுத்தமத்த²ம் நிக³மவஸேன த³ஸ்ஸேதி.

யந்தி (தீ³. நி. டீ. 2.171) கரணே, அதி⁴கரணே வா பச்சத்தவசனந்தி ஆஹ ‘‘யேன ஸமயேன, யஸ்மிம் வா ஸமயே’’தி. உக்கே²பகவாதாதி உத³கஸந்தா⁴ரகவாதம் உபச்சி²ந்தி³த்வா டி²தட்டா²னதோ கே²பகவாதா. ஸட்டி²…பே… ப³ஹலந்தி இத³ம் தஸ்ஸ வாதஸ்ஸ உப்³பே³த⁴ப்பமாணமேவ க³ஹேத்வா வுத்தம், ஆயாமவித்தா²ரதோ பன த³ஸஸஹஸ்ஸசக்கவாளப்பமாணம் கோடிஸதஸஹஸ்ஸசக்கவாளப்பமாணம்பி உத³கஸந்தா⁴ரகவாதம் உபச்சி²ந்த³தியேவ. ஆகாஸேதி புப்³பே³ வாதேன பதிட்டி²தாகாஸே. புன வாதோதி உக்கே²பகவாதே ததா² கத்வா விக³தே உத³கஸந்தா⁴ரகவாதோ புன ஆப³ந்தி⁴த்வா க³ண்ஹாதி. யதா² தம் உத³கம் ந ப⁴ஸ்ஸதி, ஏவம் உபத்த²ம்பே⁴ந்தம் ஆப³ந்த⁴னவிதானவஸேன ப³ந்தி⁴த்வா க³ண்ஹாதி. ததோ உத³கம் உக்³க³ச்ச²தீதி ததோ ஆப³ந்தி⁴த்வா க³ஹணதோ தேன வாதேன உட்டா²பிதம் உத³கம் உக்³க³ச்ச²தி உபரி க³ச்ச²தி. ஹோதியேவாதி அந்தரந்தரா ஹோதியேவ. ப³ஹுபா⁴வேனாதி மஹாபத²வியா மஹந்தபா⁴வேன. ஸகலா ஹி மஹாபத²வீ ததா³ ஓக்³க³ச்ச²தி ச உக்³க³ச்ச²தி ச, தஸ்மா கம்பனம் ந பஞ்ஞாயதி.

இஜ்ஜ²னஸ்ஸாதி இச்சி²தத்த²ஸிஜ்ஜ²னஸ்ஸ அனுப⁴விதப்³ப³ஸ்ஸ இஸ்ஸரியஸம்பத்திஆதி³கஸ்ஸ. பரித்தாதி படிலத்³த⁴மத்தா நாதிஸுபா⁴விதா. ததா² ச பா⁴வனா ப³லவதீ ந ஹோதீதி ஆஹ ‘‘து³ப்³ப³லா’’தி. ஸஞ்ஞாஸீஸேன ஹி பா⁴வனா வுத்தா. அப்பமாணாதி பகு³ணா ஸுபா⁴விதா. ஸா ஹி தி²ரா த³ள்ஹதரா ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ப³லவா’’தி. ‘‘பரித்தா பத²வீஸஞ்ஞா, அப்பமாணா ஆபோஸஞ்ஞா’’தி தே³ஸனாமத்தமேதம், ஆபோஸஞ்ஞாய பன ஸுபா⁴விதாய பத²வீகம்போ ஸுகே²னேவ இஜ்ஜ²தீதி அயமேத்த² அதி⁴ப்பாயோ வேதி³தப்³போ³. ஸம்வேஜேந்தோ வா தி³ப்³ப³ஸம்பத்தியா பமத்தம் ஸக்கம் தே³வராஜானம், வீமம்ஸந்தோ வா தாவதே³வ ஸமதி⁴க³தம் அத்தனோ இத்³தி⁴ப³லம். ஸோ கிராயஸ்மா (தீ³. நி. அட்ட². 2.171) கு²ரக்³கே³ அரஹத்தம் பத்வா சிந்தேஸி – ‘‘அத்தி² நு கோ² கோசி பி⁴க்கு² யேன பப்³ப³ஜிததி³வஸேயேவ அரஹத்தம் பத்வா வேஜயந்தோ பாஸாதோ³ கம்பிதபுப்³போ³’’தி. ததோ ‘‘நத்தி² கோசீ’’தி ஞத்வா ‘‘அஹம் கம்பேஸ்ஸாமீ’’தி அபி⁴ஞ்ஞாப³லேன வேஜயந்தமத்த²கே ட²த்வா பாதே³ன பஹரித்வா கம்பேதும் நாஸக்கி². அத² நம் ஸக்கஸ்ஸ நாடகித்தி²யோ ஆஹம்ஸு – ‘‘புத்த ஸங்க⁴ரக்கி²த, த்வம் பூதிக³ந்தே⁴னேவ ஸீஸேன வேஜயந்தம் கம்பேதும் இச்ச²ஸி, ஸுப்பதிட்டி²தோ, தாத, பாஸாதோ³, கத²ம் கம்பேதும் ஸக்கி²ஸ்ஸஸீ’’தி.

