6. அப்³யாகதவக்³கோ³

1-2. அப்³யாகதஸுத்தாதி³வண்ணனா

54-55. ச²ட்ட²வக்³க³ஸ்ஸ பட²மம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ. து³தியே அதீதே அத்தபா⁴வே நிப்³ப³த்தகம் கம்மந்தி ‘‘புரிமகம்மப⁴வஸ்மிம் மோஹோ அவிஜ்ஜா, ஆயூஹனா ஸங்கா²ரா, நிகந்தி தண்ஹா, உபக³மனம் உபாதா³னம், சேதனா ப⁴வோ’’தி ஏவமாக³தம் ஸபரிக்கா²ரம் பஞ்சவித⁴ம் கம்மவட்டமாஹ. ஏதரஹி மே அத்தபா⁴வோ ந ஸியாதி விஞ்ஞாணனாமரூபஸளாயதனப²ஸ்ஸவேத³னாஸஹிதம் பச்சுப்பன்னம் பஞ்சவித⁴ம் விபாகவட்டமாஹ. யம் அத்தி²கந்தி யம் பரமத்த²தோ விஜ்ஜமானகம். தேனாஹ ‘‘பூ⁴த’’ந்தி. தஞ்ஹி பச்சயனிப்³ப³த்ததாய ‘‘பூ⁴த’’ந்தி வுச்சதி. தம் பஜஹாமீதி தப்படிப³த்³த⁴ச்ச²ந்த³ராக³ப்பஹானேன ததோ ஏவ ஆயதிம் அனுப்பத்தித⁴ம்மதாபாத³னவஸேன பஜஹாமி பரிச்சஜாமி. ஹரிதந்தந்தி (ம. நி. அட்ட². 1.303) ஹரிதமேவ. அந்த-ஸத்³தே³ன பத³வட்³ட⁴னம் கதம் யதா² ‘‘வனந்தம் ஸுத்தந்த’’ந்தி, அல்லதிணாதீ³னி ஆக³ம்ம நிப்³பா³யதீதி அத்தோ². பத²ந்தந்தி மஹாமக்³க³ம். ஸேலந்தந்தி பப்³ப³தம். உத³கந்தந்தி உத³கம். ரமணீயம் வா பூ⁴மிபா⁴க³ந்தி திணகு³ம்பா³தி³ரஹிதம் விவித்தம் அப்³போ⁴காஸபூ⁴மிபா⁴க³ம். அனாஹாராதி அபச்சயா நிருபாதா³னா. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவ.

அப்³யாகதஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

3. திஸ்ஸப்³ரஹ்மாஸுத்தவண்ணனா

56. ததியே விவித்தானி தாதி³ஸானி பன பரியந்தானி அதிதூ³ரானி ஹோந்தீதி ஆஹ ‘‘அந்திமபரியந்திமானீ’’தி. அந்தே ப⁴வானி அந்திமானி, அந்திமானியேவ பரியந்திமானி. உப⁴யேனபி அதிதூ³ரதம் த³ஸ்ஸேதி. ஸமன்னாஹாரே ட²பயமானோதி இந்த்³ரியம் ஸமாகாரேன வத்தேந்தோ இந்த்³ரியஸமதம் படிபாதே³ந்தோ நாம ஹோதி. விபஸ்ஸனாசித்தஸம்பயுத்தோ ஸமாதி⁴, ஸதிபி ஸங்கா²ரனிமித்தாவிரஹே நிச்சனிமித்தாதி³விரஹதோ ‘‘அனிமித்தோ’’தி வுச்சதீதி ஆஹ ‘‘அனிமித்தந்தி ப³லவவிபஸ்ஸனாஸமாதி⁴’’ந்தி.

திஸ்ஸப்³ரஹ்மாஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4-7. ஸீஹஸேனாபதிஸுத்தாதி³வண்ணனா

57-60. சதுத்தே² குச்சி²தோ அரியோ கத³ரியோ. த²த்³த⁴மச்ச²ரியஸதி³ஸம் ஹி குச்சி²தம் ஸப்³ப³னிஹீனம் நத்தி² ஸப்³ப³குஸலானம் ஆதி³பூ⁴தஸ்ஸ நிஸேத⁴னதோ. ஸேஸமேத்த² பஞ்சமாதீ³னி ச உத்தானத்தா²னேவ.

ஸீஹஸேனாபதிஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

8. பசலாயமானஸுத்தவண்ணனா

61. அட்ட²மே ஆலோகஸஞ்ஞம் மனஸி கரேய்யாஸீதி தி³வா வா ரத்திம் வா ஸூரியபஜ்ஜோதசந்த³மணிஆதீ³னம் ஆலோகம் ‘‘ஆலோகோ’’தி மனஸி கரேய்யாஸி. இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – ஸூரியசந்தா³லோகாதி³ம் தி³வா ரத்திஞ்ச உபலத்³த⁴ம் யதா²லத்³த⁴வஸேனேவ மனஸி கரேய்யாஸி, சித்தே ட²பேய்யாஸி. யதா² தே ஸுபா⁴விதாலோககஸிணஸ்ஸ விய கஸிணாலோகோ யதி³ச்ச²கம் யாவதி³ச்ச²கஞ்ச ஸோ ஆலோகோ ரத்தியம் உபதிட்ட²தி, யேன தத்த² தி³வாஸஞ்ஞம் ட²பேய்யாஸி, தி³வா விய விக³ததி²னமித்³தோ⁴வ ப⁴வேய்யாஸீதி. தேனாஹ ‘‘யதா² தி³வா ததா² ரத்தி’’ந்தி. இதி விவடேன சேதஸாதி ஏவம் அபிஹிதேன சித்தேன தி²னமித்³த⁴பிதா⁴னேன அபிஹிதத்தா. அபரியோனத்³தே⁴னாதி ஸமந்ததோ அனோனத்³தே⁴ன அஸஞ்சா²தி³தேன. ஸஹோபா⁴ஸந்தி ஸஞாணோபா⁴ஸம். தி²னமித்³த⁴வினோத³னஆலோகோபி வா ஹோது கஸிணாலோகோபி வா பரிகம்மாலோகோபி வா, உபக்கிலேஸாலோகோ விய ஸப்³போ³யம் ஆலோகோ ஞாணஸமுட்டா²னோவாதி. யேஸம் அகரணே புக்³க³லோ மஹாஜானியோ ஹோதி, தானி அவஸ்ஸம் காதப்³பா³னி. யானி அகாதும்பி வட்டந்தி, ஸதி ஸமவாயே காதப்³ப³தோ தானி கரணீயானீதி ஆஹ ‘‘இதரானி கரணீயானீ’’தி. அத² வா கத்தப்³பா³னி கம்மானி கரணம் அரஹந்தீதி கரணீயானி. இதரானி கிச்சானீதிபி வத³ந்தி.

