3. அனுத்தரியவக்³கோ³

1-2. ஸாமகஸுத்தாதி³வண்ணனா

21-22. ததியஸ்ஸ பட²மே கேவலகப்பந்தி ஏத்த² கேவல-ஸத்³தோ³ அனவஸேஸத்தோ², கப்ப-ஸத்³தோ³ ஸமந்தபா⁴வத்தோ². தஸ்மா கேவலகப்பம் போக்க²ரணியந்தி ஏவமத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. அனவஸேஸம் ப²ரிதும் ஸமத்த²ஸ்ஸபி ஓபா⁴ஸஸ்ஸ கேனசி காரணேன ஏகதே³ஸப²ரணம்பி ஸியா, அயம் பன ஸப்³ப³ஸோவ ப²ரதீதி த³ஸ்ஸேதும் ஸமந்தத்தோ² கப்ப-ஸத்³தோ³ க³ஹிதோ. அத்தனோ ஓபா⁴ஸேன ப²ரித்வாதி வத்தா²லங்காரஸரீரஸமுட்டி²தேன ஓபா⁴ஸேன ப²ரித்வா, சந்தி³மா விய ஏகோபா⁴ஸம் ஏகபஜ்ஜோதம் கரித்வாதி அத்தோ². ஸமனுஞ்ஞோதி ஸம்மதே³வ கதமனுஞ்ஞோ. தேனாஹ ‘‘ஸமானசித்தோ’’தி, ஸமானஜ்ஜா²ஸயோதி அத்தோ². து³க்க²ம் வசோ ஏதஸ்மிந்தி து³ப்³ப³சோ, தஸ்ஸ கம்மம் தோ³வசஸ்ஸம், தஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ அனாத³ரியவஸேன பவத்தா சேதனா, தஸ்ஸ பா⁴வோ அத்தி²தா தோ³வசஸ்ஸதா. அத² வா தோ³வசஸ்ஸமேவ தோ³வசஸ்ஸதா. ஸா அத்த²தோ ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴ ஹோதி. சேதனாபதா⁴னோ ஹி ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴. சதுன்னம் வா க²ந்தா⁴னம் அபத³க்கி²ணக்³கா³ஹிதாகாரேன பவத்தானம் ஏதம் அதி⁴வசனந்தி வத³ந்தி. பாபா அஸ்ஸத்³தா⁴த³யோ புக்³க³லா ஏதஸ்ஸ மித்தாதி பாபமித்தோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ பாபமித்ததா. ஸாபி அத்த²தோ தோ³வசஸ்ஸதா விய த³ட்ட²ப்³பா³. யாய ஹி சேதனாய புக்³க³லோ பாபமித்தோ பாபஸம்பவங்கோ நாம ஹோதி, ஸா சேதனா பாபமித்ததா. சத்தாரோபி வா அரூபினோ க²ந்தா⁴ ததா³காரப்பவத்தா பாபமித்ததா. து³தியம் உத்தானமேவ.

ஸாமகஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

3. ப⁴யஸுத்தவண்ணனா

23. ததியே ஸம்ப⁴வதி ஜாதிமரணம் ஏதேனாதி ஸம்ப⁴வோ, உபாதா³னந்தி ஆஹ ‘‘ஜாதியா ச மரணஸ்ஸ ச ஸம்ப⁴வே பச்சயபூ⁴தே’’தி. அனுபாதா³தி அனுபாதா³ய. தேனாஹ ‘‘அனுபாதி³யித்வா’’தி. ஜாதிமரணானி ஸம்மா கீ²யந்தி ஏத்தா²தி ஜாதிமரணஸங்க²யோ, நிப்³பா³னந்தி ஆஹ ‘‘ஜாதிமரணானம் ஸங்க²யஸங்கா²தே நிப்³பா³னே’’தி. ஸப்³ப³து³க்க²ம் உபச்சகு³ந்தி ஸகலம்பி வட்டது³க்க²ம் அதிக்கந்தா சரிமசித்தனிரோதே⁴ன வட்டது³க்க²லேஸஸ்ஸபி அஸம்ப⁴வதோ.

