19. ஏகூனவீஸதிமோ பரிச்சே²தோ³

கங்கா²விதரணவிஸுத்³தி⁴னித்³தே³ஸவண்ணனா

1227. அனந்தரம் நித்³தி³ட்டா²ய தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴யா விஸயபா⁴வேன த³ஸ்ஸிதத்தா ‘‘ஏதஸ்ஸா’’தி வுத்தம், ந தத³ஞ்ஞதோ விஸேஸனத்த²ம் தத³ஞ்ஞஸ்ஸ ச அபா⁴வதோ. அஜ்ஜ²த்தம் வா ஹி விபஸ்ஸனாபி⁴னிவேஸோ ஹோது ப³ஹித்³தா⁴ வா, அத்த²ஸித்³தி⁴யம் பன லக்க²ணதோ ஸப்³ப³ம்பி நாமரூபம் அனவஸேஸதோ பரிக்³க³ஹிதமேவ ஹோதீதி. ஜானித்வா ஹேதுபச்சயேதி ஹேதுபச்சயே பரிக்³க³ண்ஹித்வா, ஹேதுபச்சயே பரிக்³க³ண்ஹனஹேதூதி வுத்தம் ஹோதி. பச்சயபரிக்³க³ஹணஹேது ஹிஸ்ஸ அத்³த⁴த்தயே கங்கா²விதரணம் ஹோதீதி. விதரித்வாதி அதிக்கமித்வா, விக்க²ம்பே⁴த்வாதி அத்தோ². தம் பன ஞாணம் ததா²விக³தம் வஸிபா⁴வப்பத்தம் ஜா²னம் விய யோகி³னோ ஸந்தானே பப³ந்த⁴வஸேன பவத்ததீதி கத்வா வுத்தம் ‘‘டி²த’’ந்தி.

1229-30. நாமரூபஸ்ஸ…பே… ஆவஜ்ஜித்வாதி யதா² நாம குஸலோ பி⁴ஸக்கோ ரோக³ம் தி³ஸ்வா தஸ்ஸ ஸமுட்டா²னம் பரியேஸதி, யதா² வா பன அனுகம்பகோ புரிஸோ குமாரம் உத்தானஸேய்யம் ரதி²காய நிபன்னம் தி³ஸ்வா ‘‘கஸ்ஸ நு கோ² அயம் புத்தகோ’’தி தஸ்ஸ மாதாபிதரோ ஆவஜ்ஜதி, ஏவமேவம் நாமரூபஸ்ஸ கோ ஹேது, கோ வா பச்சயோ ப⁴வே. ந தாவேதம் அஹேதுகம் ஸப்³ப³த்த², ஸப்³ப³தா³, ஸப்³பே³ஸஞ்ச ஏகஸதி³ஸபா⁴வாபத்திதோ, ந இஸ்ஸராதி³ஹேதுகம் நாமரூபதோ உத்³த⁴ம் இஸ்ஸராதீ³னம் அபா⁴வதோ. யேபி நாமரூபமத்தமேவ இஸ்ஸராத³யோதி வத³ந்தி தேஸம் இஸ்ஸராதி³ஸங்கா²தனாமரூபஸ்ஸ அஹேதுபா⁴வாபத்திதோ, தஸ்மா ப⁴விதப்³ப³மஸ்ஸ ஹேதுபச்சயேஹி, ‘‘கோ நு கோ²’’தி நாமரூபஸ்ஸ ஹேதுபச்சயே ஆவஜ்ஜித்வாதி அத்தோ². ஏவம் தாவ கத்வா இமஸ்ஸ நாமரூபஸ்ஸ ஹேதுபச்சயே பரிக்³க³ண்ஹந்தேன ஓளாரிகத்தா, ஸுபாகடத்தா ச ரூபஸ்ஸ பச்சயபரிக்³க³ஹோ ஸுகரோதி பட²மம் தஸ்ஸ பச்சயபரிக்³க³ஹோ காதப்³போ³தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ரூபகாயஸ்ஸா’’திஆதி³. தத்த² யதா² நாமரூபஸ்ஸ பச்சயபரிக்³க³ஹோ அஹேதுவிஸமஹேதுவாத³னிவத்தியா ஹோதி, ஏவம் நிப்³பி³தா³விராகா³வஹபா⁴வேன தத்த² தத்த² அபி⁴ரதினிவத்தியாபி இச்சி²தப்³போ³தி தம் த்³வத்திம்ஸாகாரவஸேன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கேஸா லோமா’’திஆதி³ வுத்தம்.

1232-3. அவிஜ்ஜா…பே… மதோதி அவிஜ்ஜா தண்ஹா உபாதா³னம் கம்மந்தி இத³ம் சதுப்³பி³த⁴ம் த⁴ம்மஜாதம் ஏதஸ்ஸ யதா²வுத்தஸ்ஸ ரூபகாயஸ்ஸ ஹேது, சதுப்³பி³தோ⁴ ஆஹாரோ பச்சயோதி அத்தோ². கஸ்மா பன புரிமம் ஹேது, இதரோ பச்சயோதி சோத³னம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஜனகோ’’திஆதி³ம் வத்வா தம் லோகவஸேன ஸமத்தே²தும் ‘‘ஹேத்வங்குரஸ்ஸா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஜனகோதி, அனுபாலகோதி ச அந்தோக³தஹேத்வத்த²மித³ம் விஸேஸனம், ஜனகத்தா, அனுபாலகத்தாதி வுத்தம் ஹோதி. தத்த² ஜனகத்தாதி நிப்³ப³த்தகத்தா. இமினா பீ³ஜம் விய அங்குரஸ்ஸ அவிஜ்ஜாத³யோ ரூபகாயஸ்ஸ அஸாதா⁴ரணகாரணதாய ஹேதூதி த³ஸ்ஸிதம். அனுபாலகத்தாதி உபத்த²ம்ப⁴கத்தா. இமினா பன அங்குரஸ்ஸ பத²வீஸலிலாத³யோ விய ஆஹாரோ ஸாதா⁴ரணகாரணதாய பச்சயோதி த³ஸ்ஸிதந்தி வேதி³தப்³ப³ம்.

