.நமோ தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ.

அங்கு³த்தரனிகாயே

பஞ்சகனிபாத-டீகா

1. பட²மபண்ணாஸகம்

1. ஸேக²ப³லவக்³கோ³

1. ஸம்கி²த்தஸுத்தவண்ணனா

1. பஞ்சகனிபாதஸ்ஸ பட²மே காமம் ஸம்பயுத்தத⁴ம்மேஸு தி²ரபா⁴வோபி ப³லட்டோ² ஏவ, படிபக்கே²ஹி பன அகம்பனீயத்தம் ஸாதிஸயம் ப³லட்டோ²தி வுத்தம் – ‘‘அஸ்ஸத்³தி⁴யே ந கம்பதீ’’தி.

ஸம்கி²த்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2-6. வித்த²தஸுத்தாதி³வண்ணனா

2-6. து³தியே ஹிரீயதீதி லஜ்ஜதி விரஜ்ஜதி. யஸ்மா ஹிரீ பாபஜிகு³ச்ச²னலக்க²ணா, தஸ்மா ‘‘ஜிகு³ச்ச²தீதி அத்தோ²’’தி வுத்தம். ஓத்தப்பதீதி உத்ரஸதி. பாபுத்ராஸலக்க²ணஞ்ஹி ஓத்தப்பம்.

பக்³க³ஹிதவீரியோதி ஸங்கோசம் அனாபன்னவீரியோ. தேனாஹ ‘‘அனோஸக்கிதமானஸோ’’தி. பஹானத்தா²யாதி ஸமுச்சி²ன்னத்தா²ய. குஸலானம் த⁴ம்மானம் உபஸம்பதா³ நாம ஸமதி⁴க³மோ ஏவாதி ஆஹ ‘‘படிலாப⁴த்தா²யா’’தி.

க³திஅத்தா² தா⁴துஸத்³தா³ பு³த்³தி⁴அத்தா² ஹோந்தீதி ஆஹ ‘‘உத³யஞ்ச வயஞ்ச படிவிஜ்ஜி²தும் ஸமத்தா²யா’’தி. மிஸ்ஸகனயேனாயம் தே³ஸனா க³தாதி ஆஹ ‘‘விக்க²ம்ப⁴னவஸேன ச ஸமுச்சே²த³வஸேன சா’’தி. தேனாஹ ‘‘விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாய சேவ மக்³க³பஞ்ஞாய சா’’தி. விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாய விக்க²ம்ப⁴னகிரியதோ ஸா ச கோ² பதே³ஸிகாதி நிப்பதே³ஸிகம் கத்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘மக்³க³பஞ்ஞாய படிலாப⁴ஸம்வத்தனதோ’’தி வுத்தம். து³க்க²க்க²யகா³மினிபா⁴வேபி ஏஸேவ நயோ. ஸம்மாதி யாதா²வதோ. அகுப்பத⁴ம்மதாய ஹி மக்³க³பஞ்ஞாய கே²பிதம் கே²பிதமேவ, நாஸ்ஸ புன கே²பனகிச்சம் அத்தீ²தி உபாயேன ஞாயேன ஸா பவத்ததீதி ஆஹ ‘‘ஹேதுனா நயேனா’’தி. ததியாதீ³ஸு நத்தி² வத்தப்³ப³ம்.

வித்த²தஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

7. காமஸுத்தவண்ணனா

7. ஸத்தமே அஸந்தி லூனந்தி தேனாதி அஸிதம், தா³த்தம். விவிதா⁴ ஆப⁴ஞ்ஜந்தி பா⁴ரம் ஓலம்பே³ந்தி தேனாதி ப்³யாப⁴ங்கீ³, வித⁴ம். குலபுத்தோதி ஏத்த² து³விதோ⁴ குலபுத்தோ ஜாதிகுலபுத்தோ, ஆசாரகுலபுத்தோ ச. தத்த² ‘‘தேன கோ² பன ஸமயேன ரட்ட²பாலோ நாம குலபுத்தோ தஸ்மிம்யேவ து²ல்லகோட்டி²கே அக்³க³குலிகஸ்ஸ புத்தோ’’தி (ம. நி. 2.294) ஏவம் ஆக³தோ உச்சகுலப்பஸுதோ ஜாதிகுலபுத்தோ நாம. ‘‘யே தே குலபுத்தா ஸத்³தா⁴ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜிதா’’தி (ம. நி. 1.34) ஏவம் ஆக³தா பன யத்த² கத்த²சி குலே பஸுதாபி ஆசாரஸம்பன்னா ஆசாரகுலபுத்தோ நாம. இத⁴ பன ஆசாரகுலபுத்தோ அதி⁴ப்பேதோ. தேனாஹ ‘‘குலபுத்தோதி ஆசாரகுலபுத்தோ’’தி. யுத்தந்தி அனுச்ச²விகம், ஏவம் வத்தப்³ப³தம் அரஹதீதி அத்தோ². ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவ.

காமஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

8. சவனஸுத்தவண்ணனா

8. அட்ட²மே ஸத்³தா⁴யாதி இமினா அதி⁴க³மஸத்³தா⁴ த³ஸ்ஸிதா. சதுப்³பி³தா⁴ ஹி ஸத்³தா⁴ – ஆக³மனீயஸத்³தா⁴, அதி⁴க³மஸத்³தா⁴, பஸாத³ஸத்³தா⁴, ஓகப்பனஸத்³தா⁴தி. தத்த² ஆக³மனீயஸத்³தா⁴ ஸப்³ப³ஞ்ஞுபோ³தி⁴ஸத்தானம் பவத்தா ஹோதி. ஆக³மனீயப்படிபதா³ய ஆக³தா ஹி ஸத்³தா⁴ ஸாதிஸயா மஹாபோ³தி⁴ஸத்தானம் பரோபதே³ஸேன வினா ஸத்³தே⁴ய்யவத்து²ம் அவிபரீததோ க³ஹேத்வா அதி⁴முச்சனதோ. ஸச்சப்படிவேத⁴தோ ஆக³தஸத்³தா⁴ அதி⁴க³மஸத்³தா⁴ ஸுப்பபு³த்³தா⁴தீ³னம் விய. ‘‘ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா’’திஆதி³னா பு³த்³தா⁴தீ³ஸு உப்பஜ்ஜனகப்பஸாதோ³ பஸாத³ஸத்³தா⁴ மஹாகப்பினராஜாதீ³னம் விய. ‘‘ஏவமேத’’ந்தி ஓக்கந்தி³த்வா பக்க²ந்தி³த்வா ஸத்³த³ஹனவஸேன கப்பனம் ஓகப்பனம், ததே³வ ஸத்³தா⁴தி ஓகப்பனஸத்³தா⁴. தத்த² பஸாத³ஸத்³தா⁴ பரனேய்யரூபா ஹோதி, ஸவனமத்தேனபி பஸீத³னதோ. ஓகப்பனஸத்³தா⁴ ஸத்³தே⁴ய்யம் வத்து²ம் ஓகா³ஹித்வா அனுபவிஸித்வா ‘‘ஏவமேத’’ந்தி பச்சக்க²ம் கரோந்தீ விய பவத்ததி.

சவனஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

9. பட²மஅகா³ரவஸுத்தவண்ணனா

9. நவமே அப்பதிஸ்ஸயோதி அப்பதிஸ்ஸவோ வ-காரஸ்ஸ ய-காரம் கத்வா நித்³தே³ஸோ. க³ருனா கிஸ்மிஞ்சி வுத்தோ கா³ரவவஸேன பதிஸ்ஸவனம், பதிஸ்ஸவோ, பதிஸ்ஸவபூ⁴தம், தம்ஸபா⁴வஞ்ச யம் கிஞ்சி கா³ரவம். நத்தி² ஏதஸ்மிம் பதிஸ்ஸவோதி அப்பதிஸ்ஸவோ, கா³ரவவிரஹிதோ. தேனாஹ ‘‘அஜேட்ட²கோ அனீசவுத்தீ’’தி.

பட²மஅகா³ரவஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

10. து³தியஅகா³ரவஸுத்தவண்ணனா

10. த³ஸமே வுத்³தி⁴ந்திஆதீ³ஸு ஸீலேன வுத்³தி⁴ம், மக்³கே³ன விருள்ஹிம், நிப்³பா³னேன வேபுல்லம். ஸீலஸமாதீ⁴ஹி வா வுத்³தி⁴ம், விபஸ்ஸனாமக்³கே³ஹி விருள்ஹிம், ப²லனிப்³பா³னேஹி வேபுல்லம். ஏத்த² ச யஸ்ஸ சதுப்³பி³த⁴ம் ஸீலம் அக²ண்டா³தி³பா⁴வப்பவத்தியா ஸுபரிஸுத்³த⁴ம் விஸேஸபா⁴கி³யத்தா அப்பகஸிரேனேவ மக்³க³ப²லாவஹம் ஸங்க⁴ரக்கி²தத்தே²ரஸ்ஸ விய, ஸோ தாதி³ஸேன ஸீலேன இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே வுத்³தி⁴ம் ஆபஜ்ஜிஸ்ஸதி. தேன வுத்தம் – ‘‘ஸீலேன வுத்³தி⁴’’ந்தி. யஸ்ஸ பன அரியமக்³கோ³ உப்பன்னோ, ஸோ விரூள்ஹமூலோ விய பாத³போ ஸுப்பதிட்டி²தத்தா ஸாஸனே விரூள்ஹிம் ஆபன்னோ நாம ஹோதி. தேன வுத்தம் – ‘‘மக்³கே³ன விரூள்ஹி’’ந்தி. யோ ஸப்³ப³கிலேஸனிப்³பா³னப்பத்தோ, ஸோ அரஹா ஸீலாதி³த⁴ம்மக்க²ந்த⁴பாரிபூரியா ஸதி வேபுல்லப்பத்தோ ஹோதி. தேன வுத்தம் ‘‘நிப்³பா³னேன வேபுல்ல’’ந்தி. து³தியவிகப்பே அத்தோ² வுத்தனயானுஸாரேன வேதி³தப்³போ³.

து³தியஅகா³ரவஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

ஸேக²ப³லவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

2. ப³லவக்³கோ³

1. அனனுஸ்ஸுதஸுத்தவண்ணனா

11. து³தியஸ்ஸ பட²மே அபி⁴ஜானித்வாதி அபி⁴விஸிட்டே²ன ஞாணேன ஜானித்வா. அட்ட²ஹி காரணேஹி ததா²க³தஸ்ஸாதி ‘‘ததா² ஆக³தோதி ததா²க³தோ. ததா² க³தோதி ததா²க³தோ. தத²லக்க²ணம் ஆக³தோதி ததா²க³தோ. தத²த⁴ம்மே யாதா²வதோ அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴தி ததா²க³தோ. தத²த³ஸ்ஸிதாய ததா²க³தோ. ததா²வாதி³தாய ததா²க³தோ. ததா²காரிதாய ததா²க³தோ. அபி⁴ப⁴வனட்டே²ன ததா²க³தோ’’தி ஏவம் வுத்தேஹி அட்ட²ஹி காரணேஹி. உஸப⁴ஸ்ஸ இத³ந்தி ஆஸப⁴ம், ஸேட்ட²ட்டா²னம். தேனாஹ ‘‘ஆஸப⁴ம் டா²னந்தி ஸேட்ட²ட்டா²ன’’ந்தி. பரதோ த³ஸ்ஸிதப³லயோகே³ன ‘‘த³ஸப³லோஹ’’ந்தி அபீ⁴தனாத³ம் நத³தி. ப்³ரஹ்மசக்கந்தி ஏத்த² ஸேட்ட²பரியாயோ. ப்³ரஹ்மஸத்³தோ³தி ஆஹ ‘‘ஸேட்ட²சக்க’’ந்தி. சக்கஞ்சேதம் த⁴ம்மசக்கம் அதி⁴ப்பேதம்.

அனனுஸ்ஸுதஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. ஸம்கி²த்தஸுத்தவண்ணனா

13. ததியே காமம் ஸம்பயுத்தத⁴ம்மேஸு தி²ரபா⁴வோபி ப³லட்டோ² ஏவ, படிபக்கே²ஹி பன அகம்பனீயத்தம் ஸாதிஸயம் ப³லட்டோ²தி வுத்தம் ‘‘முட்ட²ஸ்ஸச்சே ந கம்பதீ’’தி.

