19. காயக³தாஸதிவக்³க³வண்ணனா

563. சேதஸா பு²டோதி சித்தேன ப²ரிதோ. சித்தேன ப²ரணஞ்ச ஸமுத்³த³ஸ்ஸ த்³விதா⁴ ஸம்ப⁴வதீதி ஆஹ – ‘‘து³வித⁴ம் ப²ரண’’ந்திஆதி³. புரிமேன அத்தே²னாதி ‘‘ஸம்பயோக³வஸேன விஜ்ஜம் ப⁴ஜந்தீ’’தி வுத்தேன அத்தே²ன. பச்சி²மேனாதி ‘‘விஜ்ஜாபா⁴கே³ விஜ்ஜாகோட்டா²ஸே வத்தந்தீ’’தி வுத்தேன.

564. மஹதோ ஸம்வேகா³ய ஸம்வத்ததீதிஆதீ³ஸு அயம் பன அபரோ நயோ. யாதா²வதோ காயஸபா⁴வப்பவேத³னதோ மஹதோ ஸம்வேகா³ய ஸம்வத்ததி. அத்தா²யாதி தி³ட்ட²த⁴ம்மிகாதி³அத்தா²ய. யோக³க்கே²மாயாதி சதூஹி யோகே³ஹி கே²மபா⁴வாய. ஸதிஸம்பஜஞ்ஞாயாதி ஸப்³ப³த்த² ஸதிஅவிப்பவாஸாய ஸத்தட்டா²னியஸம்பஜஞ்ஞாய ச. ஞாணத³ஸ்ஸனப்படிலாபா⁴யாதி விபஸ்ஸனாஞாணாதி⁴க³மாய. விஜ்ஜாவிமுத்திப²லஸச்சி²கிரியாயாதி திஸ்ஸோ விஜ்ஜா சித்தஸ்ஸ அதி⁴முத்தி நிப்³பா³னம் சத்தாரி ஸாமஞ்ஞப²லானீதி ஏதேஸம் பச்சக்க²கரணாய.

584. பஞ்ஞாபடிலாபா⁴யாதிஆதீ³ஸு ஸோளஸஸு பதே³ஸு பஞ்ஞாபடிலாபா⁴ய பஞ்ஞாவுத்³தி⁴யா பஞ்ஞாவேபுல்லாய பஞ்ஞாபா³ஹுல்லாயாதி இமானி சத்தாரி பஞ்ஞாவஸேன பா⁴வவசனானி, ஸேஸானி த்³வாத³ஸ புக்³க³லவஸேன பா⁴வவசனானி. ஸப்புரிஸஸம்ஸேவோதி ஸப்புரிஸானம் ப⁴ஜனம். ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனந்தி தேஸம் ஸப்புரிஸானம் ஸந்திகே ஸீலாதி³ப்படிபத்திதீ³பகஸ்ஸ ஸத்³த⁴ம்மவசனஸ்ஸ ஸவனம். யோனிஸோ மனஸிகாரோதி ஸுதானம் த⁴ம்மானம் அத்தூ²பபரிக்கா²வஸேன உபாயேன மனஸிகாரோ. த⁴ம்மானுத⁴ம்மப்படிபத்தீதி லோகுத்தரத⁴ம்மே அனுக³தஸ்ஸ ஸீலாதி³ப்படிபதா³த⁴ம்மஸ்ஸ படிபஜ்ஜனம்.

ச²ன்னம் அபி⁴ஞ்ஞாஞாணானந்தி இத்³தி⁴வித⁴தி³ப்³ப³ஸோதசேதோபரியபுப்³பே³னிவாஸதி³ப்³ப³சக்கு²ஆஸவக்க²யஞாணானம். தேஸத்ததீனம் ஞாணானந்தி படிஸம்பி⁴தா³பாளியம் (படி. ம. 1.1-2 மாதிகா) ‘‘ஸோதாவதா⁴னே பஞ்ஞா ஸுதமயே ஞாணம், ஸுத்வான ஸம்வரே பஞ்ஞா ஸீலமயே ஞாண’’ந்திஆதி³னா ஞாணகதா²ய நித்³தி³ட்டா²னம் ஸாவகஸாதா⁴ரணாஸாதா⁴ரணானம் ஞாணானம். இமேஸஞ்ஹி தேஸத்ததிஞாணானம் ஸுதமயஞாணாதீ³னி ஸத்தஸட்டி²ஞாணானி ஸாவகஸ்ஸ ஸாதா⁴ரணானி, ‘‘இந்த்³ரியபரோபரியத்தே ஞாணம், ஸத்தானம் ஆஸயானுஸயே ஞாணம், யமகபாடிஹீரே ஞாணம், மஹாகருணாஸமாபத்தியா ஞாணம், ஸப்³ப³ஞ்ஞுதஞ்ஞாணம், அனாவரணஞாண’’ந்தி (படி. ம. 1.68-73 மாதிகா) இமானி ச² அஸாதா⁴ரணஞாணானி ஸாவகேஹி.

ஸத்தஸத்ததீனம் ஞாணானந்தி ஏத்த² –

‘‘ஜாதிபச்சயா ஜராமரணந்தி ஞாணம், அஸதி ஜாதியா நத்தி² ஜராமரணந்தி ஞாணம். அதீதம்பி அத்³தா⁴னம் ஜாதிபச்சயா ஜராமரணந்தி ஞாணம், அஸதி ஜாதியா நத்தி² ஜராமரணந்தி ஞாணம். அனாக³தம்பி அத்³தா⁴னம் ஜாதிபச்சயா ஜராமரணந்தி ஞாணம், அஸதி ஜாதியா நத்தி² ஜராமரணந்தி ஞாணம். யம்பிஸ்ஸ தம் த⁴ம்மட்டி²திஞாணம், தம்பி க²யத⁴ம்மம் வயத⁴ம்மம் விராக³த⁴ம்மம் நிரோத⁴த⁴ம்மந்தி ஞாணம். ப⁴வபச்சயா ஜாதீதி ஞாணம்…பே… உபாதா³னபச்சயா ப⁴வோதி ஞாணம், தண்ஹாபச்சயா உபாதா³னந்தி ஞாணம், வேத³னாபச்சயா தண்ஹாதி ஞாணம், ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னாதி ஞாணம், ஸளாயதனபச்சயா ப²ஸ்ஸோதி ஞாணம், நாமரூபபச்சயா ஸளாயதனந்தி ஞாணம், விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூபந்தி ஞாணம், ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணந்தி ஞாணம், அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ராதி ஞாணம், அஸதி அவிஜ்ஜாய நத்தி² ஸங்கா²ராதி ஞாணம், அதீதம்பி அத்³தா⁴னம் அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ராதி ஞாணம், அஸதி அவிஜ்ஜாய நத்தி² ஸங்கா²ராதி ஞாணம், அனாக³தம்பி அத்³தா⁴னம் அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ராதி ஞாணம், அஸதி அவிஜ்ஜாய நத்தி² ஸங்கா²ராதி ஞாணம், யம்பிஸ்ஸ தம் த⁴ம்மட்டி²திஞாணம், தம்பி க²யத⁴மம் வயத⁴ம்மம் விராக³த⁴ம்மம் நிரோத⁴த⁴ம்மந்தி ஞாண’’ந்தி –

ப⁴க³வதா நிதா³னவக்³கே³ (ஸம். நி. 2.34-35) ஜராமரணாதீ³ஸு ஏகாத³ஸஸு படிச்சஸமுப்பாத³ங்கே³ஸு பச்சேகம் ஸத்த ஸத்த கத்வா வுத்தானி ஸத்தஸத்ததிஞாணானி.