1234-7. இதிமே…பே… க³தாதி ஏவமேதே அவிஜ்ஜாத³யோ பஞ்ச த⁴ம்மா யதா²ரஹம் ஹேதுபா⁴வம், பச்சயபா⁴வஞ்ச க³தா. மாதாவ உபனிஸ்ஸயாதி அவிஜ்ஜா ப⁴வேஸு விஜ்ஜமானதோ³ஸபடிச்சா²த³னபா⁴வேன, தண்ஹா பத்த²னாபா⁴வேன, உபாதா³னம் த³ள்ஹக்³கா³ஹபா⁴வேனாதி ஏவம் ஸங்கா²ரப⁴வானம் ஹேதுபூ⁴தா ஜனகஸஹாயதாய ப⁴வனிகந்திதம்ஸஹஜாதஆஸன்னகாரணத்தா அபி⁴ஸங்கா²ரிகா, அபஸ்ஸயபூ⁴தா வாதி மாதா விய உபனிஸ்ஸயா ஹோந்தி. யதா² பிதுஜனிதஸுக்கே புத்தஸ்ஸ உப்பத்தீதி பிதா ஜனகோ, ஏவம் கம்மம் ஸத்தஸ்ஸ உப்பாத³கத்தா ஜனகந்தி ஆஹ. யதா² தா⁴தீ ஜாதஸ்ஸ குமாரஸ்ஸ வட்³டி⁴தா ஸந்தா⁴ரிகா, ஏவம் ஆஹாரோ உப்பன்னஸ்ஸ காயஸ்ஸ ப்³ரூஹேதா, ஸந்தா⁴ரகோ சாதி வுத்தம் ‘‘தா⁴தீ…பே… ப⁴வே’’தி. காமஞ்சேத்த² அவிஜ்ஜாத³யோ நாமகாயஸ்ஸாபி பச்சயோ, பகாரந்தரேன பன தஸ்ஸ பாகடம் பச்சயபரிக்³க³ஹவிதி⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘சக்கு²ஞ்சா’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² சக்கு²ஞ்சாதி ச-ஸத்³தோ³ ஸமுச்சயத்தோ², தேன சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆவஜ்ஜனாதி³ம் அஜ்ஜ²த்தம் ஸப்³ப³ம் பச்சயஜாதம் ஸங்க³ண்ஹாதி. ரூபமாலோகமேவ சாதி பன ச-ஸத்³தே³ன யதா² பா³ஹிரரூபம் சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஆரம்மணபச்சயோ, யதா² ச ஆலோகோ உபனிஸ்ஸயபச்சயோ, ஏவம் அஞ்ஞம்பி பா³ஹிரம் பச்சயஜாதம் ஸங்க³ண்ஹாதி. படிச்சாதி பச்சயபூ⁴தம் லத்³தா⁴தி அத்தோ². தேன சக்கு²ஸ்ஸ நிஸ்ஸயபுரேஜாதஇந்த்³ரியவிப்பயுத்தஅத்தி²அவிக³தவஸேன, ரூபாலோகானஞ்ச யதா²ஸம்ப⁴வம் ஆரம்மணஉபனிஸ்ஸயபுரேஜாதஅத்தி²அவிக³தவஸேன, இதரேஸஞ்ச ஸத்³த³ஸங்க³ஹிதானம் அனந்தராதி³ஸஹஜாதாதி³வஸேன பச்சயபா⁴வம் த³ஸ்ஸேதி. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ப²ஸ்ஸாதீ³னம் விய ஸஹ பச்சயேஹி ஸோதவிஞ்ஞாணாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ வேதி³தப்³போ³. ஏவம் ஸம்மஸனூபக³ம் ஸப்³ப³ம் நாமம் ஸஹ பச்சயேன ஸங்க³ஹிதம் ஹோதி. தேனாஹ ‘‘நாமகாயஸ்ஸ பச்சயம் பரிக³ண்ஹதீ’’தி.

1238-40. தி³ஸ்வானாதி ஏதரஹி பவத்திம் தி³ஸ்வா. ததே²வித³ந்தி இமினா ந கேவலம் ஸப்பச்சயதாமத்தமேவ பச்சாமட்ட²ம், அத² கோ² யாதி³ஸேஹி ஏதரஹி பவத்ததி, தாதி³ஸேஹி அவிஜ்ஜாதி³பச்சயேஹேவ அதீதேபி பவத்தித்தா²தி பச்சயஸஹிததாபி பச்சாமட்டா²தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். புப்³ப³ந்தேதி அதீதக²ந்த⁴ப்பப³ந்த⁴கோட்டா²ஸே. பஞ்சதா⁴க³தாதி –

‘‘அஹோஸிம் நு கோ² அஹமதீதமத்³தா⁴னம், ந நு கோ² அஹோஸிம் அஹமதீதமத்³தா⁴னம், கிம் நு கோ² அஹோஸிம் அஹமதீதமத்³தா⁴னம், கத²ம் நு கோ² அஹோஸிம் அஹமதீதமத்³தா⁴னம், கிம் ஹுத்வா கிம் அஹோஸிம் நு கோ² அஹமதீதமத்³தா⁴ன’’ந்தி (ம. நி. 1.18; ஸம். நி. 2.20; மஹானி. 174) –

பஞ்சஹி ஆகாரேஹி ஆக³தா, பவத்தா வா. அபரந்தேதி அனாக³தே க²ந்த⁴ப்பப³ந்த⁴கோட்டா²ஸே. பஞ்சதா⁴ ஸமுதீ³ரிதாதி –

‘‘ப⁴விஸ்ஸாமி நு கோ² அஹமனாக³தமத்³தா⁴னம், ந நு கோ² ப⁴விஸ்ஸாமி அஹமனாக³தமத்³தா⁴னம், கிம் நு கோ² ப⁴விஸ்ஸாமி அஹமனாக³தமத்³தா⁴னம், கத²ம் நு கோ² ப⁴விஸ்ஸாமி அஹமனாக³தமத்³தா⁴னம், கிம் ஹுத்வா கிம் ப⁴விஸ்ஸாமி நு கோ² அஹமனாக³தமத்³தா⁴ன’’ந்தி (ம. நி. 1.18; ஸம். நி. 2.20; மஹானி. 174) –

ஏவம் பஞ்சதா⁴ கதி²தா.