ஆதி³னயப்பவத்தா விக்³கா³ஹிககதா²தி ‘‘ந த்வம் இமம் த⁴ம்மவினயம் ஆஜானாஸி, அஹம் இமம் த⁴ம்மவினயம் ஆஜானாமி, கிம் த்வம் இமம் த⁴ம்மவினயம் ஆஜானிஸ்ஸஸி, மிச்சா²படிபன்னோ த்வமஸி, அஹமஸ்மி ஸம்மாபடிபன்னோ, ஸஹிதம் மே, அஸஹிதம் தே, புரேவசனீயம் பச்சா² அவச, பச்சா²வசனீயம் புரே அவச, அதி⁴சிண்ணம் தே விபராவத்தம், ஆரோபிதோ தே வாதோ³, நிக்³க³ஹிதோ த்வமஸி. சர வாத³ப்பமோக்கா²ய, நிப்³பே³டே²ஹி வா ஸசே பஹோஸீ’’தி (தீ³. நி. 1.18; ம. நி. 3.41) ஏவம்பவத்தா கதா². தத்த² ஸஹிதம் மேதி (தீ³. நி. அட்ட². 1.18) மய்ஹம் வசனம் ஸஹிதம் ஸிலிட்ட²ம், அத்த²யுத்தம் காரணயுத்தந்தி அத்தோ². ஸஹிதந்தி வா புப்³பா³பராவிருத்³த⁴ம். அஸஹிதம் தேதி துய்ஹம் வசனம் அஸஹிதம் அஸிலிட்ட²ம். அதி⁴சிண்ணம் தே விபராவத்தந்தி யம் துய்ஹம் தீ³க⁴ரத்தாசிண்ணவஸேன ஸுப்பகு³ணம், தம் மய்ஹம் ஏகவசனேனேவ விபராவத்தம் பரிவத்தித்வா டி²தம், ந கிஞ்சி ஜானாஸீதி அத்தோ². ஆரோபிதோ தே வாதோ³தி மயா தவ வாதே³ தோ³ஸோ ஆரோபிதோ. சர வாத³ப்பமோக்கா²யாதி தோ³ஸமோசனத்த²ம் சர விசர, தத்த² தத்த² க³ந்த்வா ஸிக்கா²தி அத்தோ². நிப்³பே³டே²ஹி வா ஸசே பஹோஸீதி அத² ஸயம் பஹோஸி, இதா³னி ஏவ நிப்³பே³டே²ஹீதி அத்தோ².

தண்ஹா ஸப்³ப³ஸோ கீ²யந்தி ஏத்தா²தி தண்ஹாஸங்க²யோ, தஸ்மிம். தண்ஹாஸங்க²யேதி ச இத³ம் விஸயே பு⁴ம்மந்தி ஆஹ ‘‘தம் ஆரம்மணம் கத்வா’’தி. விமுத்தசித்ததாயாதி ஸப்³ப³ஸம்கிலேஸேஹி விப்பயுத்தசித்ததாய. அபரபா⁴கே³ படிபதா³ நாம அரியஸச்சாபி⁴ஸமயோ. ஸா ஸாஸனசாரிகோ³சரா பச்சத்தம் வேதி³தப்³ப³தோதி ஆஹ ‘‘புப்³ப³பா⁴க³ப்படிபத³ம் ஸம்கி²த்தேன தே³ஸேதா²தி புச்ச²தீ’’தி. அகுப்பத⁴ம்மதாய க²யவயஸங்கா²தம் அந்தம் அதீதாதி அச்சந்தா, ஸோ ஏவ அபரிஹாயனஸபா⁴வத்தா அச்சந்தா நிட்டா² அஸ்ஸாதி அச்சந்தனிட்டா². தேனாஹ ‘‘ஏகந்தனிட்டோ² ஸததனிட்டோ²தி அத்தோ²’’தி. ந ஹி படிவித்³த⁴ஸ்ஸ லோகுத்தரத⁴ம்மஸ்ஸ த³ஸ்ஸன்னம் குப்பன்னம் நாம அத்தி². அச்சந்தமேவ சதூஹி யோகே³ஹி கே²மோ ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி அச்சந்தயோக³க்கே²மீ. மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ வுஸிதத்தா தஸ்ஸ ச அபரிஹாயனஸபா⁴வத்தா அச்சந்தம் ப்³ரஹ்மசாரீதி அச்சந்தப்³ரஹ்மசாரீ. தேனாஹ ‘‘நிச்சப்³ரஹ்மசாரீதி அத்தோ²’’தி. பரியோஸானந்தி மக்³க³ப்³ரஹ்மசரியபரியபரியோஸானம் வட்டது³க்க²பரியோஸானஞ்ச.

