3. வஜ்ஜிஸத்தகவக்³கோ³

1. ஸாரந்த³த³ஸுத்தவண்ணனா

21. ததியஸ்ஸ பட²மே தே³வாயதனபா⁴வேன சித்தத்தா லோகஸ்ஸ சித்தீகாரட்டா²னதாய ச சேதியம் அஹோஸி. யாவகீவந்தி (தீ³. நி. டீ. 2.134) ஏகமேவேதம் பத³ம் அனியமதோ பரிமாணவாசீ. காலோ சேத்த² அதி⁴ப்பேதோதி ஆஹ ‘‘யத்தகம் கால’’ந்தி. அபி⁴ண்ஹம் ஸன்னிபாதாதி நிச்சஸன்னிபாதா. தம் பன நிச்சஸன்னிபாததம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தி³வஸஸ்ஸா’’திஆதி³ வுத்தம். ஸன்னிபாதப³ஹுலாதி பசுரஸன்னிபாதா. வோஸானந்தி ஸங்கோசம். ‘‘வுத்³தி⁴யேவா’’திஆதி³னா வுத்தமத்த²ம் ப்³யதிரேகமுகே²ன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபி⁴ண்ஹம் அஸன்னிபதந்தா ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். ஆகுலாதி கு²பி⁴தா ந பஸன்னா. பி⁴ஜ்ஜித்வாதி வக்³க³ப³ந்த⁴தோ விப⁴ஜ்ஜ விஸும் விஸும் ஹுத்வா.

ஸன்னிபாதபே⁴ரியாதி ஸன்னிபாதாரோசனபே⁴ரியா. அத்³த⁴பு⁴த்தா வாதி ஸாமிபு⁴த்தா வா. ஓஸீத³மானேதி ஹாயமானே.

ஸுங்கந்தி ப⁴ண்ட³ம் க³ஹேத்வா க³ச்ச²ந்தேஹி பப்³ப³தக²ண்ட³னாதி³தித்த²கா³மத்³வாராதீ³ஸு ராஜபுரிஸானம் தா³தப்³ப³பா⁴க³ம். ப³லிந்தி நிப்ப²ன்னஸஸ்ஸாதி³தோ ச²பா⁴க³ம் ஸத்தபா⁴க³ந்திஆதி³னா லத்³த⁴ப்³ப³கரம். த³ண்ட³ந்தி த³ஸவீஸதிகஹாபணாதி³கம் அபராதா⁴னுரூபம் க³ஹேதப்³ப³த⁴னத³ண்ட³ம். வஜ்ஜித⁴ம்மந்தி வஜ்ஜிராஜத⁴ம்மம். இதா³னி அபஞ்ஞத்தபஞ்ஞாபனாதீ³ஸு தப்படிக்கே²பே ச ஆதீ³னவானிஸம்ஸே ச வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தேஸ’’ந்திஆதி³ வுத்தம். பாரிசரியக்க²மாதி உபட்டா²னக்க²மா. போராணம் வஜ்ஜித⁴ம்மந்தி ஏத்த² புப்³பே³ கிர வஜ்ஜிராஜானோ ‘‘அயம் சோரோ’’தி ஆனேத்வா த³ஸ்ஸிதே ‘‘க³ண்ஹத² நம் சோர’’ந்தி அவத்வா வினிச்ச²யமஹாமத்தானம் தே³ந்தி. தே வினிச்சி²னித்வா ஸசே அசோரோ ஹோதி, விஸ்ஸஜ்ஜேந்தி. ஸசே சோரோ, அத்தனா கிஞ்சி அகத்வா வோஹாரிகானம் தே³ந்தி, தேபி வினிச்சி²னித்வா அசோரோ சே, விஸ்ஸஜ்ஜேந்தி. சோரோ சே, ஸுத்தத⁴ரானம் தே³ந்தி. தேபி வினிச்சி²னித்வா அசோரோ சே, விஸ்ஸஜ்ஜேந்தி. சோரோ சே, அட்டகுலிகானம் தே³ந்தி, தேபி ததே²வ கத்வா ஸேனாபதிஸ்ஸ, ஸேனாபதி உபராஜஸ்ஸ, உபராஜா ரஞ்ஞோ. ராஜா வினிச்சி²னித்வா ஸசே அசோரோ ஹோதி, விஸ்ஸஜ்ஜேதி. ஸசே பன சோரோ ஹோதி, பவேணிபண்ணகம் வாசாபேதி. தத்த² ‘‘யேன இத³ம் நாம கதம், தஸ்ஸ அயம் நாமத³ண்டோ³’’தி லிகி²தம். ராஜா தஸ்ஸ கிரியம் தேன ஸமானேத்வா தத³னுச்ச²விகம் த³ண்ட³ம் கரோதி. இதி ஏதம் போராணம் வஜ்ஜித⁴ம்மம் ஸமாதா³ய வத்தந்தானம் மனுஸ்ஸா ந உஜ்ஜா²யந்தி. பரம்பராக³தேஸு அட்டகுலேஸு ஜாதா அக³திக³மனவிரதா அட்டமஹல்லகபுரிஸா அட்டகுலிகா.