ப⁴யஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. ஹிமவந்தஸுத்தவண்ணனா

24. சதுத்தே² ஸமாபத்திகுஸலோ ஹோதீதி ஸமாபஜ்ஜனகுஸலோ ஹோதி. தேனாஹ ‘‘ஸமாபஜ்ஜிதும் குஸலோ’’தி. தத்த² அந்தோக³தஹேதுஅத்தோ² டி²தி-ஸத்³தோ³, தஸ்மா ட²பனகுஸலோதி அத்தோ²தி ஆஹ ‘‘ஸமாதி⁴ம் ட²பேதும் ஸக்கோதீதி அத்தோ²’’தி. தத்த² ட²பேதும் ஸக்கோதீதி ஸத்தட்ட²அச்ச²ராமத்தம் க²ணம் ஜா²னம் ட²பேதும் ஸக்கோதி அதி⁴ட்டா²னவஸிபா⁴வஸ்ஸ நிப்பா²தி³தத்தா. யதா²பரிச்சே²தே³னாதி யதா²பரிச்சி²ன்னகாலேன. வுட்டா²தும் ஸக்கோதி வுட்டா²னவஸிபா⁴வஸ்ஸ நிப்பா²தி³தத்தா. கல்லம் ஸஞ்ஜாதம் அஸ்ஸாதி கல்லிதம், தஸ்மிம் கல்லிதே கல்லிதபா⁴வே குஸலோ கல்லிதகுஸலோ. ஹாஸேதும் தோஸேதும் ஸம்பஹம்ஸேதும். கல்லம் காதுந்தி ஸமாதா⁴னஸ்ஸ படிபக்க²த⁴ம்மானம் தூ³ரீகரணேன ஸஹகாரீகாரணானஞ்ச ஸமப்பதா⁴னேன ஸமாபஜ்ஜனே சித்தம் ஸமத்த²ம் காதும். ஸமாதி⁴ஸ்ஸ கோ³சரகுஸலோதி ஸமாதி⁴ஸ்மிம் நிப்பா²தே³தப்³பே³ தஸ்ஸ கோ³சரே கம்மட்டா²னஸஞ்ஞிதே பவத்திட்டா²னே பி⁴க்கா²சாரகோ³சரே ஸதிஸம்பஜஞ்ஞயோக³தோ குஸலோ சே²கோ. தேனாஹ ‘‘ஸமாதி⁴ஸ்ஸ அஸப்பாயே அனுபகாரகே த⁴ம்மே வஜ்ஜேத்வா’’திஆதி³. பட²மஜ்ஜா²னாதி³ஸமாதி⁴ம் அபி⁴னீஹரிதுந்தி பட²மஜ்ஜா²னாதி³ஸமாதி⁴ம் விஸேஸபா⁴கி³யதாய அபி⁴னீஹரிதும் உபனேதும்.

ஹிமவந்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

5. அனுஸ்ஸதிட்டா²னஸுத்தவண்ணனா

25. பஞ்சமே அனுஸ்ஸதிகாரணானீதி அனுஸ்ஸதியோ ஏவ தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகாதி³ஹிதஸுகா²னம் ஹேதுபா⁴வதோ காரணானி. நிக்க²ந்தந்தி நிஸ்ஸடம். முத்தந்தி விஸ்ஸட்ட²ம். வுட்டி²தந்தி அபேதம். ஸப்³ப³மேதம் விக்க²ம்ப⁴னமேவ ஸந்தா⁴ய வத³தி. கே³த⁴ம்ஹாதி பஞ்சகாமகு³ணதோ. இத³ம்பீதி பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதிவஸேன லத்³த⁴ம் உபசாரஜ்ஜா²னமாஹ. ஆரம்மணம் கரித்வாதி பச்சயம் கரித்வா, பாத³கம் கத்வாதி அத்தோ².