பஞ்சக்க²ந்தா⁴தி பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴. ஸக்காயஸப்³ப³ஞ்ஹி ஸந்தா⁴ய இத⁴ ‘‘ஸப்³பே³ த⁴ம்மா’’தி வுத்தம் விபஸ்ஸனாவிஸயஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா. தஸ்மா ஆயதனதா⁴துயோபி தக்³க³திகா ஏவ த³ட்ட²ப்³பா³. தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘நாலம் அபி⁴னிவேஸாயா’’தி. ந யுத்தா அபி⁴னிவேஸாய ‘‘ஏதம் மம, ஏஸோ மே அத்தா’’தி அஜ்ஜோ²ஸானாய. ‘‘அலமேவ நிப்³பி³ந்தி³தும் அலம் விரஜ்ஜிது’’ந்திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.272; ஸம். நி. 2.124, 128, 134, 143) விய அலம்-ஸத்³தோ³ யுத்தத்தோ²பி ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ந யுத்தா’’தி. ஸம்பஜ்ஜந்தீதி ப⁴வந்தி. யதி³பி ‘‘ததியா சதுத்தீ²’’தி இத³ம் விஸுத்³தி⁴த்³வயம் அபி⁴ஞ்ஞாபஞ்ஞா, தஸ்ஸ பன ஸபச்சயனாமரூபத³ஸ்ஸனபா⁴வதோ ஸதி ச பச்சயபரிக்³க³ஹே ஸபச்சயத்தா அனிச்சந்தி, நாமரூபஸ்ஸ அனிச்சதாய து³க்க²ம், து³க்க²ஞ்ச அனத்தாதி அத்த²தோ லக்க²ணத்தயம் ஸுபாகடமேவ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘அனிச்சம் து³க்க²ம் அனத்தாதி ஞாதபரிஞ்ஞாய அபி⁴ஜானாதீ’’தி. ததே²வ தீரணபரிஞ்ஞாயாதி இமினா அனிச்சாதி³பா⁴வேன நாலம் அபி⁴னிவேஸாயாதி நாமரூபஸ்ஸ உபஸம்ஹரதி, ந அபி⁴ஞ்ஞாபஞ்ஞானம் ஸம்பா⁴ரத⁴ம்மானம். புரிமாய ஹி அத்த²தோ ஆபன்னம் லக்க²ணத்தயம் க³ண்ஹாதி ஸலக்க²ணஸல்லக்க²ணபரத்தா தஸ்ஸா. து³தியாய ஸரூபதோ தஸ்ஸா லக்க²ணத்தயாரோபனவஸேன ஸம்மஸனபா⁴வதோ. ஏகசித்தக்க²ணிகதாய அபி⁴னிபாதமத்ததாய ச அப்பமத்தகம்பி. ரூபபரிக்³க³ஹஸ்ஸ ஓளாரிகபா⁴வதோ அரூபபரிக்³க³ஹம் த³ஸ்ஸேதி. த³ஸ்ஸேந்தோ ச வேத³னாய ஆஸன்னபா⁴வதோ, விஸேஸதோ ஸுக²ஸாராகி³தாய, ப⁴வஸ்ஸாத³க³தி⁴தமானஸதாய ச தே²ரஸ்ஸ வேத³னாவஸேன நிப்³ப³த்தேத்வா த³ஸ்ஸேதி.

க²யவிராகோ³தி க²யஸங்கா²தோ விராகோ³ ஸங்கா²ரானம் பலுஜ்ஜனா. யம் ஆக³ம்ம ஸப்³ப³ஸோ ஸங்கா²ரேஹி விரஜ்ஜனா ஹோதி, தம் நிப்³பா³னம் அச்சந்தவிராகோ³. நிரோதா⁴னுபஸ்ஸிம்ஹிபீதி நிரோதா⁴னுபஸ்ஸிபதே³பி. ஏஸேவ நயோதி அதிதி³ஸித்வா தம் ஏகதே³ஸேன விவரந்தோ ‘‘நிரோதோ⁴பி ஹி…பே… து³விதோ⁴யேவா’’தி ஆஹ. க²ந்தா⁴னம் பரிச்சஜனம் தப்படிப³த்³த⁴கிலேஸப்பஹானவஸேனாதி யேனாகாரேன விபஸ்ஸனா கிலேஸே பஜஹதி, தேனாகாரேன தம்னிமித்தக்க²ந்தே⁴ ச பஜஹதீதி வத்தப்³ப³தம் அரஹதீதி ஆஹ ‘‘ஸா ஹி…பே… வோஸ்ஸஜ்ஜதீ’’தி. ஆரம்மணதோதி கிச்சஸாத⁴னவஸேன ஆரம்மணகரணதோ. ஏவஞ்ஹி மக்³க³தோ அஞ்ஞேஸம் நிப்³பா³னாரம்மணானம் பக்க²ந்த³னவோஸ்ஸக்³கா³பா⁴வோ ஸித்³தோ⁴வ ஹோதி. பரிச்சஜனேன பக்க²ந்த³னேன சாதி த்³வீஹிபி வா காரணேஹி. ஸோதி மக்³கோ³. ஸப்³பே³ஸம் க²ந்தா⁴னம் வோஸ்ஸஜ்ஜனம் தப்படிப³த்³த⁴ஸம்கிலேஸப்பஹானேன த³ட்ட²ப்³ப³ம். யஸ்மா வா விபஸ்ஸனாசித்தம் பக்க²ந்த³தீதி மக்³க³ஸம்பயுத்தசித்தம் ஸந்தா⁴யாஹ. மக்³கோ³ ச ஸமுச்சே²த³வஸேன கிலேஸே க²ந்தே⁴ ச பரிச்சஜதி, தஸ்மா யதா²க்கமம் விபஸ்ஸனாமக்³கா³னஞ்ச வஸேன பக்க²ந்த³னபரிச்சாக³வோஸ்ஸக்³கா³பி வேதி³தப்³பா³. தது³ப⁴யஸமங்கீ³தி விபஸ்ஸனாஸமங்கீ³ மக்³க³ஸமங்கீ³ ச. ‘‘அனிச்சானுபஸ்ஸனாய நிச்சஸஞ்ஞம் பஜஹதீ’’திஆதி³வசனதோ (படி. ம. 1.52) ஹி யதா² விபஸ்ஸனாய கிலேஸானம் பரிச்சாக³ப்படினிஸ்ஸக்³கோ³ லப்³ப⁴தி, ஏவம் ஆயதிம் தேஹி கிலேஸேஹி உப்பாதே³தப்³ப³க்க²ந்தா⁴னம்பி பரிச்சாக³படினிஸ்ஸக்³கோ³ வத்தப்³போ³. பக்க²ந்த³னபடினிஸ்ஸக்³கோ³ பன மக்³கே³ லப்³ப⁴மானாய ஏகந்தகாரணபூ⁴தாய வுட்டா²னகா³மினிவிபஸ்ஸனாய வஸேன வேதி³தப்³போ³. மக்³கே³ பன தது³ப⁴யம்பி ஞாயாக³தமேவ நிப்பரியாயதோவ லப்³ப⁴மானத்தா. தேனாஹ ‘‘தது³ப⁴யஸமங்கீ³புக்³க³லோ’’திஆதி³. புச்ச²ந்தஸ்ஸ அஜ்ஜா²ஸயவஸேன ‘‘ந கிஞ்சி லோகே உபாதி³யதீ’’தி ஏத்த² காமுபாதா³னவஸேன உபாதி³யனம் படிக்கி²பதீதி ஆஹ ‘‘தண்ஹாவஸேன ந உபாதி³யதீ’’தி. தண்ஹாவஸேன வா அஸதி உபாதி³யனே தி³ட்டி²வஸேன உபாதி³யனம் அனவகாஸமேவாதி ‘‘தண்ஹாவஸேன’’இச்சேவ வுத்தம். ந பராமஸதீதி நாதி³யதி. தி³ட்டி²பராமாஸவஸேன வா ‘‘நிச்ச’’ந்திஆதி³னா ந பராமஸதி. ஸம்கி²த்தேனேவ கதே²ஸீதி தஸ்ஸ அஜ்ஜா²ஸயவஸேன பபஞ்சம் அகத்வா கதே²ஸி.

பசலாயமானஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

9. மேத்தஸுத்தவண்ணனா

62. நவமே மா, பி⁴க்க²வே, புஞ்ஞானந்தி (இதிவு. அட்ட². 62) ஏத்த² மாதி படிஸேதே⁴ நிபாதோ. புஞ்ஞ-ஸத்³தோ³ ‘‘குஸலானம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மானம் ஸமாதா³னஹேது ஏவமித³ம் புஞ்ஞம் பவட்³ட⁴தீ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 3.80) புஞ்ஞப²லே ஆக³தோ. ‘‘அவிஜ்ஜாக³தோயம், பி⁴க்க²வே, புரிஸபுக்³க³லோ புஞ்ஞஞ்சே ஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்க²ரோதீ’’திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 2.51) காமரூபாவசரஸுசரிதேஸு. ‘‘புஞ்ஞூபக³ம் ஹோதி விஞ்ஞாண’’ந்திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 2.51) ஸுக³திவிஸேஸபூ⁴தே உபபத்திப⁴வே. ‘‘தீணிமானி, பி⁴க்க²வே, புஞ்ஞகிரியவத்தூ²னி தா³னமயம் புஞ்ஞகிரியவத்து², ஸீலமயம் புஞ்ஞகிரியவத்து², பா⁴வனாமயம் புஞ்ஞகிரியவத்தூ²’’திஆதீ³ஸு (இதிவு. 60; தீ³. நி. 3.305; அ. நி. 8.36) குஸலசேதனாயம். இத⁴ பன தேபூ⁴மககுஸலத⁴ம்மே வேதி³தப்³போ³. பா⁴யித்தா²தி ஏத்த² து³வித⁴ம் ப⁴யம் ஞாணப⁴யம், ஸாரஜ்ஜப⁴யந்தி. தத்த² ‘‘யேபி தே, பி⁴க்க²வே, தே³வா தீ³கா⁴யுகா வண்ணவந்தோ ஸுக²ப³ஹுலா உச்சேஸு விமானேஸு சிரட்டி²திகா, தேபி ததா²க³தஸ்ஸ த⁴ம்மதே³ஸனம் ஸுத்வா யேபு⁴ய்யேன ப⁴யம் ஸம்வேக³ம் ஸந்தாஸம் ஆபஜ்ஜந்தீ’’தி (அ. நி. 4.33) ஆக³தம் ஞாணப⁴யம். ‘‘அஹுதே³வ ப⁴யம், அஹு ச²ம்பி⁴தத்தம், அஹு லோமஹம்ஸோ’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 2.318) ஆக³தம் ஸாரஜ்ஜப⁴யம். இதா⁴பி ஸாரஜ்ஜப⁴யமேவ. அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ² – பி⁴க்க²வே, தீ³க⁴ரத்தம் காயவசீஸம்யமோ வத்தப்படிவத்தபூரணம் ஏகாஸனம் ஏகஸேய்யம் இந்த்³ரியத³மோ து⁴தத⁴ம்மேஹி சித்தஸ்ஸ நிக்³க³ஹோ ஸதிஸம்பஜஞ்ஞம் கம்மட்டா²னானுயோக³வஸேன வீரியாரம்போ⁴தி ஏவமாதீ³னி யானி பி⁴க்கு²னா நிரந்தரம் பவத்தேதப்³பா³னி புஞ்ஞானி, தேஹி மா பா⁴யித்த², மா ப⁴யம் ஸந்தாஸம் ஆபஜ்ஜித்த². ஏகச்சஸ்ஸ தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²ஸ்ஸ உபரோத⁴ப⁴யேன ஸம்பராயிகனிப்³பா³னஸுக²தா³யகேஹி புஞ்ஞேஹி மா பா⁴யித்தா²தி. நிஸ்ஸக்கே இத³ம் ஸாமிவசனம்.

இதா³னி ததோ அபா⁴யிதப்³ப³பா⁴வே காரணம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஸுக²ஸ்ஸேத’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² ஸுக²-ஸத்³தோ³ ‘‘ஸுகோ² பு³த்³தா⁴னமுப்பாதோ³, ஸுகா² விராக³தா லோகே’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 194) ஸுக²மூலே ஆக³தோ. ‘‘யஸ்மா ச கோ², மஹாலி, ரூபம் ஸுக²ம் ஸுகா²னுபதிதம் ஸுகா²வக்கந்த’’ந்திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 3.60) ஸுகா²ரம்மணே. ‘‘யாவஞ்சித³ம், பி⁴க்க²வே, ந ஸுகரம் அக்கா²னேன பாபுணிதும் யாவ ஸுகா² ஸக்³கா³’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 3.255) ஸுக²பச்சயட்டா²னே. ‘‘ஸுகோ² புஞ்ஞஸ்ஸ உச்சயோ’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 118) ஸுக²ஹேதும்ஹி. ‘‘தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரா ஏதே த⁴ம்மா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.82) அப்³யாபஜ்ஜே. ‘‘நிப்³பா³னம் பரமம் ஸுக²’’ந்திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.215; த⁴. ப. 203, 204) நிப்³பா³னே. ‘‘ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா’’திஆதீ³ஸு (தீ³. நி. 1.232; ம. நி. 1.271; ஸம். நி. 2.152) ஸுக²வேத³னாயம். ‘‘அது³க்க²மஸுக²ம் ஸந்தம், ஸுக²மிச்சேவ பா⁴ஸித’’ந்திஆதீ³ஸு (ஸம். நி. 4.253; இதிவு. 53) உபேக்கா²வேத³னாயம். ‘‘த்³வேபி மயா, ஆனந்த³, வேத³னா வுத்தா பரியாயேன ஸுகா² வேத³னா து³க்கா² வேத³னா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 2.89) இட்ட²ஸுகே²ஸு. ‘‘ஸுகோ² விபாகோ புஞ்ஞான’’ந்திஆதீ³ஸு (பேடகோ. 23) இட்ட²விபாகே. இதா⁴பி இட்ட²விபாகே ஏவ த³ட்ட²ப்³போ³. இட்ட²ஸ்ஸாதிஆதீ³ஸு இச்சி²தப்³ப³தோ சேவ அனிட்ட²ப்படிபக்க²தோ ச இட்ட²ஸ்ஸ. கமனீயதோ மனஸ்மிஞ்ச கமனதோ பவிஸனதோ கந்தஸ்ஸ. பியாயிதப்³ப³தோ ஸந்தப்பனதோ ச பியஸ்ஸ. மனனீயதோ மனஸ்ஸ வட்³ட⁴னதோ ச மனாபஸ்ஸாதி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. யதி³த³ம் புஞ்ஞானீதி புஞ்ஞானீதி யதி³த³ம் வசனம், ஏதம் ஸுக²ஸ்ஸ இட்ட²ஸ்ஸ விபாகஸ்ஸ அதி⁴வசனம் நாமம். ஸுக²ஸ்ஸேதம் யதி³த³ம் புஞ்ஞானீதி ப²லேன காரணஸ்ஸ அபே⁴தோ³பசாரம் வத³தி. தேன கதூபசிதானம் புஞ்ஞானம் அவஸ்ஸம்பா⁴விப²லம் ஸுத்வா அப்பமத்தேன ஸக்கச்சம் புஞ்ஞானி கத்தப்³பா³னீதி புஞ்ஞகிரியாயம் நியோஜேதி, ஆத³ரஞ்ச நேஸம் தத்த² உப்பாதே³தி.