ஸாமணேரோ ‘‘இமா தே³வதா மயா ஸத்³தி⁴ம் கேளிம் கரோந்தி, அஹம் கோ² பன ஆசரியம் நாலத்த²ம், கஹம் நு கோ² மே ஆசரியோ ஸாமுத்³தி³கமஹானாக³த்தே²ரோ’’தி ஆவஜ்ஜேத்வா ‘‘மஹாஸமுத்³தே³ உத³கலேணம் மாபேத்வா தி³வாவிஹாரம் நிஸின்னோ’’தி ஞத்வா தத்த² க³ந்த்வா தே²ரம் வந்தி³த்வா அட்டா²ஸி. ததோ நம் தே²ரோ, ‘‘தாத ஸங்க⁴ரக்கி²த, அஸிக்கி²த்வாவ யுத்³த⁴ம் பவிட்டோ²ஸீ’’தி வத்வா ‘‘நாஸக்கி², தாத, வேஜயந்தம் கம்பேது’’ந்தி புச்சி². ஆசரியம், ப⁴ந்தே, நாலத்த²ந்தி. அத² நம் தே²ரோ, ‘‘தாத, தும்ஹாதி³ஸே அகம்பேந்தே அஞ்ஞோ கோ கம்பேஸ்ஸதி, தி³ட்ட²புப்³ப³ம் தே, தாத, உத³கபிட்டே² கோ³மயக²ண்ட³ம் பிலவந்தம், தாத, கபல்லபூவம் பச்சந்தம் அந்தந்தேன பரிச்சி²ன்னந்தி இமினா ஓபம்மேன ஜானாஹீ’’தி ஆஹ. ஸோ ‘‘வட்டிஸ்ஸதி, ப⁴ந்தே, ஏத்தகேனா’’தி வத்வா ‘‘பாஸாதே³ன பதிட்டி²தோகாஸம் உத³கம் ஹோதூ’’தி அதி⁴ட்டா²ய வேஜயந்தாபி⁴முகோ² அக³மாஸி. தே³வதீ⁴தரோ தம் தி³ஸ்வா ‘‘ஏகவாரம் லஜ்ஜித்வா க³தோ, புனபி ஸாமணேரோ ஏதி, புனபி ஏதீ’’தி வதி³ம்ஸு. ஸக்கோ தே³வராஜா ‘‘மா மய்ஹம் புத்தேன ஸத்³தி⁴ம் கத²யித்த², இதா³னி தேன ஆசரியோ லத்³தோ⁴ க²ணேன பாஸாத³ம் கம்பேஸ்ஸதீ’’தி ஆஹ. ஸாமணேரோபி பாத³ங்கு³ட்டே²ன பாஸாத³தூ²பிகம் பஹரி, பாஸாதோ³ சதூஹி தி³ஸாஹி ஓணமதி. தே³வதா ‘‘பதிட்டா²தும் தே³ஹி, தாத, பாஸாத³ஸ்ஸ, பதிட்டா²தும் தே³ஹி, தாத, பாஸாத³ஸ்ஸா’’தி விரவிம்ஸு. ஸாமணேரோ பாஸாத³ம் யதா²டா²னே ட²பேத்வா பாஸாத³மத்த²கே ட²த்வா உதா³னம் உதா³னேஸி –