அனுஸ்ஸதிட்டா²னஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

6. மஹாகச்சானஸுத்தவண்ணனா

26. ச²ட்டே² ஸம்பா³தே⁴தி வா தண்ஹாஸம்கிலேஸாதீ³னம் ஸம்பீளே ஸங்கரே க⁴ராவாஸே. ஓகாஸா வுச்சந்தீதி மக்³க³ப²லஸுகா²தி⁴க³மாய ஓகாஸபா⁴வதோ ஓகாஸாதி வுச்சந்தி. ஓகாஸாதி⁴க³மோதி லோகுத்தரத⁴ம்மஸ்ஸ அதி⁴க³மாய அதி⁴க³ந்தப்³ப³ஓகாஸோ. விஸுஜ்ஜ²னத்தா²யாதி ராகா³தீ³ஹி மலேஹி அபி⁴ஜ்ஜா²விஸமலோபா⁴தீ³ஹி ச உபக்கிலிட்ட²சித்தானம் விஸுத்³த⁴த்தா²ய. ஸா பனாயம் சித்தஸ்ஸ விஸுத்³தி⁴ ஸிஜ்ஜ²மானா யஸ்மா ஸோகாதீ³னம் அனுபாதா³ய ஸம்வத்ததி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ஸோகபரிதே³வானம் ஸமதிக்கமாயா’’திஆதி³. தத்த² ஸோசனம் ஞாதிப்³யஸனாதி³னிமித்தம் சேதஸோ ஸந்தாபோ அந்தோதாபோ அந்தோனிஜ்ஜா²னம் ஸோகோ, ஞாதிப்³யஸனாதி³னிமித்தமேவ ஸோசிகதா. ‘‘கஹம் ஏகபுத்தகா’’திஆதி³னா (ம. நி. 2.353-354; ஸம். நி. 2.63) பரிதே³வனவஸேன லபனம் பரிதே³வோ. ஸமதிக்கமனத்தா²யாதி பஹானாய. ஆயதிம் அனுப்பஜ்ஜனஞ்ஹி இத⁴ ஸமதிக்கமோ. து³க்க²தோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மாயாதி காயிகது³க்க²ஸ்ஸ ச சேதஸிகதோ³மனஸ்ஸஸ்ஸ சாதி இமேஸம் த்³வின்னம் அத்த²ங்க³மாய, நிரோதா⁴யாதி அத்தோ². ஞாயதி நிச்ச²யேன கமதி நிப்³பா³னம், தம் வா ஞாயதி படிவிஜ்ஜ²தி ஏதேனாதி ஞாயோ, அரியமக்³கோ³. இத⁴ பன ஸஹ புப்³ப³பா⁴கே³ன அரியமக்³கோ³ க³ஹிதோதி ஆஹ ‘‘ஸஹவிபஸ்ஸனகஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ அதி⁴க³மனத்தா²யா’’தி. அபச்சயபரினிப்³பா³னஸ்ஸாதி அனுபாதி³ஸேஸனிப்³பா³னம் ஸந்தா⁴ய வத³தி. பச்சயவஸேன அனுப்பன்னம் அஸங்க²தம் அமததா⁴துமேவ. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவ.