தத்த² த⁴ம்மட்டி²திஞாணந்தி பச்சயாகாரஞாணம். பச்சயாகாரோ ஹி த⁴ம்மானம் பவத்திஸங்கா²தாய டி²தியா காரணத்தா ‘‘த⁴ம்மட்டி²தீ’’தி வுச்சதி, தத்த² ஞாணம் த⁴ம்மட்டி²திஞாணம், ‘‘ஜாதிபச்சயா ஜராமரண’’ந்திஆதி³னா வுத்தஸ்ஸேவ ச²ப்³பி³த⁴ஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம். க²யத⁴ம்மந்தி க²யக³மனஸபா⁴வம். வயத⁴ம்மந்தி வயக³மனஸபா⁴வம். விராக³த⁴ம்மந்தி விரஜ்ஜனஸபா⁴வம். நிரோத⁴த⁴ம்மந்தி நிருஜ்ஜ²னஸபா⁴வந்தி அத்தோ².

லாபோ⁴திஆதீ³ஸு லாபோ⁴யேவ உபஸக்³கே³ன விஸேஸேத்வா ‘‘படிலாபோ⁴’’தி வுத்தோ. புன தஸ்ஸேவ அத்த²விவரணவஸேன ‘‘பத்தி ஸம்பத்தீ’’தி வுத்தம். பு²ஸனாதி அதி⁴க³மனவஸேன பு²ஸனா. ஸச்சி²கிரியாதி படிலாப⁴ஸச்சி²கிரியா. உபஸம்பதா³தி நிப்பா²த³னா.

ஸத்தன்னஞ்ச ஸேக்கா²னந்தி திஸ்ஸோ ஸிக்கா² ஸிக்க²ந்தீதி ஸேக்க²ஸஞ்ஞிதானம் ஸோதாபத்திமக்³க³ட்டா²தீ³னம் ஸத்தன்னம். புது²ஜ்ஜனகல்யாணகஸ்ஸ சாதி நிப்³பா³னகா³மினியா படிபதா³ய யுத்தத்தா ஸுந்த³ரட்டே²ன கல்யாணஸஞ்ஞிதஸ்ஸ புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ. வட்³டி⁴தம் வட்³ட⁴னம் ஏகாயாதி வட்³டி⁴தவட்³ட⁴னா. யதா²வுத்தானம் அட்ட²ன்னம்பி பஞ்ஞானம் வஸேன விஸேஸதோவ அரஹதோ பஞ்ஞாவஸேன பஞ்ஞாவுத்³தி⁴யா. ததா² பஞ்ஞாவேபுல்லாய.

யஸ்ஸ கஸ்ஸசிபி விஸேஸதோ அனுரூபத⁴ம்மஸ்ஸ மஹந்தம் நாம கிச்சஸித்³தி⁴யா வேதி³தப்³ப³ந்தி தத³ஸ்ஸ கிச்சஸித்³தி⁴யா த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘மஹந்தே அத்தே² பரிக்³க³ண்ஹாதீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² அத்தா²தீ³னம் மஹந்தபா⁴வோ மஹாவிஸயதாய வேதி³தப்³போ³, மஹாவிஸயதா ச தேஸம் படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ ஆக³தனயேன வேதி³தப்³பா³. ஸீலக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ பன ஹேதுமஹந்ததாய, பச்சயமஹந்ததாய, நிஸ்ஸயமஹந்ததாய, பபே⁴த³மஹந்ததாய, கிச்சமஹந்ததாய, ப²லமஹந்ததாய, ஆனிஸம்ஸமஹந்ததாய ச மஹந்தபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. தத்த² ஹேது அலோபா⁴த³யோ. பச்சயோ ஹிரோத்தப்பஸத்³தா⁴ஸதிவீரியாத³யோ. நிஸ்ஸயோ ஸாவகபோ³தி⁴பச்சேகபோ³தி⁴னியததா தம்ஸமங்கி³னோ ச புரிஸவிஸேஸா. பபே⁴தோ³ சாரித்தவாரித்தாதி³விபா⁴கோ³. கிச்சம் தத³ங்கா³தி³வஸேன படிபக்க²வித⁴மனம். ப²லம் ஸக்³க³ஸம்பதா³ நிப்³பா³னஸம்பதா³ ச. ஆனிஸம்ஸோ பியமனாபதாதி³. அயமேத்த² ஸங்கே²போ, வித்தா²ரோ பன விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ (விஸுத்³தி⁴. 1.9) ஆகங்கே²ய்யஸுத்தாதீ³ஸு (ம. நி. 1.64 ஆத³யோ) ச ஆக³தனயேன வேதி³தப்³போ³. இமினா நயேன ஸமாதி⁴க்க²ந்தா⁴தீ³னம்பி மஹந்ததா யதா²ரஹம் நித்³தா⁴ரேத்வா வத்தப்³பா³. டா²னாட்டா²னாதீ³னம் மஹந்தபா⁴வோ பன மஹாவிஸயதாய வேதி³தப்³போ³. தத்த² டா²னாட்டா²னானம் மஹாவிஸயதா ப³ஹுதா⁴துகஸுத்தாதீ³ஸு ஆக³தனயேன வேதி³தப்³பா³.

விஹாரஸமாபத்தீனம் மஹாவிஸயதா ஸமாதி⁴க்க²ந்தே⁴ மஹாவிஸயதானித்³தா⁴ரணனயேன வேதி³தப்³பா³, அரியஸச்சானம் ஸகலயானஸங்கா³ஹகதோ ஸச்சவிப⁴ங்கே³ (விப⁴. 189 ஆத³யோ) தம்ஸம்வண்ணனாஸு (விப⁴. அட்ட². 189 ஆத³யோ) ச ஆக³தனயேன, ஸதிபட்டா²னாதீ³னம் ஸதிபட்டா²னவிப⁴ங்கா³தீ³ஸு (விப⁴. 355 ஆத³யோ) தம்ஸம்வண்ணனாதீ³ஸு (விப⁴. அட்ட². 355 ஆத³யோ) ச ஆக³தனயேன, ஸாமஞ்ஞப²லானம் மஹதோ ஹிதஸ்ஸ மஹதோ ஸுக²ஸ்ஸ மஹதோ அத்த²ஸ்ஸ மஹதோ யோக³க்கே²மஸ்ஸ நிப்ப²த்திபா⁴வதோ ஸந்தபணீதஅதக்காவசரபண்டி³தவேத³னீயபா⁴வதோ, அபி⁴ஞ்ஞானம் மஹாஸம்பா⁴ரதோ மஹாவிஸயதோ மஹாகிச்சதோ மஹானுபா⁴வதோ மஹானிப்ப²த்திதோ, நிப்³பா³னஸ்ஸ மத³னிம்மத³னாதி³மஹத்த²ஸித்³தி⁴தோ ச மஹந்தபா⁴வோ வேதி³தப்³போ³. பரிக்³க³ண்ஹாதீதி ஸபா⁴வாதி³தோ பரிச்சி²ஜ்ஜ க³ண்ஹாதி ஜானாதி, படிவிஜ்ஜ²தீதி அத்தோ².