‘‘அஜ்ஜேவாஹம் பப்³ப³ஜிதோ, அஜ்ஜ பத்தாஸவக்க²யம்;

அஜ்ஜ கம்பேமி பாஸாத³ம், அஹோ பு³த்³த⁴ஸ்ஸுளாரதா.

‘‘அஜ்ஜேவாஹம் பப்³ப³ஜிதோ, அஜ்ஜ பத்தாஸவக்க²யம்;

அஜ்ஜ கம்பேமி பாஸாத³ம், அஹோ த⁴ம்மஸ்ஸுளாரதா.

‘‘அஜ்ஜேவாஹம் பப்³ப³ஜிதோ, அஜ்ஜ பத்தாஸவக்க²யம்;

அஜ்ஜ கம்பேமி பாஸாத³ம், அஹோ ஸங்க⁴ஸ்ஸுளாரதா’’தி.

‘‘த⁴ம்மதா ஏஸா, பி⁴க்க²வே, யதா³ போ³தி⁴ஸத்தோ துஸிதகாயா சவித்வா மாதுகுச்சி²ம் ஓக்கமதீ’’தி (தீ³. நி. 2.18) வத்வா ‘‘அயஞ்ச த³ஸஸஹஸ்ஸீ லோகதா⁴து ஸங்கம்பி ஸம்பகம்பி ஸம்பவேதீ⁴’’தி (தீ³. நி. 2.18), ததா² ‘‘த⁴ம்மதா ஏஸா, பி⁴க்க²வே, யதா³ போ³தி⁴ஸத்தோ மாதுகுச்சி²ம்ஹா நிக்க²மதீ’’தி (தீ³. நி. 2.32) வத்வா ‘‘அயஞ்ச த³ஸஸஹஸ்ஸீ லோகதா⁴து ஸங்கம்பி ஸம்பகம்பி ஸம்பவேதீ⁴’’தி (தீ³. நி. 2.32) ச மஹாஸத்தஸ்ஸ க³ப்³போ⁴க்கந்தியம் அபி⁴ஜாதிஞ்ச த⁴ம்மதாவஸேன மஹாபதா³னே பத²வீகம்பஸ்ஸ வுத்தத்தா இதரேஸுபி சதூஸு டா²னேஸு பத²வீகம்போ த⁴ம்மதாவஸேனேவாதி அத்த²தோ வுத்தமேதந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

இதா³னி நேஸம் பத²வீகம்பானம் காரணதோ பவத்திஆகாரதோ ச விபா⁴க³ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘இதி இமேஸூ’’திஆதி³ வுத்தம். தா⁴துகோபேனாதி உக்கே²பகவாதஸங்கா²தாய வாயோதா⁴துயா பகோபேன. இத்³தா⁴னுபா⁴வேனாதி ஞாணித்³தி⁴யா, கம்மவிபாகஜித்³தி⁴யா வா ஸபா⁴வேன, தேஜேனாதி அத்தோ². புஞ்ஞதேஜேனாதி புஞ்ஞானுபா⁴வேன, மஹாபோ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ புஞ்ஞப³லேனாதி அத்தோ². ஞாணதேஜேனாதி அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணேன படிவேத⁴ஞாணானுபா⁴வேன. ஸாது⁴காரதா³னவஸேனாதி யதா² அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணப்படிவேத⁴ஞாணானுபா⁴வேன அபி⁴ஹதா மஹாபத²வீ அபி⁴ஸம்போ³தி⁴யம் கம்பித்த², ஏவம் அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணேன தே³ஸனாஞாணானுபா⁴வேன அபி⁴ஹதா மஹாபத²வீ கம்பித்த², தம் பனஸ்ஸா ஸாது⁴காரதா³னம் விய ஹோதீதி ‘‘ஸாது⁴காரதா³னவஸேனா’’தி வுத்தம்.

