(10) 5. லோணகபல்லவக்³கோ³
1. அச்சாயிகஸுத்தவண்ணனா
93. பஞ்சமஸ்ஸ பட²மே அதிபாதிகானீதி ஸீக⁴ம் பவத்தேதப்³பா³னி. கரணீயானீதி ஏத்த² அவஸ்ஸகே அனீயஸத்³தோ³ த³ட்ட²ப்³போ³தி ஆஹ ‘‘அவஸ்ஸகிச்சானீ’’தி. நிக்க²ந்தஸேதங்குரானீதி பீ³ஜதோ நிக்க²ந்தஸேதங்குரானி. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவ.
அச்சாயிகஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
2. பவிவேகஸுத்தவண்ணனா
94. து³தியே ஸாணேஹி வாகேஹி நிப்³ப³த்திதானி ஸாணானி. மிஸ்ஸஸாணானி மஸாணானி ந ப⁴ங்கா³னி. ஏரகதிணாதீ³னீதி ஆதி³-ஸத்³தே³ன அக்கமகசிகத³லிவாகாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ. ஏரகாதீ³ஹி கதானி ஹி ச²வானி லாமகானி து³ஸ்ஸானீதி ‘‘ச²வது³ஸ்ஸானீ’’தி வத்தப்³ப³தம் லப⁴ந்தி. குண்ட³கந்தி தனுதரம் தண்டு³லப்பகரணம். பஞ்ச து³ஸ்ஸீல்யானீதி பாணாதிபாதாதீ³னி பஞ்ச. சத்தாரோ ஆஸவாதி காமாஸவாத³யோ சத்தாரோ ஆஸவா. ஸீலக்³க³ப்பத்தோதி ஸீலேன, ஸீலஸ்ஸ வா அக்³க³ப்பத்தோ.
பவிவேகஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
3. ஸரத³ஸுத்தவண்ணனா
95. ததியே வித்³தே⁴தி தூ³ரீபூ⁴தே. தூ³ரபா⁴வோ ச ஆகாஸஸ்ஸ வலாஹகவிக³மேன ஹோதீதி ஆஹ ‘‘வலாஹகவிக³மேன தூ³ரீபூ⁴தே’’தி. தேனேவ ஹி ‘‘வித்³தே⁴ விக³தவலாஹகே’’தி வுத்தம். நப⁴ம் அப்³பு⁴ஸ்ஸக்கமானோதி ஆகாஸம் அபி⁴லங்க⁴ந்தோ. இமினா தருணஸூரியபா⁴வோ த³ஸ்ஸிதோ. நாதிதூ³ரோதி³தே ஹி ஆதி³ச்சே தருணஸூரியஸமஞ்ஞா. து³வித⁴மேவஸ்ஸ ஸம்யோஜனம் நத்தீ²தி ஓரம்பா⁴கி³யஉத்³த⁴ம்பா⁴கி³யவஸேன து³வித⁴ம்பி ஸம்யோஜனம் அஸ்ஸ பட²மஜ்ஜா²னலாபி⁴னோ அரியஸாவகஸ்ஸ நத்தி². கஸ்மா பனஸ்ஸ உத்³த⁴ம்பா⁴கி³யஸம்யோஜனம்பி நத்தீ²தி வுத்தம். ஓரம்பா⁴கி³யஸம்யோஜனானமேவ ஹேத்த² பஹானம் வுத்தந்தி ஆஹ ‘‘இதரம்பீ’’திஆதி³, இதரம் உத்³த⁴ம்பா⁴கி³யஸம்யோஜனம் புன இமம் லோகம் படிஸந்தி⁴வஸேன ஆனேதும் அஸமத்த²தாய நத்தீ²தி வுத்தந்தி அத்தோ². ஜா²னலாபி⁴னோ ஹி ஸப்³பே³பி அரியா ப்³ரஹ்மலோகூபபன்னா ஹேட்டா² ந உப்பஜ்ஜந்தி, உத்³த⁴ம் உத்³த⁴ம் உப்பஜ்ஜந்தாபி வேஹப்ப²லம் அகனிட்ட²ம் ப⁴வக்³க³ஞ்ச பத்வா ந புனஞ்ஞத்த² ஜாயந்தி, தத்த² தத்தே²வ அரஹத்தம் பத்வா பரினிப்³பா³யந்தி. தேனேவாஹ ‘‘இமஸ்மிம் ஸுத்தே ஜா²னானாகா³மீ நாம கதி²தோ’’தி. ஜா²னவஸேன ஹி ஹேட்டா² ந ஆக³ச்ச²தீதி ஜா²னானாகா³மீ.