புது²பஞ்ஞாதி ஏத்தா²பி வுத்தனயானுஸாரேன அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. அயம் பன விஸேஸோ – புது² நானாக்க²ந்தே⁴ஸு ஞாணம் பவத்ததீதி ‘‘அயம் ரூபக்க²ந்தோ⁴ நாம…பே… அயம் விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴ நாமா’’தி ஏவம் பஞ்சன்னம் க²ந்தா⁴னம் நானாகரணம் படிச்ச ஞாணம் பவத்ததி. தேஸுபி ஏகவிதே⁴ன ரூபக்க²ந்தோ⁴…பே… ஏகாத³ஸவிதே⁴ன ரூபக்க²ந்தோ⁴. ஏகவிதே⁴ன வேத³னாக்க²ந்தோ⁴…பே… ப³ஹுவிதே⁴ன வேத³னாக்க²ந்தோ⁴. ஏகவிதே⁴ன ஸஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴…பே… ப³ஹுவிதே⁴ன ஸஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴. ஏகவிதே⁴ன ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴…பே… ப³ஹுவிதே⁴ன ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴. ஏகவிதே⁴ன விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴…பே… ப³ஹுவிதே⁴ன விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴தி ஏவம் ஏகேகஸ்ஸ க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஏகவிதா⁴தி³வஸேன அதீதாதி³வஸேனபி நானாகரணம் படிச்ச ஞாணம் பவத்ததி.

புது² நானாதா⁴தூஸூதி ‘‘அயம் சக்கு²தா⁴து நாம…பே… அயம் மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து நாம. தத்த² ஸோளஸ தா⁴துயோ காமாவசரா, த்³வே சாதுபூ⁴மிகா’’தி ஏவம் தா⁴தூஸு நானாகரணம் படிச்ச ஞாணம் பவத்ததி. தயித³ம் உபாதி³ன்னதா⁴துவஸேன வுத்தம். பச்சேகபு³த்³தா⁴னஞ்ஹி த்³வின்னஞ்ச அக்³க³ஸாவகானம் உபாதி³ன்னதா⁴தூஸு ஏவ நானாகரணம் படிச்ச ஞாணம் பவத்ததி, தஞ்ச கோ² ஏகதே³ஸதோவ, ந நிப்பதே³ஸதோ. ப³ஹித்³தா⁴ அனுபாதி³ன்னதா⁴தூனம் நானாகரணம் தேஸம் அவிஸயோவ, ஸப்³ப³ஞ்ஞுபு³த்³தா⁴னம்யேவ பன ‘‘இமாய தா⁴துயா உஸ்ஸன்னத்தா இமஸ்ஸ ருக்க²ஸ்ஸ க²ந்தோ⁴ ஸேதோ ஹோதி, இமஸ்ஸ காளோ, இமஸ்ஸ மட்டோ², இமஸ்ஸ க²ரோ, இமஸ்ஸ ப³ஹலதசோ, இமஸ்ஸ ஸுக்க²தசோ. இமஸ்ஸ பத்தம் வண்ணஸண்டா²னாதி³வஸேன ஏவரூபம். இமஸ்ஸ புப்ப²ம் நீலம், பீதம், லோஹிதம், ஓதா³தம், ஸுக³ந்த⁴ம், து³க்³க³ந்த⁴ம், மிஸ்ஸகக³ந்த⁴ம். ப²லம் கு²த்³த³கம், மஹந்தம், தீ³க⁴ம், வட்டம், ஸுவண்ணம், து³ப்³ப³ண்ணம், மட்ட²ம், ப²ருஸம், ஸுக³ந்த⁴ம், து³க்³க³ந்த⁴ம், மது⁴ரம், தித்தகம், அம்பி³லம், கடுகம், கஸாவம். கண்டகோ திகி²ணோ, அதிகி²ணோ, உஜுகோ, குடிலோ, தம்போ³, நீலோ, லோஹிதோ, ஓதா³தோ’’திஆதி³னா தா⁴துனானத்தம் படிச்ச ஞாணம் பவத்ததி.

புது² நானாஆயதனேஸூதி ‘‘இத³ம் சக்கா²யதனம் நாம…பே… இத³ம் த⁴ம்மாயதனம் நாம. தத்த² த³ஸாயதனா காமாவசரா, த்³வே சாதுபூ⁴மகா’’தி ஏவம் ஆயதனனானத்தம் படிச்ச ஞாணம் பவத்ததி.

புது² நானாபடிச்சஸமுப்பாதே³ஸூதி அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴பே⁴த³தோ ஸந்தானபே⁴த³தோ ச நானப்பபே⁴தே³ஸு படிச்சஸமுப்பாத³ங்கே³ஸு. அவிஜ்ஜாதி³அங்கா³னி ஹி பச்சேகம் படிச்சஸமுப்பாத³ஸஞ்ஞிதானி. தேனாஹ – ஸங்கா²ரபிடகே ‘‘த்³வாத³ஸ பச்சயா த்³வாத³ஸ படிச்சஸமுப்பாதா³’’தி (ஸம். நி. டீ. 1.1.110).

புது² நானாஸுஞ்ஞதமனுபலப்³பே⁴ஸூதி நானாஸபா⁴வேஸு நிச்சஸாராதி³விரஹிதேஸு ஸுஞ்ஞஸபா⁴வேஸு, ததோ ஏவ இத்தி²புரிஸஅத்தத்தனியாதி³வஸேன அனுபலப்³ப⁴மானஸபா⁴வேஸு. ம-காரோ ஹேத்த² பத³ஸந்தி⁴கரோ.

புது² நானாஅத்தே²ஸூதி அத்த²படிஸம்பி⁴தா³விஸயேஸு பச்சயுப்பன்னாதி³னானாஅத்தே²ஸு. த⁴ம்மேஸூதி த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³விஸயேஸு பச்சயாதி³னானாத⁴ம்மேஸு. நிருத்தீஸூதி தேஸம்யேவ அத்த²த⁴ம்மானம் நித்³தா⁴ரணவசனஸங்கா²தேஸு நானானிருத்தீஸு. புது² நானாபடிபா⁴னேஸூதி அத்த²படிஸம்பி⁴தா³தி³விஸயேஸு இமானி ஞாணானி இத³மத்த²ஜோதகானீதி ததா² ததா² படிபா⁴னதோ உபதிட்ட²னதோ படிபா⁴னானீதி லத்³த⁴னாமேஸு நானாஞாணேஸு.

புது² நானாஸீலக்க²ந்தே⁴ஸூதிஆதீ³ஸு ஸீலஸ்ஸ புது²த்தம் நானத்தஞ்ச வுத்தமேவ, இதரேஸம் பன வுத்தனயானுஸாரேன ஸுவிஞ்ஞேய்யத்தா பாகடமேவ. யம் பன அபி⁴ன்னம் ஏகமேவ நிப்³பா³னம், தத்த² உபசாரவஸேன புது²த்தம் க³ஹேதப்³ப³ந்தி ஆஹ – ‘‘புது² நானாஜனஸாதா⁴ரணே த⁴ம்மே ஸமதிக்கம்மா’’தி. தேனஸ்ஸ மத³னிம்மத³னாதி³பரியாயேன புது²த்தம் பரிதீ³பிதம் ஹோதி.