ஸம்கி²த்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. வித்த²தஸுத்தவண்ணனா

14. சதுத்தே² ஸதினேபக்கேனாதி ஸதியா நேபக்கேன, திக்க²விஸத³ஸூரபா⁴வேனாதி அத்தோ². அட்ட²கதா²யம் பன நேபக்கம் நாம பஞ்ஞாதி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘நேபக்கம் வுச்சதி பஞ்ஞா’’தி வுத்தம். ஏவம் ஸதி அஞ்ஞோ நித்³தி³ட்டோ² நாம ஹோதி. ஸதிமாதி ச இமினா ஸவிஸேஸா ஸதி க³ஹிதாதி பரதோபி ‘‘சிரகதம்பி சிரபா⁴ஸிதம்பி ஸரிதா அனுஸ்ஸரிதா’’தி ஸதிகிச்சமேவ நித்³தி³ட்ட²ம், ந பஞ்ஞாகிச்சம், தஸ்மா ஸதினேபக்கேனாதி ஸதியா நேபக்கபா⁴வேனாதி ஸக்கா விஞ்ஞாதும் லப்³ப⁴தேவ. பச்சயவிஸேஸவஸேன அஞ்ஞத⁴ம்மனிரபேக்கோ² ஸதியா ப³லவபா⁴வோ. ததா² ஹி ஞாணவிப்பயுத்தசித்தேனபி ஸஜ்ஜா²யனஸம்மஸனானி ஸம்ப⁴வந்தி.

சிரகதம்பீதி அத்தனா வா பரேன வா காயேன சிரகதம் சேதியங்க³ணவத்தாதி³மஹாவத்தப்படிபத்திபூரணம். சிரபா⁴ஸிதம்பீதி அத்தனா வா பரேன வா வாசாய சிரபா⁴ஸிதம் ஸக்கச்சம் உத்³தி³ஸனஉத்³தி³ஸாபனத⁴ம்மாஸாரணத⁴ம்மதே³ஸனாஉபனிஸின்னகபரிகதா²அனுமோத³னீயாதி³வஸேன பவத்திதம் வசீகம்மம். ஸரிதா அனுஸ்ஸரிதாதி தஸ்மிம் காயேன சிரகதே காயோ நாம காயவிஞ்ஞத்தி, சிரபா⁴ஸிதே வாசா நாம வசீவிஞ்ஞத்தி, தது³ப⁴யம்பி ரூபம், தம்ஸமுட்டா²பகா சித்தசேதஸிகா அரூபம். இதி இமே ரூபாரூபத⁴ம்மா ஏவம் உப்பஜ்ஜித்வா ஏவம் நிருத்³தா⁴தி ஸரதி சேவ அனுஸ்ஸரதி ச, ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ஸமுட்டா²பேதீதி அத்தோ². போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸமுட்டா²பிகா ஹி ஸதி இத⁴ அதி⁴ப்பேதா. தாய ஸதியா ஏஸ ஸகிம் ஸரணேன ஸரிதா, புனப்புனம் ஸரணேன அனுஸ்ஸரிதாதி வேதி³தப்³பா³.

வித்த²தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

5-10. த³ட்ட²ப்³ப³ஸுத்தாதி³வண்ணனா

15-20. பஞ்சமே ஸவிஸயஸ்மிம்யேவாதி அத்தனோ அத்தனோ விஸயே ஏவ. லோகியலோகுத்தரத⁴ம்மே கதே²துந்தி லோகியத⁴ம்மே லோகுத்தரத⁴ம்மே ச தேன தேன பவத்திவிஸேஸேன கதே²தும். சதூஸு ஸோதாபத்தியங்கே³ஸூதி ஸப்புரிஸஸம்ஸேவோ ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம் யோனிஸோமனஸிகாரோ த⁴ம்மானுத⁴ம்மப்படிபத்தீதி இமேஸு சதூஸு ஸோதாபத்திமக்³க³காரணேஸு. காமஞ்ச தேஸு ஸதிஆத³யோபி த⁴ம்மா இச்சி²தப்³பா³வ தேஹி வினா தேஸம் அஸம்ப⁴வதோ, ததா²பி சேத்த² ஸத்³தா⁴ விஸேஸதோ கிச்சகாரீதி வேதி³தப்³பா³. ஸத்³தோ⁴ ஏவ ஹி ஸப்புரிஸே பயிருபாஸதி, ஸத்³த⁴ம்மம் ஸுணாதி, யோனிஸோ ச அனிச்சாதி³தோ மனஸி கரோதி, அரியமக்³க³ஸ்ஸ ச அனுத⁴ம்மம் படிபஜ்ஜதி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ஏத்த² ஸத்³தா⁴ப³லம் த³ட்ட²ப்³ப³’’ந்தி. இமினா நயேன ஸேஸப³லேஸுபி அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³.

சதூஸு ஸம்மப்பதா⁴னேஸூதி சதுப்³பி³த⁴ஸம்மப்பதா⁴னபா⁴வனாய. சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸூதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஏத்த² ச ஸோதாபத்திஅங்கே³ஸு ஸத்³தா⁴ விய, ஸம்மப்பதா⁴னபா⁴வனாய வீரியம் விய ச ஸதிபட்டா²னபா⁴வனாய யஸ்மா ‘‘வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸ’’ந்தி (தீ³. நி. 2.373; ம. நி. 1.106) வசனதோ புப்³ப³பா⁴கே³ கிச்சதோ ஸதி அதி⁴கா இச்சி²தப்³பா³, ஏவம் ஸமாதி⁴கம்மிகஸ்ஸ ஸமாதி⁴, ‘‘அரியஸச்சபா⁴வனா பஞ்ஞாபா⁴வனா’’தி கத்வா தத்த² பஞ்ஞா புப்³ப³பா⁴கே³ அதி⁴கா இச்சி²தப்³பா³தி பாகடோயமத்தோ². அதி⁴க³மக்க²ணே பன ஸமாதி⁴பஞ்ஞானம் விய ஸப்³பே³ஸம்பி ப³லானம் ஸத்³தா⁴தீ³னம் ஸமதாவ இச்சி²தப்³பா³. ததா² ஹி ‘‘ஏத்த² ஸத்³தா⁴ப³ல’’ந்திஆதி³னா தத்த² தத்த² ஏத்த²க்³க³ஹணம் கதம்.

இதா³னி ஸத்³தா⁴தீ³னம் தத்த² தத்த² அதிரேககிச்சதம் உபமாய விபா⁴வேதும் ‘‘யதா² ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்ரித³ம் உபமா ஸம்ஸந்த³னம் – ராஜபஞ்சமஸஹாயா விய விமுத்திபரிபாசகானி பஞ்ச ப³லானி. நேஸம் கீளனத்த²ம் ஏகஜ்ஜ²ம் வீதி²ஓதரணம் விய ப³லானம் ஏகஜ்ஜ²ம் விபஸ்ஸனாவீதி²ஓதரணம், ஸஹாயேஸு பட²மாதீ³னம் யதா²ஸகம் கே³ஹேவ விசாரணா விய ஸத்³தா⁴தீ³னம் ஸோதாபத்திஅங்கா³தீ³னி பத்வா புப்³ப³ங்க³மதா. ஸஹாயேஸு இதரேஸம் தத்த² தத்த² துண்ஹீபா⁴வோ விய ஸேஸப³லானம் தத்த² தத்த² தத³ன்வயதா, தஸ்ஸ புப்³ப³ங்க³மஸ்ஸ ப³லஸ்ஸ கிச்சானுக³தா. ந ஹி ததா³ தேஸம் ஸஸம்பா⁴ரபத²வீஆதீ³ஸு ஆபாதீ³னம் விய கிச்சம் பாகடம் ஹோதி, ஸத்³தா⁴தீ³னம்யேவ பன கிச்சம் விபூ⁴தம் ஹுத்வா திட்ட²தி புரேதரம் ததா²பச்சயேஹி சித்தஸந்தானஸ்ஸ அபி⁴ஸங்க²தத்தா. ஏத்த² ச விபஸ்ஸனாகம்மிகஸ்ஸ பா⁴வனா விஸேஸதோ பஞ்ஞுத்தராதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ராஜானம் நித³ஸ்ஸனம் கத்வா பஞ்ஞிந்த்³ரியம் வுத்தம். ச²ட்டா²தீ³னி ஸுவிஞ்ஞேய்யானி.

த³ட்ட²ப்³ப³ஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

ப³லவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

3. பஞ்சங்கி³கவக்³கோ³

1-2. பட²மஅகா³ரவஸுத்தாதி³வண்ணனா

21-22. ததியஸ்ஸ பட²மே ஆபி⁴ஸமாசாரிகந்தி அபி⁴ஸமாசாரே உத்தமஸமாசாரே ப⁴வம். கிம் பன தந்தி ஆஹ ‘‘வத்தவஸேன பஞ்ஞத்தஸீல’’ந்தி. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ. து³தியே நத்தி² வத்தப்³ப³ம்.

பட²மஅகா³ரவஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

3-4. உபக்கிலேஸஸுத்தாதி³வண்ணனா

23-24. ததியே ந ச பபா⁴வந்தந்தி ந ச பபா⁴ஸம்பன்னம். பபி⁴ஜ்ஜனஸபா⁴வந்தி தாபேத்வா தாளகஜ்ஜனபப⁴ங்கு³ரம். அவஸேஸம் லோஹந்தி வுத்தாவஸேஸம் ஸஜாதிலோஹம், விஜாதிலோஹம், பிஸாசலோஹம், கித்திமலோஹந்தி ஏவம்பபே⁴த³ம் ஸப்³ப³ம்பி லோஹம். உப்பஜ்ஜிதும் அப்பதா³னேனாதி ஏத்த² நனு லோகியகுஸலசித்தஸ்ஸபி ஸுவிஸுத்³த⁴ஸ்ஸபி உப்பஜ்ஜிதும் அப்பதா³னேனேவ உபக்கிலேஸதாதி? ஸச்சமேதம், யஸ்மிம் பன ஸந்தானே நீவரணானி லத்³த⁴ப்பதிட்டா²னி, தத்த² மஹக்³க³தகுஸலஸ்ஸபி அஸம்ப⁴வோ, பகே³வ லோகுத்தரகுஸலஸ்ஸ. பரித்தகுஸலம் பன யதா²பச்சயம் உப்பஜ்ஜமானம் நீவரணேஹி உபஹதே ஸந்தானே உப்பத்தியா அபரிஸுத்³த⁴ம் ஹோந்தம் உபக்கிலிட்ட²ம் நாம ஹோதி அபரிஸுத்³த⁴தீ³பகபல்லிகவட்டிதேலாதி³ஸன்னிஸ்ஸயோ பதீ³போ விய. அபிச நிப்பரியாயதோ உப்பஜ்ஜிதும் அப்பதா³னேனேவ தேஸம் உபக்கிலேஸதாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘யத³க்³கே³ன ஹீ’’திஆதி³மாஹ. ஆரம்மணே விக்கி²த்தப்பவத்திவஸேன சுண்ணவிசுண்ணதா வேதி³தப்³பா³. சதுத்தே² நத்தி² வத்தப்³ப³ம்.

உபக்கிலேஸஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

5. அனுக்³க³ஹிதஸுத்தவண்ணனா

25. பஞ்சமே ஸம்மாதி³ட்டீ²தி விபஸ்ஸனாஸம்மாதி³ட்டீ²திஆதி³னா அங்கு³த்தரபா⁴ணகானம் மதேன அயம் அத்த²வண்ணனா ஆரத்³தா⁴, மஜ்ஜி²மபா⁴ணகா பனேத்த² அஞ்ஞதா² அத்த²ம் வத³ந்தி. வுத்தஞ்ஹேதம் மஜ்ஜி²மட்ட²கதா²யம் (ம. நி. அட்ட². 1.452) –

‘‘அனுக்³க³ஹிதா’’தி லத்³தூ⁴பகாரா. ஸம்மாதி³ட்டீ²தி அரஹத்தமக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி². ப²லக்க²ணே நிப்³ப³த்தா சேதோவிமுத்தி ப²லம் அஸ்ஸாதி சேதோவிமுத்திப²லா. ததே³வ சேதோவிமுத்திஸங்கா²தம் ப²லம் ஆனிஸம்ஸோ அஸ்ஸாதி சேதோவிமுத்திப²லானிஸம்ஸா. து³தியபதே³பி ஏஸேவ நயோ. ஏத்த² சதுத்த²ப²லபஞ்ஞா பஞ்ஞாவிமுத்தி நாம, அவஸேஸா த⁴ம்மா சேதோவிமுத்தீதி வேதி³தப்³பா³. ‘‘ஸீலானுக்³க³ஹிதா’’திஆதீ³ஸு ஸீலந்தி சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலம். ஸுதந்தி ஸப்பாயத⁴ம்மஸ்ஸவனம். ஸாகச்சா²தி கம்மட்டா²னே க²லனபக்க²லனச்சே²த³னகதா². ஸமதோ²தி விபஸ்ஸனாபாதி³கா அட்ட² ஸமாபத்தியோ. விபஸ்ஸனாதி ஸத்தவிதா⁴ அனுபஸ்ஸனா. சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலஞ்ஹி பூரேந்தஸ்ஸ, ஸப்பாயத⁴ம்மஸ்ஸவனம் ஸுணந்தஸ்ஸ, கம்மட்டா²னே க²லனபக்க²லனம் சி²ந்த³ந்தஸ்ஸ விபஸ்ஸனாபாதி³காஸு அட்ட²ஸு ஸமாபத்தீஸு கம்மம் கரோந்தஸ்ஸ, ஸத்தவித⁴ம் அனுபஸ்ஸனம் பா⁴வேந்தஸ்ஸ அரஹத்தமக்³கோ³ உப்பஜ்ஜித்வா ப²லம் தே³தி.