ஸக்காரந்தி உபகாரம். க³ருபா⁴வம் பச்சுபட்ட²பேத்வாதி ‘‘இமே அம்ஹாகம் க³ருனோ’’தி தத்த² க³ருபா⁴வம் படி படி உபட்ட²பேத்வா. மானேஸ்ஸந்தீதி ஸம்மானேஸ்ஸந்தி. தம் பன ஸம்மானனம் தேஸு நேஸம் அத்தமனதாபுப்³ப³கந்தி ஆஹ ‘‘மனேன பியாயிஸ்ஸந்தீ’’தி. நிபச்சகாரம் பணிபாதம். த³ஸ்ஸேந்தீதி க³ருசித்தபா⁴ரம் த³ஸ்ஸேந்தி. ஸந்தா⁴னேதுந்தி ஸம்ப³ந்த⁴ம் அவிச்சி²ன்னம் கத்வா க⁴டேதும்.

பஸய்ஹகாரஸ்ஸாதி ப³லக்காரஸ்ஸ. காமம் வுத்³தி⁴யா பூஜனீயதாய ‘‘வுத்³தி⁴ஹானியோ’’தி வுத்தம், அத்தோ² பன வுத்தானுக்கமேனேவ யோஜேதப்³போ³. பாளியம் வா யஸ்மா ‘‘வுத்³தி⁴யேவ பாடிகங்கா², நோ பரிஹானீ’’தி வுத்தம், தஸ்மா தத³னுக்கமேன ‘‘வுத்³தி⁴ஹானியோ’’தி வுத்தம்.

விபச்சிதும் அலத்³தோ⁴காஸே பாபகம்மே, தஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ விபாகே வா அனவஸரோவ தே³வஸோபஸக்³கோ³. தஸ்மிம் பன லத்³தோ⁴காஸே ஸியா தே³வதோபஸக்³க³ஸ்ஸ அவஸரோதி ஆஹ ‘‘அனுப்பன்னம்…பே… வட்³டே⁴ந்தீ’’தி. ஏதேனேவ அனுப்பன்னம் ஸுக²ந்தி ஏத்தா²பி அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ப³லகாயஸ்ஸ தி³கு³ணதிகு³ணதாத³ஸ்ஸனம் படிப⁴யபா⁴வத³ஸ்ஸனந்தி ஏவமாதி³னா தே³வதானம் ஸங்கா³மஸீஸே ஸஹாயதா வேதி³தப்³பா³.

அனிச்சி²தந்தி அனிட்ட²ம். ஆவரணதோதி நிஸேத⁴னதோ. த⁴ம்மதோ அனபேதா த⁴ம்மியாதி இத⁴ ‘‘த⁴ம்மிகா’’தி வுத்தா. மிக³ஸூகராதி³கா⁴தாய ஸுனகா²தீ³னம் கட்³டி⁴த்வா வனசரணம் வாஜோ, தத்த² நியுத்தா, தே வா வாஜேந்தீதி வாஜிகா, மிக³வத⁴சாரினோ.