விபுலே அத்தே²தி மஹந்தே அத்தே². மஹந்தபரியாயோ ஹி விபுலஸத்³தோ³. க³ம்பீ⁴ரேஸூதி ஸஸாதீ³ஹி விய மஹாஸமுத்³தோ³ அனுபசிதஞாணஸம்பா⁴ரேஹி அலப்³ப⁴னேய்யப்பதிட்டே²ஸு க²ந்தே⁴ஸு ஞாணம் பவத்ததீதி விஸயஸ்ஸ க³ம்பீ⁴ரதாய ஞாணஸ்ஸ க³ம்பீ⁴ரதா விபா⁴விதா.

திக்க²விஸத³பா⁴வாதி³கு³ணேஹி அஸாதா⁴ரணத்தா பரேஸம் பஞ்ஞாய ந ஸாமந்தா, அத² கோ² ஸுவிதூ³ரவிதூ³ரேதி அஸமந்தபஞ்ஞா ஆகாரஸ்ஸ ரஸ்ஸத்தம் கத்வா. கேசி ‘‘அஸமத்த²பஞ்ஞா’’தி பட²ந்தி, தேஸம் யதா²வுத்தகு³ணேஹி அஞ்ஞேஹி அஸாதா⁴ரணத்தா நத்தி² ஏதிஸ்ஸா காயசி ஸமத்த²ந்தி அஸமத்தா² பஞ்ஞாதி யோஜனா. அத்த²வவத்தா²னதோதி அத்த²ப்பபே⁴த³ஸ்ஸ யாதா²வதோ ஸன்னிட்டா²னதோ. ந அஞ்ஞோ கோசி ஸக்கோதி அபி⁴ஸம்ப⁴விதுந்தி ஞாணக³தியா ஸம்பாபுணிதும் ந அஞ்ஞோ கோசிபி ஸக்கோதி, தஸ்மா அயம் ஸுவிதூ³ரவிதூ³ரேதி அஸமந்தபஞ்ஞா. இதா³னி புக்³க³லந்தரவஸேன அஸமந்தபஞ்ஞம் விபா⁴வேதும், ‘‘புது²ஜ்ஜனகல்யாணகஸ்ஸா’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம்.

‘‘பஞ்ஞாபபே⁴த³குஸலோ அபி⁴ன்னஞாணோ அதி⁴க³தப்படிஸம்பி⁴தோ³ சதுவேஸாரஜ்ஜப்பத்தோ த³ஸப³லதா⁴ரீ புரிஸாஸபோ⁴ புரிஸஸீஹோ புரிஸனாகோ³ புரிஸாஜஞ்ஞோ புரிஸதோ⁴ரய்ஹோ அனந்தஞாணோ அனந்ததேஜோ அனந்தயஸோ அட்³டோ⁴ மஹத்³த⁴னோ ப³லவா நேதா வினேதா அனுனேதா பஞ்ஞாபேதா வினிஜ்ஜா²பேதா பேக்க²தா பஸாதே³தா. ஸோ ஹி ப⁴க³வா அனுப்பன்னஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ உப்பாதே³தா, அஸஞ்ஜாதஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ ஸஞ்ஜனேதா, அனக்கா²தஸ்ஸ மக்³க³ஸ்ஸ அக்கா²தா, மக்³க³ஞ்ஞூ மக்³க³விதூ³ மக்³க³கோவிதோ³. மக்³கா³னுகா³மீ ச பன ஏதரஹி ஸாவகா விஹரந்தி பச்சா² ஸமன்னாக³தா.

‘‘ஸோ ஹி ப⁴க³வா ஜானம் ஜானாதி, பஸ்ஸம் பஸ்ஸதி, சக்கு²பூ⁴தோ ஞாணபூ⁴தோ த⁴ம்மபூ⁴தோ ப்³ரஹ்மபூ⁴தோ வத்தா பவத்தா அத்த²ஸ்ஸ நின்னேதா அமதஸ்ஸ தா³தா த⁴ம்மஸ்ஸாமீ ததா²க³தோ, நத்தி² தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அஞ்ஞாதம் அதி³ட்ட²ம் அவிதி³தம் அஸச்சி²கதம் அப²ஸ்ஸிதம் பஞ்ஞாய. அதீதம் அனாக³தம் பச்சுப்பன்னம் உபாதா³ய ஸப்³பே³ த⁴ம்மா ஸப்³பா³காரேன பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஞாணமுகே² ஆபாத²ம் ஆக³ச்ச²ந்தி, யம் கிஞ்சி நேய்யம் நாம அத்தி² தம் ஸப்³ப³ம் ஜானிதப்³ப³ம், அத்தத்தோ² வா பரத்தோ² வா உப⁴யத்தோ² வா தி³ட்ட²த⁴ம்மிகோ வா அத்தோ² ஸம்பராயிகோ வா அத்தோ² உத்தானோ வா அத்தோ² க³ம்பீ⁴ரோ வா அத்தோ² கூ³ள்ஹோ வா அத்தோ² படிச்ச²ன்னோ வா அத்தோ² நேய்யோ வா அத்தோ² நீதோ வா அத்தோ² அனவஜ்ஜோ வா அத்தோ² நிக்கிலேஸோ வா அத்தோ² வோதா³னோ வா அத்தோ² பரமத்தோ² வா அத்தோ², ஸப்³ப³ம் தம் அந்தோபு³த்³த⁴ஞாணே பரிவத்ததி.

‘‘ஸப்³ப³ம் காயகம்மம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஞாணானுபரிவத்தி, ஸப்³ப³ம் வசீகம்மம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஞாணானுபரிவத்தி, ஸப்³ப³ம் மனோகம்மம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஞாணானுபரிவத்தி. அதீதே பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அப்படிஹதம் ஞாணம், அனாக³தே பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அப்படிஹதம் ஞாணம், பச்சுப்பன்னே பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ அப்படிஹதம் ஞாணம், யாவதகம் நேய்யம், தாவதகம் ஞாணம். யாவதகம் ஞாணம், தாவதகம் நேய்யம். நேய்யபரியந்திகம் ஞாணம், ஞாணபரியந்திகம் நேய்யம், நேய்யம் அதிக்கமித்வா ஞாணம் நப்பவத்ததி, ஞாணம் அதிக்கமித்வா நேய்யபதோ² நத்தி², அஞ்ஞமஞ்ஞபரியந்தட்டா²யினோ தே த⁴ம்மா, யதா² த்³வின்னம் ஸமுக்³க³படலானம் ஸம்மா பு²ஸிதானம் ஹேட்டி²மம் ஸமுக்³க³படலம் உபரிமம் நாதிவத்ததி, உபரிமம் ஸமுக்³க³படலம் ஹேட்டி²மம் நாதிவத்ததி, அஞ்ஞமஞ்ஞபரியந்தட்டா²யினோ, ஏவமேவம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ நேய்யஞ்ச ஞாணஞ்ச அஞ்ஞமஞ்ஞபரியந்தட்டா²யினோ. யாவதகம் நேய்யம், தாவதகம் ஞாணம். யாவதகம் ஞாணம், தாவதகம் நேய்யம், நேய்யபரியந்திகம் ஞாணம், ஞாணபரியந்திகம் நேய்யம், நேய்யம் அதிக்கமித்வா ஞாணம் நப்பவத்ததி, ஞாணம் அதிக்கமித்வா நேய்யபதோ² நத்தி². அஞ்ஞமஞ்ஞபரியந்தட்டா²யினோ தே த⁴ம்மா. ஸப்³ப³த⁴ம்மேஸு பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஞாணம் பவத்ததி.