ஸரத³ஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
4. பரிஸாஸுத்தவண்ணனா
96. சதுத்தே² பச்சயபா³ஹுல்லிகாதி சீவராதி³பா³ஹுல்லாய படிபன்னா. அவீததண்ஹதாய ஹி தம் தம் பரிக்கா²ரஜாதம் ப³ஹும் லந்தி ஆதி³யந்தீதி ப³ஹுலா, தே ஏவ பா³ஹுலிகா யதா² ‘‘வேனயிகோ’’தி (ம. நி. 1.246; அ. நி. 8.11; பாரா. 8). தே பச்சயபா³ஹுல்லாய யுத்தப்பயுத்தா ஹோந்தீதி சீவராதி³பா³ஹுல்லாய படிபன்னா நாம ஹோந்தி. ஸிக்கா²ய அகா³ரவபா⁴வதோ ஸிதி²லம் அகா³ள்ஹம் க³ண்ஹந்தீதி ஸாத²லிகா. ஸிதி²லந்தி ச பா⁴வனபும்ஸகனித்³தே³ஸோ. ஸிதி²லஸத்³தே³ன ஸமானத்த²ஸ்ஸ ஸத²லஸத்³த³ஸ்ஸ வஸேன ஸாத²லிகாதி பத³ஸித்³தி⁴ வேதி³தப்³பா³. அவக³மனட்டே²னாதி அதோ⁴க³மனட்டே²ன, ஓரம்பா⁴கி³யபா⁴வேனாதி அத்தோ². நிக்கி²த்தது⁴ராதி ஓரோபிதது⁴ரா உஜ்ஜிதுஸ்ஸாஹா. உபதி⁴விவேகோ நிப்³பா³னம். து³வித⁴ம்பி வீரியந்தி காயிகம் சேதஸிகஞ்ச வீரியம்.
ப⁴ண்ட³னம் ஜாதம் ஏதேஸந்தி ப⁴ண்ட³னஜாதா. விஸேஸனஸ்ஸ பரனிபாதவஸேன சேதம் வுத்தம். அட்ட²கதா²யம் பன விஸேஸனஸ்ஸ புப்³ப³னிபாதவஸேனேவ அத்த²ம் த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ஜாதப⁴ண்ட³னா’’தி ஆஹ. கலஹோ ஜாதோ ஏதேஸந்தி கலஹஜாதாதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. கலஹஸ்ஸ புப்³ப³பா⁴கோ³தி கலஹஸ்ஸ ஹேதுபூ⁴தா படிபா⁴கா³ தம்ஸதி³ஸீ ச அனிட்ட²கிரியா. ஹத்த²பராமாஸாதி³வஸேனாதி குஜ்ஜி²த்வா அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ ஹத்தே² க³ஹேத்வா பலபனஅச்சி²ந்த³னாதி³வஸேன. ‘‘அயம் த⁴ம்மோ, நாயம் த⁴ம்மோ’’திஆதி³னா விருத்³த⁴வாத³பூ⁴தம் விவாத³ம் ஆபன்னாதி விவாத³பன்னா. தேனாஹ ‘‘விருத்³த⁴வாத³ம் ஆபன்னா’’தி. முக²ஸன்னிஸ்ஸிததாய வாசா இத⁴ ‘‘முக²’’ந்தி அதி⁴ப்பேதாதி ஆஹ ‘‘ப²ருஸா வாசா முக²ஸத்தியோ’’தி.
ஸதிபி உப⁴யேஸம் கலாபானம் பரமத்த²தோ பே⁴தே³ பசுரஜனேஹி பன து³விஞ்ஞேய்யனானத்தம் கீ²ரோத³கஸம்மோதி³தம் அச்சந்தமேதம் ஸம்ஸட்ட²ம் விய ஹுத்வா திட்ட²தீதி ஆஹ ‘‘கீ²ரோத³கம் விய பூ⁴தா’’தி. யதா² கீ²ரஞ்ச உத³கஞ்ச அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸம்ஸந்த³தி, விஸும் ந ஹோதி, ஏகத்தம் விய உபேதி, ஏவம் ஸாமக்³கி³வஸேன ஏகத்தூபக³தசித்துப்பாதா³தி அத்தோ². மேத்தசித்தம் பச்சுபட்டா²பேத்வா ஓலோகனம் சக்கூ²னி விய சக்கூ²னி நாமாதி ஆஹ ‘‘உபஸந்தேஹி மேத்தசக்கூ²ஹீ’’தி. பியபா⁴வதீ³பகானி ஹி சக்கூ²னி பியசக்கூ²னி. பமுதி³தஸ்ஸ பீதி ஜாயதீதி பமோத³பச்சயப³லவபீதிமாஹ. பஞ்சவண்ணா பீதி உப்பஜ்ஜதீதி கு²த்³தி³காதி³பே⁴தே³ன பஞ்சப்பகாரா பீதி உப்பஜ்ஜதி. பீதிமனஸ்ஸாதி தாய பீதியா பீணிதமனஸ்ஸ, பஸ்ஸத்³தி⁴ஆவஹேஹி உளாரேஹி பீதிவேகே³ஹி திந்தசித்தஸ்ஸாதி அத்தோ². விக³தத³ரதோ²தி கிலேஸபரிளாஹானம் தூ³ரீபா⁴வேன வூபஸந்தத³ரதோ².