‘‘யதா² ஹி மது⁴ரம் அம்ப³பக்கம் பரிபு⁴ஞ்ஜிதுகாமோ அம்ப³போதகஸ்ஸ ஸமந்தா உத³ககோட்ட²கம் தி²ரம் கத்வா ப³ந்த⁴தி, க⁴டம் க³ஹேத்வா காலேன காலம் உத³கம் ஆஸிஞ்சதி, உத³கஸ்ஸ அனிக்க²மனத்த²ம் மரியாத³ம் தி²ரம் கரோதி. யா ஹோதி ஸமீபே வல்லி வா ஸுக்க²த³ண்ட³கோ வா கிபில்லிகபுடோ வா மக்கடகஜாலம் வா, தம் அபனேதி, க²ணித்திம் க³ஹேத்வா காலேன காலம் மூலானி பரிக²ணதி, ஏவமஸ்ஸ அப்பமத்தஸ்ஸ இமானி பஞ்ச காரணானி கரோதோ ஸோ அம்போ³ வட்³டி⁴த்வா ப²லம் தே³தி, ஏவம் ஸம்பத³மித³ம் வேதி³தப்³ப³ம். ருக்க²ஸ்ஸ ஸமந்ததோ கோட்ட²கப³ந்த⁴னம் விய ஹி ஸீலம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், காலேன காலம் உத³கஸிஞ்சனம் விய த⁴ம்மஸ்ஸவனம், மரியாதா³ய தி²ரபா⁴வகரணம் விய ஸமதோ², ஸமீபே வல்லிஆதீ³னம் ஹரணம் விய கம்மட்டா²னே க²லனபக்க²லனச்சே²த³னம், காலேன காலம் க²ணித்திம் க³ஹேத்வா மூலக²ணனம் விய ஸத்தன்னம் அனுபஸ்ஸனானம் பா⁴வனா, தேஹி பஞ்சஹி காரணேஹி அனுக்³க³ஹிதஸ்ஸ அம்ப³ருக்க²ஸ்ஸ மது⁴ரப²லதா³னகாலோ விய இமஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ இமேஹி பஞ்சஹி த⁴ம்மேஹி அனுக்³க³ஹிதாய ஸம்மாதி³ட்டி²யா அரஹத்தப²லதா³னம் வேதி³தப்³ப³’’ந்தி.

ஏத்த² ச லத்³தூ⁴பகாராதி யதா²ரஹம் நிஸ்ஸயாதி³வஸேன லத்³த⁴பச்சயா. விபஸ்ஸனாஸம்மாதி³ட்டி²யா அனுக்³க³ஹிதபா⁴வேன க³ஹிதத்தா மக்³க³ஸம்மாதி³ட்டீ²ஸு ச அரஹத்தமக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி². அனந்தரஸ்ஸ ஹி விதி⁴ படிஸேதோ⁴ வா, அக்³க³ப²லஸமாதி⁴ம்ஹி தப்பரிக்கா²ரத⁴ம்மேஸுயேவ ச கேவலோ சேதோபரியாயோ நிருள்ஹோதி ஸம்மாதி³ட்டீ²தி அரஹத்தமக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி². ப²லக்க²ணேதி அனந்தரம் காலந்தரே சாதி து³விதே⁴பி ப²லக்க²ணே. படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴வஸேன ஸப்³ப³ஸம்கிலேஸேஹி சேதோவிமுச்சதி ஏதாயாதி சேதோவிமுத்தி, அக்³க³ப²லபஞ்ஞம் ட²பேத்வா அவஸேஸா ப²லத⁴ம்மா. தேனாஹ ‘‘சேதோவிமுத்தி ப²லம் அஸ்ஸாதி, சேதோவிமுத்திஸங்கா²தம் ப²லம் ஆனிஸம்ஸோ’’தி. ஸப்³ப³கிலேஸேஹி சேதஸோ விமுச்சனஸங்கா²தம் படிப்பஸ்ஸம்ப⁴னஸஞ்ஞிதம் பஹானம் ப²லம் ஆனிஸம்ஸோ சாதி யோஜனா. இத⁴ சேதோவிமுத்திஸத்³தே³ன பஹானமத்தம் க³ஹிதம், புப்³பே³ பஹாயகத⁴ம்மா. அஞ்ஞதா² ப²லத⁴ம்மா ஏவ ஆனிஸம்ஸோதி க³ய்ஹமானே புனவசனம் நிரத்த²கம் ஸியா. பஞ்ஞாவிமுத்திப²லானிஸம்ஸாதி ஏத்தா²பி ஏவமேவ அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஸம்மாவாசாகம்மந்தாஜீவா ஸீலஸபா⁴வத்தா விஸேஸதோ ஸமாதி⁴ஸ்ஸ உபகாரா, ததா² ஸம்மாஸங்கப்போ ஜா²னஸபா⁴வத்தா. ததா² ஹி ஸோ ‘‘அப்பனா’’தி நித்³தி³ட்டோ². ஸம்மாஸதிஸம்மாவாயாமா பன ஸமாதி⁴பக்கி²யா ஏவாதி ஆஹ ‘‘அவஸேஸா த⁴ம்மா சேதோவிமுத்தீதி வேதி³தப்³பா³’’தி.

சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலந்தி அரியமக்³கா³தி⁴க³மஸ்ஸ பத³ட்டா²னபூ⁴தம் சதுபாரிஸுத்³தி⁴ஸீலம். ஸுதாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. அத்தனோ சித்தப்பவத்திஆரோசனவஸேன ஸஹ கத²னம் ஸம்கதா², ஸம்கதா²வ ஸாகச்சா². இத⁴ பன கம்மட்டா²னப்படிப³த்³தா⁴தி ஆஹ ‘‘கம்மட்டா²னே…பே… கதா²’’தி. தஸ்ஸ கம்மட்டா²னஸ்ஸ ஏகவாரம் விதி⁴யா அப்படிபஜ்ஜனம் க²லனம், அனேகவாரம் பக்க²லனம், தது³ப⁴யஸ்ஸ விச்சே²த³னீ அபனயனீ கதா² க²லனபக்க²லனச்சே²த³னகதா². பூரேந்தஸ்ஸாதி விவட்டஸன்னிஸ்ஸிதம் கத்வா பாலேந்தஸ்ஸ ப்³ரூஹேந்தஸ்ஸ ச. ஸுணந்தஸ்ஸாதி ‘‘யதா²உக்³க³ஹிதகம்மட்டா²னம் பா²திம் க³மிஸ்ஸதீ’’தி ஏவம் ஸுணந்தஸ்ஸ. தேனேவ ஹி ‘‘ஸப்பாயத⁴ம்மஸ்ஸவன’’ந்தி வுத்தம். கம்மம் கரோந்தஸ்ஸாதி பா⁴வனானுயோக³கம்மம் கரோந்தஸ்ஸ. பஞ்சஸுபி டா²னேஸு அந்த-ஸத்³தோ³ ஹேதுஅத்த²ஜோதனோ த³ட்ட²ப்³போ³. ஏவஞ்ஹி ‘‘யதா² ஹீ’’திஆதி³னா வுச்சமானா அம்பூ³பமா யுஜ்ஜேய்ய.

உத³ககோட்ட²கந்தி ஜலாவாடம். தி²ரம் கத்வா ப³ந்த⁴தீதி அஸிதி²லம் த³ள்ஹம் நாதிமஹந்தம் நாதிகு²த்³த³கம் கத்வா யோஜேதி. தி²ரம் கரோதீதி உத³கஸிஞ்சனகாலே ததோ ததோ பவத்தித்வா உத³கஸ்ஸ அனிக்க²மனத்த²ம் ஜலாவாடபாளிம் தி²ரதரம் கரோதி. ஸுக்க²த³ண்ட³கோதி தஸ்ஸேவ அம்ப³க³ச்ச²ஸ்ஸ ஸுக்க²கோ ஸாகா²ஸீஸகோ. கிபில்லிகபுடோதி தம்ப³கிபில்லிகபுடோ. க²ணித்திந்தி குதா³லம். கோட்ட²கப³ந்த⁴னம் விய ஸீலம் ஸம்மாதி³ட்டி²யா வட்³ட⁴னூபாயஸ்ஸ மூலபா⁴வதோ. உத³கஸிஞ்சனம் விய த⁴ம்மஸ்ஸவனம் பா⁴வனாய பரிப்³ரூஹனதோ. மரியாதா³ய தி²ரபா⁴வகரணம் விய ஸமதோ² யதா²வுத்தாய பா⁴வனாதி⁴ட்டா²னாய ஸீலமரியாதா³ய த³ள்ஹீபா⁴வாபாத³னதோ. ஸமாஹிதஸ்ஸ ஹி ஸீலம் தி²ரதரம் ஹோதி. ஸமீபே வல்லிஆதீ³னம் ஹரணம் விய கம்மட்டா²னே க²லனபக்க²லனச்சே²த³னம் இச்சி²தப்³ப³பா⁴வனாய விப³ந்த⁴னாபனயனதோ. மூலக²ணனம் விய ஸத்தன்னம் அனுபஸ்ஸனானம் பா⁴வனா தஸ்ஸா விப³ந்த⁴ஸ்ஸ மூலபூ⁴தானம் தண்ஹாமானதி³ட்டீ²னம் பலிக²ணனதோ. ஏத்த² ச யஸ்மா ஸுபரிஸுத்³த⁴ஸீலஸ்ஸ கம்மட்டா²னம் அனுயுஞ்ஜந்தஸ்ஸ ஸப்பாயத⁴ம்மஸ்ஸவனம் இச்சி²தப்³ப³ம், ததோ யதா²ஸுதே அத்தே² ஸாகச்சா²ஸமாபஜ்ஜனம், ததோ கம்மட்டா²னவிஸோத⁴னேன ஸமத²னிப்³ப³த்தி, ததோ ஸமாஹிதஸ்ஸ ஆரத்³த⁴விபஸ்ஸகஸ்ஸ விபஸ்ஸனாபாரிபூரி, பரிபுண்ணா விபஸ்ஸனா மக்³க³ஸம்மாதி³ட்டி²ம் ப்³ரூஹேதீதி ஏவமேதேஸம் அங்கா³னம் பரம்பராய ஸம்முகா² அனுக்³க³ண்ஹனதோ அயமானுபுப்³பீ³ கதி²தாதி வேதி³தப்³ப³ம்.