ஸாரந்த³த³ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. வஸ்ஸகாரஸுத்தவண்ணனா

22. து³தியே அபி⁴யாதுகாமோதி ஏத்த² அபி⁴-ஸத்³தோ³ அபி⁴ப⁴வனத்தோ² ‘‘அனபி⁴விதி³து’’ந்திஆதீ³ஸு வியாதி ஆஹ ‘‘அபி⁴ப⁴வனத்தா²ய யாதுகாமோ’’தி. வஜ்ஜிராஜானோதி ‘‘வஜ்ஜேதப்³பா³ இமே’’தி ஆதி³தோ பவத்தம் வசனம் உபாதா³ய வஜ்ஜீதி லத்³த⁴னாமா ராஜானோ, வஜ்ஜிரட்ட²ஸ்ஸ வா ராஜானோ வஜ்ஜிராஜானோ. ரட்ட²ஸ்ஸ பன வஜ்ஜிஸமஞ்ஞா தன்னிவாஸிராஜகுமாரவஸேன வேதி³தப்³பா³. ராஜித்³தி⁴யாதி ராஜபா⁴வானுக³தேன பபா⁴வேன. ஸோ பன பபா⁴வோ நேஸம் க³ணராஜானம் மிதோ² ஸாமக்³கி³யா லோகே பாகடோ. சிரட்டா²யீ ச அஹோஸீதி ‘‘ஸமக்³க³பா⁴வம் கதே²தீ’’தி வுத்தம். அனு அனு தம்ஸமங்கி³னோ பா⁴வேதி வட்³டே⁴தீதி அனுபா⁴வோ, அனுபா⁴வோ ஏவ ஆனுபா⁴வோ, பதாபோ. ஸோ பன நேஸம் பதாபோ ஹத்தி²அஸ்ஸாதி³வாஹனஸம்பத்தியா தத்த² ச ஸுபி⁴க்கி²தபா⁴வேன லோகே பாகடோ ஜாதோதி ‘‘ஏதேன…பே… கதே²தீ’’தி வுத்தம். தாளச்சி²க்³க³ளேனாதி குஞ்சிகாசி²த்³தே³ன. அஸனந்தி ஸரம். அதிபாதயிஸ்ஸந்தீதி அதிக்காமேந்தி. போங்கா²னுபோங்க²ந்தி போங்க²ஸ்ஸ அனுபோங்க²ம், புரிமஸரஸ்ஸ போங்க²பதா³னுக³தபோங்க²ம் இதரம் ஸரம் கத்வாதி அத்தோ². அவிராதி⁴தந்தி அவிரஜ்ஜி²தம். உச்சி²ந்தி³ஸ்ஸாமீதி உம்மூலனவஸேன குலஸந்ததிம் சி²ந்தி³ஸ்ஸாமி. அயனம் வட்³ட⁴னம் அயோ, தப்படிபக்கே²ன அனயோதி ஆஹ ‘‘அவட்³டி⁴’’ந்தி. ஞாதீனம் ப்³யஸனம் வினாஸோ ஞாதிப்³யஸனம்.

க³ங்கா³யாதி க³ங்கா³ஸமீபே. பட்டனகா³மந்தி ஸகடபட்டனகா³மம். தத்ராதி தஸ்மிம் பட்டனே. ப³லவாகா⁴தஜாதோதி உப்பன்னப³லவகோதோ⁴. மேதி மய்ஹம். க³தேனாதி க³மனேன. ஸீதம் வா உண்ஹம் வா நத்தி² தாய வேலாய. அபி⁴முக²ம் யுத்³தே⁴னாதி அபி⁴முக²ம் உஜுகமேவ ஸங்கா³மகரணேன. உபலாபனம் ஸாமம் தா³னஞ்சாதி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அல’’ந்திஆதி³ வுத்தம். பே⁴தோ³பி இத⁴ உபாயோ ஏவாதி வுத்தம் ‘‘அஞ்ஞத்ர மிது²பே⁴தா³’’தி. யுத்³த⁴ஸ்ஸ பன அனுபாயதா பகே³வ பகாஸிதா. இத³ந்தி ‘‘அஞ்ஞத்ர உபலாபனாய அஞ்ஞத்ர மிது²பே⁴தா³’’தி இத³ம் வசனம். கதா²ய நயம் லபி⁴த்வாதி ‘‘யாவகீவஞ்ச …பே… பரிஹானீ’’தி இமாய ப⁴க³வதோ கதா²ய உபாயம் லபி⁴த்வா. அனுகம்பாயாதி வஜ்ஜிராஜேஸு அனுக்³க³ஹேன.