கேன உத³கேன தா³ரிதோ பப்³ப³தப்பதே³ஸோதி கத்வா ஆஹ ‘‘கந்த³ரோ நாமா’’திஆதி³. உத³கஸ்ஸ யதா²னின்னம் பவத்தியா நதி³னிப்³ப³த்தனபா⁴வேன ‘‘நதி³குஞ்ஜோ’’திபி வுச்சதி. ஸாவட்டா நதி³யோ பத³ரா. அட்ட² மாஸேதி ஹேமந்தகி³ம்ஹஉதுவஸேன அட்ட² மாஸே. கு²த்³த³கா உத³கவாஹினியோ ஸாகா² வியாதி ஸாகா². கு²த்³த³கஸோப்³பா⁴ குஸுப்³பா⁴ ஓகாரஸ்ஸ உகாரம் கத்வா. யத்த² உபரி உன்னதப்பதே³ஸதோ உத³கம் ஆக³ந்த்வா திட்ட²தி சேவ ஸந்த³தி ச, தே குஸுப்³பா⁴ கு²த்³த³கஆவாடா. கு²த்³த³கனதி³யோதி பப்³ப³தபாதா³தி³தோ நிக்க²ந்தா கு²த்³த³கா நதி³யோ.
பரிஸாஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
5-7. பட²மஆஜானீயஸுத்தாதி³வண்ணனா
97-99. பஞ்சமே அனுச்ச²விகோதி ரஞ்ஞோ பரிபு⁴ஞ்ஜனயோக்³கோ³. ஹத்த²பாதா³தி³அங்க³ஸமதாயாதி ஹத்த²பாதா³தி³அவயவஸமதாய, ரஞ்ஞோ வா ஸேனாய அங்க³பூ⁴தத்தா ரஞ்ஞோ அங்க³ந்தி வுச்சதி. ஆனேத்வா ஹுனிதப்³ப³ந்தி ஆஹுனம், ஆஹுதீதி அத்த²தோ ஏகந்தி ஆஹ ‘‘ஆஹுதிஸங்கா²தம் பிண்ட³பாத’’ந்தி. தூ³ரதோபி ஆனேத்வா ஸீலவந்தேஸு தா³தப்³ப³ஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். பிண்ட³பாதந்தி ச நித³ஸ்ஸனமத்தம். ஆனேத்வா ஹுனிதப்³பா³னஞ்ஹி சீவராதீ³னம் சதுன்னம் பச்சயானமேதம் அதி⁴வசனம் ஆஹுனந்தி. தம் அரஹதீதி ஆஹுனேய்யோ. படிக்³க³ஹேதும் யுத்தோதி தஸ்ஸ மஹப்ப²லபா⁴வகரணதோ படிக்³க³ண்ஹிதும் அனுச்ச²விகோ.
பாஹுனகப⁴த்தஸ்ஸாதி தி³ஸவிதி³ஸதோ ஆக³தானம் பியமனாபானம் ஞாதிமித்தானம் அத்தா²ய ஸக்காரே படியத்தஸ்ஸ ஆக³ந்துகப⁴த்தஸ்ஸ. தஞ்ஹி ட²பேத்வா தே ததா²ரூபே பாஹுனகே ஸங்க⁴ஸ்ஸேவ தா³தும் யுத்தம், ஸங்கோ⁴வ தம் படிக்³க³ஹேதும் யுத்தோ. ஸங்க⁴ஸதி³ஸோ ஹி பாஹுனகோ நத்தி². ததா² ஹேஸ ஏகஸ்மிம் பு³த்³த⁴ந்தரே வீதிவத்தே தி³ஸ்ஸதி, கதா³சி அஸங்க்²யேய்யேபி கப்பே வீதிவத்தே. அப்³போ³கிண்ணஞ்ச பியமனாபதாதி³கரேஹி த⁴ம்மேஹி ஸமன்னாக³தோ. ஏவம் பாஹுனமஸ்ஸ தா³தும் யுத்தம், பாஹுனஞ்ச படிக்³க³ஹேதும் யுத்தோதி பாஹுனேய்யோ. அயஞ்ஹேத்த² அதி⁴ப்பாயோ ‘‘ஞாதிமித்தா விப்பவுட்டா² ந சிரஸ்ஸேவ ஸமாக³ச்ச²ந்தி, அனவட்டி²தா ச தேஸு பியமனாபதா, ந ஏவமரியஸங்கோ⁴, தஸ்மா ஸங்கோ⁴வ பாஹுனேய்யோ’’தி.
த³க்க²ந்தி ஏதாய ஸத்தா யதா²தி⁴ப்பேதாஹி ஸம்பத்தீஹி வட்³ட⁴ந்தீதி த³க்கி²ணா, பரலோகம் ஸத்³த³ஹித்வா தா³னம். தம் த³க்கி²ணம் அரஹதி, த³க்கி²ணாய வா ஹிதோ யஸ்மா மஹப்ப²லகரணதாய விஸோதே⁴தீதி த³க்கி²ணேய்யோ.
