20. வீஸதிமோ பரிச்சே²தோ³

மக்³கா³மக்³க³ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴னித்³தே³ஸவண்ணனா

1263. இதா³னி கங்கா²விதரணவிஸுத்³தி⁴யா அனந்தரம் உத்³தி³ட்டா²ய மக்³கா³மக்³க³ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴யா நித்³தே³ஸக்கமோ அனுப்பத்தோ, ஸா பன யஸ்மா ஓபா⁴ஸாதி³உபக்கிலேஸஸம்ப⁴வே ஸதி ஹோதி, ஓபா⁴ஸாத³யோ ச உத³யப்³ப³யஞாணே ஸம்ப⁴வந்தி, உத³யப்³ப³யஞாணஞ்ச திலக்க²ணவிபஸ்ஸனாய ஸதி உப்பஜ்ஜதி, தஸ்ஸ ச கலாபஸம்மஸனம் ஆதி³. தஞ்ஹி அதீதாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னானம் த⁴ம்மானம் ஸங்கி²பித்வா வவத்தா²னவஸேன பவத்தனதோ ஆதி³கம்மிகஸ்ஸ ஸுகரஸம்மஸனம், தஸ்மா பட²மம் தத்தே²வ அபி⁴யோக³ம் கரோந்தேன கமதோ தம் ஸம்பாதே³தப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கலாபஸம்மஸனேனேவா’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். அத² வா த்³வின்னம் விஸுத்³தீ⁴னமந்தரே கலாபஸம்மஸனம் ஹோதி, தஞ்ச கோ² த்³வீஸு ஏகாய விஸுத்³தி⁴யா ஸங்க³ஹேதப்³ப³ம், மக்³கா³மக்³க³ஞாணஸ்ஸ ச ஆதி³பூ⁴தத்தா தத்தே²வஸ்ஸ ஸங்க³ஹோ யுத்தோதி ஏத்தே²வ நம் ஸங்க³ஹிதுகாமதாய வுத்தம் ‘‘கலாபஸம்மஸனேனேவா’’திஆதி³. கேசி பன கலாபஸம்மஸனம் நாம ஏகவிஸுத்³தி⁴யம்பி ந அந்தோக³த⁴ந்தி தம் அனாமஸித்வாவ விபஸ்ஸனாசாரம் வண்ணேந்தி. கலாபஸம்மஸனேனேவாதி அதீதாதி³பே⁴த³பி⁴ன்னானம் த⁴ம்மானம் ஸங்கி²பித்வா வவத்தா²னவஸேன கலாபதோ, கலாபானம் வா ஸம்மஸனேன மக்³கா³மக்³க³ஞாணத³ஸ்ஸனவிபஸ்ஸனாய யோகோ³ கரணீயோ. அத² வா பு⁴ம்மத்தே² கரணனித்³தே³ஸவஸேன கலாபஸம்மஸனே யோகோ³ கரணீயோதி அத்தோ². ‘‘கலாபஸம்மஸனேனேவ யோகோ³ கரணீயோ’’தி வத்வாபி தம் பன விஸுத்³தி⁴மக்³க³தோ (விஸுத்³தி⁴. 2.692) க³ஹேதப்³ப³ந்தி க³ந்த²வித்தா²ரபரிஹாரத்த²ம் இத⁴ ந த³ஸ்ஸிதந்தி.

1264. பச்சுப்பன்னஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸாதி ஸந்ததிபச்சுப்பன்னஸ்ஸ, க²ணபச்சுப்பன்னஸ்ஸ வா. ஆதி³தோ பன க²ணபச்சுப்பன்னஸ்ஸ உத³யவயம் து³ப்பரிக்³க³ஹம், தஸ்மா ஸந்ததிபச்சுப்பன்னவஸேன பட²மம் உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனம் காதப்³ப³ம். நிப்³ப³த்தீதி த்³வின்னம் பச்சுப்பன்னானம் வஸேன பட²மாபி⁴னிப்³ப³த்தி ச க²ணனிப்³ப³த்தி ச. விபரிணாமோதி வினாஸோ.

1265. அனுபஸ்ஸனாபி ஞாணந்தி யா உத³யஸ்ஸ ச வயஸ்ஸ ச அனுபஸ்ஸனா, ஸா ஞாணந்தி வரஞாணேன ஸம்மாஸம்பு³த்³தே⁴ன தே³ஸிதம். தத்ராயம் பாளி –

‘‘கத²ம் பச்சுப்பன்னானம் த⁴ம்மானம் விபரிணாமானுபஸ்ஸனே பஞ்ஞா உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனே ஞாணம்? ஜாதம் ரூபம் பச்சுப்பன்னம், தஸ்ஸ நிப்³ப³த்திலக்க²ணம் உத³யோ. விபரிணாமலக்க²ணம் வயோ. அனுபஸ்ஸனா ஞாணம். ஜாதா வேத³னா…பே… ஸஞ்ஞா… ஸங்கா²ரா… விஞ்ஞாணம்… ஜாதம் சக்கு²ம்…பே… ஜாதோ ப⁴வோ பச்சுப்பன்னோ, தஸ்ஸ நிப்³ப³த்திலக்க²ணம் உத³யோ. விபரிணாமலக்க²ணம் வயோ. அனுபஸ்ஸனா ஞாண’’ந்தி (படி. ம. 1.49).

ஏத்த² பன உத³யத³ஸ்ஸனம் யாவதே³வ க²யத³ஸ்ஸனந்தி வயத³ஸ்ஸனஸ்ஸ பதா⁴னதம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘விபரிணாமானுபஸ்ஸனே பஞ்ஞா’’தி வத்வா தம் பன வயத³ஸ்ஸனம் உத³யத³ஸ்ஸனபுப்³ப³கந்தி வுத்தம் ‘‘உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனே ஞாண’’ந்தி.