1241. பச்சுப்பன்னேபி அத்³தா⁴னேதி ஏதரஹி படிஸந்தி⁴ம் ஆதி³ம் கத்வா சுதிபரியந்தே அத்³தா⁴னேபி. அத்³தா⁴ன-க்³க³ஹணேன சேத்த² பச்சுப்பன்னக²ந்த⁴கோட்டா²ஸமேவ வத³தி. ந ஹி தப்³பி³னிமுத்தோ அஞ்ஞோ கோசி காலோ நாம அத்தீ²தி. ச²ப்³பி³தா⁴ பரிகித்திதாதி –

‘‘அஹம் நு கோ²ஸ்மி, நோ நு கோ²ஸ்மி, கிம் நு கோ²ஸ்மி, கத²ம் நு கோ²ஸ்மி, அயம் நு கோ² ஸத்தோ குதோ ஆக³தோ, ஸோ குஹிம் கா³மீ ச ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி (ம. நி. 1.18; ஸம். நி. 2.20; மஹானி. 174) –

ஏவம் ச²ப்³பி³தா⁴ வுத்தா. ‘‘ஸப்³பே³ தஸந்தி த³ண்ட³ஸ்ஸா’’திஆதீ³ஸு (த⁴. ப. 129-130) விய பதே³ஸேபி ஸப்³ப³-ஸத்³த³ஸ்ஸ பவத்தனதோ ‘‘ஸப்³பா³’’தி வத்வாபி ‘‘அனவஸேஸா’’தி வுத்தம். நத்தி² ஏதிஸ்ஸா அவஸேஸோ அவஸிட்டோ²தி அனவஸேஸா, ஸோளஸவிதா⁴பி சேஸா ஏககங்கா²வஸேனாபி அனவஸிட்டா² ஹுத்வாதி வுத்தம் ஹோதி. பஹிய்யதீதி விக்க²ம்ப⁴னவஸேன பஹிய்யதி. காமம் நாமரூபமத்தம் வினா ஸத்தஸ்ஸ அத³ஸ்ஸனேன தி³ட்டி²விஸுத்³தி⁴யாவ பச்சுப்பன்னே கங்கா² பஹீனா, அதீதானாக³தே கங்கா²னம் பஹானேன பன பச்சுப்பன்னே கங்கா²ய அதிஸயப்பஹானம் த³ஸ்ஸேதும் இதே⁴வ ஸா வுத்தா. அத² வா பச்சுப்பன்னே நிஸ்ஸத்தனாமரூபஸ்ஸ பச்சயேஸு பவத்தகங்கா²ய இதே⁴வ தீரணதோ ஸா இத⁴ வுத்தா. வண்ணப⁴ணனம் வா ஏதம் இத⁴ பச்சுப்பன்னகங்கா²ய பஹானவசனம் யதா² தம் ஸோதாபத்திமக்³கா³தீ³ஸு பஹீனானம்பி ச பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பஹானாதிஆதி³னா அனாகா³மிமக்³கா³தீ³ஸு வசனந்தி.

1242. கம்மவிபாகானம் வஸேனாபீதி புரிமகம்மப⁴வஸ்மிம் மோஹோ அவிஜ்ஜா, ஆயூஹனம் ஸங்கா²ரா, நிகந்தி தண்ஹா, உபக³மனம் உபாதா³னம், சேதனா ப⁴வோ இதி இமே பஞ்ச த⁴ம்மா புரிமகம்மப⁴வஸ்மிம் இத⁴ படிஸந்தி⁴யா பச்சயா, இத⁴ படிஸந்தி⁴ விஞ்ஞாணம், ஓக்கந்தி நாமரூபம், பஸாதோ³ ஆயதனம், பு²ட்டோ² ப²ஸ்ஸோ, வேத³யிதம் வேத³னா இதி இமே பஞ்ச த⁴ம்மா இதூ⁴பபத்திப⁴வஸ்மிம் புரே கதஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ பச்சயா, இத⁴ பரிபக்கத்தா ஆயதனானம் மோஹோ அவிஜ்ஜா…பே… சேதனா ப⁴வோ இதி இமே பஞ்ச த⁴ம்மா கம்மப⁴வஸ்மிம் ஆயதிம் படிஸந்தி⁴யா பச்சயாதி ஏவம் வுத்தானம் கம்மவட்டவிபாகவட்டானம் வஸேன. கிலேஸவட்டோபி சேத்த² கம்மஸஹாயதாய கம்மவட்டேனேவ ஸங்க³ஹிதோதி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

1243. தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயந்தி ஏத்த² தி³ட்ட²த⁴ம்மோ வுச்சதி பச்சக்க²பூ⁴தோ பச்சுப்பன்னோ அத்தபா⁴வோ, தத்த² வேதி³தப்³ப³ப²லம் கம்மம் தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம். உபபஜ்ஜாபராபரியாஹோஸிகம்மவஸா பனாதி உபபஜ்ஜவேத³னீயஅபராபரியவேத³னீயஅஹோஸிகம்மவஸேன. உத்தரபத³லோபவஸேன ஹி ‘‘உபபஜ்ஜாபராபரிய’’ந்தி வுத்தம். தத்த² பச்சுப்பன்னப⁴வதோ அனந்தரம் உபபஜ்ஜித்வா வேதி³தப்³ப³ப²லம் கம்மம் உபபஜ்ஜவேத³னீயம். அபரே அபரே தி³ட்ட²த⁴ம்மதோ அஞ்ஞஸ்மிம் அஞ்ஞஸ்மிம் யத்த²கத்த²சி அத்தபா⁴வே வேதி³தப்³ப³ப²லம் கம்மம் அபராபரியவேத³னீயம். அஹோஸி ஏவ கம்மம், ந தஸ்ஸ விபாகோ அஹோஸி, அத்தி², ப⁴விஸ்ஸதி சாதி ஏவம் வத்தப்³ப³கம்மம் அஹோஸிகம்மம்.