புஞ்ஞத்தி²கேஹி அஞ்ஜலி கரணீயோ ஏத்தா²தி அஞ்ஜலிகரணீயோ. உபோ⁴ ஹேத்த² ஸிரஸி பதிட்டா²பேத்வா ஸப்³ப³லோகேன கயிரமானம் அஞ்ஜலிகம்மம் அரஹதீதி வா அஞ்ஜலிகரணீயோ. தேனாஹ ‘‘அஞ்ஜலிபக்³க³ஹணஸ்ஸ அனுச்ச²விகோ’’தி.
யதி³பி பாளியம் ‘‘அனுத்தர’’ந்தி வுத்தம், நத்தி² இதோ உத்தரம் விஸிட்ட²ந்தி ஹி அனுத்தரம், ஸமம்பிஸ்ஸ பன நத்தீ²தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘அஸதி³ஸ’’ந்தி ஆஹ. கி²த்தம் வுத்தம் பீ³ஜம் மஹப்ப²லபா⁴வகரணேன தாயதி ரக்க²தி, கி²பந்தி வபந்தி ஏத்த² பீ³ஜானீதி வா கே²த்தம், கேதா³ராதி³, கே²த்தம் விய கே²த்தம், புஞ்ஞானம் கே²த்தம் புஞ்ஞக்கே²த்தம். யதா² ஹி ரஞ்ஞோ வா அமச்சஸ்ஸ வா ஸாலீனம் வா யவானம் வா விருஹனட்டா²னம் ‘‘ரஞ்ஞோ ஸாலிக்கே²தம் யவக்கே²த’’ந்தி வுச்சதி, ஏவம் ஸங்கோ⁴ ஸப்³ப³லோகஸ்ஸ புஞ்ஞானம் விருஹனட்டா²னம். ஸங்க⁴ம் நிஸ்ஸாய ஹி லோகஸ்ஸ நானப்பகாரஹிதஸுக²ஸம்வத்தனிகானி புஞ்ஞானி விருஹந்தி, தஸ்மா ஸங்கோ⁴ அனுத்தரம் புஞ்ஞக்கே²த்தம் லோகஸ்ஸ. ஸேஸம் ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ. ச²ட்ட²ஸத்தமானி உத்தானத்தா²னேவ.
பட²மஆஜானீயஸுத்தாதி³வண்ணனா நிட்டி²தா.
8. போத்த²கஸுத்தவண்ணனா
100. அட்ட²மே நவோதி நவவாயிமோ. தேனாஹ ‘‘கரணம் உபாதா³ய வுச்சதீ’’தி. வாகமயவத்த²ந்தி ஸாணாதி³வாகஸாடகம். து³ப்³ப³ண்ணோதி விவண்ணோ. து³க்க²ஸம்ப²ஸ்ஸோதி க²ரஸம்ப²ஸ்ஸோ. அப்பம் அக்³க⁴தீதி அப்பக்³கோ⁴. அதிப³ஹும் அக்³க⁴ந்தோ கஹாபணக்³க⁴னகோ ஹோதி. பரிபோ⁴க³மஜ்ஜி²மோதி பரிபோ⁴க³காலவஸேன மஜ்ஜி²மோ. ஸோ ஹி நவபா⁴வம் அதிக்கமித்வா ஜிண்ணபா⁴வம் அப்பத்தோ மஜ்ஜே² பரிபோ⁴க³காலேபி து³ப்³ப³ண்ணோ ச து³க்க²ஸம்ப²ஸ்ஸோ ச அப்பக்³கோ⁴யேவ ஹோதி. அதிப³ஹும் அக்³க⁴ந்தோ அட்³ட⁴ம் அக்³க⁴தி, ஜிண்ணகாலே பன அட்³ட⁴மாஸகம் வா காகணிகம் வா அக்³க⁴தி. உக்க²லிபரிபுஞ்ச²னந்தி காளுக்க²லிபரிபுஞ்ச²னம். நவோதிபி உபஸம்பதா³ய பஞ்சவஸ்ஸகாலதோ ஹேட்டா² ஜாதியா ஸட்டி²வஸ்ஸோபி நவோயேவ. து³ப்³ப³ண்ணதாயாதி ஸரீரவண்ணேனபி கு³ணவண்ணேனபி து³ப்³ப³ண்ணதாய. து³ஸ்ஸீலஸ்ஸ ஹி பரிஸமஜ்ஜே² நித்தேஜதாய ஸரீரவண்ணோபி ந ஸம்பஜ்ஜதி, கு³ணவண்ணேன வத்தப்³ப³மேவ நத்தி². அட்ட²கதா²யம் பன ஸரீரவண்ணேன து³ப்³ப³ண்ணதாபி கு³ணவண்ணஸ்ஸ அபா⁴வேன து³ப்³ப³ண்ணதாயாதி வுத்தம்.