1266-8. புப்³பே³ உப்பத்திதோதி ஜனனதோ புப்³பே³ அனுப்பன்னஸ்ஸாதி வுத்தம் ஹோதி. நிசயோ ராஸி வா நத்தி², யதோ ஆக³ச்சே²ய்ய உப்பஜ்ஜமானம் அலத்³த⁴த்தபா⁴வஸ்ஸ ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் அவிஜ்ஜமானத்தா. தேனாஹ ‘‘ததா² உப்பஜ்ஜதோ’’திஆதி³. யதா² அனாக³தே அத்³தா⁴னே இமே த⁴ம்மா ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் நத்தி², ஏவம் அதீதேபி அத்³தா⁴னந்தி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘ததா² நிருஜ்ஜ²மானஸ்ஸா’’திஆதி³ம் வத்வா அவிஜ்ஜமானானம்யேவ ரூபாரூபத⁴ம்மானம் ஹேதுபச்சயஸமவாயே உப்பாதோ³, உப்பஜ்ஜித்வா ச ஸப்³ப³ஸோ அபா⁴வூபக³மோதி இமமத்த²ம் ஸமுதா³யக³தம் ததே³கதே³ஸபூ⁴தாய உபமாய விபா⁴வேதும் இமஸ்மிம் டா²னே அட்ட²கதா²ய (விஸுத்³தி⁴. 2.723) வீணூபமா ஆக³தா. ஸா இதா⁴பி ஆஹரித்வா வத்தப்³பா³தி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘ஏத்த² வீணூபமா’’திஆதி³மாஹ. ஏதஸ்ஸத்த²ஸ்ஸாதி அவிஜ்ஜமானானம்யேவ உப்பாதோ³, உப்பன்னானஞ்ச பரதோ அபா⁴வோதி இமஸ்ஸ அத்த²ஸ்ஸ பகாஸனே. வீணூபமாதி வீணாவஸேன ஆக³தா உபமா. ஸா பனேவம் த³ட்ட²ப்³பா³ – யதா² வீணாய வாதி³யமானாய உப்பன்னஸ்ஸ ஸத்³த³ஸ்ஸ நேவ உப்பத்திதோ புப்³பே³ ஸன்னிசயோ அத்தி², ந உப்பஜ்ஜமானோ ஸன்னிசயதோ ஆக³தோ. ந நிருஜ்ஜ²மானஸ்ஸ தி³ஸாவிதி³ஸாக³மனம் அத்தி², ந நிருத்³தோ⁴ கத்த²சி ஸன்னிசிதோ திட்ட²தி, அத² கோ² வீணஞ்ச வீணவாத³னஞ்ச புரிஸஸ்ஸ ச தஜ்ஜம் வாயாமம் படிச்ச அஹுத்வா ஸம்போ⁴தி, ஹுத்வா படிவேதி, ஏவம் ஸப்³பே³பி ரூபாரூபத⁴ம்மா அஹுத்வா ஸம்போ⁴ந்தி, ஹுத்வா படிவேந்தீதி.

1269-70. ஏவம் ஸங்கே²பதோ உத³யப்³ப³யமனஸிகாரவிதி⁴ம் த³ஸ்ஸேத்வா புன யானி ஏதஸ்ஸேவ உத³யப்³ப³யஞாணஸ்ஸ விப⁴ங்கே³ ‘‘அவிஜ்ஜாஸமுத³யா ரூபஸமுத³யோ’’தி (படி. ம. 1.50) பச்சயஸமுத³யட்டே²ன ரூபக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ உத³யம் பஸ்ஸதி, ‘‘தண்ஹாஸமுத³யா…பே… கம்மஸமுத³யா…பே… ஆஹாரஸமுத³யா ரூபஸமுத³யோ’’தி (படி. ம. 1.50) பச்சயஸமுத³யட்டே²ன ரூபக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ உத³யம் பஸ்ஸதி, நிப்³ப³த்திலக்க²ணம் பஸ்ஸந்தோபி ரூபக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ உத³யம் பஸ்ஸதி, ரூபக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ உத³யம் பஸ்ஸந்தோ இமானி பஞ்ச லக்க²ணானி பஸ்ஸதி. ‘‘அவிஜ்ஜானிரோதா⁴ ரூபனிரோதோ⁴’’தி (படி. ம. 1.50) பச்சயனிரோத⁴ட்டே²ன ரூபக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ வயம் பஸ்ஸதி, ‘‘தண்ஹானிரோதா⁴…பே… கம்மனிரோதா⁴…பே… ஆஹாரனிரோதா⁴ ரூபனிரோதோ⁴’’தி (படி. ம. 1.50) பச்சயனிரோத⁴ட்டே²ன ரூபக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ வயம் பஸ்ஸதி, விபரிணாமலக்க²ணம் பஸ்ஸந்தோபி ரூபக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ வயம் பஸ்ஸதி, ரூபக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ வயம் பஸ்ஸந்தோ இமானி பஞ்ச லக்க²ணானி பஸ்ஸதி. ததா² ‘‘அவிஜ்ஜாஸமுத³யா வேத³னாஸமுத³யோ’’தி (படி. ம. 1.50) பச்சயஸமுத³யட்டே²ன வேத³னாக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ உத³யம் பஸ்ஸதி, ‘‘தண்ஹாஸமுத³யா…பே… கம்மஸமுத³யா…பே… ப²ஸ்ஸஸமுத³யா வேத³னாஸமுத³யோ’’தி (படி. ம. 1.50) பச்சயஸமுத³யட்டே²ன வேத³னாக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ உத³யம் பஸ்ஸதி, நிப்³ப³த்திலக்க²ணம் பஸ்ஸந்தோ வேத³னாக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ உத³யம் பஸ்ஸதி, வேத³னாக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ உத³யம் பஸ்ஸந்தோ இமானி பஞ்ச லக்க²ணானி பஸ்ஸதி. ‘‘அவிஜ்ஜானிரோதா⁴…பே… தண்ஹானிரோதா⁴…பே… கம்மனிரோதா⁴…பே… ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴ வேத³னானிரோதோ⁴’’தி (படி. ம. 1.50) பச்சயனிரோத⁴ட்டே²ன வேத³னாக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ வயம் பஸ்ஸதி, விபரிணாமலக்க²ணம் பஸ்ஸந்தோபி வேத³னாக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ வயம் பஸ்ஸதி, வேத³னாக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ வயம் பஸ்ஸந்தோ இமானி பஞ்ச லக்க²ணானி பஸ்ஸதி, வேத³னாக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ விய ஸஞ்ஞாஸங்கா²ரவிஞ்ஞாணக்க²ந்தா⁴னம். அயம் பன விஸேஸோ – விஞ்ஞாணக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ப²ஸ்ஸட்டா²னே ‘‘நாமரூபஸமுத³யா நாமரூபனிரோதா⁴’’தி.

ஏவம் ஏகேகஸ்ஸ க²ந்த⁴ஸ்ஸ உத³யப்³ப³யத³ஸ்ஸனே த³ஸ த³ஸ கத்வா ஸமபஞ்ஞாஸ லக்க²ணானி வுத்தானி, தேஸம் வஸேனபி ‘‘ஏவம்பி ரூபஸமுத³யோ, ஏவம்பி ரூபவயோ, ஏவம்பி ரூபம் உதே³தி, ஏவம்பி ரூபம் வேதீ’’தி பச்சயதோ சேவ க²ணதோ ச வித்தா²ரேன ச மனஸிகாரவிதி⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தஸ்ஸேவ ஞாணஸ்ஸா’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² அவிஜ்ஜாஸமுத³யாதி அவிஜ்ஜாய உப்பாதா³, அத்தி²பா⁴வாதி அத்தோ². நிரோத⁴விருத்³தோ⁴ ஹி உப்பாதோ³ அத்தி²பா⁴வோ ஹோதி, தஸ்மா புரிமப⁴வஸித்³தா⁴ய அவிஜ்ஜாய ஸதி இமஸ்மிம் ப⁴வே ரூபஸமுத³யோ ரூபஸ்ஸ உப்பாதோ³ ஹோதீதி அத்தோ². ஆதி³-ஸத்³த³ஸங்க³ஹிதேஸு ‘‘தண்ஹாஸமுத³யா ரூபஸமுத³யோ, கம்மஸமுத³யா ரூபஸமுத³யோ, ஆஹாரஸமுத³யா ரூபஸமுத³யோ’’தி ச, ததா² வயத³ஸ்ஸனே ‘‘அவிஜ்ஜானிரோதா⁴ ரூபனிரோதோ⁴, தண்ஹானிரோதா⁴… கம்மனிரோதா⁴… ஆஹாரனிரோதா⁴ ரூபனிரோதோ⁴’’தி ச ஆதீ³ஸு அவிஜ்ஜாதீ³ஹி தீஹி அதீதகாலிகானி தேஸம் ஸஹகாரீகாரணபூ⁴தானி உபாதா³னாதீ³னிபி க³ஹிதானேவாதி வேதி³தப்³ப³ம்.