‘‘ஸப்³பே³ த⁴ம்மா பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஆவஜ்ஜனப்படிப³த்³தா⁴ ஆகங்க²ப்படிப³த்³தா⁴ மனஸிகாரப்படிப³த்³தா⁴ சித்துப்பாத³ப்படிப³த்³தா⁴, ஸப்³ப³ஸத்தேஸு பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஞாணம் பவத்ததி. ஸப்³பே³ஸம் ஸத்தானம் பு³த்³தோ⁴ ஆஸயம் ஜானாதி, அனுஸயம் ஜானாதி, சரிதம் ஜானாதி, அதி⁴முத்திம் ஜானாதி, அப்பரஜக்கே² மஹாரஜக்கே² திக்கி²ந்த்³ரியே முதி³ந்த்³ரியே ஸ்வாகாரே த்³வாகாரே ஸுவிஞ்ஞாபயே து³விஞ்ஞாபயே ப⁴ப்³பா³ ஸப்³பே³ ஸத்தே பஜானாதி, ஸதே³வகோ லோகோ ஸமாரகோ ஸப்³ரஹ்மகோ ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணீ பஜா ஸதே³வமனுஸ்ஸா அந்தோபு³த்³த⁴ஞாணே பரிவத்ததி.

‘‘யதா² யே கேசி மச்ச²கச்ச²பா அந்தமஸோ திமிதிமிங்க³லம் உபாதா³ய அந்தோமஹாஸமுத்³தே³ பரிவத்தந்தி, ஏவமேவ ஸதே³வகோ லோகோ ஸமாரகோ ஸப்³ரஹ்மகோ ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணீ பஜா ஸதே³வமனுஸ்ஸா அந்தோபு³த்³த⁴ஞாணே பரிவத்ததி. யதா² யே கேசி பக்கி²னோ அந்தமஸோ க³ருளம் வேனதேய்யம் உபாதா³ய ஆகாஸஸ்ஸ பதே³ஸே பரிவத்தந்தி, ஏவமேவ யேபி தே ஸாரிபுத்தஸமா பஞ்ஞாய, தேபி பு³த்³த⁴ஞாணஸ்ஸ பதே³ஸே பரிவத்தந்தி, பு³த்³த⁴ஞாணம் தே³வமனுஸ்ஸானம் பஞ்ஞம் ப²ரித்வா அதிக⁴ம்ஸித்வா திட்ட²தி. யேபி தே க²த்தியபண்டி³தா ப்³ராஹ்மணபண்டி³தா க³ஹபதிபண்டி³தா ஸமணபண்டி³தா நிபுணா கதபரப்பவாதா³ வாலவேதி⁴ரூபா, வோபி⁴ந்த³ந்தா மஞ்ஞே சரந்தி பஞ்ஞாக³தேன தி³ட்டி²க³தானி, தே தே பஞ்ஹம் அபி⁴ஸங்க²ரித்வா அபி⁴ஸங்க²ரித்வா’’தி (படி. ம. 3.5) –

ஆதி³னா நித்³தி³ட்ட²பாளிம் பேய்யாலமுகே²ன ஸம்கி²பித்வா த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘பஞ்ஞாபபே⁴த³குஸலோ பபி⁴ன்னஞாணோ…பே… தே பஞ்ஹம் அபி⁴ஸங்க²ரித்வா அபி⁴ஸங்க²ரித்வா’’திஆதி³மாஹ.

தத்த² பபி⁴ன்னஞாணோதி அத்தா²தீ³ஸு பபே⁴த³க³தஞாணோ. ‘‘பபே⁴த³ஞாணோ’’திபி பட²ந்தி, ஸோயேவ அத்தோ². தே பஞ்ஹந்தி தே தே அத்தனா அதி⁴ப்பேதம் பஞ்ஹம். நித்³தி³ட்ட²காரணாதி விஸ்ஸஜ்ஜிதகாரணா. உபக்கி²த்தகாதி ப⁴க³வதோ பஞ்ஞாவேய்யத்தியேன ஸமீபே கி²த்தகா அந்தேவாஸிகா ஸம்பஜ்ஜந்தி.

ப⁴வதி அபி⁴ப⁴வதீதி பூ⁴ரி. கிம்? ராகா³தி³ம். உபஸக்³கே³ ஸதிபி ததே³வ பத³ம் தமத்த²ம் வத³தீதி உபஸக்³கே³ன வினாபி ஸோ அத்தோ² விஞ்ஞேய்யோ அனேகத்த²த்தா தா⁴தூனந்தி வுத்தம் – ‘‘அபி⁴பு⁴ய்யதீ’’தி. காரகப்³யத்தயேன சேதம் வுத்தம், தஸ்மா ராக³ம் அபி⁴பு⁴ய்யதீதி ஸா ஸா மக்³க³பஞ்ஞா அத்தனா அத்தனா வஜ்ஜ²ம் ராக³ம் அபி⁴பு⁴ய்யதி அபி⁴ப⁴வதி, மத³தீதி அத்தோ². அபி⁴ப⁴வதீதி ஸா ஸா ப²லபஞ்ஞா தம் தம் ராக³ம் ப⁴வி அபி⁴ப⁴வி மத்³தீ³தி பூ⁴ரிபஞ்ஞா. ‘‘அபி⁴ப⁴விதா’’தி வா பாடோ², ‘‘அபி⁴ப⁴வித்வா’’திபி பட²ந்தி. அபி⁴ப⁴வித்வாதி ச கிரியாய ஸித்³த⁴பா⁴வத³ஸ்ஸனம். பஞ்ஞா சே ஸித்³தா⁴, ராகா³பி⁴ப⁴வோ ச ஸித்³தோ⁴ ஏவாதி. ஸேஸேஸுபி ஏஸேவ நயோ.