யே கோ² பனஸ்ஸாதி யே கோ² பன தஸ்ஸ உபட்டா²கா வா ஞாதிமித்தாத³யோ வா ஏதம் புக்³க³லம் ஸேவந்தி. தேஸந்தி தேஸம் புக்³க³லானம் ச² ஸத்தா²ரே ஸேவந்தானம் மிச்சா²தி³ட்டி²கானம் விய. தே³வத³த்தே ஸேவந்தானம் கோகாலிகாதீ³னம் விய ச தம் ஸேவனம் தீ³க⁴ரத்தம் அஹிதாய து³க்கா²ய ஹோதி. மஜ்ஜி²மோதி பஞ்சவஸ்ஸகாலதோ பட்டா²ய யாவ நவவஸ்ஸகாலா மஜ்ஜி²மோ நாம. தே²ரோதி த³ஸவஸ்ஸதோ பட்டா²ய தே²ரோ நாம. ஏவமாஹம்ஸூதி ஏவம் வத³ந்தி. கிம் நு கோ² துய்ஹந்தி துய்ஹம் பா³லஸ்ஸ ப⁴ணிதேன கோ அத்தோ²தி வுத்தம் ஹோதி. ததா²ரூபந்தி ததா²ஜாதிகம் ததா²ஸபா⁴வம் உக்கே²பனீயகம்மஸ்ஸ காரணபூ⁴தம்.
தீஹி கப்பாஸஅம்ஸூஹி ஸுத்தம் கந்தித்வா கதவத்த²ந்தி தயோ கப்பாஸஅம்ஸூ க³ஹேத்வா கந்திதஸுத்தேன வாயிதம் ஸுகு²மவத்த²ம், தம் நவவாயிமம் அனக்³க⁴ம் ஹோதி, பரிபோ⁴க³மஜ்ஜி²மம் வீஸம்பி திம்ஸம்பி ஸஹஸ்ஸானி அக்³க⁴தி, ஜிண்ணகாலே, அட்ட²பி த³ஸபி ஸஹஸ்ஸானி அக்³க⁴தி.
தேஸம் தம் ஹோதீதி தேஸம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தா⁴த³யோ ஸேவந்தா விய தம் ஸேவனம் தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய ஹோதி. ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஞ்ஹி ஏகம் நிஸ்ஸாய யாவஜ்ஜகாலா முச்சனகஸத்தானம் பமாணம் நத்தி², ததா² ஸாரிபுத்தத்தே²ரமஹாமோக்³க³ல்லானத்தே²ரே அவஸேஸே ச அஸீதி மஹாஸாவகே நிஸ்ஸாய ஸக்³க³க³தஸத்தானம் பமாணம் நத்தி², யாவஜ்ஜகாலா தேஸம் தி³ட்டா²னுக³திம் படிபன்னஸத்தானம்பி பமாணம் நத்தி²யேவ. ஆதே⁴ய்யம் க³ச்ச²தீதி தஸ்ஸ மஹாதே²ரஸ்ஸ தம் அத்த²னிஸ்ஸிதம் வசனம் யதா² க³ந்த⁴கரண்ட³கே காஸிகவத்த²ம் ஆதா⁴தப்³ப³தம் ட²பேதப்³ப³தம் க³ச்ச²தி, ஏவம் உத்தமங்கே³ ஸிரஸ்மிம் ஹத³யே ச ஆதா⁴தப்³ப³தம் ட²பேதப்³ப³தம் க³ச்ச²தி.
போத்த²கஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
9. லோணகபல்லஸுத்தவண்ணனா
101. நவமே யதா² யதா² கம்மம் கரோதீதி யேன யேன பகாரேன பாணகா⁴தாதி³பாபகம்மம் கரோதி. விபாகம் படிஸம்வேதி³யதேவாதி அவதா⁴ரணேன கம்மஸித்³தி⁴யம் தப்³பி³பாகஸ்ஸ அப்பவத்தி நாம நத்தீ²தி தீ³பேதி. தேனேவாஹ ‘‘ந ஹி ஸக்கா’’திஆதி³. ஏவம் ஸந்தந்தி பு⁴ம்மத்தே² உபயோக³வசனந்தி ஆஹ ‘‘ஏவம் ஸந்தே’’தி. அபி⁴ஸங்கா²ரவிஞ்ஞாணனிரோதே⁴னாதி கம்மவிஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆயதிம் அனுப்பத்தித⁴ம்மதாபஜ்ஜனேன.
‘‘அயம்பி கோ² காயோ ஏவம்த⁴ம்மோ ஏவம்பா⁴வீ ஏவம்அனதீதோ’’திஆதி³னா காயஸ்ஸ அஸுபா⁴னிச்சாதி³ஆகாரஅனுபஸ்ஸனா காயபா⁴வனாதி ஆஹ ‘‘காயானுபஸ்ஸனாஸங்கா²தாய தாய பா⁴வனாயா’’தி. ராகா³தீ³னந்தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன தோ³ஸமோஹானம் ஸங்க³ஹோ த³ட்ட²ப்³போ³. ‘‘ராகோ³ கோ², ஆவுஸோ, பமாணகரணோ, தோ³ஸோ பமாணகரணோ, மோஹோ பமாணகரணோ, தே கீ²ணாஸவஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ பஹீனா உச்சி²ன்னமூலா தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வம்கதா ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா’’தி (ம. நி. 1.459) ஹி வுத்தம்.