ராஜாபி தமேவ பேஸேத்வா ஸப்³பே³…பே… பாபேஸீதி ராஜா தம் அத்தனோ ஸந்திகம் ஆக³தம் ‘‘கிம், ஆசரிய, ப⁴க³வா அவசா’’தி புச்சி². ஸோ ‘‘யதா² போ⁴ ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ வசனம் ந ஸக்கா வஜ்ஜீ கேனசி க³ஹேதும், அபிச உபலாபனாய வா மிது²பே⁴தே³ன வா ஸக்கா’’தி ஆஹ. ததோ நம் ராஜா ‘‘உபலாபனாய அம்ஹாகம் ஹத்தி²அஸ்ஸாத³யோ நஸ்ஸிஸ்ஸந்தி, பே⁴தே³னேவ தே க³ஹேஸ்ஸாமி, கிம் கரோமா’’தி புச்சி². தேன ஹி, மஹாராஜ, தும்ஹே வஜ்ஜீ ஆரப்³ப⁴ பரிஸதி கத²ம் ஸமுட்டா²பேத², ததோ அஹம் ‘‘கிம் தே, மஹாராஜ, தேஹி, அத்தனோ ஸந்தகேன கஸிவணிஜ்ஜாதீ³னி கத்வா ஜீவந்து ஏதே ராஜானோ’’தி வத்வா பக்கமிஸ்ஸாமி. ததோ தும்ஹே ‘‘கிம் நு, போ⁴, ஏஸ ப்³ராஹ்மணோ வஜ்ஜீ ஆரப்³ப⁴ பவத்தம் கத²ம் படிபா³ஹதீ’’தி வதே³ய்யாத². தி³வஸபா⁴கே³ சாஹம் தேஸம் பண்ணாகாரம் பேஸேஸ்ஸாமி, தம்பி கா³ஹாபேத்வா தும்ஹேபி மம தோ³ஸம் ஆரோபேத்வா ப³ந்த⁴னதாளனாதீ³னி அகத்வாவ கேவலம் கு²ரமுண்ட³ம் மம் கத்வா நக³ரா நீஹராபேத², அதா²ஹம் ‘‘மயா தே நக³ரே பாகாரோ பரிகா² ச காரிதா, அஹம் தி²ரது³ப்³ப³லட்டா²னஞ்ச உத்தானக³ம்பீ⁴ரட்டா²னஞ்ச ஜானாமி, ந சிரஸ்ஸம் தா³னி தம் உஜும் கரிஸ்ஸாமீ’’தி வக்கா²மி. தம் ஸுத்வா தும்ஹே ‘‘க³ச்ச²தூ’’தி வதே³ய்யாதா²தி. ராஜா ஸப்³ப³ம் அகாஸி.