படிபக்கே²ஹி அனபி⁴பூ⁴ததாய, பச்சயவிஸேஸேன படிலத்³த⁴விஸேஸதாய ச ப³லவபா⁴வப்பத்தா தாதி³ஸஸ்ஸ புப்³பா³பி⁴ஸங்கா²ரஸ்ஸ வஸேன ஸாதிஸயா ஹுத்வா பவத்தா பட²மஜவனசேதனா தஸ்மிம்யேவ அத்தபா⁴வே ப²லதா³யினீ தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயா நாம. ஸா ஹி வுத்தாகாரேன ப³லவதி ஜவனஸந்தானே கு³ணவிஸேஸயுத்தேஸு உபகாரானுபகாரவஸப்பவத்தியா, ஆஸேவனாலாபே⁴ன அப்பவிபாகதாய ச இதரத்³வயம் விய பவத்தஸந்தானுபரமாபேக்க²ம், ஓகாஸலாபா⁴பேக்க²ஞ்ச கம்மம் ந ஹோதீதி இதே⁴வ புப்ப²மத்தம் விய பவத்திவிபாகமத்தம் அஹேதுகப²லம் தே³தி, ஸஹேதுகப²லதா³னே பன படிஸந்தி⁴ஆகட்³ட⁴னம்பி ஆபஜ்ஜேய்ய. ததா² அஸக்கோந்தந்தி கம்மஸ்ஸ விபாகதா³னம் நாம உபதி⁴ப்பயோகா³தி³பச்சயந்தரஸமவாயேனேவ ஹோதீதி தத³பா⁴வதோ தஸ்மிம்யேவ அத்தபா⁴வே விபாகம் தா³தும் அஸக்கோந்தம். அஹோஸிகம்மம்…பே… விபாகோதி ஏத்த² ‘‘அஹோஸி கம்ம’’ந்தி பத³ம் விஸும் விஸும் யோஜேதப்³ப³ம் ‘‘அஹோஸி கம்மம் நாஹோஸி கம்மவிபாகோ, அஹோஸி கம்மம் ந ப⁴விஸ்ஸதி கம்மவிபாகோ, அஹோஸி கம்மம் நத்தி² கம்மவிபாகோ’’தி (படி. ம. 1.234). தத்த² ஸகஸககாலாதிக்கந்தஸ்ஸ உபபஜ்ஜவேத³னீயஸ்ஸ, தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயஸ்ஸ ச வஸேன புரிமம் வுத்தம். தஞ்ஹி கம்மஸ்ஸ, விபாககாலஸ்ஸ ச அதீதத்தா ததா² வத்தப்³ப³த்தம் லப⁴தி, து³தியம் அனாக³தே அரஹத்தம் பாபுணந்தஸ்ஸ புரிமப⁴வேஸு கதம் அதி³ன்னவிபாகம் அபராபரியவேத³னீயம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம், ததியம் பன அனந்தரப⁴வே கதம் உபபஜ்ஜவேத³னீயம், அரஹதோ அதீதப⁴வேஸு கதம் அபராபரியவேத³னீயஞ்ச ஸந்தா⁴ய வுத்தம். அபரே பன ‘‘ஏகமேவ அதீதம் கம்மம் அத்³த⁴த்தயே விபாகாபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய திதா⁴ விப⁴ஜித்வா வுத்த’’ந்தி வத³ந்தி.

அத்த²ஸாதி⁴காதி தா³னாதி³பாணாதிபாதாதி³அத்த²ஸ்ஸ நிப்பா²தி³கா. கா பன ஸாதி ஆஹ ‘‘ஸத்தமஜவனசேதனா’’தி. ஸா ஹி ஸன்னிட்டா²பகசேதனா வுத்தனயேன படிலத்³த⁴விஸேஸா, படிஸந்தி⁴யா அனந்தரபச்சயபா⁴வினோ விபாகஸந்தானஸ்ஸ அனந்தரபச்சயபா⁴வேன வா ததா² அபி⁴ஸங்க²தா ஸமானா அனந்தரத்தபா⁴வே விபாகதா³யினீ உபபஜ்ஜவேத³னீயம் நாம. யேபு⁴ய்யவுத்தியா சேத்த² ‘‘ஸத்தமஜவனசேதனா’’தி வுத்தம். பச்சவேக்க²ணவஸிதாதி³பவத்தியம் பன பஞ்சமாதி³காபி ஹோதி. விபாகம் தே³தீதி படிஸந்தி⁴ம் த³த்வா பவத்திவிபாகம் தே³தி, அதி³ன்னபடிஸந்தி⁴கம் பன பவத்திவிபாகம் தே³தீதி நத்தி². சுதிஅனந்தரஞ்ஹி உபபஜ்ஜவேத³னீயஸ்ஸ ஓகாஸோதி ஆசரியா. படிஸந்தி⁴யா பன தி³ன்னாய ஜாதிஸதேபி பவத்திவிபாகம் தே³தி. தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘திரச்சா²னக³தே தா³னம் த³த்வா ஸதகு³ணா பாடிகங்கி²தப்³பா³’’தி (ம. நி. 3.379). உபி⁴ன்ன…பே… தே³தீதி யதா²வுத்தகாரணவிரஹதோ தி³ட்ட²த⁴ம்மூபபஜ்ஜவேத³னீயபா⁴வம் அஸம்பத்தா பஞ்ச சேதனா விபாகதா³னஸபா⁴வஸ்ஸ அனுபச்சி²ன்னத்தா யதா³ ஓகாஸம் லப⁴தி, ததா³ படிஸந்தி⁴விபாகம், பவத்திவிபாகம் வா தே³தி. ஸதி ஸம்ஸாரப்பவத்தியாதி இமினா அஸதி ஸம்ஸாரப்பவத்தியம் அஹோஸிகம்மபக்கே² திட்ட²தி விபச்சனோகாஸஸ்ஸ அபா⁴வதோதி தீ³பேதி.

1244. ஏவம் தாவ விபாகதா³னகாலவஸேன சதுப்³பி³த⁴ம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி விபாகதா³னபரியாயதோ, கிச்சதோ ச சதுப்³பி³த⁴தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘க³ருக’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தத்த² க³ருகந்தி மஹாஸாவஜ்ஜம், மஹானுபா⁴வஞ்ச அஞ்ஞேன கம்மேன படிபா³ஹிதும் அஸக்குணேய்யகம்மம். ப³ஹுலந்தி அபி⁴ண்ஹஸோ கதம், ஏகவாரம் கத்வாபி அபி⁴ண்ஹஸமாஸேவிதஞ்ச. ஆஸன்னந்தி மரணாஸன்னகாலே அனுஸ்ஸரிதம், ததா³ கதஞ்ச. கடத்தாகம்மந்தி க³ருகாதி³பா⁴வம் அஸம்பத்தம் கதமத்ததோயேவ கம்மந்தி வத்தப்³ப³கம்மம். தத்த² குஸலம் வா ஹோது அகுஸலம் வா, க³ருகாக³ருகேஸு யம் க³ருகம் மாதுகா⁴தகாதி³கம்மம் வா மஹக்³க³தகம்மம் வா, ததே³வ பட²மம் விபச்சதி. ததா² ப³ஹுலாப³ஹுலேஸு யம் ப³ஹுலம் ஸுஸீல்யம் து³ஸ்ஸீல்யம் வா, ததே³வ பட²மம் விபச்சதி. தூ³ராஸன்னேஸு யம் ஆஸன்னம் மரணகாலே அனுஸ்ஸரிதம், தேனேவ உபபஜ்ஜதி. ஆஸன்னகாலே கதே ச வத்தப்³ப³மேவ நத்தீ²தி. கடத்தா பன கம்மம் புனப்புனம் லத்³தா⁴ஸேவனம் புரிமானம் அபா⁴வே படிஸந்தி⁴ம் ஆகட்³ட⁴தி. இதி க³ருகம் ஸப்³ப³பட²மம் விபச்சதி. ததா² ஹி தம் ‘‘க³ருக’’ந்தி வுத்தம். க³ருகே அஸதி ப³ஹுலீகதம், தஸ்மிம்பி அஸதி ஆஸன்னம், தஸ்மிம்பி அஸதி கடத்தாகம்மந்தி வுத்தம் ‘‘புரிமஜாதீஸு கதகம்மம் விபச்சதீ’’தி.