யதா² ஹி பப்³ப³தபாதே³ பூதிபண்ணஸ்ஸ உத³கம் நாம ஹோதி, காளவண்ணம் ஓலோகேந்தானம் ப்³யாமஸதம் க³ம்பீ⁴ரம் விய கா²யதி, யட்டி²ம் வா ரஜ்ஜும் வா க³ஹேத்வா மினந்தஸ்ஸ பிட்டி²பாதோ³த்³த⁴ரணமத்தம்பி ந ஹோதி, ஏவமேவ ஏகச்சஸ்ஸ யாவ ராகா³த³யோ நுப்பஜ்ஜந்தி, தாவ தம் புக்³க³லம் ஸஞ்ஜானிதும் ந ஸக்கா ஹோதி, ஸோதாபன்னோ விய ஸகதா³கா³மீ விய அனாகா³மீ விய ச கா²யதி. யதா³ பனஸ்ஸ ராகா³த³யோ உப்பஜ்ஜந்தி, ததா³ ரத்தோ து³ட்டோ² மூள்ஹோதி பஞ்ஞாயதி. இதி தே ராகா³த³யோ ‘‘ஏத்தகோ அய’’ந்தி புக்³க³லஸ்ஸ பமாணம் த³ஸ்ஸேந்தாவ உப்பஜ்ஜந்தீதி பமாணகரணா நாம வுத்தா.
ஜாபேதுந்தி ஜினத⁴னம் காதும். ஸோதி ராஜா, மஹாமத்தோ வா. அஸ்ஸாதி அஞ்ஜலிம் பக்³க³ஹேத்வா யாசந்தஸ்ஸ. ஸேஸமேத்த² உத்தானமேவ.
லோணகபல்லஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
10. பம்ஸுதோ⁴வகஸுத்தவண்ணனா
102. த³ஸமே அனீஹததோ³ஸந்தி அனபனீததூ²லகாளகம். அனபனீதகஸாவந்தி அனபக³தஸுகு²மகாளகம். பஹடமத்தந்தி ஆஹடமத்தம்.
த³ஸகுஸலகம்மபத²வஸேன உப்பன்னம் சித்தம் சித்தமேவ, விபஸ்ஸனாபாத³கஅட்ட²ஸமாபத்திசித்தம் விபஸ்ஸனாசித்தஞ்ச ததோ சித்ததோ அதி⁴கம் சித்தந்தி அதி⁴சித்தந்தி ஆஹ ‘‘அதி⁴சித்தந்தி ஸமத²விபஸ்ஸனாசித்த’’ந்தி. அனுயுத்தஸ்ஸாதி அனுப்பன்னஸ்ஸ உப்பாத³னவஸேன உப்பன்னஸ்ஸ படிப்³ரூஹனவஸேன அனு அனு யுத்தஸ்ஸ, தத்த² யுத்தப்பயுத்தஸ்ஸாதி அத்தோ². ஏத்த² ச புரேப⁴த்தம் பிண்டா³ய சரித்வா பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதப்படிக்கந்தோ நிஸீத³னம் ஆதா³ய ‘‘அஸுகஸ்மிம் ருக்க²மூலே வா வனஸண்டே³ வா பப்³பா⁴ரே வா ஸமணத⁴ம்மம் கரிஸ்ஸாமீ’’தி நிக்க²மந்தோபி தத்த² க³ந்த்வா ஹத்தே²ஹி வா பாதே³ஹி வா நிஸஜ்ஜட்டா²னதோ திணபண்ணானி அபனேந்தோபி அதி⁴சித்தம் அனுயுத்தோயேவ. நிஸீதி³த்வா பன ஹத்த²பாதே³ தோ⁴வித்வா மூலகம்மட்டா²னம் க³ஹேத்வா பா⁴வனம் அனுயுஞ்ஜந்தோ பா⁴வனாய அப்பனம் அப்பத்தாயபி அதி⁴சித்தமனுயுத்தோயேவ தத³த்தே²னபி தம்ஸத்³த³வோஹாரதோ. சித்தஸம்பன்னோதி த⁴ம்மசித்தஸ்ஸ ஸமன்னாக³தத்தா ஸம்பன்னசித்தோ. பண்டி³தஜாதிகோதி பண்டி³தஸபா⁴வோ.
காமே ஆரப்³பா⁴தி வத்து²காமே ஆரப்³ப⁴. காமராக³ஸங்கா²தேன வா காமேன படிஸம்யுத்தோ விதக்கோ காமவிதக்கோ. ப்³யாபஜ்ஜதி சித்தம் ஏதேனாதி ப்³யாபாதோ³, தோ³ஸோ. விஹிம்ஸந்தி ஏதாய ஸத்தே, விஹிம்ஸனம் வா தேஸம் ஏதந்தி விஹிம்ஸா, பரேஸம் விஹேட²னாகாரேன பவத்தஸ்ஸ கருணாபடிபக்க²ஸ்ஸ பாபத⁴ம்மஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். ஞாதகே ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னோ விதக்கோதி ஞாதகே ஆரப்³ப⁴ கே³ஹஸ்ஸிதபேமவஸேன உப்பன்னோ விதக்கோ. ஜனபத³மாரப்³ப⁴ உப்பன்னோ விதக்கோதி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. அஹோ வத மம்…பே… உப்பன்னோ விதக்கோதி ‘‘அஹோ வத மம் பரே ந அவஜானேய்யும், ந ஹேட்டா² கத்வா மஞ்ஞேய்யும், பாஸாணச்ச²த்தம் விய க³ரும் கரேய்யு’’ந்தி ஏவம் உப்பன்னவிதக்கோ. த³ஸவிபஸ்ஸனுபக்கிலேஸவிதக்காதி ஓபா⁴ஸாதி³த³ஸவிபஸ்ஸனுபக்கிலேஸே ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னவிதக்கா.