பவத்திபச்சயேஸு கப³ளீகாராஹாரஸ்ஸ ப³லவதாய ஸோ ஏவ க³ஹிதோ ‘‘ஆஹாரஸமுத³யா’’தி. தஸ்மிம் பன க³ஹிதே பவத்திபச்சயதாஸாமஞ்ஞேன உதுசித்தானிபி க³ஹிதானேவ ஹோந்தீதி சதுஸமுட்டா²னிகரூபஸ்ஸ பச்சயதோ உத³யத³ஸ்ஸனம் விபா⁴விதமேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அவிஜ்ஜாதண்ஹூபனிஸ்ஸயஸஹிதேனேவ கம்முனா ரூபகாயஸ்ஸ நிப்³ப³த்தி, அஸதி ச அவிஜ்ஜூபனிஸ்ஸயாய ப⁴வனிகந்தியா ஜாதியா அஸம்ப⁴வோயேவாதி. யதா² ரூபஸ்ஸ அவிஜ்ஜாதண்ஹூபனிஸ்ஸயதா, ஏவம் வேத³னாதீ³னம்பி த³ட்ட²ப்³பா³. ஆஹாரோ பன உப்பன்னஸ்ஸ ரூபஸ்ஸ போஸகோ கப³ளீகாராஹாரஸ்ஸ அதி⁴ப்பேதத்தா, காமம் யதா²தி⁴ட்டா²னத்தா வா தே³ஸனாய. உக்கட்ட²னித்³தே³ஸேன வா ஆஹாரக்³க³ஹணம். அவிஜ்ஜானிரோதா⁴தி அக்³க³மக்³க³ஞாணேன அவிஜ்ஜாய அனுப்பாத³னிரோத⁴தோ அனாக³தஸ்ஸ ரூபஸ்ஸ அனுப்பாத³னிரோதோ⁴ ஹோதி பச்சயாபா⁴வே அபா⁴வதோ. ‘‘தண்ஹானிரோதா⁴ கம்மனிரோதோ⁴’’தி ஏத்தா²பி ஏஸேவ நயோ. ஆஹாரனிரோதா⁴தி பவத்திபச்சயஸ்ஸ கப³ளீகாராஹாரஸ்ஸ அபா⁴வே. ரூபனிரோதோ⁴தி தம்ஸமுட்டா²னரூபஸ்ஸ அபா⁴வோ ஹோதீதி. ஸேஸம் ஹேட்டா² வுத்தனயானுஸாரேன வேதி³தப்³ப³ம். அயம் பன விஸேஸோ – ‘‘பு²ட்டோ² வேதே³தி, பு²ட்டோ² ஸஞ்ஜானாதி, பு²ட்டோ² சேதேதீதி (ஸம். நி. 4.93), ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னா, சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா, ஸஞ்ஞா சேதனா’’தி வசனதோ ப²ஸ்ஸோ வேத³னாஸஞ்ஞாஸங்கா²ரக்க²ந்தா⁴னம் பவத்திபச்சயோ, தன்னிரோதா⁴ ச தேஸம் நிரோதோ⁴, மஹாபதா³னமஹானிதா³னஸுத்தேஸு, அபி⁴த⁴ம்மே ச அஞ்ஞமஞ்ஞபச்சயவாரே ‘‘நாமரூபபச்சயா விஞ்ஞாண’’ந்தி (தீ³. நி. 2.57, 97; கதா². 719) வசனதோ நாமரூபம் விஞ்ஞாணஸ்ஸ பவத்திபச்சயோ, தன்னிரோதா⁴ ச தஸ்ஸ நிரோதோ⁴தி வுத்தம் ‘‘ப²ஸ்ஸஸமுத³யா வேத³னாஸமுத³யோ’’திஆதி³.

1271. த³ஸ த³ஸாதி ரூபக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ உத³யத³ஸ்ஸனே அவிஜ்ஜா தண்ஹா கம்மம் ஆஹாரோதி இமேஸம் பச்சயானம் அத்தி²தாஸங்க²தலக்க²ணானி சேவ ரூபஸ்ஸ நிப்³ப³த்திலக்க²ணஞ்சாதி இமானி பஞ்ச லக்க²ணானி, வயத³ஸ்ஸனே அவிஜ்ஜாதீ³னம் சதுன்னம் பச்சயானம் அனுப்பாத³னிரோதோ⁴, ரூபஸ்ஸ க²ணனிரோதோ⁴ சாதி இமானி பஞ்ச லக்க²ணானீதி ரூபக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ த³ஸ லக்க²ணானி, ததா² வேத³னாக்க²ந்தா⁴தீ³னம் சதுன்னம் சத்தாலீஸ லக்க²ணானீதி ஏவம் ஸமபஞ்ஞாஸ லக்க²ணானி ஹோந்தி. தேனாஹ ‘‘பஞ்ஞாஸ லக்க²ணானீ’’தி. லக்க²ணட்டோ² பன தேஸம் சதுன்னம் பச்சயானம் அத்தி²தா, அனுப்பாத³னிரோதோ⁴ சாதி அட்ட² லக்கீ²யதி ஏதேஹி ரூபாதீ³னம் உத³யோ ச வயோ சாதி லக்க²ணானி. சதுன்னஞ்ஹி பச்சயானம் அத்தி²தாஹி ரூபாதி³உத³யோ லக்கீ²யதி, அனுப்பாத³னிரோத⁴அச்சந்தனிரோதே⁴ஹி வயோ, நிப்³ப³த்திவிபரிணாமானி பன ஸங்க²தலக்க²ணானேவாதி. த⁴ம்மே ஸமனுபஸ்ஸதீதி ரூபாதி³கே த⁴ம்மே உத³யப்³ப³யவந்தே ஸமனுபஸ்ஸதி. ஏத்த² ச கேசி தாவ ஆஹு ‘‘அரூபக்க²ந்தா⁴னம் உத³யப்³ப³யத³ஸ்ஸனம் அத்³தா⁴ஸந்ததிவஸேன, ந க²ணவஸேனா’’தி, தேஸம் மதேன க²ணதோ உத³யப்³ப³யத³ஸ்ஸனமேவ ந ஸியா. அபரே பனாஹு ‘‘பச்சயதோ உத³யப்³ப³யத³ஸ்ஸனேன அதீதாதி³விபா⁴க³ம் அனாமஸித்வா ஸப்³ப³ஸாதா⁴ரணதோ அவிஜ்ஜாதி³பச்சயா வேத³னாய ஸம்ப⁴வம் லப்³ப⁴மானதம் பஸ்ஸதி, ந உப்பாத³ம். அவிஜ்ஜாதி³அபா⁴வே ச தஸ்ஸா அஸம்ப⁴வம் அலப்³ப⁴மானதம் பஸ்ஸதி, ந ப⁴ங்க³க்க²ணதோ. உத³யப்³ப³யஸ்ஸ த³ஸ்ஸனே பச்சுப்பன்னானம் உப்பாத³ம், ப⁴ங்க³ஞ்ச பஸ்ஸதீ’’தி, தம் அயுத்தம். ஸந்ததிவஸேன ஹி ரூபாரூபத⁴ம்மே உத³யப்³ப³யதோ மனஸி கரோந்தஸ்ஸ அனுக்கமேன பா⁴வனாய ப³லப்பத்தகாலே ஞாணஸ்ஸ திக்க²விஸத³பா⁴வப்பத்தியா க²ணதோ உத³யப்³ப³யா உபட்ட²ஹந்தீதி.