இதா³னி அத்தனா ஸுனேத்தகாலே கதேன புஞ்ஞகம்மேன தீ³க⁴ரத்தம் பச்சனுபூ⁴தம் ப⁴வந்தரப்படிச்ச²ன்னம் உளாரதரம் புஞ்ஞவிபாகம் உதா³ஹரித்வா தமத்த²ம் பாகடதரம் கரோந்தோ ‘‘அபி⁴ஜானாமி கோ² பனாஹ’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² அபி⁴ஜானாமீதி அபி⁴விஸிட்டே²ன ஞாணேன ஜானாமி, பச்சக்க²தோ பு³ஜ்ஜா²மி. தீ³க⁴ரத்தந்தி சிரகாலம். புஞ்ஞானந்தி தா³னாதீ³னம் குஸலத⁴ம்மானம். ஸத்த வஸ்ஸானீதி ஸத்த ஸம்வச்ச²ரானி. மேத்தசித்தந்தி மிஜ்ஜதீதி மேத்தா, ஸினிய்ஹதீதி அத்தோ². மித்தே ப⁴வா, மித்தஸ்ஸ வா ஏஸா பவத்தீதிபி மேத்தா. லக்க²ணாதி³தோ பன ஹிதாகாரப்பவத்திலக்க²ணா, ஹிதூபஸம்ஹாரரஸா, ஆகா⁴தவினயபச்சுபட்டா²னா, ஸத்தானம் மனாபபா⁴வத³ஸ்ஸனபத³ட்டா²னா. ப்³யாபாதூ³பஸமோ ஏதிஸ்ஸா ஸம்பத்தி, ஸினேஹஸம்ப⁴வோ விபத்தி. மேத்தசித்தம் பா⁴வேத்வாதி மேத்தாஸஹக³தம் சித்தம், சித்தஸீஸேன ஸமாதி⁴ வுத்தோதி மேத்தாஸமாதி⁴ம் மேதாப்³ரஹ்மவிஹாரம் உப்பாதே³த்வா சேவ வட்³டே⁴த்வா ச.

ஸத்த ஸம்வட்டவிவட்டகப்பேதி ஸத்த மஹாகப்பே. ஸம்வட்டவிவட்டக்³க³ஹணேனேவ ஹி ஸம்வட்டட்டா²யிவிவட்டட்டா²யினோபி க³ஹிதா. இமம் லோகந்தி காமலோகம். ஸம்வட்டமானே ஸுத³ந்தி ஸம்வட்டமானே, ஸுத³ந்தி நிபாதமத்தம், விபஜ்ஜமானேதி அத்தோ². ‘‘வரஸம்வத்தட்டா²னே ஸுத³’’ந்திபி பட²ந்தி. கப்பேதி காலே. கப்பஸீஸேன ஹி காலோ வுத்தோ, காலே கீ²யமானே ஸப்³போ³பி கீ²யதேவ. யதா²ஹ – ‘‘காலோ க⁴ஸதி பூ⁴தானி, ஸப்³பா³னேவ ஸஹத்தனா’’தி (ஜா. 1.2.190). ‘‘ஆப⁴ஸ்ஸரூபகோ³ ஹோமீ’’தி வுத்தத்தா தேஜோஸம்வட்டவஸேனேத்த² கப்பவுட்டா²னம் வேதி³தப்³ப³ம். ஆப⁴ஸ்ஸரூபகோ³தி தத்த² படிஸந்தி⁴க்³க³ஹணவஸேன ஆப⁴ஸ்ஸரப்³ரஹ்மலோகம் உபக³ச்சா²மீதி ஆப⁴ஸ்ஸரூபகோ³ ஹோமி. விவட்டமானேதி ஸண்ட²ஹமானேதி அத்தோ². ஸுஞ்ஞம் ப்³ரஹ்மவிமானம் உபபஜ்ஜாமீதி கஸ்ஸசி ஸத்தஸ்ஸ தத்த² நிப்³ப³த்தஸ்ஸ அபா⁴வதோ ஸுஞ்ஞம் யம் பட²மஜ்ஜா²னபூ⁴மிஸங்கா²தம் ப்³ரஹ்மவிமானம் ஆதி³தோ நிப்³ப³த்ததி, தம் படிஸந்தி⁴க்³க³ஹணவஸேன உபபஜ்ஜாமி உபேமி.

ப்³ரஹ்மாதி காமாவசரஸத்தேஹி விஸிட்ட²ட்டே²ன ததா² ததா² ப்³ரூஹிதகு³ணதாய ப்³ரஹ்மவிஹாரதோ நிப்³ப³த்தனட்டே²ன ச ப்³ரஹ்மா. ப்³ரஹ்மபாரிஸஜ்ஜப்³ரஹ்மபுரோஹிதேஹி மஹந்தோ ப்³ரஹ்மாதி மஹாப்³ரஹ்மா, ததோ ஏவ தே அபி⁴ப⁴வித்வா டி²தத்தா அபி⁴பூ⁴. தேஹி ந கேனசிபி கு³ணேன அபி⁴பூ⁴தோதி அனபி⁴பூ⁴தோ. அஞ்ஞத³த்தூ²தி ஏகம்ஸவசனே நிபாதோ. த³ஸ்ஸனதோ த³ஸோ, அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னானம் த³ஸ்ஸனஸமத்தோ² அபி⁴ஞ்ஞாஞாணேன பஸ்ஸிதப்³ப³ம் பஸ்ஸாமீதி அத்தோ². ஸேஸப்³ரஹ்மானம் இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனாப³லேன அத்தனோ சித்தஞ்ச மம வஸே வத்தேமீதி வஸவத்தீ ஹோமீதி யோஜேதப்³ப³ம். ததா³ கிர போ³தி⁴ஸத்தோ அட்ட²ஸமாபத்திலாபீ⁴பி ஸமானோ ததா² ஸத்தஹிதம் அத்தனோ பாரமிபூரணஞ்ச ஓலோகேந்தோ தாஸு ஏவ த்³வீஸு ஜா²னபூ⁴மீஸு நிகந்தி உப்பாதே³த்வா மேத்தாப்³ரஹ்மவிஹாரவஸேன அபராபரம் ஸம்ஸரி. தேன வுத்தம் ‘‘ஸத்த வஸ்ஸானி…பே… வஸவத்தீ’’தி.