யேன பன ப⁴க³வா அஸீதிஅனுப்³யஞ்ஜனப்படிமண்டி³தத்³வத்திம்ஸமஹாபுரிஸலக்க²ணவிசித்ரரூபகாயோ ஸப்³பா³காரபரிஸுத்³த⁴ஸீலக்க²ந்தா⁴தி³கு³ணரதனஸமித்³தி⁴த⁴ம்மகாயோ புஞ்ஞமஹத்ததா²மமஹத்தஇத்³தி⁴மஹத்தயஸமஹத்தபஞ்ஞாமஹத்தானம் பரமுக்கம்ஸக³தோ அஸமோ அஸமஸமோ அப்படிபுக்³க³லோ அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ அத்தனோ அத்தபா⁴வஸஞ்ஞிதம் க²ந்த⁴பஞ்சகம் கப்பம் வா கப்பாவஸேஸம் வா ட²பேதும் ஸமத்தோ²பி ஸங்க²தத⁴ம்மபரிஜிகு³ச்ச²னாகாரப்பவத்தேன ஞாணவிஸேஸேன திணாயபி அமஞ்ஞமானோ ஆயுஸங்கா²ரோஸ்ஸஜ்ஜனவிதி⁴னா நிரபேக்கோ² ஓஸ்ஸஜ்ஜி. தத³னுபா⁴வாபி⁴ஹதா மஹாபத²வீ ஆயுஸங்க²ரோஸ்ஸஜ்ஜனே அகம்பித்த². தம் பனஸ்ஸா காருஞ்ஞஸபா⁴வஸண்டி²தா விய ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘காருஞ்ஞபா⁴வேனா’’தி.

யஸ்மா ப⁴க³வா பரினிப்³பா³னஸமயே சதுவீஸதிகோடிஸதஸஹஸ்ஸஸங்கா² ஸமாபத்தியோ ஸமாபஜ்ஜி, அந்தரந்தரா ப²லஸமாபத்திஸமாபஜ்ஜனேன தஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴கே³ ஸாதிஸயம் திக்க²ம் ஸூரம் விபஸ்ஸனாஞாணஞ்ச பவத்தேஸி. ‘‘யத³த்த²ஞ்ச மயா ஏவம் ஸுசிரகாலம் அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணோ பரமுக்கம்ஸக³தோ ஞாணஸம்பா⁴ரோ ஸம்ப⁴தோ, அனுத்தரோ ச விமோக்கோ² ஸமதி⁴க³தோ, தஸ்ஸ வத மே ஸிகா²ப்பத்தப²லபூ⁴தா அச்சந்தனிட்டா² அனுபாதி³ஸேஸபரினிப்³பா³னதா⁴து அஜ்ஜ ஸமிஜ்ஜ²தீ’’தி பி⁴ய்யோ அதிவிய ஸோமனஸ்ஸப்பத்தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ பீதிவிப்பா²ராதி³கு³ணவிபுலதரானுபா⁴வோ பரேஹி அஸாதா⁴ரணஞாணாதிஸயோ உத³பாதி³, யஸ்ஸ ஸமாபத்திப³லஸமுபப்³ரூஹிதஸ்ஸ ஞாணாதிஸயஸ்ஸ ஆனுபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய இத³ம் வுத்தம் ‘‘த்³வேமே பிண்ட³பாதா ஸமஸமப²லா ஸமஸமவிபாகா’’திஆதி³ (உதா³. 75), தஸ்மா தஸ்ஸானுபா⁴வேன ஸமபி⁴ஹதா மஹாபத²வீ அகம்பித்த², தம் பனஸ்ஸா தஸ்ஸம் வேலாயம் ஆரோத³னாகாரப்பத்தி விய ஹோதீதி ‘‘அட்ட²மோ ஆரோத³னேனா’’தி வுத்தம்.