1245. படிஸந்தி⁴தா³னாதி³வஸேன விபாகஸந்தானஸ்ஸ நிப்³ப³த்தகம் ஜனகம். ஸுக²து³க்க²ஸந்தானஸ்ஸ, நாமரூபப்பப³ந்த⁴ஸ்ஸ வா சிரதரப்பத்திஹேதுபூ⁴தம் உபத்த²ம்ப⁴கம். தேனாஹ ‘‘ஸுக²து³க்க²ம் உபத்த²ம்பே⁴தி, அத்³தா⁴னம் பவத்தேதீ’’தி. ஸுக²து³க்கே² பவத்தமானே ப³வ்ஹாபா³த⁴தாதி³பச்சயூபனிபாதனேன ஸணிகம் ஸணிகம் தஸ்ஸ விபா³த⁴கம் உபபீளகம். தேனாஹ ‘‘ஸுக²து³க்க²ம் பீளேதி பா³த⁴தி, அத்³தா⁴னம் பவத்திதும் ந தே³தீ’’தி. ததா² படிபக்க²கம்மவிபாகஸ்ஸ அப்பவத்திகரணவஸேன உபச்சே²த³கம் படிபா³ஹகம் உபகா⁴தகம். தேனாஹ ‘‘தஸ்ஸ விபாகம் படிபா³ஹித்வா’’தி.

ரூபஞ்ச அரூபவிபாகக்க²ந்தோ⁴ சாதி ரூபாரூபவிபாகக்க²ந்தோ⁴, கம்மஜரூபஸ்ஸாபி விபாகபரியாயோ அத்தீ²தி ‘‘ரூபாரூபவிபாகக்க²ந்தே⁴’’தி வுத்தம். அஞ்ஞேன கம்மேனாதி குஸலேன வா அகுஸலேன வா அஞ்ஞேன கம்மேன கத்துபூ⁴தேன தி³ன்னாய படிஸந்தி⁴யா விபாகே ஜனிதே. தேனாஹ ‘‘ஜனிதே விபாகே’’தி. பவத்திவிபாகம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஜனிதே விபாகே’’தி வத³ந்தி. உப்பஜ்ஜனகஸுக²து³க்க²ம் உபத்த²ம்பே⁴தீதி உபத்த²ம்ப⁴ககம்மம் குஸலம் ஸமானம் அஞ்ஞேனபி குஸலகம்மேன உப்பஜ்ஜமானகம் ஸுக²ம் தஸ்ஸ படிபக்க²விபா³த⁴னவஸேன உபத்த²ம்பே⁴தி. அகுஸலம் அஞ்ஞேன அகுஸலகம்மேன உபபஜ்ஜமானம் து³க்க²ம் ததே²வ உபத்த²ம்பே⁴தி. ஏவஞ்ச உபத்த²ம்பே⁴ந்தம் தம் தீ³க⁴காலம் பவத்தேதி நாமாதி ஆஹ ‘‘அத்³தா⁴னம் பவத்தேதீ’’தி. உப்பஜ்ஜனகஸுக²து³க்க²ம் பீளேதீதி உபபீளகம் அகுஸலம் ஸமானம் ஸுகி²தஸ்ஸ ரோகா³தி³அந்தராயகாரணஸம்பாத³கபா⁴வேன ஸுக²ஸந்தானம் உபச்சி²ந்த³ந்தம் பீளேதி, குஸலஞ்ச ரோகா³தி³னா து³க்கி²தஸ்ஸ பே⁴ஸஜ்ஜாதி³ஸுகா²தி³காரணஸம்பாத³கபா⁴வேன து³க்க²ஸந்தானம் விச்சி²ந்த³ந்தம் பீளேதி. கேசி பன ‘‘ஸுக²து³க்க²ஸ்ஸ காரணம் அஸம்பாதே³ந்தம்பி படிஸந்தி⁴தா³யககம்மஸ்ஸ பவத்திவிபாகம் படிபா³ஹித்வா ஸயம் விபாகதா³யககம்மம் உபபீளககம்ம’’ந்தி வத³ந்தி. ஏவம் ஸந்தே பன படிஸந்தி⁴தா³யகமேவ ஜனககம்மந்தி வுத்தம் ஸியா.

அபிச உபகா⁴தகேன ஸஹ இமஸ்ஸ விஸேஸபா⁴வோ ஆபஜ்ஜதி, தம் படிஸந்தி⁴விபாகஸ்ஸ படிபா³ஹகந்தி சே? தம் ந, அவிஸேஸேன வுத்தத்தாதி. ‘‘து³ப்³ப³லம் கம்மம் கா⁴தேத்வா’’தி வுத்தே ‘‘நனு தஸ்ஸ புப்³பே³யேவ ஸித்³த⁴த்தா, நிருத்³த⁴த்தா ச கத²மித³ம் தது³பகா⁴தகம் ஹோதீ’’தி ஆபன்னம் சோத³னம் ஸந்தா⁴ய கம்மஸ்ஸ கா⁴தனம் நாம தஸ்ஸ விபாகபடிபா³ஹனமேவாதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘தஸ்ஸ விபாகம் படிபா³ஹித்வா’’தி. தம்படிபா³ஹனஞ்ச அத்தனோ விபாகுப்பத்தியா ஓகாஸகரணந்தி வுத்தம் ‘‘அத்தனோ விபாகஸ்ஸ ஓகாஸம் கரோதீ’’தி. விபச்சனாய கதோகாஸம் கம்மம் விபக்கமேவ நாம ஹோதீதி ஆஹ ‘‘ஏவம்…பே… உப்பன்னம் நாம ஹோதீ’’தி.