மஹாகச்சானஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

7. பட²மஸமயஸுத்தவண்ணனா

27. ஸத்தமே வட்³டே⁴தீதி மனஸோ விவட்டனிஸ்ஸிதம் வட்³டி⁴ம் ஆவஹதி. மனோபா⁴வனீயோதி வா மனஸா பா⁴விதோ ஸம்பா⁴விதோ. யஞ்ச ஆவஜ்ஜதோ மனஸி கரோதோ சித்தம் வினீவரணம் ஹோதி. இமஸ்மிம் பக்கே² கம்மஸாத⁴னோ ஸம்பா⁴வனத்தோ² பா⁴வனீய-ஸத்³தோ³. ‘‘தி²னமித்³த⁴வினோத³னகம்மட்டா²ன’’ந்தி வத்வா ததே³வ விபா⁴வேந்தோ ‘‘ஆலோகஸஞ்ஞம் வா’’திஆதி³மாஹ. வீரியாரம்ப⁴வத்து²ஆதீ³னம் வாதி ஏத்த² ஆதி³-ஸத்³தே³ன இத⁴ அவுத்தானம் அதிபோ⁴ஜனே நிமித்தக்³கா³ஹாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘ச² த⁴ம்மா தி²னமித்³த⁴ஸ்ஸ பஹானாய ஸம்வத்தந்தி அதிபோ⁴ஜனே நிமித்தக்³கா³ஹோ, இரியாபத²ஸம்பரிவத்தனதா, ஆலோகஸஞ்ஞாமனஸிகாரோ, அப்³போ⁴காஸவாஸோ, கல்யாணமித்ததா, ஸப்பாயகதா²’’தி (இதிவு. அட்ட². 111). அந்தராயஸத்³த³பரியாயோ இத⁴ அந்தரா-ஸத்³தோ³தி ஆஹ ‘‘அனந்தராயேனா’’தி.

பட²மஸமயஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

8. து³தியஸமயஸுத்தவண்ணனா

28. அட்ட²மே மண்ட³லஸண்டா²னமாளஸங்கே²பேன கதா போ⁴ஜனஸாலா மண்ட³லமாளாதி அதி⁴ப்பேதாதி ஆஹ ‘‘போ⁴ஜனஸாலாயா’’தி. ஸேஸமேத்த² ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

து³தியஸமயஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

9. உதா³யீஸுத்தவண்ணனா

29. நவமே தி³ட்ட²த⁴ம்மோ வுச்சதி பச்சக்கோ² அத்தபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘இமஸ்மிம்யேவ அத்தபா⁴வே’’தி. ஸுக²விஹாரத்தா²யாதி நிக்கிலேஸதாய நிராமிஸேன ஸுகே²ன விஹாரத்தா²ய. ஆலோகஸஞ்ஞம் மனஸி கரோதீதி ஸூரியசந்த³பஜ்ஜோதமணிஉக்காவிஜ்ஜுஆதீ³னம் ஆலோகோ தி³வா ரத்திஞ்ச உபலத்³தோ⁴, யதா²லத்³த⁴வஸேனேவ ஆலோகம் மனஸி கரோதி, சித்தே ட²பேதி. ததா² ச நம் மனஸி கரோதி, யதா²ஸ்ஸ ஸுபா⁴விதாலோககஸிணஸ்ஸ விய கஸிணாலோகோ யதி²ச்ச²கம் யாவதி³ச்ச²கஞ்ச ஸோ ஆலோகோ ரத்தியம் உபதிட்ட²தி. யேன தத்த² தி³வாஸஞ்ஞம் ட²பேதி, தி³வாரிவ விக³ததி²னமித்³தோ⁴ ஹோதி. தேனாஹ ‘‘யதா² தி³வா ததா² ரத்தி’’ந்தி. தி³வாதி ஸஞ்ஞம் ட²பேதீதி வுத்தனயேன மனஸி கத்வா தி³வாரிவ ஸஞ்ஞம் உப்பாதே³தி. யதா²னேன தி³வா…பே… ததே²வ தம் மனஸி கரோதீதி யதா²னேன தி³வா உபலத்³தோ⁴ ஸூரியாலோகோ, ஏவம் ரத்திம்பி தி³வா தி³ட்டா²காரேனேவ தம் ஆலோகம் மனஸி கரோதி. யதா² சனேன ரத்திம்…பே… மனஸி கரோதீதி யதா² ரத்தியம் சந்தா³லோகோ உபலத்³தோ⁴, ஏவம் தி³வாபி ரத்திம் தி³ட்டா²காரேனேவ தம் ஆலோகம் மனஸி கரோதி, சித்தே ட²பேதி. விவடேனாதி தி²னமித்³தே⁴ன அபிஹிதத்தா விவடேன. அனோனத்³தே⁴னாதி அஸஞ்சா²தி³தேன. ஸஹோபா⁴ஸகந்தி ஸஞ்ஞாணோபா⁴ஸம். தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணம் ரூபக³தஸ்ஸ தி³ப்³ப³ஸ்ஸ இதரஸ்ஸ ச த³ஸ்ஸனட்டே²ன இத⁴ ஞாணத³ஸ்ஸனந்தி அதி⁴ப்பேதந்தி ஆஹ ‘‘தி³ப்³ப³சக்கு²ஸங்கா²தஸ்ஸா’’திஆதி³.