ஏவம் ப⁴க³வா ரூபாவசரபுஞ்ஞஸ்ஸ விபாகமஹந்ததம் பகாஸேத்வா இதா³னி காமாவசரபுஞ்ஞஸ்ஸபி விபாகம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ச²த்திம்ஸக்க²த்து’’ந்திஆதி³மாஹ. தத்த² ஸக்கோ அஹோஸிந்தி ச²த்திம்ஸக்க²த்தும் ச²த்திம்ஸவாரே அஞ்ஞத்த² அனுபபஜ்ஜித்வா நிரந்தரம் ஸக்கோ தே³வானமிந்தோ³ தாவதிம்ஸதே³வராஜா அஹோஸிம். ராஜா அஹோஸிந்திஆதீ³ஸு சதூஹி அச்ச²ரியத⁴ம்மேஹி சதூஹி ஸங்க³ஹவத்தூ²ஹி ச லோகம் ரஞ்ஜேதீதி ராஜா. சக்கரதனம் வத்தேதி, சதூஹி ஸம்பத்திசக்கேஹி வத்ததி, தேஹி ச பரம் வத்தேதி, பரஹிதாய ச இரியாபத²சக்கானம் வத்தோ ஏதஸ்மிம் அத்தீ²தி சக்கவத்தீ. ‘‘ராஜா’’தி சேத்த² ஸாமஞ்ஞம், ‘‘சக்கவத்தீ’’தி விஸேஸம். த⁴ம்மேன சரதீதி த⁴ம்மிகோ, ஞாயேன ஸமேன வத்ததீதி அத்தோ². த⁴ம்மேனேவ ரஜ்ஜம் லபி⁴த்வா ராஜா ஜாதோதி த⁴ம்மராஜா, த³ஸவிதே⁴ குஸலத⁴ம்மே அக³ரஹிதே ச ராஜத⁴ம்மே நியுத்தோதி த⁴ம்மிகோ. தேன ச த⁴ம்மேன ஸகலம் லோகம் ரஞ்ஜேதீதி த⁴ம்மராஜா. பரஹிதத⁴ம்மகரணேன வா த⁴ம்மிகோ, அத்தஹிதத⁴ம்மகரணேன த⁴ம்மராஜா. யஸ்மா சக்கவத்தீ த⁴ம்மேன ஞாயேன ரஜ்ஜம் அதி⁴க³ச்ச²தி, ந அத⁴ம்மேன, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘த⁴ம்மேன லத்³த⁴ரஜ்ஜத்தா த⁴ம்மராஜா’’தி.

சதூஸு தி³ஸாஸு ஸமுத்³த³பரியோஸானதாய சாதுரந்தா நாம தத்த² தத்த² தீ³பே மஹாபத²வீதி ஆஹ ‘‘புரத்தி²ம…பே… இஸ்ஸரோ’’தி. விஜிதாவீதி விஜேதப்³ப³ஸ்ஸ விஜிதவா, காமகோதா⁴தி³கஸ்ஸ அப்³ப⁴ந்தரஸ்ஸ படிராஜபூ⁴தஸ்ஸ பா³ஹிரஸ்ஸ ச அரிக³ணஸ்ஸ விஜயீ விஜினித்வா டி²தோதி அத்தோ². காமம் சக்கவத்தினோ கேனசி யுத்³த⁴ம் நாம நத்தி², யுத்³தே⁴ன பன ஸாதே⁴தப்³ப³ஸ்ஸ விஜயஸ்ஸ ஸித்³தி⁴யா ‘‘விஜிதஸங்கா³மோ’’தி வுத்தம். ஜனபதோ³ வா சதுப்³பி³த⁴அச்ச²ரியத⁴ம்மேன ஸமன்னாக³தோ அஸ்மிம் ராஜினி தா²வரியம் கேனசி அஸம்ஹாரியம் த³ள்ஹப⁴த்திபா⁴வம் பத்தோ, ஜனபதே³ வா அத்தனோ த⁴ம்மிகாய படிபத்தியா தா²வரியம் தி²ரபா⁴வம் பத்தோதி ஜனபத³த்தா²வரியப்பத்தோ. சண்ட³ஸ்ஸ ஹி ரஞ்ஞோ ப³லித³ண்டா³தீ³ஹி லோகம் பீளயதோ மனுஸ்ஸா மஜ்ஜி²மஜனபத³ம் ச²ட்³டே³த்வா பப்³ப³தஸமுத்³த³தீரகந்த³ராதீ³னி நிஸ்ஸாய பச்சந்தே வாஸம் கப்பேந்தி. அதிமுது³கஸ்ஸ ரஞ்ஞோ சோரேஹி ஸாஹஸிகத⁴னவிலோபபீளிதா மனுஸ்ஸா பச்சந்தம் பஹாய ஜனபத³மஜ்ஜே² வாஸம் கப்பேந்தி. இதி ஏவரூபே ராஜினி ஜனபதோ³ தி²ரபா⁴வம் ந பாபுணாதி.

ஸத்தரதனஸமன்னாக³தோதி சக்கரதனாதீ³ஹி ஸத்தஹி ரதனேஹி ஸமுபேதோ. தேஸு ஹி ராஜா சக்கவத்தீ சக்கரதனேன அஜிதம் ஜினாதி, ஹத்தி²அஸ்ஸரதனேஹி விஜிதே ஸுகே²னேவ அனுவிசரதி, பரிணாயகரதனேன விஜிதமனுரக்க²தி, அவஸேஸேஹி உபபோ⁴க³ஸுக²மனுப⁴வதி. பட²மேன சஸ்ஸ உஸ்ஸாஹஸத்தியோகோ³, பச்சி²மேன மந்தஸத்தியோகோ³, ஹத்தி²அஸ்ஸக³ஹபதிரதனேஹி பபு⁴ஸத்தியோகோ³ ஸுபரிபுண்ணோ ஹோதி. இத்தி²மணிரதனேஹி உபபோ⁴க³ஸுக²மனுப⁴வதி, ஸேஸேஹி இஸ்ஸரியஸுக²ம். விஸேஸதோ சஸ்ஸ புரிமானி தீணி அதோ³ஸகுஸலமூலஜனிதகம்மானுபா⁴வேன ஸம்பஜ்ஜந்தி, மஜ்ஜி²மானி அலோப⁴குஸலமூலஜனிதகம்மானுபா⁴வேன, பச்சி²மமேகம் அமோஹகுஸலமூலஜனிதகம்மானுபா⁴வேனாதி.