லிச்ச²வீ தஸ்ஸ நிக்க²மனம் ஸுத்வா ‘‘ஸடோ² ப்³ராஹ்மணோ, மா தஸ்ஸ க³ங்க³ம் உத்தாரேதும் அத³த்தா²’’தி ஆஹம்ஸு. தத்ர ஏகச்சேஹி ‘‘அம்ஹே ஆரப்³ப⁴ கதி²தத்தா கிர ஸோ ஏவம் கரோதீ’’தி வுத்தே ‘‘தேன ஹி ப⁴ணே ஏதூ’’தி வதி³ம்ஸு. ஸோ க³ந்த்வா லிச்ச²வீ தி³ஸ்வா ‘‘கிமாக³தத்தா²’’தி புச்சி²தோ தம் பவத்திம் ஆரோசேஸி. லிச்ச²வினோ ‘‘அப்பமத்தகேன நாம ஏவம் க³ரும் த³ண்ட³ம் காதும் ந யுத்த’’ந்தி வத்வா ‘‘கிம் தே தத்ர டா²னந்தர’’ந்தி புச்சி²ம்ஸு. வினிச்ச²யமஹாமச்சோஹமஸ்மீதி. ததே³வ தே டா²னந்தரம் ஹோதூதி. ஸோ ஸுட்டு²தரம் வினிச்ச²யம் கரோதி. ராஜகுமாரா தஸ்ஸ ஸந்திகே ஸிப்பம் உக்³க³ண்ஹந்தி. ஸோ பதிட்டி²தகு³ணோ ஹுத்வா ஏகதி³வஸம் ஏகம் லிச்ச²விம் க³ஹேத்வா ஏகமந்தம் க³ந்த்வா ‘‘தா³ரகா கஸந்தீ’’தி புச்சி². ஆம, கஸந்தி. த்³வே கோ³ணே யோஜேத்வாதி. ஆம, த்³வே கோ³ணே யோஜேத்வாதி. ஏத்தகம் வத்வா நிவத்தோ. ததோ தமஞ்ஞோ ‘‘கிம் ஆசரியோ ஆஹா’’தி புச்சி²த்வா தேன வுத்தம் – அஸத்³த³ஹந்தோ ‘‘ந மேஸோ யதா²பூ⁴தம் கதே²தீ’’தி தேன ஸத்³தி⁴ம் பி⁴ஜ்ஜி.

ப்³ராஹ்மணோ அபரம்பி ஏகதி³வஸம் ஏகம் லிச்ச²விம் ஏகமந்தம் நேத்வா ‘‘கேன ப்³யஞ்ஜனேன பு⁴த்தோஸீ’’தி புச்சி²த்வா நிவத்தோ. தம்பி அஞ்ஞோ புச்சி²த்வா அஸத்³த³ஹந்தோ ததே²வ பி⁴ஜ்ஜி. ப்³ராஹ்மணோ அபரம்பி தி³வஸம் ஏகம் லிச்ச²விம் ஏகமந்தம் நேத்வா ‘‘அதிது³க்³க³தோஸி கிரா’’தி புச்சி². கோ ஏவமாஹாதி. அஸுகோ நாம லிச்ச²வீதி. அபரம்பி ஏகமந்தம் நேத்வா ‘‘த்வம் கிர பீ⁴ருஜாதிகோ’’தி புச்சி². கோ ஏவமாஹாதி? அஸுகோ நாம லிச்ச²வீதி. ஏவம் அஞ்ஞேன அகதி²தமேவ அஞ்ஞஸ்ஸ கதே²ந்தோ தீஹி ஸம்வச்ச²ரேஹி தே ராஜானோ அஞ்ஞமஞ்ஞம் பி⁴ந்தி³த்வா யதா² த்³வே ஏகமக்³கே³ன ந க³ச்ச²ந்தி, ததா² கத்வா ஸன்னிபாதபே⁴ரிம் சராபேஸி. லிச்ச²வினோ ‘‘இஸ்ஸரா ஸன்னிபதந்து, ஸூரா ஸன்னிபதந்தூ’’தி வத்வா ந ஸன்னிபதிம்ஸு. ப்³ராஹ்மணோ ‘‘அயம் தா³னி காலோ, ஸீக⁴ம் ஆக³ச்ச²தூ’’தி ரஞ்ஞோ ஸாஸனம் பேஸேதி. ராஜா ஸுத்வாவ ப³லபே⁴ரிம் சராபேத்வா நிக்க²மி. வேஸாலிகா ஸுத்வா ‘‘ரஞ்ஞோ க³ங்க³ம் உத்தரிதும் ந த³ஸ்ஸாமா’’தி பே⁴ரிம் சராபேஸும். தே ஸுத்வா ‘‘க³ச்ச²ந்து ஸூரராஜானோ’’திஆதீ³னி வத்வா ந ஸன்னிபதிம்ஸு. ‘‘நக³ரப்பவேஸனம் ந த³ஸ்ஸாம, த்³வாரானி பித³ஹிஸ்ஸாமா’’தி பே⁴ரிம் சராபேஸும். ஏகோபி ந ஸன்னிபதி. யதா²விவடேஹி த்³வாரேஹி பவிஸித்வா ஸப்³பே³ அனயப்³யஸனம் பாபேத்வா க³தோ. தம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம் – ‘‘ராஜாபி தமேவ பேஸேத்வா ஸப்³பே³பி பி⁴ந்தி³த்வா க³ந்த்வா அனயப்³யஸனம் பாபேஸீ’’தி.