அனுக்³க³ஹிதஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

6. விமுத்தாயதனஸுத்தவண்ணனா

26. ச²ட்டே² விமுத்தியா வட்டது³க்க²தோ விமுச்சனஸ்ஸ ஆயதனானி காரணானி விமுத்தாயதனானீதி ஆஹ – ‘‘விமுச்சனகாரணானீ’’தி. பாளிஅத்த²ம் ஜானந்தஸ்ஸாதி ‘‘இத⁴ ஸீலம் ஆக³தம், இத⁴ ஸமாதி⁴, இத⁴ பஞ்ஞா’’திஆதி³னா தம்தம்பாளிஅத்த²ம் யாதா²வதோ ஜானந்தஸ்ஸ. பாளிம் ஜானந்தஸ்ஸாதி தத³த்த²போ³தி⁴னிம் பாளிம் யாதா²வதோ உபதா⁴ரேந்தஸ்ஸ. தருணபீதீதி ஸஞ்ஜாதமத்தா முது³கா பீதி ஜாயதி. கத²ம் ஜாயதி? யதா²தே³ஸிதம் த⁴ம்மம் உபதா⁴ரேந்தஸ்ஸ தத³னுச்ச²விகமேவ அத்தனோ காயவாசாமனோஸமாசாரம் பரிக்³க³ண்ஹந்தஸ்ஸ ஸோமனஸ்ஸம் பத்தஸ்ஸ பமோத³லக்க²ணம் பாமோஜ்ஜம் ஜாயதி. துட்டா²காரபூ⁴தா ப³லவபீதீதி புரிமுப்பன்னாய பீதியா வஸேன லத்³தா⁴ஸேவனத்தா அதிவிய துட்டா²காரபூ⁴தா காயசித்தத³ரத²ஸ்ஸ பஸ்ஸம்ப⁴னஸமத்த²தாய பஸ்ஸத்³தி⁴யா பச்சயோ ப⁴விதும் ஸமத்தா² ப³லப்பத்தா பீதி ஜாயதி. யஸ்மா நாமகாயே பஸ்ஸத்³தே⁴ ரூபகாயோபி பஸ்ஸத்³தோ⁴ ஏவ ஹோதி, தஸ்மா ‘‘நாமகாயோ பஸ்ஸம்ப⁴தி’’ச்சேவ வுத்தம்.

ஸுக²ம் படிலப⁴தீதி வக்க²மானஸ்ஸ சித்தஸமாதா⁴னஸ்ஸ பச்சயோ ப⁴விதும் ஸமத்த²ம் சேதஸிகம் நிராமிஸஸுக²ம் படிலப⁴தி விந்த³தி. ஸமாதி⁴யதீதி ஏத்த² பன ந யோ கோசி ஸமாதி⁴ அதி⁴ப்பேதோ, அத² கோ² அனுத்தரஸமாதீ⁴தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அரஹத்த…பே… ஸமாதி⁴யதீ’’தி ஆஹ. ‘‘அயம் ஹீ’’திஆதி³ தஸ்ஸம் தே³ஸனாயம் தாதி³ஸஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ யதா²வுத்தஸமாதி⁴படிலாப⁴ஸ்ஸ காரணபா⁴வவிபா⁴வனம், யம் ததா² விமுத்தாயதனபா⁴வோ. ஓஸக்கிதுந்தி த³ஸ்ஸிதும். ஸமாதி⁴யேவ ஸமாதி⁴னிமித்தந்தி கம்மட்டா²னபாளியா ஆருள்ஹோ ஸமாதி⁴ ஏவ பரதோ உப்பஜ்ஜனகபா⁴வனாஸமாதி⁴ஸ்ஸ காரணபா⁴வதோ ஸமாதி⁴னிமித்தம். தேனாஹ ‘‘ஆசரியஸ்ஸ ஸந்திகே’’திஆதி³.

விமுத்தாயதனஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

7. ஸமாதி⁴ஸுத்தவண்ணனா

27. ஸத்தமே ஸப்³ப³ஸோ கிலேஸது³க்க²த³ரத²பரிளாஹானம் விக³தத்தா ஸாதிஸயமேத்த² ஸுக²ந்தி வுத்தம் ‘‘அப்பிதப்பிதக்க²ணே ஸுக²த்தா பச்சுப்பன்னஸுகோ²’’தி. புரிமஸ்ஸ புரிமஸ்ஸ வஸேன பச்சி²மம் பச்சி²மம் லத்³தா⁴ஸேவனதாய ஸந்தபணீததரபா⁴வப்பத்தம் ஹோதீதி ஆஹ ‘‘புரிமோ…பே… ஸுக²விபாகோ’’தி. கிலேஸப்படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴யாதி கிலேஸானம் படிப்பஸ்ஸம்ப⁴னேன லத்³த⁴த்தா. ‘‘கிலேஸப்படிப்பஸ்ஸத்³தி⁴பா⁴வந்தி கிலேஸானம் படிப்பஸ்ஸம்ப⁴னபா⁴வம். லத்³த⁴த்தா பத்தத்தா தப்³பா⁴வம் உபக³தத்தா. லோகியஸமாதி⁴ஸ்ஸ பச்சனீகானி நீவரணபட²மஜ்ஜா²னனிகந்திஆதீ³னி நிக்³க³ஹேதப்³பா³னி, அஞ்ஞே கிலேஸா வாரேதப்³பா³. இமஸ்ஸ பன அரஹத்தஸமாதி⁴ஸ்ஸ படிப்பஸ்ஸத்³த⁴ஸப்³ப³கிலேஸத்தா ந நிக்³க³ஹேதப்³ப³ம் வாரேதப்³ப³ஞ்ச அத்தீ²தி மக்³கா³னந்தரம் ஸமாபத்திக்க²ணே ச அப்பயோகே³ன அதி⁴க³தத்தா அப்பிதத்தா ச அபரிஹானிவஸேன வா அப்பிதத்தா ந ஸஸங்கா²ரனிக்³க³ய்ஹவாரிதக³தோ. ஸதிவேபுல்லப்பத்தத்தாதி ஏதேன அப்பவத்தமானாயபி ஸதியா ஸதிப³ஹுலதாய ஸதோ ஏவ நாமாதி த³ஸ்ஸேதி. யதா²பரிச்சி²ன்னகாலவஸேனாதி ஏதேன பரிச்சி²ன்னஸ்ஸதியா ஸதோதி த³ஸ்ஸேதி. ஸேஸேஸூதி ஞாணேஸு.

ஸமாதி⁴ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

8-9. பஞ்சங்கி³கஸுத்தாதி³வண்ணனா

28-29. அட்ட²மே கரோ வுச்சதி புப்ப²ஸம்ப⁴வம் ‘‘க³ப்³பா⁴ஸயே கிரீயதீ’’தி கத்வா. கரதோ ஜாதோ காயோ கரஜகாயோ, தது³பனிஸ்ஸயோ சதுஸந்ததிரூபஸமுதா³யோ. காமம் நாமகாயோபி விவேகஜேன பீதிஸுகே²ன ததா²லத்³தூ⁴பகாரோ, ‘‘அபி⁴ஸந்தே³தீ’’திஆதி³வசனதோ பன ரூபகாயோ இத⁴ அதி⁴ப்பேதோதி ஆஹ ‘‘இமம் கரஜகாய’’ந்தி. அபி⁴ஸந்தே³தீதி அபி⁴ஸந்த³னம் கரோதி. தம் பன அபி⁴ஸந்த³னம் ஜா²னமயேன பீதிஸுகே²ன கரஜகாயஸ்ஸ திந்தபா⁴வாபாத³னம் ஸப்³ப³த்த²கமேவ லூக²பா⁴வாபனயனந்தி ஆஹ ‘‘தேமேதீ’’திஆதி³. தயித³ம் அபி⁴ஸந்த³னம் அத்த²தோ யதா²வுத்தபீதிஸுக²ஸமுட்டா²னேஹி பணீதரூபேஹி காயஸ்ஸ பரிப்ப²ரணம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். பரிஸந்தே³தீதிஆதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஸப்³ப³ம் ஏதஸ்ஸ அத்தீ²தி ஸப்³பா³வா, தஸ்ஸ ஸப்³பா³வதோ. அவயவாவயவிஸம்ப³ந்தே⁴ அவயவினி ஸாமிவசனந்தி அவயவவிஸயோ ஸப்³ப³-ஸத்³தோ³, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ஸப்³ப³கோட்டா²ஸவதோ’’தி. அபு²டம் நாம ந ஹோதி யத்த² யத்த² கம்மஜரூபம், தத்த² தத்த² சித்தஜரூபஸ்ஸ அபி⁴ப்³யாபனதோ. தேனாஹ ‘‘உபாதி³ன்னகஸந்ததீ’’திஆதி³.

சே²கோதி குஸலோ. தம் பனஸ்ஸ கோஸல்லம் நஹானீயசுண்ணானம் கரணே பிண்டி³கரணே ச ஸமத்த²தாவஸேன வேதி³தப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘படிப³லோ’’திஆதி³. கம்ஸ-ஸத்³தோ³ ‘‘மஹதியா கம்ஸபாதியா’’திஆதீ³ஸு (ம. நி. 1.61) ஸுவண்ணே ஆக³தோ.‘‘கம்ஸோ உபஹதோ யதா²’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 134) கித்திமலோஹே. கத்த²சி பண்ணத்திமத்தே ‘‘உபகம்ஸோ நாம ராஜாஸி, மஹாகம்ஸஸ்ஸ அத்ரஜோ’’திஆதி³ (ஜா. அட்ட². 4.10.164 க⁴டபண்டி³தஜாதகவண்ணனா). இத⁴ பன யத்த² கத்த²சி லோஹேதி ஆஹ ‘‘யேன கேனசி லோஹேன கதபா⁴ஜனே’’தி. ஸ்னேஹானுக³தாதி உத³கஸினேஹேன அனுப்பவிஸனவஸேன க³தா உபக³தா. ஸ்னேஹபரேதாதி உத³கஸினேஹேன பரிதோ க³தா ஸமந்ததோ பு²டா. ததோ ஏவ ஸந்தரபா³ஹிரா பு²டா ஸ்னேஹேன. ஏதேன ஸப்³ப³ஸோ உத³கேன தேமிதபா⁴வமாஹ. ந ச பக்³க⁴ரிணீதி ஏதேன திந்தஸ்ஸபி தஸ்ஸ க⁴னத²த்³த⁴பா⁴வம் வத³தி. தேனாஹ ‘‘ந பி³ந்து³பி³ந்தூ³’’திஆதி³.

தாஹி தாஹி உத³கஸிராஹி உப்³பி⁴ஜ்ஜதீதி உப்³பி⁴த³ம், உப்³பி⁴த³ம் உத³கம் ஏதஸ்ஸாதி உப்³பி⁴தோ³த³கோ. உப்³பி⁴ன்னஉத³கோதி நதீ³தீரே க²தகூபகோ விய உப்³பி⁴ஜ்ஜனகஉத³கோ. உக்³க³ச்ச²னஉத³கோதி தா⁴ராவஸேன உட்ட²ஹனஉத³கோ. கஸ்மா பனேத்த² உப்³பி⁴தோ³த³கோவ ரஹதோ³ க³ஹிதோ, ந இதரோதி ஆஹ ‘‘ஹேட்டா² உக்³க³ச்ச²னஉத³கஞ்ஹீ’’திஆதி³. தா⁴ரானிபாதபு³ப்³பு³ளகேஹீதி தா⁴ரானிபாதேஹி ச உத³கபு³ப்³பு³ளேஹி ச. ‘‘பே²ணபடலேஹி சா’’தி வத்தப்³ப³ம், ஸன்னிஸின்னமேவ அபரிக்கோ²ப⁴தாய நிச்சலமேவ, ஸுப்பஸன்னமேவாதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸேஸந்தி ‘‘அபி⁴ஸந்தே³தீ’’திஆதி³கம்.

உப்பலானீதி உப்பலக³ச்சா²னி. ஸேதரத்தனீலேஸூதி உப்பலேஸு, ஸேதுப்பலரத்துப்பலனீலுப்பலேஸூதி அத்தோ². யம் கிஞ்சி உப்பலம் உப்பலமேவ ஸாமஞ்ஞக்³க³ஹணதோ. ஸதபத்தந்தி ஏத்த² ஸத-ஸத்³தோ³ ப³ஹுபரியாயோ ‘‘ஸதக்³கீ⁴’’திஆதீ³ஸு விய. தேன அனேகஸதபத்தஸ்ஸபி ஸங்க³ஹோ ஸித்³தோ⁴ ஹோதி. லோகே பன ரத்தம் பது³மம், ஸேதம் புண்ட³ரீகந்தி வுச்சதி. யாவ அக்³கா³ யாவ ச மூலா உத³கேன அபி⁴ஸந்த³னாதி³ஸம்ப⁴வத³ஸ்ஸனத்த²ம் உத³கானுக்³க³தக்³க³ஹணம். இத⁴ உப்பலாதீ³னி விய கரஜகாயோ, உத³கம் விய ததியஜ்ஜா²னஸுக²ம்.