1272-5. அயஞ்ஹி பட²மம் பச்சயதோ உத³யப்³ப³யம் மனஸி கரோந்தோ பச்சா² அவிஜ்ஜாதி³கே பச்சயத⁴ம்மே விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா உத³யப்³ப³யவந்தே க²ந்தே⁴ க³ஹேத்வா தேஸம் பச்சயதோ உத³யப்³ப³யத³ஸ்ஸனமுகே²ன க²ணதோபி உத³யப்³ப³யம் மனஸி கரோதி. தஸ்ஸ யதா³ ஞாணம் திக்க²ம் விஸத³ம் ஹுத்வா பவத்ததி, ததா³ ரூபாரூபத⁴ம்மா க²ணே க²ணே உப்பஜ்ஜந்தா, பி⁴ஜ்ஜந்தா ச ஹுத்வா உபட்ட²ஹந்தி. தேன வுத்தம் ‘‘ஏவம் ரூபுத³யோ ஹோதீ’’திஆதி³. தத்த² ஏவம் ரூபுத³யோதி ஏவம் வுத்தனயேன அவிஜ்ஜாஸமுத³யா…பே… தண்ஹாஸமுத³யா…பே… கம்ம…பே… ஆஹாரஸமுத³யாபி ரூபஸ்ஸ ஸம்ப⁴வோ. ஏவமஸ்ஸ வயோதி ஏவம் வுத்தனயேனேவ அவிஜ்ஜானிரோதா⁴…பே… தண்ஹானிரோதா⁴…பே… கம்ம…பே… ஆஹாரனிரோதா⁴ ரூபஸ்ஸ வயோ அனுப்பாதோ³தி அயம் பச்சயதோ வித்தா²ரேன மனஸிகாரோ. உதே³தி ஏவம் ரூபம்பீதி ஏவம் ஸமுத³யதோ கம்மஸமுட்டா²னரூபம்பி ஆஹாரஉதுசித்தஸமுட்டா²னரூபம்பி உதே³தி உப்பஜ்ஜதி நிப்³ப³த்ததி. ஏவம் ரூபம் து வேதீதி கம்மஸமுட்டா²னரூபம்பி ஆஹாரஉதுசித்தஸமுட்டா²னரூபம்பி ஏவம் வேதி நிருஜ்ஜ²தீதி அயம் க²ணதோ வித்தா²ரேன மனஸிகாரோ. தேன வுத்தம் ‘‘ஏவம் பச்சயதோபேத்த² க²ணதோ உத³யப்³ப³ய’’ந்தி. ஸப்³ப³த⁴ம்மா பாகடா ஹோந்தீதி இதி இமே த⁴ம்மா அஹுத்வா ஸம்போ⁴ந்தி, ஹுத்வா படிவேந்தி. யதா² பச்சுப்பன்னே, ஏவம் அதீதானாக³தேபீதி நயவஸேன அதீதாதி³த⁴ம்மானம் த்³வேதா⁴ உத³யப்³ப³யம் பஸ்ஸதோ ஸச்சபடிச்சஸமுப்பாத³னயலக்க²ணபே⁴தா³ பாகடா ஹோந்தி. தஸ்ஸேவம் பாகடீபூ⁴தஸப்³ப³த⁴ம்மஸபா⁴வஸ்ஸ ‘‘ஏவம் கிர நாமிமே த⁴ம்மா அனுப்பன்னபுப்³பா³ உப்பஜ்ஜந்தி, உப்பன்னா நிருஜ்ஜ²ந்தீ’’தி நிச்சனவாவ ஹுத்வா ஸங்கா²ரா உபட்ட²ஹந்தி. ந கேவலஞ்ச நிச்சனவாவ, உத³கே த³ண்ட³கேன கதலேகா² விய, ஆரக்³கே³ ட²பிதஸாஸபோ விய, விஜ்ஜுஸஞ்சாரோ விய ச பரித்தகாலட்டா²யினோ உபட்ட²ஹந்தி. தேனாஹ ‘‘உத³கே த³ண்ட³ராஜீவா’’திஆதி³. உத³கே த³ண்ட³ராஜிஆத³யோவ கிஞ்சாபி உத்தருத்தரி அதிபரித்தட்டா²யிபா⁴வனித³ஸ்ஸனத்த²ம் த³ஸ்ஸிதா, ததா²பி த³ந்த⁴னிரோதா⁴ ஏவ நித³ஸ்ஸிதா, ததோபி லஹுதரனிரோத⁴த்தா ஸங்கா²ரானம். ததா² ஹி க³மனஸ்ஸாதா³னம் தே³வபுத்தானம் ஹேட்டு²பரியேன பரிமுக²ம் தா⁴வந்தானம் ஸிரஸி, பாதே³ ச ப³த்³த⁴கு²ரதா⁴ராஸன்னிபாததோபி ஸீக⁴தரோ ரூபனிரோதோ⁴ வுத்தோ, பகே³வ அரூபத⁴ம்மானம். ந கேவலம் பரித்ததரகாலட்டா²யினோவ உபட்ட²ஹந்தி, அத² கோ² அஸாராபி கா²யந்தீதி ஆஹ ‘‘கத³லீ’’திஆதி³. தத்த² மண்ட³லாகாரேன ஆவிஜ்ஜி²யமானம் அலாதமேவ அலாதசக்கம். மந்தோஸத⁴ப்பபா⁴விதா இந்த³ஜாலாதி³கா மாயா.

1276-7. ஏத்தாவதாதி ய்வாயம் கலாபஸம்மஸனனியோஜனதோ பட்டா²ய யாவ உத³யப்³ப³யபடிவேதா⁴ய பா⁴வனா விதி⁴ ஆரத்³தோ⁴, ஏத்தாவதா பா⁴வனாவிதா⁴னேன கலாபஸம்மஸனம்பி உத³யப்³ப³யஞாணுப்பாத³ஸ்ஸேவ பரிகம்மந்தி. உத³யப்³ப³யத³ஸ்ஸனம் ஞாணந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. லக்க²ணானி ச…பே… டி²தந்தி வயத⁴ம்மமேவ உப்பஜ்ஜதி, உப்பன்னஞ்ச வயம் உபேதீதி இமினா ஆகாரேன ஸமபஞ்ஞாஸ லக்க²ணானி படிவிஜ்ஜி²த்வா டி²தம். அது⁴னா உப்பன்னம் ந தாவ ப³லப்பத்தந்தி ஆஹ ‘‘தருண’’ந்தி. கலாபஸம்மஸனாதி³வஸேன பவத்தஸம்மஸனம் நிப்பரியாயேன விபஸ்ஸனாஸமஞ்ஞம் லப⁴தி. உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனாதி³வஸேன பவத்தமேவ லப⁴தீதி ஆஹ ‘‘யஸ்ஸ சா’’திஆதி³.