ஸூராதி ஸத்திவந்தோ, நிப்³ப⁴யாதி அத்தோ²தி ஆஹ ‘‘அபீ⁴ருனோ’’தி. அங்க³ந்தி காரணம். யேன காரணேன ‘‘வீரா’’தி வுச்சேய்யும், தம் வீரங்க³ம். தேனாஹ ‘‘வீரியஸ்ஸேதம் நாம’’ந்தி. யாவ சக்கவாளபப்³ப³தா சக்கஸ்ஸ வத்தனதோ ‘‘சக்கவாளபப்³ப³தம் ஸீமம் கத்வா டி²தஸமுத்³த³பரியந்த’’ந்தி வுத்தம். அத³ண்டே³னாதி இமினா த⁴னத³ண்ட³ஸ்ஸ ஸரீரத³ண்ட³ஸ்ஸ ச அகரணம் வுத்தம். அஸத்தே²னாதி இமினா பன ஸேனாய யுஜ்ஜ²னஸ்ஸாதி தது³ப⁴யம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ந த³ண்டே³னா’’திஆதி³ வுத்தம். இத³ம் வுத்தம் ஹோதி – யே கதாபராதே⁴ ஸத்தே ஸதம்பி ஸஹஸ்ஸம்பி க³ண்ஹந்தி, தே த⁴னத³ண்டே³ன ரஜ்ஜம் காரேந்தி. யே சே²ஜ்ஜபே⁴ஜ்ஜம் அனுஸாஸந்தி, தே ஸத்த²த³ண்டே³ன. அஹம் பன து³வித⁴ம்பி த³ண்ட³ம் பஹாய அத³ண்டே³ன அஜ்ஜா²வஸிம். யே ஏகதோதா⁴ராதி³னா ஸத்தே²ன பரம் விஹேடே²ந்தி, தே ஸத்தே²ன ரஜ்ஜம் காரேந்தி நாம. அஹம் பன ஸத்தே²ன கு²த்³த³கமக்கி²காய பிவனமத்தம்பி லோஹிதம் கஸ்ஸசி அனுப்பாதே³த்வா த⁴ம்மேனேவ ‘‘ஏஹி கோ², மஹாராஜா’’தி ஏவம் படிராஜூஹி ஸம்படிச்சி²தாக³மனோ வுத்தப்பகாரம் பத²விம் அபி⁴ஜினித்வா அஜ்ஜா²வஸிம், அபி⁴விஜினித்வா ஸாமீ ஹுத்வா வஸிந்தி.

இதி ப⁴க³வா அத்தானம் காயஸக்கி²ம் கத்வா புஞ்ஞானம் விபாகமஹந்ததம் பகாஸேத்வா இதா³னி தமேவத்த²ம் கா³தா²ப³ந்த⁴னேன த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பஸ்ஸ, புஞ்ஞானம் விபாக’’ந்திஆதி³மாஹ. ஸுகே²ஸினோதி ஆலபனவசனமேதம், தேன ஸுக²பரியேஸகே ஸத்தே ஆமந்தேதி. பாளியம் பன ‘‘பஸ்ஸதா²’’தி வத்தப்³பே³ ‘‘பஸ்ஸா’’தி வசனப்³யத்தயோ கதோதி த³ட்ட²ப்³போ³. மனுஸ்ஸானம் உரே ஸத்த²ம் ட²பேத்வா இச்சி²தத⁴னஹரணாதி³னா வா ஸாஹஸகாரிதாய ஸாஹஸிகா, தேஸம் கம்மம் ஸாஹஸிககம்மம். பத²வியா இஸ்ஸரோ பத²ப்³யோதி ஆஹ ‘‘புத²விஸாமிகோ’’தி.

மேத்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

10. ப⁴ரியாஸுத்தவண்ணனா

63. த³ஸமே உச்சாஸத்³தா³ மஹாஸத்³தா³ உத்³த⁴ம் உக்³க³தத்தா உச்சம் பத்த²டத்தா மஹந்தம் அவினிப்³போ⁴க³ம் வினிபு⁴ஞ்ஜித்வா க³ஹேதும் அஸக்குணேய்யம் ஸத்³த³ம் கரோந்தா வத³ந்தி. வசீகோ⁴ஸோபி ஹி ப³ஹூஹி ஏகஜ்ஜ²ம் பவத்திதோ அத்த²தோ ச ஸத்³த³தோ ச து³ரவபோ³தோ⁴ கேவலம் மஹானிக்³கோ⁴ஸோ ஏவ ஹுத்வா ஸோதபத²மாக³ச்ச²தி. மச்ச²விலோபேதி மச்சே² விலும்பித்வா விய க³ஹணே, மச்சா²னம் வா விலும்பனே. கேவட்டானஞ்ஹி மச்ச²பச்சி²ட்ட²பிதட்டா²னே மஹாஜனோ ஸன்னிபதித்வா ‘‘இத⁴ அஞ்ஞம் ஏகம் மச்ச²ம் தே³ஹி, ஏகம் மச்ச²பா²லம் தே³ஹி, ஏதஸ்ஸ தே மஹா தி³ன்னோ, மய்ஹம் கு²த்³த³கோ’’தி ஏவம் உச்சாஸத்³த³மஹாஸத்³த³ம் கரோந்தி. தம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம் ‘‘கேவட்டானம் மச்ச²பச்சி²ம் ஓதாரேத்வா டி²தட்டா²னே’’தி. மச்ச²க்³க³ஹணத்த²ம் ஜாலே பக்கி²த்தேபி தஸ்மிம் டா²னே கேவட்டா சேவ அஞ்ஞே ச ‘‘பவிட்டோ² ந பவிட்டோ², க³ஹிதோ ந க³ஹிதோ’’தி மஹாஸத்³த³ம் கரோந்தி. தம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம் ‘‘ஜாலே வா…பே… மஹாஸத்³தோ³ ஹோதீ’’தி. கத்தப்³ப³வத்தந்தி பாத³பரிகம்மாதி³கத்தப்³ப³கிச்சம். க²ராதி சித்தேன வாசாய ச கக்க²ளா. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவ.