யஸ்மா பரிஸுத்³தே⁴ன சேதஸாதி சதுத்த²ஜ்ஜா²னசித்தமாஹ, தஞ்ச ராகா³தி³உபக்கிலேஸமலாபக³மதோ நிருபக்கிலேஸம் நிம்மலம், தஸ்மா ஆஹ ‘‘நிருபக்கிலேஸட்டே²ன பரிஸுத்³த⁴’’ந்தி. யஸ்மா பன பாரிஸுத்³தி⁴யா ஏவ பச்சயவிஸேஸேன பவத்திவிஸேஸோ பரியோதா³ததா ஸுத⁴ந்தஸுவண்ணஸ்ஸ நிக⁴ம்ஸனேன பப⁴ஸ்ஸரதா விய, தஸ்மா ஆஹ ‘‘பப⁴ஸ்ஸரட்டே²ன பரியோதா³தம் வேதி³தப்³ப³’’ந்தி. இத³ந்தி ஓதா³தவசனம். உதுப²ரணத்த²ந்தி உதுனோ ப²ரணத³ஸ்ஸனத்த²ம். உதுப²ரணம் ந ஹோதி ஸேஸந்தி அதி⁴ப்பாயோ. தேனாஹ ‘‘தங்க²ண …பே… ப³லவம் ஹோதீ’’தி. வத்த²ம் விய கரஜகாயோதி யோகி³னோ கரஜகாயோ வத்த²ம் விய த³ட்ட²ப்³போ³ உதுப²ரணஸதி³ஸேன சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸுகே²ன ப²ரிதப்³ப³த்தா. புரிஸஸ்ஸ ஸரீரம் விய சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் த³ட்ட²ப்³ப³ம் உதுப²ரணட்டா²னியஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ நிஸ்ஸயபா⁴வதோ. தேனாஹ ‘‘தஸ்மா’’திஆதி³. தத்த² ச ‘‘பரிஸுத்³தே⁴ன சேதஸா’’தி சேதோக³ஹணேன ஜா²னஸுக²ம் வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேனாஹ ‘‘உதுப²ரணம் விய சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸுக²’’ந்தி. நனு ச சதுத்த²ஜ்ஜா²னே ஸுக²மேவ நத்தீ²தி? ஸச்சம் நத்தி², ஸாதலக்க²ணஸந்தஸபா⁴வத்தா பனேத்த² உபேக்கா² ‘‘ஸுக²’’ந்தி அதி⁴ப்பேதா. தேன வுத்தம் ஸம்மோஹவினோத³னியம் (விப⁴. அட்ட². 232) ‘‘உபேக்கா² பன ஸந்தத்தா, ஸுக²மிச்சேவ பா⁴ஸிதா’’தி.

தஸ்ஸ தஸ்ஸ ஸமாதி⁴ஸ்ஸ ஸரூபத³ஸ்ஸனஸ்ஸ பச்சயத்தா பச்சவேக்க²ணஞாணம் பச்சவேக்க²ணனிமித்தம். ஸமப⁴ரிதோதி ஸமபுண்ணோ.

மண்ட³பூ⁴மீதி பபாவண்ணபூ⁴மி. யத்த² ஸலிலஸிஞ்சனேன வினாவ ஸஸ்ஸானி டி²தானி ஸம்பஜ்ஜந்தி. யுகே³ யோஜேதப்³பா³னி யோக்³கா³னி, தேஸம் ஆசரியோ யோக்³கா³சரியோ. தேஸம் ஸிக்கா²பனதோ ஹத்தி²ஆத³யோபி ‘‘யோக்³கா³’’தி வுச்சந்தீதி ஆஹ பாளியம் ‘‘அஸ்ஸத³ம்மஸாரதீ²’’தி. யேன யேனாதி சதூஸு மக்³கே³ஸு யேன யேன மக்³கே³ன. யம் யம் க³திந்தி ஜவஸமஜவாதி³பே⁴தா³ஸு க³தீஸு யம் யம் க³திம். நவமே நத்தி² வத்தப்³ப³ம்.

பஞ்சங்கி³கஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

10. நாகி³தஸுத்தவண்ணனா

30. த³ஸமே உச்சாஸத்³த³மஹாஸத்³தா³தி உத்³த⁴ம் உக்³க³தத்தா உச்சோ பத்த²டோ மஹந்தோ வினிப்³பி⁴ஜ்ஜித்வா க³ஹேதும் அஸக்குணேய்யோ ஸத்³தோ³ ஏதேஸந்தி உச்சாஸத்³த³மஹாஸத்³தா³. வசீகோ⁴ஸோபி ஹி ப³ஹூஹி ஏகஜ்ஜ²ம் பவத்திதோ அத்த²தோ ஸத்³த³தோ ச து³ரவபோ³தோ⁴ கேவலம் மஹானிக்³கோ⁴ஸோ ஏவ ஹுத்வா ஸோதபத²மாக³ச்ச²தி. மச்ச²விலோபேதி மச்சா²னம் விலும்பித்வா விய க³ஹணே, மச்சா²னம் வா விலும்பனே. கேவட்டானஞ்ஹி மச்ச²பச்சி²ட²பிதட்டா²னே மஹாஜனோ ஸன்னிபதித்வா ‘‘இத⁴ அஞ்ஞம் ஏகம் மச்ச²ம் தே³ஹி, ஏகம் மச்ச²பா²லம் தே³ஹீ’’தி, ‘‘ஏதஸ்ஸ தே மஹா தி³ன்னோ, மய்ஹம் கு²த்³த³கோ’’தி ஏவம் உச்சாஸத்³த³ம் மஹாஸத்³த³ம் கரோந்தி. மச்ச²க்³க³ஹணத்த²ம் ஜாலே பக்கி²த்தேபி தஸ்மிம் டா²னே கேவட்டா சேவ அஞ்ஞே ச ‘‘பவிட்டோ² க³ஹிதோ’’தி மஹாஸத்³த³ம் கரோந்தி. தம் ஸந்தா⁴யேதம் வுத்தம். அஸுசிஸுக²ந்தி காயாஸுசிஸன்னிஸ்ஸிதத்தா கிலேஸாஸுசிஸன்னிஸ்ஸிதத்தா ச அஸுசிஸன்னிஸ்ஸிதஸுக²ம். நேக்க²ம்மஸுக²ஸ்ஸாதி காமதோ நிக்க²மந்தஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ. பவிவேகஸுக²ஸ்ஸாதி க³ணஸங்க³ணிகதோ கிலேஸஸங்க³ணிகதோ ச விக³தஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ. உபஸமஸுக²ஸ்ஸாதி ராகா³தி³வூபஸமாவஹஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ. ஸம்போ³த⁴ஸுக²ந்தி மக்³க³ஸங்கா²தஸ்ஸ ஸம்போ³த⁴ஸ்ஸ நிட்ட²ப்பத்தத்தா²ய ஸுக²ம். ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

நாகி³தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

பஞ்சங்கி³கவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

4. ஸுமனவக்³கோ³

1. ஸுமனஸுத்தவண்ணனா

31. சதுத்த²ஸ்ஸ பட²மே ஸதக்ககூதி ஸதஸிக²ரோ, அனேககூடோதி அத்தோ². இத³ம் தஸ்ஸ மஹாமேக⁴பா⁴வத³ஸ்ஸனம். ஸோ ஹி மஹாவஸ்ஸம் வஸ்ஸதி. தேனேவாஹ – ‘‘இதோ சிதோ ச உட்டி²தேன வலாஹககூடஸதேன ஸமன்னாக³தோதி அத்தோ²’’தி. த³ஸ்ஸனஸம்பன்னோதி ஏத்த² த³ஸ்ஸனம் நாம ஸோதாபத்திமக்³கோ³. ஸோ ஹி பட²மம் நிப்³பா³னத³ஸ்ஸனதோ ‘‘த³ஸ்ஸன’’ந்தி வுச்சதி. யதி³பி தம் கோ³த்ரபு⁴ பட²மதரம் பஸ்ஸதி, தி³ஸ்வா பன கத்தப்³ப³கிச்சஸ்ஸ கிலேஸப்பஹானஸ்ஸ அகரணதோ ந தம் ‘‘த³ஸ்ஸன’’ந்தி வுச்சதி. ஆவஜ்ஜனட்டா²னியஞ்ஹி தம் ஞாணம். மக்³க³ஸ்ஸ நிப்³பா³னாரம்மணதாஸாமஞ்ஞேன சேதம் வுத்தம், ந நிப்³பா³னப்படிவிஜ்ஜ²னேன, தஸ்மா த⁴ம்மசக்கு²ம் புனப்புனம் நிப்³ப³த்தனேன பா⁴வனம் அப்பத்தம் த³ஸ்ஸனம், த⁴ம்மசக்கு²ஞ்ச பரிஞ்ஞாதி³கிச்சகரணேன சதுஸச்சத⁴ம்மத³ஸ்ஸனம் தத³பி⁴ஸமயோதி நத்தே²த்த² கோ³த்ரபு⁴ஸ்ஸ த³ஸ்ஸனபா⁴வாபத்தி. ஸேஸமேத்த² ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

ஸுமனஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

2. சுந்தீ³ஸுத்தவண்ணனா

32. து³தியே ‘‘அரியகந்தேஹி ஸீலேஹி ஸமன்னாக³தோ’’திஆதீ³ஸு (அ. நி. 5.179) அரியகந்தானீதி பஞ்சஸீலானி ஆக³தானி. அரியகந்தானி ஹி பஞ்சஸீலானி அரியானம் கந்தானி பியானி, ப⁴வந்தரக³தாபி அரியா தானி ந விஜஹந்தி. இத⁴ பன ‘‘யாவதா, சுந்த³, ஸீலானி அரியகந்தானி ஸீலானி, தேஸம் அக்³க³மக்கா²யதி…பே… அக்³கே³ தே பரிபூரகாரினோ’’தி வுத்தத்தா மக்³க³ப²லானி ஸீலானி அதி⁴ப்பேதானீதி ஆஹ ‘‘அரியகந்தானி ஸீலானீதி மக்³க³ப²லஸம்பயுத்தானி ஸீலானீ’’தி.

சுந்தீ³ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

3. உக்³க³ஹஸுத்தவண்ணனா

33. ததியே ஸப்³ப³பட²மம் உட்டா²னஸீலாதி ரத்தியா விபா⁴யனவேலாய ஸாமிகே பரிஜனே ஸேய்யாய அவுட்டி²தே ஸப்³ப³பட²மம் உட்டா²னஸீலா. ஸாமிகம் தி³ஸ்வா நிஸின்னாஸனதோ அக்³கி³த³ட்³டா⁴ விய பட²மமேவ வுட்ட²ஹந்தீதி வா புப்³பு³ட்டா²யினியோ. கிம்காரந்தி கிம்கரணீயம், கிம்கரணபா⁴வேன புச்சி²த்வா காதப்³ப³வேய்யாவச்சந்தி அத்தோ². தம் படிஸ்ஸுணந்தா விசரந்தீதி கிம்காரப்படிஸ்ஸாவினியோ. மனாபம்யேவ கிரியம் கரோந்தி ஸீலேனாதி மனாபசாரினியோ. பியமேவ வத³ந்தி ஸீலேனாதி பியவாதி³னியோ.