1278-80. அத²ஸ்ஸ இமாய தருணவிபஸ்ஸனாய விபஸ்ஸந்தஸ்ஸ த³ஸ விபஸ்ஸனுபக்கிலேஸா உப்பஜ்ஜந்தீதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘விபஸ்ஸனாயா’’திஆதி³. ஏதாயாதி உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனாஸங்கா²தாய தருணவிபஸ்ஸனாய, ந ப⁴ங்கா³னுபஸ்ஸனாதி³ஸங்கா²தாய தருணவிபஸ்ஸனாய, நாபி நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸனாதி³ஸங்கா²தாய ப³லவவிபஸ்ஸனாயாதி அத்தோ². ந ஹி ததா³ விபஸ்ஸனுபக்கிலேஸா உப்பஜ்ஜந்தீதி. விபஸ்ஸகஸ்ஸாதி ச விபஸ்ஸகஸ்ஸேவாதி ஏவ-காரோ லுத்தனித்³தி³ட்டோ². தேனேவ வக்க²தி ‘‘ஸம்பத்தபடிவேத⁴ஸ்ஸா’’திஆதி³. தி³ட்டி²க்³கா³ஹாதி³வத்து²பா⁴வேன விபஸ்ஸனம் உபக்கிலேஸந்தீதி உபக்கிலேஸா. ஸம்பத்தோ சதுஸச்சப²லபடிவேதோ⁴ யேன ஸோ ஸம்பத்தபடிவேதோ⁴, ஸோ ச ஸோதாபன்னாதீ³னம் அஞ்ஞதரோ ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஸோதாபன்னாதி³னோ’’தி. அபிசாதி அயம் வக்க²மானஸமுச்சயத்தோ². இத³ஞ்ச உக்கட்ட²னித்³தே³ஸவஸேன வுத்தம் ப³லவவிபஸ்ஸனாபத்தஸ்ஸாபி அனுப்பஜ்ஜனதோ. ஸம்பத்தபடிவேத⁴ஸ்ஸாதி வா ப³லவிபஸ்ஸனாபத்தம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம். ஸோபி ஹி படிவேத⁴ப்பத்தியா ஆஸன்னாரஹதே³ஸே டி²தத்தா ஸம்பத்தபடிவேதோ⁴ நாம ஹோதி. ஏவஞ்ச ஸதி அபிசாதி வுத்தஸமுச்சயத்தோ² ஹோதி. அத² வா அபி-ஸத்³தோ³ வுத்தஸமுச்சயத்தோ². ச-ஸத்³தோ³ அவுத்தஸமுச்சயத்தோ². தேன நிக்கி²த்தகம்மட்டா²னம் ஸங்க³ண்ஹாதி. விபஸ்ஸனம் ஆரபி⁴த்வா அந்தரா வோஸானம் ஆபன்னஸ்ஸாபி விபஸ்ஸனுபக்கிலேஸா ந உப்பஜ்ஜந்தி. விப்படிபன்னஸ்ஸாதி ஸீலவிபத்திஆதி³வஸேன யதா² ததா² விப்படிபன்னகஸ்ஸ, க³ரஹிதப்³ப³படிபன்னஸ்ஸாதி அத்தோ². அத² வா விப்படிபன்னஸ்ஸாதி விபஸ்ஸனாபா⁴வனாஸங்கா²தாய ஸம்மாபடிபத்தியா அபா⁴வேன விரஹிதபடிபத்திகஸ்ஸ.

1281. விபஸ்ஸனாபடிபத்தியேவ ஹி ஸஸம்பா⁴ரா புப்³ப³பா⁴கே³ ஸம்மாபடிபத்தி, தத³ஞ்ஞா விப்படிபத்தி, தேனேவஸ்ஸ விஸுத்³தி⁴பக்கே² ‘‘ஸம்மாவ படிபன்னஸ்ஸா’’தி வுத்தம். ஸா ச நிக்கி²த்தது⁴ரஸ்ஸாபி ஹோதீதி இமஸ்மிம் பக்கே² நிக்கி²த்தகம்மட்டா²னோபி இமினாவ ஸங்க³ஹிதோ ஹோதீதி. ஸம்மாவ படிபன்னஸ்ஸாதி ஹேட்டா² வுத்தவிதா⁴னேன ஸம்மா ஏவ படிபன்னஸ்ஸ, ந விப்படிபன்னஸ்ஸ வா நிக்கி²த்தது⁴ரஸ்ஸ வா. யுத்தயோக³ஸ்ஸாதி யுத்தேன யோகே³ன, ஞாணேன வா பா⁴வனமனுயுஞ்ஜனஸீலஸ்ஸ. ஸா பன யுத்தயோகி³தா ஸமத²வஸேனாபி ஹோதீதி தன்னிவத்தனத்த²மாஹ ‘‘ஸதா³ விபஸ்ஸகஸ்ஸேவா’’தி. உப்பஜ்ஜந்தீதி ஏத்தா²பி ஏவ-காரோ ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³போ³, தேன ந நுப்பஜ்ஜந்தீதி அத்தோ². அஞ்ஞதா² மக்³கா³மக்³க³ஞாணஸ்ஸேவ அஸம்ப⁴வதோ. கிராதி அனுஸ்ஸுதியம். ஸா பனேஸா அனுஸ்ஸுதி பாளிவஸேனேவ ஆக³தாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். யதா²ஹ –

‘‘கத²ம் த⁴ம்முத்³த⁴ச்சவிக்³க³ஹிதம் மானஸம் ஹோதி? அனிச்சதோ மனஸிகரோதோ ஓபா⁴ஸோ உப்பஜ்ஜதி, ஓபா⁴ஸோ த⁴ம்மோதி ஓபா⁴ஸம் ஆவஜ்ஜேதி, ததோ விக்கே²போ உத்³த⁴ச்சம், தேன உத்³த⁴ச்சேன விக்³க³ஹிதமானஸோ அனிச்சதோ உபட்டா²னம் யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி. து³க்க²தோ…பே… அனத்ததோ உபட்டா²னம் யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி. ததா² அனிச்சதோ மனஸிகரோதோ ஞாணம் உப்பஜ்ஜதி…பே… பீதி பஸ்ஸத்³தி⁴ ஸுக²ம் அதி⁴மோக்கோ² பக்³க³ஹோ உபட்டா²னம் உபேக்கா² நிகந்தி உப்பஜ்ஜதி, நிகந்தி த⁴ம்மோதி நிகந்திம் ஆவஜ்ஜேதி, ததோ விக்கே²போ உத்³த⁴ச்சம், தேன உத்³த⁴ச்சேன விக்³க³ஹிதமானஸோ அனிச்சதோ உபட்டா²னம் யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதி. து³க்க²தோ…பே… அனத்ததோ உபட்டா²னம் யதா²பூ⁴தம் நப்பஜானாதீ’’தி (படி. ம. 2.6).