ராகா³தீ³ஸு பன ரஜ்ஜனலக்க²ணோ ராகோ³. து³ஸ்ஸனலக்க²ணோ தோ³ஸோ. முய்ஹனலக்க²ணோ மோஹோ. குஜ்ஜ²னலக்க²ணோ கோதோ⁴, உபனந்த⁴னலக்க²ணோ உபனாஹோ. புப்³ப³காலம் கோதோ⁴, அபரகாலம் உபனாஹோ. பரகு³ணமக்க²னலக்க²ணோ மக்கோ², யுக³க்³கா³ஹலக்க²ணோ பலாஸோ. பரஸம்பத்திகீ²யனலக்க²ணா இஸ்ஸா, அத்தனோ ஸம்பத்தினிக்³கூ³ஹனலக்க²ணம் மச்ச²ரியம். அத்தனா கதபாபப்படிச்சா²த³னலக்க²ணா மாயா, அத்தனோ அவிஜ்ஜமானகு³ணப்பகாஸனலக்க²ணம் ஸாடே²ய்யம். சித்தஸ்ஸ உத்³து⁴மாதபா⁴வலக்க²ணோ த²ம்போ⁴, கரணுத்தரியலக்க²ணோ ஸாரம்போ⁴. உன்னதிலக்க²ணோ மானோ, அப்³பு⁴ன்னதிலக்க²ணோ அதிமானோ. மத்தபா⁴வலக்க²ணோ மதோ³, பஞ்சகாமகு³ணேஸு சித்தவோஸ்ஸக்³க³லக்க²ணோ பமாதோ³. ப⁴வதி அபி⁴ப⁴வதி அரிந்தி பூ⁴ரி அஸரூபதோ பரஸ்ஸ அகாரஸ்ஸ லோபம் கத்வா. தேனாஹ – ‘‘அரிம் மத்³த³னிபஞ்ஞாதி பூ⁴ரிபஞ்ஞா’’தி. ப⁴வதி ஏத்த² தா²வரஜங்க³மந்தி பூ⁴ரி வுச்சதி பத²வீ யதா² ‘‘பூ⁴மீ’’தி பூ⁴ரி வியாதி பூ⁴ரிபஞ்ஞா வித்த²தவிபுலட்டே²ன ஸப்³ப³ம் ஸஹதாய ச. தேனாஹ – ‘‘தாயா’’திஆதி³. தத்த² பத²விஸமாயாதி வித்த²தவிபுலட்டே²னேவ பத²விஸமாய. வித்த²தாயாதி பஜானிதப்³பே³ விஸயே வித்த²தாய, ந ஏகதே³ஸே வத்தமானாய. விபுலாயாதி உளாரபூ⁴தாய. ஸமன்னாக³தோதி புக்³க³லோ. இதி-ஸத்³தோ³ காரணத்தே², இமினா காரணேன புக்³க³லஸ்ஸ பூ⁴ரிபஞ்ஞாய ஸமன்னாக³தத்தா தஸ்ஸ பஞ்ஞா பூ⁴ரிபஞ்ஞா நாமாதி அத்தோ². ‘‘பூ⁴ரிபஞ்ஞஸ்ஸ பஞ்ஞா பூ⁴ரிபஞ்ஞபஞ்ஞா’’தி வத்தப்³பே³ ஏகஸ்ஸ பஞ்ஞாஸத்³த³ஸ்ஸ லோபம் கத்வா ‘‘பூ⁴ரிபஞ்ஞா’’தி வுத்தம்.

அபிசாதி பஞ்ஞாபரியாயத³ஸ்ஸனத்த²ம் வுத்தம். பஞ்ஞாயமேதந்தி பஞ்ஞாய ஏதம். அதி⁴வசனந்தி அதி⁴கம் வசனம். பூ⁴ரீதி பூ⁴தே அத்தே² க²ந்தா⁴தி³கே ரமதி ஸச்சஸபா⁴வேன, தி³ட்டி² விய ந அபூ⁴தேதி பூ⁴ரி. மேதா⁴தி அஸனி விய ஸிலுச்சயே கிலேஸே மேத⁴தி ஹிம்ஸதீதி மேதா⁴, கி²ப்பம் க³ஹணதா⁴ரணட்டே²ன வா மேதா⁴. பரிணாயிகாதி யஸ்ஸுப்பஜ்ஜதி, தம் ஸத்தம் அத்தஹிதப்படிபத்தியம் ஸம்பயுத்தத⁴ம்மே ச யாதா²வலக்க²ணப்படிவேதே⁴ பரிணேதீதி பரிணாயிகா. இமேஹேவ அஞ்ஞானிபி பஞ்ஞாபரியாயவசனானி ஹோந்தி.

பஞ்ஞாபா³ஹுல்லந்தி பஞ்ஞா ப³ஹுலா அஸ்ஸாதி பஞ்ஞாப³ஹுலோ, தஸ்ஸ பா⁴வோ பஞ்ஞாபா³ஹுல்லம். தஞ்ச பஞ்ஞாய பா³ஹுல்லம் பவத்தி ஏவாதி தமத்த²ம் பஞ்ஞாக³ருகஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ வஸேன த³ஸ்ஸேந்தோ, ‘‘இதே⁴கச்சோ பஞ்ஞாக³ருகோ ஹோதீ’’திஆதி³மாஹ. தத்த² இதே⁴கச்சோதி புது²ஜ்ஜனகல்யாணகோ, அரியோ வா. பஞ்ஞா க³ரு ஏகஸ்ஸாதி பஞ்ஞாக³ருகோ. பஞ்ஞாய சரிதோ பவத்திதோ பஞ்ஞாசரிதோ, பஞ்ஞாய சரிதம் பவத்தம் அஸ்ஸாதி வா பஞ்ஞாசரிதோ. அனுலோமிகக²ந்திஆதி³விபா⁴கா³ பஞ்ஞா ஆஸயோ ஏதஸ்ஸாதி பஞ்ஞாஸயோ. பஞ்ஞாய அதி⁴முத்தோ தன்னின்னோதி பஞ்ஞாதி⁴முத்தோ. ஸமுஸ்ஸிதட்டே²ன பஞ்ஞா த⁴ஜோ ஏதஸ்ஸாதி பஞ்ஞாத⁴ஜோ. பஞ்ஞாகேதூதி தஸ்ஸேவ வேவசனம். பஞ்ஞானிமித்தம் ஆதி⁴பதேய்யம் ஏதஸ்ஸாதி பஞ்ஞாதி⁴பதேய்யோ. பஞ்ஞாஸங்கா²தோ விசயோ, த⁴ம்மஸபா⁴வவிசினனம் வா ப³ஹுலம் ஏதஸ்ஸாதி விசயப³ஹுலோ. நானப்பகாரேன த⁴ம்மஸபா⁴வவிசினனம் ப³ஹுலம் அஸ்ஸாதி பவிசயப³ஹுலோ. ஓக்கா²யனம் யாதா²வதோ த⁴ம்மானம் உபட்டா²னம் ப³ஹுலம் ஏதஸ்ஸாதி ஓக்கா²யனப³ஹுலோ. பஞ்ஞாய தஸ்ஸ தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஸம்மாபேக்க²னா ஸம்பேக்கா², ஸம்பேக்கா²ய அயனம் பவத்தனம் ஸம்பேக்கா²யனம், ஸம்பேக்கா²யனம் த⁴ம்மோ பகதி அஸ்ஸாதி ஸம்பேக்கா²யனத⁴ம்மோ. ஸம்பேக்கா²யனம் வா யாதா²வதோ த³ஸ்ஸனத⁴ம்மோ ஸபா⁴வோ ஏதஸ்ஸாதி ஸம்பேக்கா²யனத⁴ம்மோ. ஸப்³ப³ம் த⁴ம்மஜாதம் விபூ⁴தம் விபா⁴விதம் கத்வா விஹரணஸீலோதி விபூ⁴தவிஹாரீ.