உபபீளகம் அஞ்ஞஸ்ஸ விபாகம் உபச்சி²ந்த³தி, ந ஸயம் அத்தனோ விபாகம் தே³தி, உபகா⁴தகம் பன து³ப்³ப³லகம்மம் உபச்சி²ந்தி³த்வா அத்தனோ விபாகம் உப்பாதே³தீதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ. கேசி பன ஆசரியா அபரேனாபி நயேன ஜனகாதி³கம்மம் இச்ச²ந்தி. கத²ம்? யஸ்மிம் கம்மே கதே படிஸந்தி⁴யம், பவத்தே ச விபாககடத்தாரூபானம் உப்பத்தி ஹோதி, தம் ஜனகம். யஸ்மிம் பன கதே அஞ்ஞேன ஜனிதஸ்ஸ இட்ட²ஸ்ஸ வா அனிட்ட²ஸ்ஸ வா ப²லஸ்ஸ விபா³த⁴கவிச்சே²த³கபச்சயானுப்பத்தியா, உபப்³ரூஹகபச்சயுப்பத்தியா ச ஜனகானுபா⁴வானுரூபம் பரிபோஸகசிரதரப்பப³ந்தா⁴ ஹோந்தி, தம் உபத்த²ம்ப⁴கம். ஜனகேன நிப்³ப³த்திதம் குஸலப²லம், அகுஸலப²லம் வா யேன பச்சனீகபூ⁴தேன ரோக³தா⁴துவிஸமதாதி³னிமித்ததாய பா³தீ⁴யதி, தம் உபபீளகம். யேன பன கம்முனா ஜனகஸாமத்தி²யவஸேன சிரதரப்பப³ந்தா⁴ரஹம்பி ஸமானம் ப²லவிச்சே²த³கபச்சயுப்பத்தியா உபஹஞ்ஞதி விச்சி²ஜ்ஜதி, தம் உபகா⁴தகந்தி.

ஏத்த² ச கேசி அப்பாபா³த⁴தீ³கா⁴யுகதாஸம்வத்தனவஸேன து³தியஸ்ஸ குஸலபா⁴வம், ப³வ்ஹாபா³த⁴அப்பாயுகதாஸம்வத்தனவஸேன பச்சி²மானம் த்³வின்னம் அகுஸலபா⁴வஞ்ச வண்ணேந்தி, பூ⁴ரித³த்தாதீ³னம் பன நாகா³தீ³னம், இதோ அனுப்பதி³ன்னயாபனகபேதானஞ்ச அபாயேஸு அகுஸலவிபாகஸ்ஸ உபத்த²ம்ப⁴னூபபீளனூபகா⁴தகானி கம்மானி ஸந்தீதி சதுன்னம்பி குஸலாகுஸலபா⁴வோ ந விருஜ்ஜ²தி. கிஞ்சாபி கம்மானம் கம்மந்தரஞ்சேவ விபாகந்தரஞ்ச பு³த்³தா⁴னம் கம்மவிபாகஞாணஸ்ஸேவ யாதா²வஸரஸதோ பாகடம் ஹோதி. பு³த்³தா⁴வேணிகஞ்ஹேதம் அஸாதா⁴ரணம் ஸாவகேஹி, விபஸ்ஸகேன பன ஏகதே³ஸதோ ஜானிதப்³ப³ம். ந ஹி ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் அஜானந்தஸ்ஸ பச்சயபரிக்³க³ஹோ பரிபூரதி, தஸ்மா தாதி³ஸம் பரிக்³க³ஹம் ஸந்தா⁴ய ‘‘இதி இம’’ந்திஆதி³ வுத்தம். யாதி³ஸேஹி பச்சயேஹி பச்சுப்பன்னே அத்³தா⁴னே நாமரூபஸ்ஸ பவத்தி, தாதி³ஸேஹேவ இதரஸ்மிம்பி அத்³த⁴த்³வயேதி ஏவம் யதா² அதீதானாக³தே நயம் நேதி, தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யதா² இத³’’ந்திஆதி³ வுத்தம். அத்³த⁴த்தயேபி கிரியாகிரியாப²லமத்ததாத³ஸ்ஸனபரத்தா சோத³னாய. இதீ கம்மஞ்சேவாதிஆதி³னா வுத்தஸ்ஸேவத்த²ஸ்ஸ நிக³மனவஸேன வுத்தம். தஸ்ஸேவம்…பே… பஹிய்யதீதி தஸ்ஸேவம் ஸமனுபஸ்ஸதோ யா ஸா புப்³ப³ந்தாத³யோ ஆரப்³ப⁴ ‘‘அஹோஸிம் நு கோ² அஹ’’ந்திஆதி³னா நயேன பவத்தா விசிகிச்சா² பஹிய்யதி.

1246-8. பஹீனாய பன தாய ஸப்³ப³ப⁴வயோனிக³திடி²திஸத்தாவாஸேஸு ஹேதுப²லஸம்ப³ந்த⁴வஸேனேவ பவத்தனாமரூபமத்தமேவ கா²யதி. தேனேவாஹ ‘‘ஹேதுப²லஸ்ஸ ஸம்ப³ந்த⁴வஸேனேவா’’திஆதி³. காரணஸாமக்³கி³யம் தா³னாதீ³ஹி ஸாதி⁴தகிரியாய பவத்தமானாய காரணமத்தே கத்துவோஹாரோதி ஆஹ ‘‘காரணதோ உத்³த⁴ம் காரணம் ந ச பஸ்ஸதீ’’தி. பாக…பே… படிவேத³கம் ந பஸ்ஸதீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. பாகபடிவேத³கந்தி விபாகவிந்த³கம். ஏவம் அபஸ்ஸந்தோ பன காரணே ஸதி காரகோதி, விபாகப்பவத்தியா ஸதி படிஸம்வேத³கோதி ஸமஞ்ஞாமத்தேனேவ பண்டி³தா வோஹரந்தி. இச்சேவம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதி. ஸுத்³த⁴த⁴ம்மாதி கேனசி ஸத்தேன வா புக்³க³லேன வா அமிஸ்ஸத⁴ம்மா. ஏவேதந்தி ஏவம்வித⁴ம் ஏதம் த³ஸ்ஸனம் ஸம்மத³ஸ்ஸனம், அவிபரீதத³ஸ்ஸனந்தி அத்தோ².

1249. பீ³ஜருக்கா²தி³கானம் வாதி யதா² பீ³ஜதோ ருக்கோ², ருக்க²தோ பீ³ஜந்தி ஏவம் காரணபரம்பரக³வேஸனே அனாதி³காலிகத்தா பீ³ஜருக்க²ஸந்தானஸ்ஸ புப்³பா³ கோடி நத்தி², ஏவம் கம்மபச்சயா விபாகோ, விபாகபச்சயா கம்மந்தி பரியேஸனே அனாதி³காலிகத்தா கம்மவிபாகஸந்தானஸ்ஸ புப்³பா³ கோடி ந பஞ்ஞாயதி. ஆதி³-ஸத்³தே³ன ‘‘குக்குடியா அண்ட³ம், அண்ட³தோ குக்குடீ, புனபி குக்குடியா அண்ட³’’ந்தி ஏவமாதி³ம் ஸங்க³ண்ஹாதி.