1282. இதா³னி தேஸம் ஓபா⁴ஸாதீ³னம் ஸரூபவிபா⁴வனத்த²ம் தேஸு உப்பன்னேஸு விபஸ்ஸனாய உபக்கிலிஸ்ஸனாகாரஞ்ச த³ஸ்ஸேதும் ‘‘விபஸ்ஸனாயா’’திஆதி³ வுத்தம். விபஸ்ஸனாய ஓபா⁴ஸோதி விபஸ்ஸனாசித்தஸமுட்டி²தம், ஸஸந்ததிபதிதஉதுஸமுட்டா²னஞ்ச பா⁴ஸுரம் ரூபம். தத்த² விபஸ்ஸனாசித்தஸமுட்டா²னம் யோகி³னோ ஸரீரட்ட²மேவ பப⁴ஸ்ஸரம் ஹுத்வா திட்ட²தி, இதரம் ஸரீரம் முஞ்சித்வா ஞாணானுபா⁴வானுரூபம் ஸமந்ததோ ப²ரதி, தம் தஸ்ஸேவ பஞ்ஞாயதி, தேன பு²ட்டோ²காஸே ரூபக³தம்பி பஸ்ஸதி. பஸ்ஸந்தோ ச சக்கு²விஞ்ஞாணேன பஸ்ஸதி, உதா³ஹு மனோவிஞ்ஞாணேனாதி வீமம்ஸிதப்³ப³மேதந்தி வத³ந்தி. ஆசரியத⁴ம்மபாலத்தே²ரேன பன ‘‘தி³ப்³ப³சக்கு²லாபி⁴னோ விய தம் மனோவிஞ்ஞாணவிஞ்ஞேய்யமேவாதி யுத்தம் விய தி³ஸ்ஸதீ’’தி (விஸுத்³தி⁴. மஹா. 2.733) வுத்தம்.

1283-4. மக்³க³ப்பத்தோ ப²லப்பத்தோ, அஹமஸ்மீதி க³ண்ஹதீதி ‘‘ந வத மே இதோ புப்³பே³ ஏவரூபோ ஓபா⁴ஸோ உப்பன்னபுப்³போ³, அத்³தா⁴ அரியமக்³க³ம் பத்தோஸ்மி, ப²லம் ஸச்சா²காஸி’’ந்தி அமக்³க³ம்யேவ ‘‘மக்³கோ³’’தி க³ண்ஹாதி. தஸ்ஸேவம் பன க³ண்ஹதோதி தஸ்ஸ அமக்³க³ம்யேவ ‘‘மக்³கோ³’’தி க³ண்ஹந்தஸ்ஸ. விபஸ்ஸனாவீதீ²தி படிபாடியா பவத்தமானா விபஸ்ஸனாவ உக்கந்தா நாம ஹோதி, யோகி³னோ ‘‘மக்³க³ம் பத்தோஸ்மீ’’தி அதி⁴மானேன விஸ்ஸட்ட²த்தா. விபஸ்ஸனாவீதி²ந்திபி பாடோ², தஸ்ஸேவம் க³ண்ஹதோ விபஸ்ஸனா ததோயேவ வீதி²ம் உக்கந்தா நாம ஹோதீதி அத்தோ². ஓபா⁴ஸமேவ ஸோ பி⁴க்கு², அஸ்ஸாதே³ந்தோ நிஸீத³தீதி ஸோ பி⁴க்கு² அத்தனா ஆரத்³த⁴ம் விபஸ்ஸனம் விஸ்ஸஜ்ஜேத்வா ஓபா⁴ஸமேவ லோப⁴வஸேன வா தி³ட்டி²வஸேன வா அஸ்ஸாதே³ந்தோ நிஸீத³தி. ஸோ கோ² பனாயம் ஓபா⁴ஸோ கஸ்ஸசி பி⁴க்கு²னோ பல்லங்கட்டா²னமத்தமேவ ஓபா⁴ஸேந்தோ உப்பஜ்ஜதி, கஸ்ஸசி அந்தோக³ப்³ப⁴ம், கஸ்ஸசி ப³ஹிக³ப்³ப⁴ம், கஸ்ஸசி ஸகலவிஹாரம் கா³வுதம் அட்³ட⁴யோஜனம் யோஜனம் த்³வியோஜனம் தியோஜனம், கஸ்ஸசி பத²வீதலதோ பட்டா²ய யாவ அகனிட்ட²ப்³ரஹ்மலோகா ஏகாலோகம் குருமானோ, யதா² ஸமுத்³த³ம்ஹி யோஜனமத்தே மச்ச²கச்ச²பா பஞ்ஞாயந்தி, ஏவம் உப்பஜ்ஜந்தி. ப⁴க³வதோ பன த³ஸஸஹஸ்ஸிலோகதா⁴தும் ஓபா⁴ஸேந்தோ உத³பாதி³.

1285. விபஸ்ஸனாபீதீதி விபஸ்ஸனாசித்தஸம்பயுத்தா பீதி. கு²த்³தி³காதி³கா ஹேட்டா² வண்ணிதாயேவ, அயஞ்ச பஞ்சவிதா⁴ பீதி உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனாய வீதி²படிபன்னாய அனுக்கமேன உப்பஜ்ஜதி. மத்த²கப்பத்தேன பன உத³யப்³ப³யஞாணேன ஸத்³தி⁴ம் ப²ரணாபீதியேவ ஹோதி. உபசாரப்பனக்க²ணதோ அஞ்ஞதா³பி ஹி ப²ரணாபீதி ஹோதியேவாதி. தேன வுத்தம் அட்ட²கதா²யம் ‘‘ஸகலஸரீரம் பூரயமானா உப்பஜ்ஜதீ’’தி (விஸுத்³தி⁴. 2.734; த⁴. ஸ. அட்ட². 1.த⁴ம்முத்³தே³ஸவார ஜா²னங்க³ராஸிவண்ணனா).