அவஸிட்டா² த⁴ம்மவிதக்கா ஏதஸ்ஸாதி அவஸிட்ட²த⁴ம்மவிதக்கோ, விபஸ்ஸனாஸமாதி⁴. ந ஏகக்³க³பா⁴வப்பத்தோ ந ஏகக்³க³தம் பத்தோ. ஏகம் உதே³தீதி ஹி ஏகோதி³, படிபக்கே²ஹி அனபி⁴பூ⁴தத்தா அக்³க³ம் ஸேட்ட²ம் ஹுத்வா உதே³தீதி அத்தோ². ஸேட்டோ²பி ஹி லோகே ஏகோதி வுச்சதி, ஏகஸ்மிம் ஆரம்மணே ஸமாதா⁴னவஸேன பவத்தசித்தஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். ஏகோதி³ஸ்ஸ பா⁴வோ ஏகோதி³பா⁴வோ, ஏகக்³க³தாயேதம் அதி⁴வசனம்.
நியகஜ்ஜ²த்தந்தி அத்தஸந்தானஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். கோ³சரஜ்ஜ²த்தந்தி இத⁴ நிப்³பா³னம் அதி⁴ப்பேதம். தேனாஹ ‘‘ஏகஸ்மிம் நிப்³பா³னகோ³சரேயேவ திட்ட²தீ’’தி. ஸுட்டு² நிஸீத³தீதி ஸமாதி⁴படிபக்கே² கிலேஸே ஸன்னிஸீதே³ந்தோ ஸுட்டு² நிஸீத³தி. ஏகக்³க³ம் ஹோதீதி அப்³யக்³க³பா⁴வப்பத்தியா ஏகக்³க³ம் ஹோதி. ஸம்மா ஆதி⁴யதீதி யதா² ஆரம்மணே ஸுட்டு² அப்பிதம் ஹோதி, ஏவம் ஸம்மா ஸம்மதே³வ ஆதி⁴யதி.
அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கரணீயஸ்ஸாதி ஏத்த² ‘‘அபி⁴ஞ்ஞாய ஸச்சி²கரணீயஸ்ஸா’’தி வத்தப்³பே³ ‘‘அபி⁴ஞ்ஞா’’தி ய-காரலோபேன பன புன காலகிரியானித்³தே³ஸோ கதோதி ஆஹ ‘‘அபி⁴ஜானித்வா பச்சக்க²ம் காதப்³ப³ஸ்ஸா’’தி. அபி⁴ஞ்ஞாய இத்³தி⁴விதா⁴தி³ஞாணேன ஸச்சி²கிரியம் இத்³தி⁴வித⁴பச்சனுப⁴வனாதி³கம் அபி⁴ஞ்ஞாஸச்சி²கரணீயந்தி ஏவம் வா ஏத்த² அத்தோ² த³ட்ட²ப்³போ³. ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தம் பாபுணாதீதி ஏத்த² பன யஸ்ஸ பச்சக்க²ம் அத்தி², ஸோ ஸக்கீ², ஸக்கி²னோ ப⁴ப்³ப³தா ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தா, ஸக்கி²ப⁴வனந்தி வுத்தம் ஹோதி. ஸக்கீ² ச ஸோ ப⁴ப்³போ³ சாதி ஸக்கி²ப⁴ப்³போ³. அயஞ்ஹி இத்³தி⁴விதா⁴தீ³னம் ப⁴ப்³போ³ தத்த² ச ஸக்கீ²தி ஸக்கி²ப⁴ப்³போ³, தஸ்ஸ பா⁴வோ ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தா, தம் பாபுணாதீதி அத்தோ².
அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கஜ்ஜா²னாதி³பே⁴தே³தி ஏத்த² அபி⁴ஞ்ஞாபாதா³ ச அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கஜ்ஜா²னஞ்ச அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கஜ்ஜா²னானி. ஆதி³-ஸத்³தே³ன அரஹத்தஞ்ச அரஹத்தஸ்ஸ விபஸ்ஸனா ச ஸங்க³ஹிதாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். தேனேவ மஜ்ஜி²மனிகாயட்ட²கதா²யம் (ம. நி. அட்ட². 2.198) –
‘‘ஸதி ஸதிஆயதனேதி ஸதி ஸதிகாரணே. கிஞ்சேத்த² காரணம்? அபி⁴ஞ்ஞா வா அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கஜ்ஜா²னம் வா, அவஸானே பன அரஹத்தம் வா காரணம் அரஹத்தஸ்ஸ விபஸ்ஸனா வாதி வேதி³தப்³ப³’’ந்தி வுத்தம்.