1250-3. அனாக³தேபி ஸம்ஸாரேதி யதா² அதீதே, ஏவம் அனாக³தேபி அத்³தா⁴னே க²ந்தா⁴னம் படிபாடீதிஆதி³னா வுத்தஸம்ஸாரே ஸதி. அப்பவத்தி ந தி³ஸ்ஸதீதி கம்மதோ விபாகோ ப⁴விஸ்ஸதி, விபாகதோ கம்மந்தி அனாக³தே காரியபரம்பராய க³வேஸியமானாய அபரிக்கீ²ணஸம்யோஜனஸ்ஸ கம்மவிபாகானம் அப்பவத்தனம் ந தி³ஸ்ஸதி, பவத்ததி ஏவாதி அத்தோ². ஹேதுப²லஸம்ப³ந்த⁴வஸேன பவத்தமானே ஸம்ஸாரே ‘‘புப்³பா³ கோடி ந பஞ்ஞாயதீ’’தி வசனேன காரணே ஆதி³ஸ்ஸ அபா⁴வோ வுத்தோ, ‘‘அப்பவத்தி ந தி³ஸ்ஸதீ’’தி வசனேன ப²லஸ்ஸ அவஸானாபா⁴வோ வுத்தோதி. ஏதமத்த²ந்தி ‘‘கம்மஸ்ஸ காரகோ நத்தீ²’’திஆதி³னா வுத்தமத்த²ம். அஸயம்வஸீதி ந ஸயம்வஸினோ, மிச்சா²பி⁴னிவேஸபரவஸாதி அத்தோ². அஞ்ஞமஞ்ஞவிரோதி⁴னோதி இதரீதரவிருத்³தா⁴ தி³ட்டி²யோ வா தி³ட்டி²யா வா அஞ்ஞமஞ்ஞேன ஸஹ விரோதி⁴னோ. க³ம்பீ⁴ரஞாணகோ³சரதாய க³ம்பீ⁴ரம். ததா² நிபுணம். ஸத்தஸுஞ்ஞதாய, அஞ்ஞமஞ்ஞஸபா⁴வஸுஞ்ஞதாய ச ஸுஞ்ஞம். பச்சயந்தி நாமரூபஸ்ஸ பச்சயம், தப்பச்சயபடிவேதே⁴னேவ ச ஸப்³ப³ம் படிவித்³த⁴ம் ஹோதீதி.

1254-6. கம்மம் நத்தி² விபாகம்ஹீதி குட்டாதீ³ஸு ரஜாதி³ விய விபாகே ஸந்திட்ட²மானம் கம்மம் நத்தி². பாகோ கம்மே ந விஜ்ஜதீதி ததா² கம்மே ஸந்திட்ட²மானோ விபாகோ நத்தி². யதா²வுத்தமேவத்த²ம் உபமாய விபா⁴வேதும் ‘‘யதா² ந ஸூரியே’’திஆதி³ வுத்தம். மணிம்ஹீதி ஸூரியகந்தமணிம்ஹி. ந தேஸம் ப³ஹி ஸோ அத்தீ²தி தே முஞ்சித்வா தேஹி ப³ஹி ஸோ அக்³கி³ நத்தி². ஸம்பா⁴ரேஹீதி ஸமங்கீ³பூ⁴தேஹி ஆதபாதீ³ஹி தீஹி காரணேஹி. ந அந்தோ கம்மஸ்ஸாதிஆதி³ அத்த²தோ ஹேட்டா² வுத்தம்பி உபமானிக³மனத்த²ம் புனபி வுத்தந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

1257-8. யதி³ ஹேது, ப²லஞ்ச அஞ்ஞமஞ்ஞரஹிதம், கத²ம் ஹேதுதோ ப²லம் நிப்³ப³த்ததீதி ஆஹ ‘‘கம்மஞ்ச கோ² உபாதா³யா’’தி. ந கேவலம் கம்மப²லமேவ ஸுஞ்ஞம் கத்துரஹிதம், ஸப்³ப³ம்பி த⁴ம்மஜாதம் காரகரஹிதந்தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ந ஹேத்த² தே³வோ’’திஆதி³கா³தா² வுத்தா. ஹேதுஸம்பா⁴ரபச்சயாதி ஏகேன ஹேதுனா ஏகஸ்ஸ, அனேகஸ்ஸ வா ப²லஸ்ஸ அனிப்³ப³த்திதோ ஹேதுஸமூஹனிமித்தம், ஸம்பா⁴ரோதி வா பச்சயாதி⁴வசனந்தி ஹேதுபச்சயனிமித்தந்தி அத்தோ².