1286-7. யோகி³னோ…பே… ஹோந்தி ஹீதி யஸ்ஸாயம் பஸ்ஸத்³தி⁴ உப்பன்னா, தஸ்ஸ யோகி³னோ ரத்திட்டா²னே வா தி³வாட்டா²னே வா நிஸின்னஸ்ஸ காயசித்தானி பஸ்ஸத்³தா⁴னேவ ஹோந்தி, நேவ த³ரதோ² ஹோதீதி அத்தோ². பஸ்ஸத்³தி⁴ஆதீ³னி ச² யுக³ளானி அஞ்ஞமஞ்ஞயோகீ³னீதி பஸ்ஸத்³தி⁴யா உப்பன்னாய இதராபி உப்பன்னாயேவ ஹோந்தீதி கிச்சத³ஸ்ஸனமுகே²ன தா ஸப்³பா³பி த³ஸ்ஸேந்தோ ‘‘லஹூனி சா’’திஆதி³மாஹ. ஏத்த² ச காய-க்³க³ஹணேன ரூபகாயஸ்ஸாபி க³ஹணம் வேதி³தப்³ப³ம், ந வேத³னாதி³க்க²ந்த⁴த்தயஸ்ஸேவ. காயபஸ்ஸத்³தி⁴ஆத³யோ ஹி ரூபகாயஸ்ஸாபி த³ரதா²தி³னிம்மத்³த³காதி. கம்மஞ்ஞானேவ ஹோந்தீதி ந கேவலம் கம்மஞ்ஞானேவ ஸுவிஸதா³னி உஜுகானியேவ ஹோந்தி, அவினாபா⁴விதாய பன தது³ப⁴யம் விஸும் ந வுத்தம். காயசித்தானம் பஸ்ஸத்³தா⁴தி³பா⁴வோ ச தேஸம் அபஸ்ஸத்³தா⁴தி³ஹேதுபூ⁴தானம் உத்³த⁴ச்சாதி³தி²னமித்³தா⁴தி³தி³ட்டி²மானாதி³ஸேஸனீவரணாதி³அஸ்ஸத்³தி⁴யாதி³மாயாஸாடே²ய்யாதி³ஸம்கிலேஸத⁴ம்மானம் வித்³த⁴ம்ஸனவஸேனேவ ததா³ விபஸ்ஸனாசித்துப்பாத³ஸ்ஸ பவத்தனதோ.

1288-90. மனுஸ்ஸானம் அயந்தி மானுஸீ, மனுஸ்ஸயோக்³யகாமஸுக²ரதி. தாதி³ஸேஹி மனுஸ்ஸவிஸேஸேஹி அனுப⁴விதப்³ப³தானதிவத்தனதோ தி³ப்³ப³ரதிபி ஸங்க³ஹிதா, மானுஸீஸதி³ஸதாய, காமஸுக²பா⁴வேன தி³ப்³பா³ ரதி வா மானுஸீ, தஸ்ஸா அதிக்கந்ததாய ந மானுஸீதி அமானுஸீ, தம் அமானுஸிம். ஸுஞ்ஞாகா³ரந்தி யம் கிஞ்சி விவித்தம் ஸேனாஸனம், விபஸ்ஸனம் ஏவ வா, ஸாபி ஹி நிச்சபா⁴வாதி³ஸுஞ்ஞதாய, யோகி³னோ ஸுக²ஸன்னிஸ்ஸயதாய ச ‘‘ஸுஞ்ஞாகா³ர’’ந்தி வத்தப்³ப³தம் லப⁴தி. சித்தஸ்ஸ அனுபஸமகரானம் கிலேஸானம் விக³மேன ஸந்தசித்தஸ்ஸ ஸம்ஸாரே ப⁴யஸ்ஸ இக்க²னேன பி⁴க்கு²னோ ஸம்மா ஞாயேன ரூபாரூபத⁴ம்மானம் உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனாதி³வஸேன தே விபஸ்ஸதோ ஸம்மஸதோ ஸம்மாரத்³த⁴விபஸ்ஸனானம் மனுஸ்ஸானம் விஸயதாய அமானுஸீ விபஸ்ஸனாபீதிஸுக²ஸஞ்ஞிதா ரதி ஹோதீதி அயமேத்த² கா³தா²ய ஸங்கே²பத்தோ². து³தியகா³தா² பன உத³யப்³ப³யஞாணமேவ ஸந்தா⁴ய வுத்தா. தத்த² யதோ யதோதி ரூபதோ, அரூபதோ வா.

1291. ஞாணாத³யோதி ஞாணஸத்³தா⁴த³யோ ஸத்த. வுத்தனயேனாதி ‘‘ஞாணந்தி விபஸ்ஸனாஞாணம், ஸத்³தா⁴தி விபஸ்ஸனாசித்தஸம்பயுத்தா ஸத்³தா⁴’’திஆதி³னா வுத்தனயானுஸாரேன விபஸ்ஸனாவஸேனேவ ஞேய்யா. தத்த² ஞாணம் ரூபாரூபத⁴ம்மே உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸனாவஸேன துலயந்தஸ்ஸ தீரேந்தஸ்ஸ விஸ்ஸட்ட²இந்த³வஜிரமிவ அவிக³தவேக³ம் திகி²ணம் ஸூரம் அதிவிஸத³ம் உப்பஜ்ஜதி. ததா² ஹி தேன யோகீ³ ‘‘மக்³க³ம் பத்தோஸ்மீ’’தி மஞ்ஞதி. ஸத்³தா⁴தி கிலேஸகாலுஸியாபக³மேன சித்தசேதஸிகானம் அதிஸயபஸாத³பூ⁴தா ப³லவதீ ஸத்³தா⁴, ந பன கம்மப²லம், ரதனத்தயம் வா ஸத்³த³ஹனவஸேன பவத்தா. ஸதிபி ஸூபட்டி²தா அசலா பப்³ப³தராஜஸதி³ஸா உப்பஜ்ஜதி. இமிஸ்ஸா ச உப்பன்னாய ஸோ யம் யம் டா²னம் பச்சவேக்க²தி, தம் தம் டா²னமஸ்ஸ அனுபவிஸித்வா ஓக்க²ந்தி³த்வா பக்க²ந்தி³த்வா பரிப⁴ண்ட³பூ⁴தஸ்ஸ யதா²கம்மூபக³ஞாணஸ்ஸ உபட்ட²ஹந்தே பரலோகவிஸயத்தா வண்ணாயதனவிஸயமதீதந்தி தி³ப்³ப³சக்கு²னோ பரலோகோ விய ஸதியா உபட்டா²தி. ஸுக²ம் பன ஸகலஸரீரம் அபி⁴ஸந்த³மானம் அதிபணீதம் உப்பஜ்ஜதி. தஸ்மிஞ்ஹி உப்பன்னே தம்ஸமுட்டி²தேஹி அதிபணீதேஹி ரூபேஹி ஸப்³போ³ காயோ பரிபு²டோ, பரிப்³ரூஹிதோ ச ஹோதி. உபேக்கா² பன விபஸ்ஸனுபேக்கா² சேவ ஆவஜ்ஜனுபேக்கா² ச. தத்த² விசினிதவிசயத்தா ஸங்கா²ரானம் விசினனே மஜ்ஜ²த்தபா⁴வேன டி²தா விபஸ்ஸனுபேக்கா². ஸா பன அத்த²தோ ததா²பவத்தா தத்ரமஜ்ஜ²த்துபேக்கா²வ. மனோத்³வாராவஜ்ஜனசித்தஸம்பயுத்தா வேத³னா ஆவஜ்ஜனே அஜ்ஜு²பேக்க²னவஸேன பவத்தியா ஆவஜ்ஜனுபேக்கா²தி வுச்சதி. து³விதா⁴ பனேஸா ததா³ உப்பஜ்ஜதி. ததா² ஹி தஸ்மிம் ஸமயே ஸப்³ப³ஸங்கா²ரானம் உத³யப்³ப³யே மஜ்ஜ²த்தபூ⁴தா விபஸ்ஸனுபேக்கா² ப³லவதீ உப்பஜ்ஜதி, மனோத்³வாரே ஆவஜ்ஜனுபேக்கா²பி. ஸா ஹிஸ்ஸ தம் தம் டா²னம் ஆவஜ்ஜந்தஸ்ஸ விஸ்ஸட்ட²இந்த³வஜிரமிவ, பத்தபுடே பக்க²ந்த³தத்தனாராசோ விய ச ஸூரா திகி²ணா ஹுத்வா பவத்ததி. வீரியம்பி அஸிதி²லமனச்சாரத்³த⁴ம் ஸம்பயுத்தத⁴ம்மே கிலேஸபக்க²தோ கோஸஜ்ஜபக்க²தோ பக்³க³ண்ஹந்தம் ஸுபக்³க³ஹிதமுப்பஜ்ஜதி, நிகந்தி ச ஓபா⁴ஸாதி³படிமண்டி³தாய விபஸ்ஸனாய ஆலயம் குருமானா பா⁴வனாய ஸாதிஸயப்பவத்தியா ஸுகு²மா ஸந்தாகாரா உப்பஜ்ஜதி. யா கிலேஸோதி பரிக்³க³ஹிதும்பி ந யுத்தா. யதா² ச ஓபா⁴ஸே, ஏவம் ஏதேஸுபி அஞ்ஞஸ்மிம் உப்பன்னே யோகா³வசரோ ‘‘ந வத மே இதோ புப்³பே³ ஏவரூபா பீதி உப்பன்னபுப்³பா³, ஏவரூபா பஸ்ஸத்³தி⁴ ஞாணம் ஸத்³தா⁴ ஸதி ஸுக²ம் உபேக்கா² வீரியம் நிகந்தி உப்பன்னபுப்³பா³, அத்³தா⁴ மக்³க³ப²லப்பத்தோஸ்மீ’’தி க³ண்ஹாதி, தஸ்ஸேவம் க³ண்ஹதோ விபஸ்ஸனா வீதி²உக்கந்தா நாம ஹோதி. ஸோ தேயேவ அஸ்ஸாதே³ந்தோ நிஸீத³தி. இமே ச பன விபஸ்ஸனுபக்கிலேஸா யேபு⁴ய்யேன ஸமத²விபஸ்ஸனாலாபி⁴னோ உப்பஜ்ஜந்தி. ஸோ ஸமாபத்திவிக்க²ம்பி⁴தானம் கிலேஸானம் அஸமுதா³சாரதோ ‘‘அரஹா அஹ’’ந்தி சித்தம் உப்பாதே³தீதி.