ப⁴ரியாஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

11. கோத⁴னஸுத்தவண்ணனா

64. ஏகாத³ஸமே ஸபத்தகரணாதி வா ஸபத்தேஹி காதப்³பா³. கோத⁴னந்தி குஜ்ஜ²னஸீலம். கோத⁴னோயந்தி குஜ்ஜ²னோ அயம். அயந்தி ச நிபாதமத்தம். கோத⁴பரேதோதி கோதே⁴ன அனுக³தோ, பராபி⁴பூ⁴தோ வா. து³ப்³ப³ண்ணோவ ஹோதீதி பகதியா வண்ணவாபி அலங்கதப்படியத்தோபி முக²விகாராதி³வஸேன விரூபோ ஏவ ஹோதி. ஏதரஹி ஆயதிஞ்சாதி கோதா⁴பி⁴பூ⁴தஸ்ஸ ஏகந்தமித³ம் ப²லந்தி தீ³பேதும் ‘‘து³ப்³ப³ண்ணோவா’’தி அவதா⁴ரணம் கத்வா புன ‘‘கோதா⁴பி⁴பூ⁴தோ’’தி வுத்தம்.

அயஸபா⁴வந்தி அகித்திமபா⁴வம். அத்தனோ பரேஸஞ்ச அனத்த²ம் ஜனேதீதி அனத்த²ஜனனோ. அந்தரதோதி அப்³ப⁴ந்தரதோ, சித்ததோ வா. தம் ஜனோ நாவபு³ஜ்ஜ²தீதி கோத⁴ஸங்கா²தம் அந்தரதோ அப்³ப⁴ந்தரே அத்தனோ சித்தேயேவ ஜாதம் அனத்த²ஜனனசித்தப்பகோபனாதி³ப⁴யம் ப⁴யஹேதும் அயம் பா³லமஹாஜனோ ந ஜானாதி. யந்தி யத்த². பு⁴ம்மத்தே² ஹி ஏதம் பச்சத்தவசனம். யஸ்மிம் காலே கோதோ⁴ ஸஹதே நரம், அந்த⁴தமம் ததா³ ஹோதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. யந்தி வா காரணவசனம், யஸ்மா கோதோ⁴ உப்பஜ்ஜமானோ நரம் ஸஹதே அபி⁴ப⁴வதி, தஸ்மா அந்த⁴தமம் ததா³ ஹோதி, யதா³ குத்³தோ⁴தி அத்தோ² யம்-தம்-ஸத்³தா³னம் ஏகந்தஸம்ப³ந்த⁴பா⁴வதோ. அத² வா யந்தி கிரியாபராமஸனம். ஸஹதேதி யதே³தம் கோத⁴ஸ்ஸ ஸஹனம் அபி⁴ப⁴வனம், ஏதம் அந்த⁴தமம் ப⁴வனந்தி அத்தோ². அத² வா யம் நரம் கோதோ⁴ ஸஹதே அபி⁴ப⁴வதி, தஸ்ஸ அந்த⁴தமம் ததா³ ஹோதி. ததோ ச குத்³தோ⁴ அத்த²ம் ந ஜானாதி, குத்³தோ⁴ த⁴ம்மம் ந பஸ்ஸதீதி.

பூ⁴னம் வுச்சதி வுத்³தி⁴, தஸ்ஸ ஹனனம் கா⁴தோ ஏதேஸந்தி பூ⁴னஹச்சானி. தேனாஹ ‘‘ஹதவுத்³தீ⁴னீ’’தி. த³ம-ஸத்³தே³ன வுத்தமேவத்த²ம் விபா⁴வேதும் பஞ்ஞாவீரியேன தி³ட்டி²யாதி வுத்தந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘கதரேன த³மேனா’’திஆதி³மாஹ. அனேகத்தோ² ஹி த³ம-ஸத்³தோ³. ‘‘ஸச்சேன த³ந்தோ த³மஸா உபேதோ, வேத³ந்தகூ³ வுஸிதப்³ரஹ்மசரியோ’’தி (ஸம். நி. 1.195; ஸு. நி. 467) ஏத்த² ஹி இந்த்³ரியஸம்வரோ த³மோதி வுத்தோ ‘‘மனச்ச²ட்டா²னி இந்த்³ரியானி த³மேதீ’’தி கத்வா. ‘‘யதி³ ஸச்சா த³மா சாகா³, க²ந்த்யா பி⁴ய்யோத⁴ விஜ்ஜதீ’’தி (ஸம். நி. 1.246; ஸு. நி. 191) ஏத்த² பஞ்ஞா த³மோ ‘‘ஸம்கிலேஸம் த³மேதி பஜஹதீ’’தி கத்வா. ‘‘தா³னேன த³மேன ஸம்யமேன ஸச்சவஜ்ஜேன அத்தி² புஞ்ஞம், அத்தி² புஞ்ஞஸ்ஸ ஆக³மோ’’தி (ஸம். நி. 4.365) ஏத்த² உபோஸத²கம்மம் த³மோ ‘‘உபவஸனவஸேன காயகம்மாதீ³னி த³மேதீ’’தி கத்வா. ‘‘ஸக்கி²ஸ்ஸஸி கோ² த்வம், புண்ண, இமினா த³மூபஸமேன ஸமன்னாக³தோ ஸுனாபரந்தஸ்மிம் ஜனபத³ந்தரே விஹரிது’’ந்தி (ம. நி. 3.396; ஸம். நி. 4.88) ஏத்த² அதி⁴வாஸனக்க²ந்தி த³மோ ‘‘கோதூ⁴பனாஹமக்கா²தி³கே த³மேதி வினோதே³தீ’’தி கத்வா. ‘‘ந மானகாமஸ்ஸ த³மோ இத⁴த்தி², ந மோனமத்தி² அஸமாஹிதஸ்ஸா’’தி (ஸம். நி. 1.9) ஏத்த² அபி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கா³தி³கோ ஸமாதி⁴பக்கி²கோ த⁴ம்மோ த³மோ ‘‘த³ம்மதி சித்தம் ஏதேனா’’தி கத்வா. இதா⁴பி ‘‘தம் த³மேன ஸமுச்சி²ந்தே³, பஞ்ஞாவீரியேன தி³ட்டி²யா’’தி வசனதோ த³ம-ஸத்³தே³ன பஞ்ஞாவீரியதி³ட்டி²யோ வுத்தா.

கோத⁴னஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

அப்³யாகதவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.