தத்ருபாயாயாதி தத்ர கம்மே ஸாதே⁴தப்³ப³உபாயபூ⁴தாய வீமம்ஸாய. தேனாஹ ‘‘தஸ்மிம் உண்ணாகப்பாஸஸம்விதா⁴னே’’திஆதி³. அலம் காதுந்தி காதும் ஸமத்தா². அலம் ஸம்விதா⁴துந்தி விசாரேதும் ஸமத்தா². தேனாஹ ‘‘அலம் காதும் அலம் ஸம்விதா⁴துந்தி அத்தனா காதும்பி பரேஹி காராபேதும்பீ’’திஆதி³. ஸேஸமேத்த² ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

உக்³க³ஹஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4-5. ஸீஹஸேனாபதிஸுத்தாதி³வண்ணனா

34-35. சதுத்தே² ஸந்தி³ட்டி²கந்தி அஸம்பராயிகதாய ஸாமம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஸயம் அனுப⁴விதப்³ப³ம் அத்தபச்சக்க²ம் தி³ட்ட²த⁴ம்மிகந்தி அத்தோ². ந ஸத்³தா⁴மத்தகேனேவ திட்ட²தீதி ‘‘தா³னம் நாம ஸாது⁴ ஸுந்த³ரம், பு³த்³தா⁴தீ³ஹி பண்டி³தேஹி பஸத்த²’’ந்தி ஏவம் ஸத்³தா⁴மத்தகேனேவ ந திட்ட²தி. யம் தா³னம் தே³தீதி யம் தே³ய்யத⁴ம்மம் பரஸ்ஸ தே³தி. தஸ்ஸ பதி ஹுத்வாதி தப்³பி³ஸயம் லோப⁴ம் ஸுட்டு² அபி⁴ப⁴வந்தோ தஸ்ஸ அதி⁴பதி ஹுத்வா தே³தி. தேன அனதி⁴ப⁴வனீயத்தா ந தா³ஸோ ந ஸஹாயோதி. தத்த² தது³ப⁴யம் அன்வயதோ ப்³யதிரேகதோ ச த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யோ ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். தா³ஸோ ஹுத்வா தே³தி தண்ஹாதா³ஸப்³யஸ்ஸ உபக³தத்தா. ஸஹாயோ ஹுத்வா தே³தி தஸ்ஸ பியபா⁴வாவிஸ்ஸஜ்ஜனதோ. ஸாமீ ஹுத்வா தே³தி தத்த² தண்ஹாதா³ஸப்³யதோ அத்தானம் மோசேத்வா அபி⁴பு⁴ய்ய பவத்தனதோ. அத² வா யோ தா³னஸீலதாய தா³யகோ புக்³க³லோ, ஸோ தா³னே பவத்திபே⁴தே³ன தா³னதா³ஸோ, தா³னஸஹாயோ, தா³னபதீதி திப்பகாரோ ஹோதி. தத³ஸ்ஸ திப்பகாரதம் விப⁴ஜித்வா த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யோ ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். தா³தப்³ப³ட்டே²ன தா³னம், அன்னபானாதி³.

தத்த² யம் அத்தனா பரிபு⁴ஞ்ஜதி, தண்ஹாதி⁴பன்னதாய தஸ்ஸ வஸேன வத்தனதோ தா³ஸோ விய ஹோதி. யம் பரேஸம் தீ³யதி, தத்தா²பி அன்னபானஸாமஞ்ஞேன இத³ம் வுத்தம் ‘‘தா³னஸங்கா²தஸ்ஸ தே³ய்யத⁴ம்மஸ்ஸ தா³ஸோ ஹுத்வா’’தி. ஸஹாயோ ஹுத்வா தே³தி அத்தனா பரிபு⁴ஞ்ஜிதப்³ப³ஸ்ஸ பரேஸம் தா³தப்³ப³ஸ்ஸ ச ஸமஸமம் ட²பனதோ. பதி ஹுத்வா தே³தி ஸயம் தே³ய்யத⁴ம்மஸ்ஸ வஸே அவத்தித்வா தஸ்ஸ அத்தனோ வஸே வத்தாபனதோ. அபரோ நயோ – யோ அத்தனா பணீதம் பரிபு⁴ஞ்ஜித்வா பரேஸம் நிஹீனம் தே³தி, ஸோ தா³னதா³ஸோ நாம தன்னிமித்தனிஹீனபா⁴வாபத்திதோ. யோ யாதி³ஸம் அத்தனா பரிபு⁴ஞ்ஜதி, தாதி³ஸமேவ பரேஸம் தே³தி, ஸோ தா³னஸஹாயோ நாம தன்னிமித்தஹீனாதி⁴கபா⁴வவிவஜ்ஜனேன ஸதி³ஸபா⁴வாபத்திதோ. யோ அத்தனா நிஹீனம் பரிபு⁴ஞ்ஜித்வா பரேஸம் பணீதம் தே³தி, ஸோ தா³னபதி நாம தன்னிமித்தஸேட்ட²பா⁴வாபத்திதோ.

நித்தேஜபூ⁴தோ தேஜஹானிப்பத்தியா. ஸஹ ப்³யதி க³ச்ச²தீதி ஸஹப்³யோ, ஸஹபவத்தனகோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ ஸஹப்³யதா, ஸஹபவத்தீதி ஆஹ ‘‘ஸஹபா⁴வம் ஏகீபா⁴வம் க³தா’’தி. அஸிதஸ்ஸாதி வா அப³ந்த⁴ஸ்ஸ, தண்ஹாப³ந்த⁴னேன அப³ந்த⁴ஸ்ஸாதி அத்தோ². பஞ்சமம் உத்தானமேவ.

ஸீஹஸேனாபதிஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

6-7. காலதா³னஸுத்தாதி³வண்ணனா

36-37. ச²ட்டே² ஆராமதோதி ப²லாராமதோ. பட²முப்பன்னானீதி ஸப்³ப³பட²மம் ஸுஜாதானி. பா⁴ஸிதஞ்ஞூதி பி⁴க்கூ² க⁴ரத்³வாரே டி²தா கிஞ்சாபி துண்ஹீ ஹோந்தி, அத்த²தோ பன ‘‘பி⁴க்க²ம் தே³தா²’’தி வத³ந்தி நாம அரியாய யாசனாய. வுத்தஞ்ஹேதம் ‘‘உத்³தி⁴ஸ்ஸ அரியா திட்ட²ந்தி, ஏஸா அரியானம் யாசனா’’தி. தத்ர யே ‘‘மயம் பசாம, இமே ந பசந்தி, பசமானே பத்வா அலப⁴ந்தா குஹிம் லபி⁴ஸ்ஸந்தீ’’தி தே³ய்யத⁴ம்மம் ஸம்விப⁴ஜந்தி, தே பா⁴ஸிதஞ்ஞூ நாம ஞத்வா கத்தப்³ப³ஸ்ஸ கரணதோ. யுத்தப்பத்தகாலேதி தா³தும் யுத்தப்பத்தகாலே. அப்படிவானசித்தோதி அனிவத்தனசித்தோ. ஸத்தமம் உத்தானமேவ.

காலதா³னஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

8. ஸத்³த⁴ஸுத்தவண்ணனா

38. அட்ட²மே அனுகம்பந்தீதி ‘‘ஸப்³பே³ ஸத்தா ஸுகீ² ஹோந்து அவேரா அப்³யாபஜ்ஜா’’தி ஏவம் ஹிதப²ரணேன அனுக்³க³ண்ஹந்தி. அபிச உபட்டா²கானம் கே³ஹம் அஞ்ஞே ஸீலவந்தே ஸப்³ரஹ்மசாரினோ க³ஹேத்வா பவிஸந்தாபி அனுக்³க³ண்ஹந்தி நாம. நீசவுத்திந்தி பணிபாதஸீலம். கோத⁴மானத²த்³த⁴தாய ரஹிதந்தி கோத⁴மானவஸேன உப்பன்னோ யோ த²த்³த⁴பா⁴வோ சித்தஸ்ஸ உத்³து⁴மாதலக்க²ணோ, தேன விரஹிதந்தி அத்தோ². ஸோரச்சேனாதி ‘‘தத்த² கதமம் ஸோரச்சம்? யோ காயிகோ அவீதிக்கமோ, வாசஸிகோ அவீதிக்கமோ, காயிகவாசஸிகோ அவீதிக்கமோ, இத³ம் வுச்சதி ஸோரச்சம். ஸப்³போ³பி ஸீலஸம்வரோ ஸோரச்ச’’ந்தி ஏவமாக³தேன ஸீலஸம்வரஸங்கா²தேன ஸோரதபா⁴வேன. ஸகி²லந்தி ‘‘தத்த² கதமம் ஸாக²ல்யம்? யா ஸா வாசா த²த்³த⁴கா கக்கஸா ப²ருஸா கடுகா அபி⁴ஸஜ்ஜனீ கோத⁴ஸாமந்தா அஸமாதி⁴ஸம்வத்தனிகா, ததா²ரூபிம் வாசம் பஹாய யா ஸா வாசா நேலா கண்ணஸுகா² பேமனீயா ஹத³யங்க³மா போரீ ப³ஹுஜனகந்தா ப³ஹுஜனமனாபா, ததா²ரூபிம் வாசம் பா⁴ஸிதா ஹோதி. யா தத்த² ஸண்ஹவாசதா ஸகி²லவாசதா அப²ருஸவாசதா, இத³ம் வுச்சதி ஸாக²ல்ய’’ந்தி (த⁴. ஸ. 1350) ஏவம் வுத்தேன ஸம்மோத³கமுது³பா⁴வேன ஸமன்னாக³தம். தேனாஹ ‘‘ஸகி²லந்தி ஸம்மோத³க’’ந்தி.

ஸத்³த⁴ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

9-10. புத்தஸுத்தாதி³வண்ணனா

39-40. நவமே ப⁴தோதி போஸிதோ. தம் பன ப⁴ரணம் ஜாதகாலதோ பட்டா²ய ஸுக²பச்சயூபஹரணேன து³க்க²பச்சயாபஹரணேன ச பவத்திதந்தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அம்ஹேஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். ஹத்த²பாத³வட்³ட⁴னாதீ³ஹீதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன முகே²ன ஸிங்கா⁴னிகாபனயனனஹாபனமண்ட³னாதி³ஞ்ச ஸங்க³ண்ஹாதி. மாதாபிதூனம் ஸந்தகம் கே²த்தாதி³ம் அவினாஸேத்வா ரக்கி²தம் தேஸம் பரம்பராய டி²தியா காரணம் ஹோதீதி ஆஹ ‘‘அம்ஹாகம் ஸந்தகம்…பே… குலவம்ஸோ சிரம் ட²ஸ்ஸதீ’’தி. ஸலாகப⁴த்தாதீ³னி அனுபச்சி²ந்தி³த்வாதி ஸலாகப⁴த்தாதீ³னி அவிச்சி²ந்தி³த்வா. யஸ்மா தா³யஜ்ஜப்படிலாப⁴ஸ்ஸ யோக்³யபா⁴வேன வத்தமானோயேவ தா³யஸ்ஸ படிபஜ்ஜிஸ்ஸதி, ந இதரோதி ஆஹ ‘‘குலவம்ஸானுரூபாய படிபத்தியா’’திஆதி³. அத்தனா தா³யஜ்ஜாரஹம் கரோந்தோதி அத்தானம் தா³யஜ்ஜாரஹம் கரோந்தோ. மாதாபிதரோ ஹி அத்தனோ ஓவாதே³ அவத்தமானே மிச்சா²படிபன்னே தா³ரகே வினிச்ச²யம் க³ந்த்வா அபுத்தே கரோந்தி, தே தா³யஜ்ஜாரஹா ந ஹோந்தி. ஓவாதே³ வத்தமானே பன குலஸந்தகஸ்ஸ ஸாமிகே கரோந்தி. ததியதி³வஸதோ பட்டா²யாதி மததி³வஸதோ ததியதி³வஸதோ பட்டா²ய. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ. த³ஸமம் உத்தானமேவ.

புத்தஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

ஸுமனவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

5. முண்ட³ராஜவக்³கோ³

1-2. ஆதி³யஸுத்தாதி³வண்ணனா

41-42. பஞ்சமஸ்ஸ பட²மே உட்டா²னவீரியாதி⁴க³தேஹீதி வா உட்டா²னேன ச வீரியேன ச அதி⁴க³தேஹி. தத்த² உட்டா²னந்தி காயிகம் வீரியம். வீரியந்தி சேதஸிகந்தி வத³ந்தி. உட்டா²னந்தி வா போ⁴கு³ப்பாத³னே யுத்தப்பயுத்ததா. வீரியம் தஜ்ஜோ உஸ்ஸாஹோ. பீணிதந்தி தா⁴தம் ஸுதித்தம். ததா²பூ⁴தோ பன யஸ்மா தூ²லஸரீரோ ஹோதி, தஸ்மா ‘‘தூ²லம் கரோதீ’’தி வுத்தம். து³தியம் உத்தானமேவ.