வஸ்ஸகாரஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. பட²மஸத்தகஸுத்தவண்ணனா

23. ததியே அபரிஹானாய ஹிதாதி அபரிஹானியா (தீ³. நி. டீ. 2.136), ந பரிஹாயந்தி ஏதேஹீதி வா அபரிஹானியா. ஏவம் ஸங்கே²பதோ வுத்தமத்த²ம் வித்தா²ரதோ த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘இதா⁴பி சா’’திஆதி³மாஹ. தத்த² ததோதிஆதி³ தி³ஸாஸு ஆக³தஸாஸனே வுத்தவசனம் வுத்தகத²னம். விஹாரஸீமா ஆகுலா யஸ்மா, தஸ்மா உபோஸத²பவாரணா டி²தா. ஓலீயமானகோதி பாளிதோ அத்த²தோ ச வினஸ்ஸமானகோ. உக்கி²பாபேந்தாதி பகு³ணபா⁴வகரணேன அத்த²ஸம்வண்ணனாவஸேன ச பக்³க³ண்ஹந்தா.

ஸாவத்தி²யம் பி⁴க்கூ² விய (பாரா. 565) பாசித்தியம் தே³ஸாபேதப்³போ³தி பஞ்ஞாபேந்தா. வஜ்ஜிபுத்தகா விய (சூளவ. 446) த³ஸவத்து²தீ³பனேன. ததா² அகரோந்தாதி நவம் கதிகவத்தம் வா ஸிக்கா²பத³ம் வா அமத்³த³ந்தா த⁴ம்மவினயதோ ஸாஸனம் தீ³பேந்தா கு²த்³த³கம்பி ச ஸிக்கா²பத³ம் அஸமூஹனந்தா. ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ விய சாதி ‘‘ஸுணாது மே, ஆவுஸோ, ஸங்கோ⁴, ஸந்தாம்ஹாகம் ஸிக்கா²பதா³னி கி³ஹிக³தானி. கி³ஹினோபி ஜானந்தி ‘இத³ம் வோ ஸமணானம் ஸக்யபுத்திகானம் கப்பதி, இத³ம் வோ ந கப்பதீ’தி. ஸசேபி ஹி மயம் கு²த்³தா³னுகு²த்³த³கானி ஸிக்கா²பதா³னி ஸமூஹனிஸ்ஸாம, ப⁴விஸ்ஸந்தி வத்தாரோ ‘தூ⁴மகாலிகம் ஸமணேன கோ³தமேன ஸாவகானம் ஸிக்கா²பத³ம் பஞ்ஞத்தம், யாவிமேஸம் ஸத்தா² அட்டா²ஸி, தாவிமே ஸிக்கா²பதே³ஸு ஸிக்கி²ம்ஸு. யதோ இமேஸம் ஸத்தா² பரினிப்³பு³தோ, ந தா³னிமே ஸிக்கா²பதே³ஸு ஸிக்க²ந்தீ’தி. யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், ஸங்கோ⁴ அபஞ்ஞத்தம் ந பஞ்ஞபேய்ய, பஞ்ஞத்தம் ந ஸமுச்சி²ந்தே³ய்ய, யதா²பஞ்ஞத்தேஸு ஸிக்கா²பதே³ஸு ஸமாதா³ய வத்தேய்யா’’தி இமம் (சூளவ. 442) தந்திம் ட²பேந்தோ ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ விய ச.