உத்³த⁴ம் ஜீவிதபரியாதா³னாதி ஜீவிதக்க²யதோ உபரி மரணதோ பரம். ஸமுக்³க³தேனாதி உட்டி²தேன. து⁴மாதத்தாதி உத்³த⁴ம் உத்³த⁴ம் து⁴மாதத்தா ஸூனத்தா. ஸேதரத்தேஹி விபரிபி⁴ன்னம் விமிஸ்ஸிதம் நீலம், புரிமவண்ணவிபரிணாமபூ⁴தம் வா நீலம் வினீலம், வினீலமேவ வினீலகந்தி க-காரேன பத³வட்³ட⁴னமாஹ அனத்த²ந்தரதோ யதா² ‘‘பீதகம் லோஹிதக’’ந்தி. படிகூலத்தாதி ஜிகு³ச்ச²னீயத்தா. குச்சி²தம் வினீலம் வினீலகந்தி குச்ச²னத்தோ² வா அயம் க-காரோதி த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம் யதா² ‘‘பாபகோ கித்திஸத்³தோ³ அப்³பு⁴க்³க³ச்ச²தீ’’தி (தீ³. நி. 3.316; அ. நி. 5.213). பரிபி⁴ன்னட்டா²னேஹி காகத⁴ங்காதீ³ஹி. விஸ்ஸந்த³மானம் புப்³ப³ந்தி விஸ்ஸவந்தபுப்³ப³ம், தஹம் தஹம் பக்³க⁴ரந்தபுப்³ப³ந்தி அத்தோ². ததா²பா⁴வந்தி விஸ்ஸந்த³மானபுப்³ப³தம்.

ஸோ பி⁴க்கூ²தி யோ ‘‘பஸ்ஸேய்ய ஸரீரம் ஸீவதி²காய ச²ட்³டி³த’’ந்தி வுத்தோ, ஸோ பி⁴க்கு². உபஸம்ஹரதி ஸதி³ஸதம். அயம்பி கோ²திஆதி³ உபஸம்ஹரணாகாரத³ஸ்ஸனம். ஆயூதி ரூபஜீவிதிந்த்³ரியம். அரூபஜீவிதிந்த்³ரியம் பனேத்த² விஞ்ஞாணக³திகமேவ. உஸ்மாதி கம்மஜதேஜோ. ஏவம்பூதிகஸபா⁴வோதி ஏவம் அதிவிய பூதிஸபா⁴வோ ஆயுஆதி³விக³மே வியாதி அதி⁴ப்பாயோ. ஏதி³ஸோ ப⁴விஸ்ஸதீதி ஏவம்பா⁴வீதி ஆஹ ‘‘ஏவமேவம் உத்³து⁴மாதாதி³பே⁴தோ³ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி.