தச்சரிதோதிஆதீ³ஸு தம்-ஸத்³தே³ன பஞ்ஞா பச்சாமட்டா², தஸ்மா தத்த² ‘‘பஞ்ஞாசரிதோ’’திஆதி³னா அத்தோ² வேதி³தப்³போ³. ஸா பஞ்ஞா சரிதா க³ருகா ப³ஹுலா அஸ்ஸாதி தச்சரிதோ தக்³க³ருகோ தப்³ப³ஹுலோ. தஸ்ஸம் பஞ்ஞாயம் நின்னோ போணோ பப்³பா⁴ரோ அதி⁴முத்தோதி தன்னின்னோ தப்போணோ தப்பப்³பா⁴ரோ தத³தி⁴முத்தோ. ஸா பஞ்ஞா அதி⁴பதி தத³தி⁴பதி, தத³தி⁴பதிதோ ஆக³தோ ததா³தி⁴பதேய்யோ. பஞ்ஞாக³ருகோதிஆதீ³னி ‘‘காமம் ஸேவந்தம்யேவ ஜானாதி, அயம் புக்³க³லோ நேக்க²ம்மக³ருகோ’’திஆதீ³ஸு (படி. ம. 1.114) விய புரிமஜாதிதோ பபு⁴தி வுத்தானி. தச்சரிதோதிஆதீ³னி இமிஸ்ஸா ஜாதியா வுத்தானி. இதா³னி வுத்தமேவத்த²ம் நித³ஸ்ஸனவஸேனபி த³ஸ்ஸேதும் – ‘‘யதா²’’திஆதி³ வுத்தம். ஏவமேவந்திஆதீ³னி த³ஸ்ஸிதப்³ப³னிக³மனம்.

ஸீக⁴பஞ்ஞாதி அத்தனோ விஸயே ஸீக⁴ப்பவத்திகா பஞ்ஞா, யா ஸமாரத்³தா⁴ அத்தனோ பஞ்ஞாகிச்சம் அத³ந்தா⁴யந்தீ அவித்தா²யந்தீ கி²ப்பமேவ ஸம்பாபேதி. தேனாஹ – ‘‘ஸீக⁴ம் ஸீக⁴ம் ஸீலானி பரிபூரேதீ’’திஆதி³. தத்த² ஸீக⁴ம் ஸீக⁴ந்தி ப³ஹூனம் ஸீலாதீ³னம் ஸங்க³ஹத்த²ம் த்³விக்க²த்தும் வுத்தம். ஸீலானீதி சாரித்தவாரித்தவஸேன பஞ்ஞத்தானி பாதிமோக்க²ஸம்வரஸீலானி, ட²பேத்வா வா இந்த்³ரியஸம்வரம் தஸ்ஸ விஸும் க³ஹிதத்தா இதரானி திவித⁴ஸீலானி. இந்த்³ரியஸம்வரந்தி சக்கா²தீ³னம் ச²ன்னம் இந்த்³ரியானம் ராக³ப்படிக⁴ப்பவேஸம் அகத்வா ஸதிகவாடேன நிவாரணம் த²கனம். போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞுதந்தி பச்சவேக்கி²தபரிபோ⁴க³வஸேன போ⁴ஜனே பமாணஞ்ஞுபா⁴வம். ஜாக³ரியானுயோக³ந்தி தி³வஸஸ்ஸ தீஸு கோட்டா²ஸேஸு ரத்தியா பட²மமஜ்ஜி²மகோட்டா²ஸேஸு ச ஜாக³ரதி ந நித்³தா³யதி, ஸமணத⁴ம்மமேவ கரோதீதி ஜாக³ரோ, ஜாக³ரஸ்ஸ பா⁴வோ, கம்மம் வா ஜாக³ரியம், ஜாக³ரியஸ்ஸ அனுயோகோ³ ஜாக³ரியானுயோகோ³, தம் ஜாக³ரியானுயோக³ம். ஸீலக்க²ந்த⁴ந்தி ஸேக்க²ம் வா அஸேக்க²ம் வா ஸீலக்க²ந்த⁴ம். ஏவமிதரேபி க²ந்தா⁴ வேதி³தப்³பா³. பஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ந்தி மக்³க³பஞ்ஞா ச ஸேக்கா²ஸேக்கா²னம் லோகியபஞ்ஞா ச. விமுத்திக்க²ந்த⁴ந்தி ப²லவிமுத்தி. விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனக்க²ந்த⁴ந்தி பச்சவேக்க²ணஞாணம். ஸீக⁴பஞ்ஞானித்³தே³ஸஸதி³ஸோயேவ லஹுபஞ்ஞானித்³தே³ஸோ, ததா² ஹாஸபஞ்ஞானித்³தே³ஸோ. ஜவனபஞ்ஞானித்³தே³ஸோ பன கலாபஸம்மஸனனயேன பவத்தோ. திக்க²பஞ்ஞானித்³தே³ஸோ வீரியஸ்ஸ உஸ்ஸுக்காபனவஸேன, நிப்³பே³தி⁴கபஞ்ஞானித்³தே³ஸோ ஸப்³ப³லோகே அனபி⁴ரதஸஞ்ஞாவஸேன பவத்தோ. தத்த² துரிதகிரியா ஸீக⁴தா. அத³ந்த⁴தா லஹுதா. வேகா³யிதத்தம் கி²ப்பதா.

ஹாஸப³ஹுலோதி பீதிப³ஹுலோ. ஸேஸபதா³னி தஸ்ஸேவ வேவசனானி. அத² வா ஹாஸப³ஹுலோதி மூலபத³ம். வேத³ப³ஹுலோதி தஸ்ஸா ஏவ பீதியா ஸம்பயுத்தஸோமனஸ்ஸவேத³னாவஸேன நித்³தே³ஸபத³ம். துட்டி²ப³ஹுலோதி நாதிப³லவபீதியா துட்டா²காரவஸேன. பாமோஜ்ஜப³ஹுலோதி ப³லவபீதியா பமுதி³தபா⁴வவஸேன. ஸீலானி பரிபூரேதீதி ஹட்ட²ப்பஹட்டோ² உத³க்³கூ³த³க்³கோ³ ஸம்பியாயமானோ ஸீலானி ஸம்பாதே³தி. பீதிஸோமனஸ்ஸஸஹக³தா ஹி பஞ்ஞா அபி⁴ரதிவஸேன ஆரம்மணே பு²ல்லிதா விகஸிதா விய பவத்ததி, ந ஏவம் உபேக்கா²ஸஹக³தாதி.