1292-3. உபக்லேஸஸ்ஸ வத்து²தோதி நிப்பரியாயதோ தி³ட்டி²மானதண்ஹா இத⁴ உபக்கிலேஸா தேஸம் வத்து²தோ உப்பத்திட்டா²னதாய, ந ஸபா⁴வதோ அகுஸலத்தா. யதா² பன ஓபா⁴ஸாத³யோ, ஏவம் நிகந்திபி தி³ட்டி²க்³கா³ஹாதீ³னம் டா²னம் ஹோதீதி வத்து²பா⁴வோபிஸ்ஸா யுஜ்ஜதேவ. தம்தமாவஜ்ஜமானஸ்ஸ, பா⁴வனா பரிஹாயதீதி தம் தம் ஓபா⁴ஸாதி³கம் ஆவஜ்ஜமானஸ்ஸ தி³ட்டி²மானதண்ஹாவஸேன ‘‘மம ஓபா⁴ஸோ’’திஆதி³க்³கா³ஹம் பவத்தேந்தஸ்ஸ பா⁴வனா வீதி²ம் ஓக்கமித்வா பரிவட்டதி. அப்பம் ஸுதமேதஸ்ஸாதி அப்பஸ்ஸுதோ.

1294-7. ப³ஹுஸ்ஸுதோ பன ஓபா⁴ஸாதீ³ஸு உப்பன்னேஸு ‘‘அயம் கோ² மே ஓபா⁴ஸோ உப்பன்னோ, ஸோ கோ² பனாயம் அனிச்சோ ஸங்க²தோ படிச்சஸமுப்பன்னோ க²யத⁴ம்மோ வயத⁴ம்மோ விராக³த⁴ம்மோ நிரோத⁴த⁴ம்மோ’’தி வா, ஸசே ஓபா⁴ஸோ அத்தா ப⁴வேய்ய, அத்தாதி க³ஹேதும் வட்டேய்ய, அனத்தா ச பனாயம் அத்தாதி க³ஹிதோ, தஸ்மா ‘‘ஸோ அவஸவத்தனட்டே²ன அனத்தா, ஹுத்வா அபா⁴வட்டே²ன அனிச்சோ, உத³யப்³ப³யபடிபீளனட்டே²ன து³க்கோ²’’திஆதி³னா ஸமனுபஸ்ஸதி, ஸோ ஏவம் ஸமனுபஸ்ஸந்தோ உபக்கிலேஸஜடம் விஜடேத்வா ஓபா⁴ஸாத³யோ த⁴ம்மா ந மக்³கோ³, உபக்கிலேஸவினிமுத்தம் பன வீதி²படிபன்னம் விபஸ்ஸனாஞாணம் மக்³கோ³தி மக்³க³ஞ்ச அமக்³க³ஞ்ச வவத்த²பேதி. தேன வுத்தம் ‘‘ஸப்³போ³பா⁴ஸாத³யோ’’திஆதி³. மக்³கா³மக்³கே³ஸு ஞாணந்தி மக்³கா³மக்³க³ஞாணம், மக்³கா³மக்³க³ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தீ⁴தி வுத்தம் ஹோதி. மக்³கா³மக்³க³ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴பத்தியா ச தேன யோகி³னா திண்ணம் ஸச்சானஞ்ச வவத்தா²னம் கதம் ஹோதி. கத²ம்? தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴யா தாவ நாமரூபவவத்தா²பனேன து³க்க²ஸச்சவவத்தா²னம் கதம் ஹோதி, கங்கா²விதரணவிஸுத்³தி⁴யா பச்சயபரிக்³க³ஹேன ஸமுத³யஸச்சஸ்ஸ வவத்தா²னம். அபி⁴த⁴ம்மனயஸ்மிஞ்ஹி ஸப்³ப³கிலேஸா, கம்மஞ்ச ஸமுத³யஸச்சம், இமிஸ்ஸம் மக்³கா³மக்³க³ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴யம் ஸம்மா மக்³க³ஸ்ஸ அவதா⁴ரணேன மக்³க³ஸச்சம். தது³பாயபூ⁴தஸ்ஸ ஹி மக்³க³ஸ்ஸ அவதா⁴ரணேன தம் அவதா⁴ரிதமேவாதி ஏவம் லோகியேனேவ தாவ ஞாணேன திண்ணம் ஸச்சானம் வவத்தா²னம் கதம் ஹோதி.

இதி அபி⁴த⁴ம்மத்த²விகாஸினியா நாம

அபி⁴த⁴ம்மாவதாரஸம்வண்ணனாய

மக்³கா³மக்³க³ஞாணத³ஸ்ஸனவிஸுத்³தி⁴னித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.