தி²ரபா⁴வப்பத்தாதி ஸாஸனே தி²ரபா⁴வம் அனிவத்திதபா⁴வம் உபக³தா. தே²ரகாரகேஹீதி தே²ரபா⁴வஸாத⁴கேஹி ஸீலாதி³கு³ணேஹி அஸேக்க²த⁴ம்மேஹி. ப³ஹூ ரத்தியோதி பப்³ப³ஜிதா ஹுத்வா ப³ஹூ ரத்தியோ ஜானந்தி. ஸீலாதி³கு³ணேஸு பதிட்டா²பனமேவ ஸாஸனே பரிணாயகதாதி ஆஹ ‘‘தீஸு ஸிக்கா²ஸு பவத்தேந்தீ’’தி. ஓவாத³ம் ந தே³ந்தி அபா⁴ஜனபா⁴வதோ. பவேணிகத²ந்தி ஆசரியபரம்பராப⁴தம் ஸம்மாபடிபத்திதீ³பனம் த⁴ம்மகத²ம். ஸாரபூ⁴தம் த⁴ம்மபரியாயந்தி ஸமத²விபஸ்ஸனாமக்³க³ப²லஸம்பாபனேன ஸாஸனே ஸாரபூ⁴தம் போ³ஜ்ஜ²ங்க³கோஸல்லஅனுத்தரஸீதிபா⁴வ- (அ. நி. 6.85) அதி⁴சித்தஸுத்தாதி³த⁴ம்மதந்திம். ஆதி³கம் ஓவாத³ந்தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘ஏவம் தே ஆலோகேதப்³ப³ம், ஏவம் தே விலோகேதப்³ப³ம், ஏவம் தே ஸமிஞ்ஜிதப்³ப³ம், ஏவம் தே பஸாரேதப்³ப³ம், ஏவம் தே ஸங்கா⁴டிபத்தசீவரம் தா⁴ரேதப்³ப³’’ந்தி ஓவாத³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி.

புனப்³ப⁴வதா³னம் புனப்³ப⁴வோ உத்தரபத³லோபேன. இதரேதி யே ந பச்சயவஸிகா ந ஆமிஸசக்கு²கா, தே ந க³ச்ச²ந்தி தண்ஹாய வஸம்.

ஆரஞ்ஞகேஸூதி அரஞ்ஞபா⁴கே³ஸு அரஞ்ஞபரியாபன்னேஸு. நனு யத்த² கத்த²சிபி தண்ஹா ஸாவஜ்ஜா ஏவாதி சோத³னம் ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘கா³மந்தஸேனாஸனேஸு ஹீ’’திஆதி³. தேன ‘‘அனுத்தரேஸு விமோக்கே²ஸு பிஹம் உபட்டா²பயதோ’’தி ஏத்த² வுத்தபிஹாத³யோ பிய ஆரஞ்ஞகஸேனாஸனேஸு ஸாலயதா ஸேவிதப்³ப³பக்கி²கா ஏவாதி த³ஸ்ஸேதி.

அத்தனாவாதி ஸயமேவ. தேன பரேஹி அனுஸ்ஸாஹிதானம் ஸரஸேனேவ அனாக³தானம் பேஸலானம் பி⁴க்கூ²னம் ஆக³மனம், ஆக³தானஞ்ச பா²ஸுவிஹாரம் பச்சாஸீஸந்தீதி த³ஸ்ஸேதி. இமினாவ நீஹாரேனாதி இமாய படிபத்தியா. அக்³க³ஹிதத⁴ம்மக்³க³ஹணந்தி அக்³க³ஹிதஸ்ஸ பரியத்தித⁴ம்மஸ்ஸ உக்³க³ஹணம். க³ஹிதஸஜ்ஜா²யகரணந்தி உக்³க³ஹிதஸ்ஸ ஸுட்டு² அத்த²சிந்தனம். சிந்தரத்தோ² ஹி அயம் ஸஜ்ஜா²யஸத்³தோ³. ஏந்தீதி உபக³ச்ச²ந்தி. நிஸீத³ந்தி ஆஸனபஞ்ஞாபனாதி³னா.