அனிச்சதோ கி²ப்பம் ஜவதீதி ‘‘க²ந்த⁴பஞ்சகம் அனிச்ச’’ந்தி வேகா³யிதேன பவத்ததி, படிபக்க²தூ³ரீபா⁴வேன புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரஸ்ஸ ஸாதிஸயத்தா இந்தே³ன விஸ்ஸட்ட²வஜிரம் விய லக்க²ணம் அவிரஜ்ஜ²ந்தீ அத³ந்தா⁴யந்தீ அனிச்சலக்க²ணம் வேக³ஸா படிவிஜ்ஜ²தி, தஸ்மா ஸா ஜவனபஞ்ஞா நாமாதி அத்தோ². ஸேஸபதே³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ஏவம் லக்க²ணாரம்மணிகவிபஸ்ஸனாவஸேன ஜவனபஞ்ஞம் த³ஸ்ஸேத்வா ப³லவவிபஸ்ஸனாவஸேன த³ஸ்ஸேதும் – ‘‘ரூப’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தத்த² க²யட்டே²னாதி யத்த² யத்த² உப்பஜ்ஜதி, தத்த² தத்தே²வ பி⁴ஜ்ஜனதோ க²யஸபா⁴வத்தா. ப⁴யட்டே²னாதி ப⁴யானகபா⁴வதோ. அஸாரகட்டே²னாதி அத்தஸாரவிரஹதோ நிச்சஸாராதி³விரஹதோ ச. துலயித்வாதி துலாபூ⁴தாய விபஸ்ஸனாபஞ்ஞாய துலேத்வா. தீரயித்வாதி தாய ஏவ தீரணபூ⁴தாய தீரேத்வா. விபா⁴வயித்வாதி யாதா²வதோ பகாஸேத்வா பாகடம் கத்வா. அத² வா துலயித்வாதி கலாபஸம்மஸனவஸேன துலயித்வா. தீரயித்வாதி உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனாவஸேன தீரேத்வா. விபா⁴வயித்வாதி ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனாதி³வஸேன பாகடம் கத்வா. விபூ⁴தம் கத்வாதி ஸங்கா²ருபேக்கா²னுலோமவஸேன பு²டம் கத்வா. ரூபனிரோதே⁴தி ரூபக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோத⁴பூ⁴தே நிப்³பா³னே. கி²ப்பம் ஜவதீதி நின்னபோணபப்³பா⁴ரவஸேன ஜவதி பவத்ததி. இதா³னி ஸிகா²ப்பத்தவிபஸ்ஸனாவஸேன ஜவனபஞ்ஞம் த³ஸ்ஸேதும், புன ‘‘ரூப’’ந்திஆதி³ வுத்தம்.

ஞாணஸ்ஸ திக்க²பா⁴வோ நாம ஸவிஸேஸம் படிபக்க²ஸமுச்சி²ந்த³னேன வேதி³தப்³போ³தி ‘‘கி²ப்பம் கிலேஸே சி²ந்த³தீதி திக்க²பஞ்ஞா’’தி வத்வா தே பன கிலேஸே விபா⁴கே³ன த³ஸ்ஸேந்தோ, ‘‘உப்பன்னம் காமவிதக்க’’ந்திஆதி³மாஹ. ஸமத²விபஸ்ஸனாஹி விக்க²ம்ப⁴னதத³ங்க³வஸேன பஹீனம்பி அரியமக்³கே³ன அஸமூஹதத்தா உப்பத்தித⁴ம்மதம் அனதீததாய அஸமூஹதுப்பன்னந்தி வுச்சதி, தம் இத⁴ ‘‘உப்பன்ன’’ந்தி அதி⁴ப்பேதம். நாதி⁴வாஸேதீதி ஸந்தானம் ஆரோபேத்வா ந வாஸேதி. பஜஹதீதி ஸமுச்சே²த³வஸேன பஜஹதி. வினோதே³தீதி கி²பதி. ப்³யந்திம் கரோதீதி விக³தந்தம் கரோதி. அனபா⁴வம் க³மேதீதி அனு அபா⁴வம் க³மேதி, விபஸ்ஸனாக்கமேன அரியமக்³க³ம் பத்வா ஸமுச்சே²த³வஸேனேவ அபா⁴வம் க³மயதீதி அத்தோ². ஏத்த² ச காமப்படிஸம்யுத்தோ விதக்கோ காமவிதக்கோ. ‘‘இமே ஸத்தா மரந்தூ’’தி பரேஸம் மரணப்படிஸம்யுத்தோ விதக்கோ ப்³யாபாத³விதக்கோ. ‘‘இமே ஸத்தா விஹிம்ஸியந்தூ’’தி பரேஸம் விஹிம்ஸாபடிஸம்யுத்தோ விதக்கோ விஹிம்ஸாவிதக்கோ. பாபகேதி லாமகே. அகுஸலே த⁴ம்மேதி அகோஸல்லஸம்பூ⁴தே த⁴ம்மே. திக்க²பஞ்ஞோ நாம கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞோ ஹோதி, படிபதா³ சஸ்ஸ ந சலதீதி ஆஹ – ‘‘ஏகம்ஹி ஆஸனே சத்தாரோ அரியமக்³கா³’’திஆதி³.

‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா அனிச்சா து³க்கா² விபரிணாமத⁴ம்மா ஸங்க²தா படிச்சஸமுப்பன்னா க²யத⁴ம்மா வயத⁴ம்மா விராக³த⁴ம்மா நிரோத⁴த⁴ம்மா’’தி யாதா²வதோ த³ஸ்ஸனேன ஸச்சப்படிவேதோ⁴ இஜ்ஜ²தி, ந அஞ்ஞதா²தி காரணமுகே²ன நிப்³பே³தி⁴கபஞ்ஞம் த³ஸ்ஸேதும் – ‘‘ஸப்³ப³ஸங்கா²ரேஸு உப்³பே³க³ப³ஹுலோ ஹோதீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² உப்³பே³க³ப³ஹுலோதி ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா அனிச்சா’’திஆதி³னா (த⁴. ப. 277) நயேன ஸப்³ப³ஸங்கா²ரேஸு அபி⁴ண்ஹப்பவத்தஸம்வேகோ³. உத்தாஸப³ஹுலோதி ஞாணப⁴யவஸேன ஸப்³ப³ஸங்கா²ரேஸு ப³ஹுஸோ உத்ரஸ்தமானஸோ. தேன ஆதீ³னவானுபஸ்ஸனமாஹ. உக்கண்ட²னப³ஹுலோதி ஸங்கா²ரதோ உத்³த⁴ம் விஸங்கா²ராபி⁴முக²தாய உக்கண்ட²னப³ஹுலோ. இமினா நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸனமாஹ. அரதிப³ஹுலோதிஆதி³னா தஸ்ஸா ஏவ அபராபரூபபத்திம். ப³ஹிமுகோ²தி ஸப்³ப³ஸங்கா²ரதோ ப³ஹிபூ⁴தம் நிப்³பா³னம் உத்³தி³ஸ்ஸ பவத்தஞாணமுகோ². ததா² பவத்திதவிமோக்க²முகோ². நிப்³பி³ஜ்ஜ²னம் படிவிஜ்ஜ²னம் நிப்³பே³தோ⁴, ஸோ ஏதிஸ்ஸா அத்தீ²தி நிப்³பே³தி⁴கா, நிப்³பி³ஜ்ஜ²தீதி வா நிப்³பே³தி⁴கா, ஸா ஏவ பஞ்ஞா நிப்³பே³தி⁴கபஞ்ஞா. அனிப்³பி³த்³த⁴புப்³ப³ந்தி அனமதக்³கே³ ஸம்ஸாரே அந்தம் பாபேத்வா அனிவித்³த⁴புப்³ப³ம். அப்பதா³லிதபுப்³ப³ந்தி தஸ்ஸேவ அத்த²வசனம், அந்தகரணேனேவ அப்பதா³லிதபுப்³ப³ந்தி அத்தோ². லோப⁴க்க²ந்த⁴ந்தி லோப⁴ராஸிம், லோப⁴கோட்டா²ஸம் வா.

காயக³தாஸதிவக்³க³வண்ணனா நிட்டி²தா.