இதா³னி ஸங்கே²பதோ வுத்தமத்த²ம் விவரந்தோ ‘‘மாதுகுச்சி²ம் ஓக்கமந்தே’’திஆதி³மாஹ. அயம் பனத்தோ²தி ‘‘ஸாது⁴காரதா³னவஸேனா’’திஆதி³னா வுத்த அத்தோ². பத²வீதே³வதாய வஸேனாதி ஏத்த² ஸமுத்³த³தே³வதா விய மஹாபத²வியா அதி⁴தே³வதா கிர நாம அத்தி², தாதி³ஸே காரணே ஸதி தஸ்ஸா சித்தவஸேன அயம் மஹாபத²வீ ஸங்கம்பதி ஸம்பகம்பதி ஸம்பவேத⁴தி. யதா² வாதவலாஹகதே³வதானம் சித்தவஸேன வாதா வாயந்தி, ஸீதுண்ஹஅப்³ப⁴வஸ்ஸவலாஹகதே³வதானம் சித்தவஸேன ஸீதாத³யோ ப⁴வந்தி, ததா² ஹி விஸாக²புண்ணமாயம் அபி⁴ஸம்போ³தி⁴அத்த²ம் போ³தி⁴ருக்க²மூலே நிஸின்னஸ்ஸ லோகனாத²ஸ்ஸ அந்தராயகரணத்த²ம் உபட்டி²தம் மாரப³லம் வித⁴மிதும் –

‘‘அசேதனாயம் பத²வீ, அவிஞ்ஞாய ஸுக²ம் து³க²ம்;

ஸாபி தா³னப³லா மய்ஹம், ஸத்தக்க²த்தும் பகம்பதா²’’தி. (சரியா. 1.124) –

வசனஸமனந்தரம் மஹாபத²வீ பி⁴ஜ்ஜித்வா ஸபரிஸம் மாரம் பரிவத்தேஸி. ஏதந்தி ஸாது⁴காரதா³னாதி³. யதி³பி நத்தி² அசேதனத்தா, த⁴ம்மதாவஸேன பன வுத்தனயேன ஸியாதி ஸக்கா வத்தும். த⁴ம்மதா பன அத்த²தோ த⁴ம்மபா⁴வோ, ஸோ புஞ்ஞத⁴ம்மஸ்ஸ வா ஞாணத⁴ம்மஸ்ஸ வா ஆனுபா⁴வஸபா⁴வோதி. தயித³ம் ஸப்³ப³ம் விசாரிதமேவ. ஏவஞ்ச கத்வா –

‘‘இமே த⁴ம்மே ஸம்மஸதோ, ஸபா⁴வஸரஸலக்க²ணே;

த⁴ம்மதேஜேன வஸுதா⁴, த³ஸஸஹஸ்ஸீ பகம்பதா²’’தி. (பு³. வம். 2.166) –

ஆதி³வசனஞ்ச ஸமத்தி²தம் ஹோதி.