பட²மஸத்தகஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4-6. து³தியஸத்தகஸுத்தாதி³வண்ணனா

24-26. சதுத்தே² கரோந்தோயேவாதி யதா²வுத்தம் திரச்சா²னகத²ம் கதே²ந்தோயேவ. அதிரச்சா²னகதா²பா⁴வேபி தஸ்ஸ தத்த² தப்பரபா⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் அவதா⁴ரணவசனம். பரியந்தகாரீதி ஸபரியந்தம் கத்வா வத்தா. ‘‘பரியந்தவதிம் வாசம் பா⁴ஸிதா’’தி (தீ³. நி. 1.9, 194) ஹி வுத்தம். அப்பப⁴ஸ்ஸோவாதி பரிமிதகதோ²யேவ ஏகந்தேன கதே²தப்³ப³ஸ்ஸேவ கத²னதோ. ஸமாபத்திஸமாபஜ்ஜனம் அரியோ துண்ஹீபா⁴வோ. நித்³தா³யதியேவாதி நித்³தோ³க்கமனே அனாதீ³னவத³ஸ்ஸீ நித்³தா³யதியேவ, இரியாபத²பரிவத்தனாதி³னா ந நம் வினோதே³தி. ஏவம் ஸம்ஸட்டோ²வாதி வுத்தனயேன க³ணஸங்க³ணிகாய ஸம்ஸட்டோ² ஏவ விஹரதி. து³ஸ்ஸீலா பாபிச்சா² நாமாதி ஸயம் நிஸ்ஸீலா அஸந்தகு³ணஸம்பா⁴வனிச்சா²ய ஸமன்னாக³தத்தா பாபா லாமகா இச்சா² ஏதேஸந்தி பாபிச்சா². பாபபுக்³க³லேஹி மித்திகரணதோ பாபமித்தா. தேஹி ஸதா³ ஸஹபவத்தனேன பாபஸஹாயா. தத்த² நின்னதாதி³னா தத³தி⁴முத்ததாய பாபஸம்பவங்கா. பஞ்சமாதீ³னி உத்தானத்தா²னியேவ.

து³தியஸத்தகஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

7-11. ஸஞ்ஞாஸுத்தாதி³வண்ணனா

27-31. ஸத்தமே அனிச்சாதி அனுபஸ்ஸதி ஏதாயாதி அனிச்சானுபஸ்ஸனா. ததா²பவத்தவிபஸ்ஸனா பன யஸ்மா அத்தனா ஸஹக³தஸஞ்ஞாய பா⁴விதாய பா⁴விதா ஏவ ஹோதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘அனிச்சானுபஸ்ஸனாதீ³ஹி ஸஹக³தஸஞ்ஞா’’தி. இமா ஸத்த லோகியவிபஸ்ஸனாபி ஹோந்தி ‘‘அனிச்ச’’ந்திஆதி³னா பவத்தனதோ. ‘‘ஏதம் ஸந்தம் ஏதம் பணீதம் யதி³த³ம் ஸப்³ப³ஸங்கா²ரஸமதோ²’’தி ஆக³தவஸேன பனேத்த² த்³வே லோகுத்தரா ஹோந்தீதி வேதி³தப்³பா³. ‘‘விராகோ³ நிரோதோ⁴’’தி ஹி தத்த² நிப்³பா³னம் வுத்தந்தி இத⁴ விராக³ஸஞ்ஞா, தா வுத்தஸஞ்ஞா நிப்³பா³னாரம்மணாபி ஸியும். ஸேஸமேத்த² ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ. அட்ட²மாதீ³னி உத்தானத்தா²னேவ.

ஸஞ்ஞாஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

வஜ்ஜிஸத்தகவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.