1259. அத்³தா⁴ஸு தரித்வா கங்க²ந்தி தீஸு அத்³தா⁴ஸு ஸோளஸவித⁴ம் கங்க²ம் விதரித்வா. ந கேவலமேதம் ஸோளஸவித⁴மேவ கங்க²ம் விதரதி, அத² கோ² ‘‘ஸத்த²ரி கங்க²தீ’’திஆதி³னயப்பவத்தம் (த⁴. ஸ. 1123; விப⁴. 915) அட்ட²வித⁴ம் கங்க²ம்பி பஜஹதி. ததா² ஹேத்த² பு³த்³தோ⁴ த⁴ம்மோ ஸங்கோ⁴ ஸிக்கா²தி கங்கா²ய கோ³சரபூ⁴தா லோகியா த⁴ம்மா அதி⁴ப்பேதா. ந ஹி லோகுத்தரத⁴ம்மே ஆரப்³ப⁴ கிலேஸா பவத்திதும் ஸக்கோந்தி. புப்³ப³ந்தோதி அதீதா க²ந்தா⁴யதனதா⁴துயோ, அபரந்தோதி அனாக³தா, புப்³ப³ந்தாபரந்தோதி தது³ப⁴யம், அத்³தா⁴பச்சுப்பன்னம் வா தது³ப⁴யபா⁴க³யுத்தத்தா. படிச்சஸமுப்பன்னத⁴ம்மக்³க³ஹணேன க³ஹிதோ அட்ட²மோ கங்கா²விஸயோ நாமரூபமத்தம், இத³ப்பச்சயதா-க்³க³ஹணேன பன தஸ்ஸ பச்சயோ க³ஹிதோ, தஸ்மா ஸோளஸவத்து²காய பஹீனாய அட்ட²வத்து²கா கங்கா² அப்பதிட்டா²வ ஹோதீதி. ஏதாஸஞ்ச பஹானேன த்³வாஸட்டி²தி³ட்டி²க³தானிபி விக்க²ம்ப⁴ந்தி தி³ட்டே²கட்ட²த்தா விசிகிச்சா²ய. யதா² ஹி தி³ட்டி² ஸமுச்சி²ஜ்ஜமானா விசிகிச்சா²ய ஸத்³தி⁴ம்யேவ ஸமுச்சி²ஜ்ஜதி, ஏவம் விசிகிச்சா² விக்க²ம்பி⁴யமானா தி³ட்டி²யா ஸத்³தி⁴ம்யேவ விக்க²ம்பீ⁴யதி. அத்தாபி⁴னிவேஸூபனிஸ்ஸயா ஹி ‘‘அஹோஸிம் நு கோ² அஹ’’ந்திஆதி³னயப்பவத்தா (ம. நி. 1.18; ஸம். நி. 2.20; மஹானி. 174) ஸோளஸவத்து²கா கங்கா², ஸா ஏவ ச புப்³ப³ந்தாதி³வத்து²பா⁴வேன வுத்தா, அத்தாபி⁴னிவேஸவத்து²கானி த்³வாஸட்டி² தி³ட்டி²க³தானி, பு³த்³தா⁴தி³வத்து²கா ச ததே³கட்டா²தி. உட்டி²தந்தி உப்பஜ்ஜித்வா டி²தம்.

1260-2. கங்கா²விதரணம் நாமாதி யதா²வுத்தகங்கா²விதரணதோ கங்கா²விதரணம் நாம. ந கேவலம் கங்கா²விதரணம் நாம, த⁴ம்மட்டி²திஞாணந்திபி யதா²பூ⁴தஞாணந்திபி ஸம்மாத³ஸ்ஸனந்திபி இத³ம் ஸமுதீ³ரிதம். ஏத்த² ச த⁴ரீயந்தி அத்தனோ பச்சயேஹீதி த⁴ம்மா, திட்ட²தி ஏத்த² ப²லம் ததா³யத்தவுத்திதாயாதி டி²தி, த⁴ம்மானம் டி²தி த⁴ம்மட்டி²தி, பச்சயத⁴ம்மா. அத² வா த⁴ம்மோதி காரணம் ‘‘த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³’’திஆதீ³ஸு (விப⁴. 718-721) விய, த⁴ம்மஸ்ஸ டி²திஸபா⁴வோ, த⁴ம்மதோ ச அஞ்ஞோ ஸபா⁴வோ நத்தீ²தி பச்சயத⁴ம்மானம் பச்சயபா⁴வோ, த⁴ம்மட்டி²தியம் ஞாணம் த⁴ம்மட்டி²திஞாணம். ஸங்கா²ரானம் யதா²பூ⁴தம் அனிச்சதாதி³ யதா²பூ⁴தம், தத்த² ஞாணந்தி யதா²பூ⁴தஞாணம். ஸம்மா பஸ்ஸதீதி ஸம்மாத³ஸ்ஸனம். லத்³த⁴ப்பதிட்டோ²தி ஸாஸனே பதிட்டா² நாம அரியமக்³கோ³. அயம் பன தம் அனதி⁴க³தோபி தத³தி⁴க³முபாயபடிபத்தியம் டி²தத்தா லத்³த⁴ப்பதிட்டோ² விய ஹோதீதி ‘‘லத்³த⁴ப்பதிட்டோ²’’தி வுத்தோ. ததோயேவ சூளகோ ஸோதாபன்னோ, லோகியாஹி ஸீலஸமாதி⁴பஞ்ஞாஹி ஸமன்னாக³தத்தா உத்தரி அப்படிவிஜ்ஜ²ந்தோ ஸோதாபன்னோ விய நியதோ, ஸுக³திபராயணோ ச ஹோதீதி சூளஸோதாபன்னோ. ஸோதாபன்னோ ஹி கீ²ணாபாயது³க்³க³திவினிபாதோதி. அத² வா லத்³த⁴ப்பதிட்டோ² கங்கா²விதரணவிஸுத்³தி⁴ஸமதி⁴க³மேன. ஸப்பச்சயனாமரூபத³ஸ்ஸனேன ஹி ஸம்மத்³தி³ததி³ட்டி²கண்டகோ வினித்³து⁴தஅஹேதுகவிஸமஹேதுவாதோ³ யதா²ஸகபச்சயேஹேவ த⁴ம்மப்பவத்திம் ஞத்வா ஸாஸனே பதிட்டி²தஸத்³தோ⁴ லத்³த⁴ப்பதிட்டோ² நாம ஹோதீதி. நாமரூபவவத்தா²னேன து³க்க²ஸச்சம், த⁴ம்மட்டி²திஞாணேன ஸமுத³யஸச்சம், தஸ்ஸேவ அபரபா⁴கே³ அனிச்சதோ மனஸிகாராதி³விதி⁴னா மக்³க³ஸச்சஞ்ச அபி⁴ஞ்ஞாய பவத்தியா து³க்க²பா⁴வம் தி³ஸ்வா தஸ்ஸ அப்பவத்தே நிரோதே⁴ ஏகம்ஸேனேவ நின்னஜ்ஜா²ஸயதாய லோகியேனேவ ஞாணேன சதுன்னம் அரியஸச்சானம் அதி⁴க³தத்தா அபாயேஸு அப⁴ப்³பு³ப்பத்திகோ, ஸோதாபன்னபூ⁴மியஞ்ச ப⁴ப்³பு³ப்பத்திகோ ஹோதீதி சூளஸோதாபன்னோ நாமாதி வுத்தம் ‘‘ஸோதாபன்னோ ஹி சூளகோ’’தி. தஸ்மாதி யஸ்மா ஏவம் மஹானிஸம்ஸமேதம் ஞாணம், தஸ்மா ஸபஞ்ஞோ அத்தனோ ஹிதானுபேக்க²னபஞ்ஞாய ஸமன்னாக³தோ. தேனாஹ ‘‘அத்த²காமோ’’தி.

இதி அபி⁴த⁴ம்மத்த²விகாஸினியா நாம

அபி⁴த⁴ம்மாவதாரஸம்வண்ணனாய

கங்கா²விதரணவிஸுத்³தி⁴னித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.