அயம் பன (தீ³. நி. அட்ட². 1.149) மஹாபத²வீ அபரேஸுபி அட்ட²ஸு டா²னேஸு அகம்பித்த² மஹாபி⁴னிக்க²மனே போ³தி⁴மண்டூ³பஸங்கமனே பம்ஸுகூலக்³க³ஹணே பம்ஸுகூலதோ⁴வனே காளகாராமஸுத்தே கோ³தமகஸுத்தே வேஸ்ஸந்தரஜாதகே ப்³ரஹ்மஜாலேதி. தத்த² மஹாபி⁴னிக்க²மனபோ³தி⁴மண்டூ³பஸங்கமனேஸு வீரியப³லேன அகம்பித்த². பம்ஸுகூலக்³க³ஹணே ‘‘த்³விஸஹஸ்ஸதீ³பபரிவாரே நாம சத்தாரோ மஹாதீ³பே பஹாய பப்³ப³ஜித்வா ஸுஸானம் க³ந்த்வா பம்ஸுகூலம் க³ண்ஹந்தேன து³க்கரம் ப⁴க³வதா கத’’ந்தி அச்ச²ரியவேகா³பி⁴ஹதா அகம்பித்த². பம்ஸுகூலதோ⁴வனவேஸ்ஸந்தரஜாதகேஸு அகாலகம்பனேன அகம்பித்த². காளகாராமகோ³தமகஸுத்தேஸு (அ. நி. 4.24; 3.126) ‘‘அஹம் ஸக்கீ² ப⁴க³வா’’தி ஸக்கி²பா⁴வேன அகம்பித்த². ப்³ரஹ்மஜாலே (தீ³. நி. 1.147) பன த்³வாஸட்டி²யா தி³ட்டி²க³தேஸு விஜடேத்வா நிக்³கு³ம்ப³ம் கத்வா தே³ஸியமானேஸு ஸாது⁴காரதா³னவஸேன அகம்பித்தா²தி வேதி³தப்³பா³.

ந கேவலஞ்ச ஏதேஸுயேவ டா²னேஸு பத²வீ அகம்பித்த², அத² கோ² தீஸு ஸங்க³ஹேஸுபி மஹாமஹிந்த³த்தே²ரஸ்ஸ இமம் தீ³பம் ஆக³ந்த்வா ஜோதிவனே நிஸீதி³த்வா த⁴ம்மம் தே³ஸிததி³வஸேபி அகம்பித்த². கல்யாணியமஹாவிஹாரே ச பிண்ட³பாதியத்தே²ரஸ்ஸ சேதியங்க³ணம் ஸம்மஜ்ஜித்வா தத்தே²வ நிஸீதி³த்வா பு³த்³தா⁴ரம்மணம் பீதிம் க³ஹேத்வா இமம் ஸுத்தந்தம் ஆரத்³த⁴ஸ்ஸ ஸுத்தபரியோஸானே உத³கபரியந்தம் கத்வா அகம்பித்த². லோஹபாஸாத³ஸ்ஸ பாசீனஅம்ப³லட்டி²கட்டா²னம் நாம அஹோஸி, தத்த² நிஸீதி³த்வா தீ³க⁴பா⁴ணகத்தே²ரா ப்³ரஹ்மஜாலஸுத்தம் ஆரபி⁴ம்ஸு. தேஸம் ஸஜ்ஜா²யபரியோஸானேபி உத³கபரியந்தமேவ கத்வா பத²வீ அகம்பித்த².

யதி³ ஏவம் ‘‘அட்டி²மே, ஆனந்த³, ஹேதூ அட்ட² பச்சயா மஹதோ பூ⁴மிசாலஸ்ஸ பாதுபா⁴வாயா’’தி கஸ்மா அட்டே²வ ஹேதூ வுத்தாதி? நியமஹேதுபா⁴வதோ. இமேயேவ ஹி அட்ட² ஹேதூ நியமந்தி, நாஞ்ஞே. தே ஹி கதா³சி ஸம்ப⁴வந்தீதி அனியமபா⁴வதோ ந க³ணிதா. வுத்தஞ்ஹேதம் நாக³ஸேனத்தே²ரேன மிலிந்த³பஞ்ஹே (மி. ப. 4.1.4) –

‘‘அட்டி²மே, பி⁴க்க²வே, ஹேதூ அட்ட² பச்சயா மஹதோ பூ⁴மிசாலஸ்ஸ பாதுபா⁴வாயாதி. யம் வேஸ்ஸந்தரேன ரஞ்ஞா மஹாதா³னே தீ³யமானே ஸத்தக்க²த்தும் மஹாபத²வீ கம்பிதா, தஞ்ச பன அகாலிகம் கதா³சுப்பத்திகம் அட்ட²ஹி ஹேதூஹி விப்பமுத்தம், தஸ்மா அக³ணிதம் அட்ட²ஹி ஹேதூஹி.