யஞ்ஹி தம் தத்ர தத்ர ஸக்கி²ப⁴ப்³ப³தாஸங்கா²தம் இத்³தி⁴வித⁴பச்சனுப⁴வனாதி³, தஸ்ஸ அபி⁴ஞ்ஞா காரணம். அத² இத்³தி⁴வித⁴பச்சனுப⁴வனாதி³ அபி⁴ஞ்ஞா, ஏவம் ஸதி அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கஜ்ஜா²னம் காரணம். அவஸானே ச²ட்டா²பி⁴ஞ்ஞாய பன அரஹத்தம், அரஹத்தஸ்ஸ விபஸ்ஸனா வா காரணம். அரஹத்தஞ்ஹி ‘‘குதா³ஸ்ஸு நாமாஹம் ததா³யதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸாமி, யத³ரியா ஏதரஹி உபஸம்பஜ்ஜ விஹரந்தீ’’தி (ம. நி. 1.465; 3.307) அனுத்தரேஸு விமோக்கே²ஸு பிஹம் உபட்ட²பேத்வா அபி⁴ஞ்ஞா நிப்³ப³த்தேந்தஸ்ஸ காரணம். இத³ஞ்ச ஸாதா⁴ரணம் ந ஹோதி, ஸாதா⁴ரணவஸேன பன அரஹத்தஸ்ஸ விபஸ்ஸனா காரணம். இமஸ்மிஞ்ஹி ஸுத்தே அரஹத்தப²லவஸேன ச²ட்டா²பி⁴ஞ்ஞா வுத்தா. தேனேவாஹ ‘‘ஆஸவானம் க²யாதிஆதி³ சேத்த² ப²லஸமாபத்திவஸேன வுத்தந்தி வேதி³தப்³ப³’’ந்தி.
பம்ஸுதோ⁴வகஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
11. நிமித்தஸுத்தவண்ணனா
103. ஏகாத³ஸமே யேஹி ப²லம் நிமீயதி, உப்பஜ்ஜனட்டா²னே பக்கி²பமானம் விய ஹோதி, தானி நிமித்தானி. தேனாஹ ‘‘தீணி காரணானீ’’தி. காலேன காலந்தி ஏத்த² காலேனாதி பு⁴ம்மத்தே² கரணவசனம். காலந்தி ச உபயோக³வசனந்தி ஆஹ ‘‘காலே காலே’’தி. மனஸி காதப்³பா³தி சித்தே காதப்³பா³, உப்பாதே³தப்³பா³தி அத்தோ². உபலக்கி²தஸமாதா⁴னாகாரோ ஸமாதி⁴யேவ இத⁴ ஸமாதி⁴னிமித்தந்தி ஆஹ ‘‘ஏகக்³க³தா ஹி இத⁴ ஸமாதி⁴னிமித்தந்தி வுத்தா’’தி. டா²னம் தம் சித்தம் கோஸஜ்ஜாய ஸம்வத்தேய்யாதி ஏத்த² டா²னம் அத்தீ²தி வசனஸேஸோ. தம் பா⁴வனாசித்தம் கோஸஜ்ஜாய ஸம்வத்தேய்ய, தஸ்ஸ ஸம்வத்தனஸ்ஸ காரணம் அத்தீ²தி அத்தோ². தம் வா மனஸிகரணம் சித்தம் கோஸஜ்ஜாய ஸம்வத்தேய்ய, ஏதஸ்ஸ டா²னம் காரணம் அத்தீ²தி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘காரணம் விஜ்ஜதீ’’திஆதி³. ஞாணஜவந்தி ஸங்கா²ரேஸு அனிச்சாதி³வஸேன பவத்தமானம் பஞ்ஞாஜவம்.
யம் கிஞ்சி ஸுவண்ணதாபனயோக்³க³அங்கா³ரபா⁴ஜனம் இத⁴ ‘‘உக்கா’’தி அதி⁴ப்பேதந்தி ஆஹ ‘‘அங்கா³ரகபல்ல’’ந்தி. ஸஜ்ஜேய்யாதி யதா² தத்த² பக்கி²த்தம் ஸுவண்ணம் தப்பதி, ஏவம் படியாதி³யேய்ய. ஆலிம்பேய்யாதி ஆதி³யேய்ய, ஜலேய்யாதி அத்தோ². தேனாஹ ‘‘தத்த² அங்கா³ரே…பே… கா³ஹாபேய்யா’’தி. மூஸாய வா பக்கி²பேய்யாதி தத்தகே வா பக்கி²பேய்ய. உபதா⁴ரேதீதி ஸல்லக்கே²தி.
நிமித்தஸுத்தவண்ணனா நிட்டி²தா.
லோணகபல்லவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.
து³தியபண்ணாஸகம் நிட்டி²தம்.