லுஞ்சித்வா லுஞ்சித்வாதி உப்பாடேத்வா உப்பாடேத்வா. ஸேஸாவஸேஸமம்ஸலோஹிதயுத்தந்தி ஸப்³ப³ஸோ அக்கா²தி³தத்தா தஹம் தஹம் ஸேஸேன அப்பாவஸேஸேன மம்ஸலோஹிதேன யுத்தம். அஞ்ஞேன ஹத்த²ட்டி²கந்தி அவிஸேஸேன ஹத்த²ட்டி²கானம் விப்பகிண்ணதா ஜோதிதாதி அனவஸேஸதோ தேஸம் விப்பகிண்ணதம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘சதுஸட்டி²பே⁴த³ம்பீ’’திஆதி³மாஹ. தேரோவஸ்ஸிகானீதி திரோவஸ்ஸக³தானி. தானி பன ஸம்வச்ச²ரம் வீதிவத்தானி ஹோந்தீதி ஆஹ ‘‘அதிக்கந்தஸம்வச்ச²ரானீ’’தி. புராணதாய க⁴னபா⁴வவிக³மேன விசுண்ணதா இத⁴ பூதிபா⁴வோ. ஸோ யதா² ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அப்³போ⁴காஸே’’திஆதி³மாஹ. அனேகதா⁴தூனந்தி சக்கு²தா⁴துஆதீ³னம், காமதா⁴துஆதீ³னம் வா. ஸதியா ச ஞாணஸ்ஸ ச அத்தா²யாதி ‘‘அபி⁴க்கந்தே படிக்கந்தே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதீ’’திஆதி³னா (தீ³. நி. 1.214; 2.376; ம. நி. 1.109) வுத்தாய ஸத்தட்டா²னிகாய ஸதியா சேவ தம்ஸம்பயுத்தஞாணஸ்ஸ ச அத்தா²ய.

உதா³யீஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

10. அனுத்தரியஸுத்தவண்ணனா

30. த³ஸமே நிஹீனந்தி லாமகம், கிலிட்ட²ம் வா. கா³மவாஸிகானந்தி பா³லானம். புது²ஜ்ஜனானம் இத³ந்தி போது²ஜ்ஜனிகம். தேனாஹ ‘‘புது²ஜ்ஜனானம் ஸந்தக’’ந்தி, புது²ஜ்ஜனேஹி ஸேவிதப்³ப³த்தா தேஸம் ஸந்தகந்தி வுத்தம் ஹோதி. அனரியந்தி ந நித்³தோ³ஸம். நித்³தோ³ஸட்டோ² ஹி அரியட்டோ². தேனாஹ ‘‘ந உத்தமம் ந பரிஸுத்³த⁴’’ந்தி. அரியேஹி வா ந ஸேவிதப்³ப³ந்தி அனரியம். அனத்த²ஸம்ஹிதந்தி தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகாதி³விவித⁴விபுலானத்த²ஸஹிதம். தாதி³ஸஞ்ச அத்த²ஸன்னிஸ்ஸிதம் ந ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ந அத்த²ஸன்னிஸ்ஸித’’ந்தி. ந வட்டே நிப்³பி³ந்த³னத்தா²யாதி சதுஸச்சகம்மட்டா²னாபா⁴வதோ. அஸதி பன வட்டே நிப்³பி³தா³ய விராகா³தீ³னம் அஸம்ப⁴வோயேவாதி ஆஹ ‘‘ந விராகா³யா’’திஆதி³.

அனுத்தமம் அனுத்தரியந்தி ஆஹ ‘‘ஏதம் அனுத்தர’’ந்தி. ஹத்தி²ஸ்மிந்தி நிமித்தத்தே² பு⁴ம்மந்தி ஆஹ ‘‘ஹத்தி²னிமித்தம் ஸிக்கி²தப்³ப³’’ந்தி. ஹத்தி²விஸயத்தா ஹத்தி²ஸன்னிஸ்ஸிதத்தா ச ஹத்தி²ஸிப்பம் ‘‘ஹத்தீ²’’தி க³ஹேத்வா ‘‘ஹத்தி²ஸ்மிம்பி ஸிக்க²தீ’’தி வுத்தம். தஸ்மா ஹத்தி²ஸிப்பே ஸிக்க²தீதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ.

லிங்க³ப்³யத்தயேன விப⁴த்திப்³யத்தயேன பாரிசரியேதி வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘பாரிசரியாய பச்சுபட்டி²தா’’தி. ஸேஸமேத்த² ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

அனுத்தரியஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

அனுத்தரியவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.