‘‘யதா², மஹாராஜ, லோகே தயோயேவ மேகா⁴ க³ணீயந்தி வஸ்ஸிகோ, ஹேமந்திகோ, பாவுஸகோதி. யதி³ தே முஞ்சித்வா அஞ்ஞோ மேகோ⁴ பவஸ்ஸதி, ந ஸோ மேகோ⁴ க³ணீயதி ஸம்மதேஹி மேகே⁴ஹி, அகாலமேகோ⁴த்வேவ ஸங்க²ம் க³ச்ச²தி, ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, வேஸ்ஸந்தரேன ரஞ்ஞா மஹாதா³னே தீ³யமானே யம் ஸத்தக்க²த்தும் மஹாபத²வீ கம்பிதா, அகாலிகம் ஏதம் கதா³சுப்பத்திகம் அட்ட²ஹி ஹேதூஹி விப்பமுத்தம், ந தம் க³ணீயதி அட்ட²ஹி ஹேதூஹி.

‘‘யதா² வா பன, மஹாராஜ, ஹிமவந்தா பப்³ப³தா பஞ்ச நதி³ஸதானி ஸந்த³ந்தி, தேஸம், மஹாராஜ, பஞ்சன்னம் நதி³ஸதானம் த³ஸேவ நதி³யோ நதி³க³ணனாய க³ணீயந்தி. ஸேய்யதி²த³ம் – க³ங்கா³, யமுனா, அசிரவதீ, ஸரபூ⁴, மஹீ, ஸிந்து⁴, ஸரஸ்ஸதீ, வேத்ரவதீ, வீதம்ஸா, சந்த³பா⁴கா³தி. அவஸேஸா நதி³யோ நதி³க³ணனாய அக³ணிதா. கிம்காரணா? ந தா நதி³யோ து⁴வஸலிலா, ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, வேஸ்ஸந்தரேன ரஞ்ஞா மஹாதா³னே தீ³யமானே யம் ஸத்தக்க²த்தும் மஹாபத²வீ கம்பிதா, அகாலிகம் ஏதம் கதா³சுப்பத்திகம் அட்ட²ஹி ஹேதூஹி விப்பமுத்தம், ந தம் க³ணீயதி அட்ட²ஹி ஹேதூஹி.

‘‘யதா² வா பன, மஹாராஜ, ரஞ்ஞோ ஸதம்பி த்³விஸதம்பி திஸதம்பி அமச்சா ஹோந்தி, தேஸம் ச²யேவ ஜனா அமச்சக³ணனாய க³ணீயந்தி. ஸேய்யதி²த³ம் – ஸேனாபதி, புரோஹிதோ, அக்க²த³ஸ்ஸோ, ப⁴ண்டா³கா³ரிகோ, ச²த்தக்³கா³ஹகோ, க²க்³க³க்³கா³ஹகோ, ஏதேயேவ அமச்சக³ணனாய க³ணீயந்தி. கிம்காரணா? யுத்தத்தா ராஜகு³ணேஹி. அவஸேஸா அக³ணிதா, ஸப்³பே³ அமச்சாத்வேவ ஸங்க²ம் க³ச்ச²ந்தி, ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, வேஸ்ஸந்தரேன ரஞ்ஞா மஹாதா³னே தீ³யமானே யம் ஸத்தக்க²த்தும் மஹாபத²வீ கம்பிதா, அகாலிகம் ஏதம் கதா³சுப்பத்திகம் அட்ட²ஹி ஹேதூஹி விப்பமுத்தம், ந தம் க³ணீயதி அட்ட²ஹி ஹேதூஹீ’’தி.

பூ⁴மிசாலஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

சாபாலவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.