ஆதி³யஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

3. இட்ட²ஸுத்தவண்ணனா

43. ததியே அப்பமாத³ம் பஸம்ஸந்தீதி ‘‘ஏதானி ஆயுஆதீ³னி பத்த²யந்தேன அப்பமாதோ³ காதப்³போ³’’தி அப்பமாத³மேவ பஸம்ஸந்தி பண்டி³தா. யஸ்மா வா புஞ்ஞகிரியாஸு பண்டி³தா அப்பமாத³ம் பஸம்ஸந்தி, தஸ்மா ஆயுஆதீ³னி பத்த²யந்தேன அப்பமாதோ³வ காதப்³போ³தி அத்தோ². புரிமஸ்மிம் அத்த²விகப்பே ‘‘புஞ்ஞகிரியாஸூ’’தி பத³ஸ்ஸ ‘‘அப்பமத்தோ’’தி இமினா ஸம்ப³ந்தோ⁴. யஸ்மா பண்டி³தா அப்பமாத³ம் பஸம்ஸந்தி, யஸ்மா ச புஞ்ஞகிரியாஸு அப்பமத்தோ உபோ⁴ அத்தே² அதி⁴க³தோ ஹோதி, தஸ்மா ஆயுஆதீ³னி பத்த²யந்தேன அப்பமாதோ³வ காதப்³போ³. து³தியஸ்மிம் அத்த²விகப்பே பண்டி³தா அப்பமாத³ம் பஸம்ஸந்தி. கத்தா²தி? புஞ்ஞகிரியாஸு. கஸ்மாதி சே? யஸ்மா அப்பமத்தோ உபோ⁴ அத்தே² அதி⁴க்³க³ண்ஹாதி பண்டி³தோ, தஸ்மாதி அத்தோ². அத்த²ப்படிலாபே⁴னாதி தி³ட்ட²த⁴ம்மிகாதி³ஹிதப்படிலாபே⁴ன.

இட்ட²ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

4. மனாபதா³யீஸுத்தவண்ணனா

44. சதுத்தே² ஜா²னமனேன நிப்³ப³த்தம் மனோமயந்தி ஆஹ ‘‘ஸுத்³தா⁴வாஸேஸு ஏகம் ஜா²னமனேன நிப்³ப³த்தம் தே³வகாய’’ந்தி. ஸதிபி ஹி ஸப்³ப³ஸத்தானம் அபி⁴ஸங்கா²ரமனஸா நிப்³ப³த்தபா⁴வே பா³ஹிரபச்சயேஹி வினா மனஸாவ நிப்³ப³த்தத்தா ‘‘மனோமயா’’தி வுச்சந்தி ரூபாவசரஸத்தா. யதி³ ஏவம் காமப⁴வே ஓபபாதிகஸத்தானம்பி மனோமயபா⁴வோ ஆபஜ்ஜதீதி சே? ந, தத்த² பா³ஹிரபச்சயேஹி நிப்³ப³த்தேதப்³ப³தாஸங்காய ஏவ அபா⁴வதோ ‘‘மனஸாவ நிப்³ப³த்தா’’தி அவதா⁴ரணாஸம்ப⁴வதோ. நிருள்ஹோ வாயம் லோகே மனோமயவோஹாரோ ரூபாவசரஸத்தேஸு. ததா² ஹி ‘‘அன்னமயோ, பாணமயோ, மனோமயோ, ஆனந்த³மயோ, விஞ்ஞாணமயோ’’தி பஞ்சதா⁴ அத்தானம் வேத³வாதி³னோபி வத³ந்தி. உச்சே²த³வாதி³னோபி வத³ந்தி ‘‘தி³ப்³போ³ ரூபீ மனோமயோ’’தி (தீ³. நி. 1.87). தீஸு வா குலஸம்பத்தீஸூதி ப்³ராஹ்மணக²த்தியவேஸ்ஸஸங்கா²தேஸு ஸம்பன்னகுலேஸு. ச²ஸு வா காமஸக்³கே³ஸூதி ச²ஸு காமாவசரதே³வேஸு.

மனாபதா³யீஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

5-6. புஞ்ஞாபி⁴ஸந்த³ஸுத்தாதி³வண்ணனா

45-46. பஞ்சமே அஸங்கே²ய்யோதி ஆள்ஹகக³ணனாய அஸங்கே²ய்யோ. யோஜனவஸேன பனஸ்ஸ ஸங்கா² அத்தி² ஹேட்டா² மஹாபத²வியா உபரி ஆகாஸேன பரிஸமந்ததோ சக்கவாளபப்³ப³தேன மஜ்ஜே² தத்த² தத்த² டி²தகேஹி தீ³பபப்³ப³தபரியந்தேஹி பரிச்சி²ன்னத்தா ஜானந்தேன யோஜனதோ ஸங்கா²தும் ஸக்காதி கத்வா. மஹாஸரீரமச்ச²கும்பீ⁴லயக்க²ரக்க²ஸமஹானாக³தா³னவாதீ³னம் ஸவிஞ்ஞாணகானம் ப³லவாமுக²பாதாலாதீ³னம் அவிஞ்ஞாணகானம் பே⁴ரவாரம்மணானம் வஸேன ப³ஹுபே⁴ரவம். புதூ²தி ப³ஹூ. ஸவந்தீதி ஸந்த³மானா. உபயந்தீதி உபக³ச்ச²ந்தி. ச²ட்ட²ம் உத்தானமேவ.

புஞ்ஞாபி⁴ஸந்த³ஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

7-8. த⁴னஸுத்தாதி³வண்ணனா

47-48. ஸத்தமே ஸத்³தா⁴தி மக்³கே³னாக³தா ஸத்³தா⁴. ஸீலஞ்ச யஸ்ஸ கல்யாணந்தி கல்யாணஸீலம் நாம அரியஸாவகஸ்ஸ அரியகந்தம் ஸீலம் வுச்சதி. தத்த² கிஞ்சாபி அரியஸாவகஸ்ஸ ஏகஸீலம்பி அகந்தம் நாம நத்தி², இமஸ்மிம் பனத்தே² ப⁴வந்தரேபி அப்பஹீனம் பஞ்சஸீலம் அதி⁴ப்பேதம். அட்ட²மம் உத்தானமேவ.

த⁴னஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

9. கோஸலஸுத்தவண்ணனா

49. நவமே பதிதக்க²ந்தோ⁴தி ஸம்முகா² கிஞ்சி ஓலோகேதும் அஸமத்த²தாய அதோ⁴முகோ². நிப்படிபா⁴னோதி ஸஹத⁴ம்மிகம் கிஞ்சி வத்தும் அவிஸஹனதோ நிப்படிபா⁴னோ படிபா⁴னரஹிதோ.

கோஸலஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

10. நாரத³ஸுத்தவண்ணனா

50. த³ஸமே அஜ்ஜோ²முச்சி²தோதி அதி⁴மத்தாய தண்ஹாமுச்சா²ய முச்சி²தோ, முச்ச²ம் மோஹம் பமாத³ம் ஆபன்னோ. தேனாஹ ‘‘கி³லித்வா…பே… அதிரேகமுச்சா²ய தண்ஹாய ஸமன்னாக³தோ’’தி. மஹச்சாதி மஹதியா. லிங்க³விபல்லாஸேன சேதம் வுத்தம். தேனாஹ ‘‘மஹதா ராஜானுபா⁴வேனா’’தி.

நாரத³ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

முண்ட³ராஜவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.

பட²மபண்ணாஸகம் நிட்டி²தம்.

2. து³தியபண்ணாஸகம்

(6) 1. நீவரணவக்³கோ³

1-2. ஆவரணஸுத்தாதி³வண்ணனா

51-52. து³தியஸ்ஸ பட²மே ஆவரந்தீதி ஆவரணா, நீவாரயந்தீதி நீவரணா. ஏத்த² ச ஆவரந்தீதி குஸலத⁴ம்முப்பத்திம் ஆதி³தோ பரிவாரேந்தி. நீவாரயந்தீதி நிரவஸேஸதோ வாரயந்தீதி அத்தோ², தஸ்மா ஆவரணவஸேனாதி ஆதி³தோ குஸலுப்பத்திவாரணவஸேன. நீவரணவஸேனாதி நிரவஸேஸதோ வாரணவஸேனாதி ஏவமேத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. யஸ்மா பஞ்ச நீவரணா உப்பஜ்ஜமானா அனுப்பன்னாய லோகியலோகுத்தராய பஞ்ஞாய உப்பஜ்ஜிதும் ந தே³ந்தி, உப்பன்னாபி அட்ட² ஸமாபத்தியோ பஞ்ச வா அபி⁴ஞ்ஞா உபச்சி²ந்தி³த்வா பாதேந்தி, தஸ்மா ‘‘பஞ்ஞாய து³ப்³ப³லீகரணா’’தி வுச்சந்தி. உபச்சி²ந்த³னம் பாதனஞ்சேத்த² தாஸம் பஞ்ஞானம் அனுப்பன்னானம் உப்பஜ்ஜிதும் அப்பதா³னமேவ. இதி மஹக்³க³தானுத்தரபஞ்ஞானம் ஏகச்சாய ச பரித்தபஞ்ஞாய அனுப்பத்திஹேதுபூ⁴தா நீவரணத⁴ம்மா இதராஸம் ஸமத்த²தம் விஹனந்தியேவாதி பஞ்ஞாய து³ப்³ப³லீகரணா வுத்தா. பா⁴வனாமனஸிகாரேன வினா பகதியா மனுஸ்ஸேஹி நிப்³ப³த்தேதப்³போ³ த⁴ம்மோதி மனுஸ்ஸத⁴ம்மோ, மனுஸ்ஸத்தபா⁴வாவஹோ வா த⁴ம்மோ மனுஸ்ஸத⁴ம்மோ, அனுளாரம் பரித்தகுஸலம். யம் அஸதிபி பு³த்³து⁴ப்பாதே³ வத்ததி, யஞ்ச ஸந்தா⁴யாஹ ‘‘ஹீனேன ப்³ரஹ்மசரியேன, க²த்தியே உபபஜ்ஜதீ’’தி (ஜா. 1.8.75). அலம் அரியாய அரியபா⁴வாயாதி அலமரியோ, அரியபா⁴வாய ஸமத்தோ²தி வுத்தம் ஹோதி. ஞாணத³ஸ்ஸனமேவ ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸோ, அலமரியோ ச ஸோ ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸோ சாதி அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸோ.

ஞாணத³ஸ்ஸனந்தி ச தி³ப்³ப³சக்கு²பி விபஸ்ஸனாபி மக்³கோ³பி ப²லம்பி பச்சவேக்க²ணஞாணம்பி ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம்பி வுச்சதி. ‘‘அப்பமத்தோ ஸமானோ ஞாணத³ஸ்ஸனம் ஆராதே⁴தீ’’தி (ம. நி. 1.311) ஹி ஏத்த² தி³ப்³ப³சக்கு² ஞாணத³ஸ்ஸனம் நாம. ‘‘ஞாணத³ஸ்ஸனாய சித்தம் அபி⁴னீஹரதி அபி⁴னின்னாமேதீ’’தி (தீ³. நி. 1.234) ஏத்த² விபஸ்ஸனாஞாணம். ‘‘அப⁴ப்³பா³ தே ஞாணாய த³ஸ்ஸனாய அனுத்தராய ஸம்போ³தா⁴யா’’தி (அ. நி. 4.196) ஏத்த² மக்³கோ³. ‘‘அயமஞ்ஞோ உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸோ அதி⁴க³தோ பா²ஸுவிஹாரோ’’தி (ம. நி. 1.328) ஏத்த² ப²லம். ‘‘ஞாணஞ்ச பன மே த³ஸ்ஸனம் உத³பாதி³, அகுப்பா மே விமுத்தி, அயமந்திமா ஜாதி, நத்தி² தா³னி புனப்³ப⁴வோ’’தி (ஸம். நி. 5.1081; மஹாவ. 16; படி. ம. 2.30) ஏத்த² பச்சவேக்க²ணஞாணம். ‘‘ஞாணஞ்ச பன மே த³ஸ்ஸனம் உத³பாதி³ ‘ஸத்தாஹகாலகதோ ஆளாரோ காலாமோ’’’தி (ம. நி. 1.284; 2.340) ஏத்த² ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம். இத⁴ பன லோகுத்தரத⁴ம்மோ அதி⁴ப்பேதோ. ஏத்த² ச ரூபாயதனம் ஜானாதி சக்கு²விஞ்ஞாணம் விய பஸ்ஸதி சாதி ஞாணத³ஸ்ஸனம், தி³ப்³ப³சக்கு². ஸம்மஸனூபசாரே ச த⁴ம்மலக்க²ணத்தயஞ்ச ததா² ஜானாதி பஸ்ஸதி சாதி ஞாணத³ஸ்ஸனம், விபஸ்ஸனா. நிப்³பா³னம் சத்தாரி வா ஸச்சானி அஸம்மோஹப்படிவேத⁴தோ ஜானாதி பஸ்ஸதி சாதி ஞாணத³ஸ்ஸனம், மக்³கோ³. ப²லம் பன நிப்³பா³னவஸேனேவ யோஜேதப்³ப³ம். பச்சவேக்க²ணா மக்³கா³தி⁴க³தஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ ஸப்³ப³ஸோ ஜோதனட்டே²ன ஞாணத³ஸ்ஸனம். ஸப்³ப³ஞ்ஞுதா அனாவரணதாய ஸமந்தசக்கு²தாய ச ஞாணத³ஸ்ஸனம். ப்³யாதி³ண்ணகாலோதி பரியாதி³ன்னகாலோ. து³தியம் உத்தானமேவ.

ஆவரணஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

3-4. பதா⁴னியங்க³ஸுத்தாதி³வண்ணனா

53-54. ததியே பத³ஹதீதி பத³ஹனோ, பா⁴வனமனுயுத்தோ யோகீ³, தஸ்ஸ பா⁴வோ பா⁴வனானுயோகோ³ பத³ஹனபா⁴வோ. பதா⁴னமஸ்ஸ அத்தீ²தி பதா⁴னிகோ, க-காரஸ்ஸ ய-காரம் கத்வா ‘‘பதா⁴னியோ’’தி வுத்தம். ‘‘அபி⁴னீஹாரதோ பட்டா²ய ஆக³தத்தா’’தி வுத்தத்தா பச்சேகபோ³தி⁴ஸத்தஸாவகபோ³தி⁴ஸத்தானம்பி பணிதா⁴னதோ பபு⁴தி ஆக³தஸத்³தா⁴ ஆக³மனஸத்³தா³ ஏவ, உக்கட்ட²னித்³தே³ஸேன பன ‘‘ஸப்³ப³ஞ்ஞுபோ³தி⁴ஸத்தான’’ந்தி வுத்தம். அதி⁴க³மதோ ஸமுதா³க³தத்தா அக்³க³மக்³க³ப²லஸம்பயுத்தா சாபி அதி⁴க³மஸத்³தா⁴ நாம, யா ஸோதாபன்னஸ்ஸ அங்க³பா⁴வேன வுத்தா. அசலபா⁴வேனாதி படிபக்கே²ன அனதி⁴ப⁴வனீயத்தா நிச்சலபா⁴வேன. ஓகப்பனந்தி ஓக்கந்தி³த்வா அதி⁴முச்சனம், பஸாது³ப்பத்தியா பஸாத³னீயவத்து²ஸ்மிம் பஸீத³னமேவ. ஸுப்படிவித்³த⁴ந்தி ஸுட்டு² படிவித்³த⁴ம். யதா² தேன படிவித்³தே⁴ன ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம் ஹத்த²க³தம் அஹோஸி, ததா² படிவித்³த⁴ம். யஸ்ஸ பு³த்³த⁴ஸுபு³த்³த⁴தாய ஸத்³தா⁴ அசலா அஸம்பவேதி⁴, தஸ்ஸ த⁴ம்மஸுத⁴ம்மதாய ஸங்க⁴ஸுப்படிபன்னதாய தேன படிவேதே⁴ன ஸத்³தா⁴ ந ததா²தி அட்டா²னமேதம் அனவகாஸோ. தேனாஹ ப⁴க³வா – ‘‘யோ, பி⁴க்க²வே, பு³த்³தே⁴ பஸன்னோ த⁴ம்மே பஸன்னோ ஸங்கே⁴ பஸன்னோ’’திஆதி³. பதா⁴னவீரியம் இஜ்ஜ²தி ‘‘அத்³தா⁴ இமாய படிபதா³ய ஜராமரணதோ முச்சிஸ்ஸாமீ’’தி ஸக்கச்சம் பத³ஹனதோ.

அப்ப-ஸத்³தோ³ அபா⁴வத்தோ² ‘‘அப்பஸத்³த³ஸ்ஸ…பே… கோ² பனா’’திஆதீ³ஸு வியாதி ஆஹ ‘‘அரோகோ³’’தி. ஸமவேபாகினியாதி யதா²பு⁴த்தமாஹாரம் ஸமாகாரேனேவ பசனஸீலாய. த³ள்ஹம் கத்வா பசந்தீ ஹி க³ஹணீ கோ⁴ரபா⁴வேன பித்தவிகாராதி³வஸேன ரோக³ம் ஜனேதி, ஸிதி²லம் கத்வா பசந்தீ மந்த³பா⁴வேன வாதவிகாராதி³வஸேன தேனாஹ ‘‘நாதிஸீதாய நாச்சுண்ஹாயா’’தி. க³ஹணிதேஜஸ்ஸ மந்த³படுதாவஸேன ஸத்தானம் யதா²க்கமம் ஸீதுண்ஹஸஹதாதி ஆஹ ‘‘அதிஸீதலக்³க³ஹணிகோ’’திஆதி³. யாதா²வதோ அச்சயதே³ஸனா அத்தனோ ஆவிகரணம் நாமாதி ஆஹ ‘‘யதா²பூ⁴தம் அத்தனோ அகு³ணம் பகாஸேதா’’தி. உத³யத்த²கா³மினியாதி ஸங்கா²ரானம் உத³யஞ்ச வயஞ்ச படிவிஜ்ஜ²ந்தியாதி அயமேத்த² அத்தோ²தி ஆஹ ‘‘உத³யஞ்சா’’திஆதி³. பரிஸுத்³தா⁴யாதி நிருபக்கிலேஸாய. நிப்³பி³ஜ்ஜி²தும் ஸமத்தா²யாதி தத³ங்க³வஸேன ஸவிஸேஸம் பஜஹிதும் ஸமத்தா²ய. தஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ க²யகா³மினியாதி யம் து³க்க²ம் இமஸ்மிம் ஞாணே அனதி⁴க³தே பவத்திரஹம், அதி⁴க³தே ந பவத்தி, தம் ஸந்தா⁴ய வத³தி. ததா²ஹேஸ யோகா³வசரோ ‘‘சூளஸோதாபன்னோ’’தி வுச்சதி. சதுத்த²ம் உத்தானமேவ.

பதா⁴னியங்க³ஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.

5. மாதாபுத்தஸுத்தவண்ணனா

55. பஞ்சமே விஸ்ஸாஸோதி விஸச்சா²யஸந்தானோ பா⁴வோ. ஓதாரோதி தத்த² சித்தஸ்ஸ அனுப்பவேஸோ. க³ஹேத்வாதி அத்தனோ ஏவ ஓகாஸம் க³ஹேத்வா. கே²பேத்வாதி குஸலவாரம் கே²பேத்வா.

க⁴ட்டேய்யாதி அக்கமனாதி³வஸேன பா³தே⁴ய்ய. தீஹி பரிஞ்ஞாஹீதி ஞாததீரணப்பஹானஸங்கா²தாஹி தீஹி பரிஞ்ஞாஹி. நத்தி² ஏதேஸம் குதோசி ப⁴யந்தி அகுதோப⁴யா, நிப்³ப⁴யாதி அத்தோ². சதுன்னம் ஓகா⁴னம், ஸம்ஸாரமஹோக⁴ஸ்ஸேவ வா பாரம் பரியந்தம் க³தா. தேனாஹ ‘‘பாரம் வுச்சதி நிப்³பா³ன’’ந்திஆதி³.

மாதாபுத்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

6. உபஜ்ஜா²யஸுத்தவண்ணனா

56. ச²ட்டே² மது⁴ரகபா⁴வோ நாம ஸரீரஸ்ஸ த²ம்பி⁴தத்தம், தம் பன க³ருபா⁴வபுப்³ப³கந்தி ஆஹ ‘‘ஸஞ்ஜாதக³ருபா⁴வோ’’தி. ந பக்கா²யந்தீதி நப்பகாஸேந்தி, நானாகாரணதோ ந உபட்ட²ஹந்தி. தேனாஹ ‘‘சதஸ்ஸோ தி³ஸா ச அனுதி³ஸா ச மய்ஹம் ந உபட்ட²ஹந்தீ’’தி. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவ.

உபஜ்ஜா²யஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.

7. அபி⁴ண்ஹபச்சவேக்கி²தப்³ப³ட்டா²னஸுத்தவண்ணனா

57. ஸத்தமே ஜராத⁴ம்மோதி த⁴ம்ம-ஸத்³தோ³ ‘‘அஸம்மோஸத⁴ம்மோ நிப்³பா³ன’’ந்திஆதீ³ஸு (ஸு. நி. 763) விய பகதிபரியாயோ, தஸ்மா ஜராபகதிகோ ஜிண்ணஸபா⁴வோதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘ஜராஸபா⁴வோ’’திஆதி³. ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. கம்முனா தா³தப்³ப³ம் ஆதி³யதீதி கம்மதா³யாதோ³, அத்தனா யதூ²பசிதகம்மப²லபா⁴கீ³தி அத்தோ². தம் பன தா³யஜ்ஜம் காரணூபசாரேன வத³ந்தோ ‘‘கம்மம் மய்ஹம் தா³யஜ்ஜம் ஸந்தகந்தி அத்தோ²’’தி ஆஹ யதா² ‘‘குஸலானம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மானம் ஸமாதா³னஹேது, ஏவமித³ம் புஞ்ஞம் வட்³ட⁴தீ’’தி (தீ³. நி. 3.80). யோனீஹி ப²லம் ஸபா⁴வதோ பி⁴ன்னம்பி அபி⁴ன்னம் விய மிஸ்ஸிதம் ஹோதி. தேனாஹ ‘‘கம்மம் மய்ஹம் யோனி காரண’’ந்தி. மமத்தவஸேன ப³ஜ்ஜ²ந்தீதி ப³ந்தூ⁴, ஞாதி ஸாலோஹிதோ ச, கம்மம் பன ஏகந்தஸம்ப³ந்த⁴வாதி ஆஹ ‘‘கம்மம் மய்ஹம் ப³ந்தூ⁴’’தி. பதிட்டா²தி அவஸ்ஸயோ. கம்மஸதி³ஸோ ஹி ஸத்தானம் அவஸ்ஸயோ நத்தி².

யோப்³ப³னம் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னமதோ³தி ‘‘மஹல்லககாலே புஞ்ஞம் கரிஸ்ஸாம, த³ஹரம்ஹ தாவா’’தி யோப்³ப³னம் அபஸ்ஸாய மானகரணம். ‘‘அஹம் நிரோகோ³ ஸட்டி² வா ஸத்ததி வா வஸ்ஸானி அதிக்கந்தானி, ந மே ஹரீதகக²ண்ட³ம்பி கா²தி³தப்³ப³ம், இமே பனஞ்ஞே ‘அஸுகம் நோ டா²னம் ருஜ்ஜதி, பே⁴ஸஜ்ஜம் கா²தா³மா’தி விசரந்தி, கோ அஞ்ஞோ மயா ஸதி³ஸோ நிரோகோ³ நாமா’’தி ஏவம் மானகரணம் ஆரோக்³யமதோ³. ஸப்³பே³ஸம்பி ஜீவிதம் நாம பப⁴ங்கு³ரம் து³க்கா²னுப³ந்த⁴ஞ்ச, தது³ப⁴யம் அனோலோகேத்வா பப³ந்த⁴ட்டி²திம் பச்சயஸுலப⁴தஞ்ச நிஸ்ஸாய ‘‘சிரம் ஜீவிம், சிரம் ஜீவாமி, சிரம் ஜீவிஸ்ஸாமி, ஸுக²ம் ஜீவிம், ஸுக²ம் ஜீவாமி, ஸுக²ம் ஜீவிஸ்ஸாமீ’’தி ஏவம் மானகரணம் ஜீவிதமதோ³.

உபதி⁴ரஹிதந்தி காமூபதி⁴ரஹிதம். சத்தாரோ ஹி உபதீ⁴ – காமூபதி⁴, க²ந்தூ⁴பதி⁴, கிலேஸூபதி⁴, அபி⁴ஸங்கா²ரூபதீ⁴தி. காமாபி ‘‘யம் பஞ்ச காமகு³ணே படிச்ச உப்பஜ்ஜதி ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம், அயம் காமானம் அஸ்ஸாதோ³’’தி (ம. நி. 1.166) ஏவம் வுத்தஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னபா⁴வதோ ‘‘உபதி⁴யதி ஏத்த² ஸுக²’’ந்தி இமினா வசனத்தே²ன ‘‘உபதீ⁴’’தி வுச்சதி, க²ந்தா⁴பி க²ந்த⁴மூலகஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னபா⁴வதோ, கிலேஸாபி அபாயது³க்க²ஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னபா⁴வதோ, அபி⁴ஸங்கா²ராபி ப⁴வது³க்க²ஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னபா⁴வதோ. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ.

அபி⁴ண்ஹபச்சவேக்கி²தப்³ப³ட்டா²னஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.