16. ஸோளஸமோ பரிச்சே²தோ³

அபி⁴ஞ்ஞானித்³தே³ஸவண்ணனா

1043-7. பரந்தி விஸிட்ட²ம் கத்வா, விஸேஸதோதி அத்தோ². சதுத்த²ஜ்ஜா²னமத்தேபீதி ரூபாவசரசதுத்த²ஜ்ஜா²னமத்தேபி, நாவஸ்ஸம் அரூபஜ்ஜா²னேஹீதி அதி⁴ப்பாயோ. அரூபாவசரஜ்ஜா²னம் அப்படிலத்³தோ⁴பி ஹி கதாதி⁴காரோ பி⁴க்கு² அபி⁴ஞ்ஞா ஸம்பாதே³தும் ஸமத்தோ² ஹோதி. ஏத்த² சதுத்த²ஜ்ஜா²னக்³க³ஹணேனேவ ஹேட்டா² தீணி ஜா²னானி க³ஹிதானி. தேஸு ஹி அசிண்ணவஸீ சதுத்த²ஜ்ஜா²னம் உப்பாதே³தும்பி ந ஸக்கோதி. அபி⁴ஞ்ஞாஸு அனுயோக³ம் காதும் வட்டதீதி வத்வா தத்த² பயோஜனம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபி⁴ஞ்ஞா நாமா’’திஆதி³ வுத்தம். நிட்ட²ங்க³தாதி அதி⁴க³தானிஸம்ஸதாய சேவ பா⁴வனாஸுக²தாய ச நிட்ட²ம் நிப்ப²த்திம் க³தா. ஸமாதி⁴பா⁴வனாய ஹி லோகியாபி⁴ஞ்ஞா உத³யப²லபா⁴வேன பாகடா. ஸோ அபி⁴ஞ்ஞாய ச ஸமாதி⁴னா ச ஸமன்னாக³தோ ஸுகே²னேவ பஞ்ஞாபா⁴வனம் ஸம்பாதே³ஸ்ஸதி.

1048-9. தி³ப்³பா³னீதிஆதி³ லோகியாபி⁴ஞ்ஞானம் ஸரூபதோ உத்³தி³ஸனம். தி³ப்³பா³னி சக்கு²ஸோதானீதி தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணம், தி³ப்³ப³ஸோதஞாணஞ்சாதி த³ஸ்ஸேதி. இத்³தீ⁴தி இத்³தி⁴வித⁴ஞாணம். இமா பன அபி⁴ஞ்ஞாயோ பத்துகாமேன ஆதி³கம்மிகேன யோகி³னா யஸ்மா ஓதா³தகஸிணபரியந்தேஸு அட்ட²ஸு கஸிணேஸு சதுத்த²ஜ்ஜா²னம், தப்³ப³ஸேன ச அரூபஸமாபத்தியோ நிப்³ப³த்தேத்வா வா ந வா கஸிணானுலோமதாதீ³ஹி சுத்³த³ஸஹி ஆகாரேஹி சித்தம் த³மேதப்³ப³ம். ந ஹி ஏவம் அத³மேத்வா புப்³பே³ அபா⁴விதபா⁴வனோ ஆதி³கம்மிகோ யோகா³வசரோ பஞ்ச அபி⁴ஞ்ஞாயோ நிப்பா²தே³ஸ்ஸதீதி தஸ்மா தம் சித்தபரித³மனம் அவஸ்ஸம் காதப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கஸிணானுலோமதாதீ³ஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். கஸிணானுலோமதாதீ³ஹீதி கஸிணானுலோமதா கஸிணபடிலோமதா கஸிணானுலோமபடிலோமதா ஜா²னானுலோமதா ஜா²னபடிலோமதா ஜா²னானுலோமபடிலோமதா ஜா²னுக்கந்திகதா கஸிணுக்கந்திகதா ஜா²னகஸிணுக்கந்திகதா அங்க³ஸங்கந்திகதா ஆரம்மணஸங்கந்திகதா அங்கா³ரம்மணஸங்கந்திகதா அங்க³வவத்தா²பனதா ஆரம்மணவவத்தா²பனதாதி இமேஹி சுத்³த³ஸஹி ஆகாரேஹி.

தத்த² அட்ட²ஸு கஸிணேஸு படிபாடியா ஸதக்க²த்தும் ஸஹஸ்ஸக்க²த்தும்பி ஸமாபஜ்ஜனம், ததே²வ உப்படிபாடியா, படிபாடிஉப்படிபாடிவஸேன ச ஸமாபஜ்ஜனந்தி இமேஸம் திண்ணம் ஆகாரானம் வஸேன கஸிணானுலோமதாத³யோ வுத்தா. பட²மஜ்ஜா²னதோ பட்டா²ய யாவ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம், அயம் ஜா²னானுலோமதா நாம. தேஸம் படிலோமதோ ஜா²னபடிலோமதா நாம. அனுலோமபடிலோமதோ ஜா²னஅனுலோமபடிலோமதா நாம.

பத²வீகஸிணே பட²மஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா தத்தே²வ ததியம் ஸமாபஜ்ஜதி, ததோ ததே³வ உக்³கா⁴டேத்வா ஆகாஸானஞ்சாயதனம், ததோ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனந்தி ஏவம் கஸிணம் அனோக்கமித்வா ஜா²னஸ்ஸேவ ஏகந்தரிகபா⁴வேன உக்கமனம் ஜா²னுக்கந்திகதா நாம. ஏவம் ஆபோகஸிணாதி³மூலிகாபி யோஜனா காதப்³பா³. பத²வீகஸிணே பட²மஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா புன ததே³வ தேஜோகஸிணே, ததோ நீலகஸிணே, ததோ லோஹிதகஸிணேதி ஜா²னம் அனுக்கமித்வா கஸிணஸ்ஸேவ ஏகந்தரிகபா⁴வேன உக்கமனம் கஸிணுக்கந்திகதா நாம. பத²வீகஸிணே பட²மஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா, தேஜோகஸிணே ததியம், நீலகஸிணம் உக்³கா⁴டேத்வா ஆகாஸானஞ்சாயதனம், லோஹிதகஸிணதோ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனந்தி இமினா நயேன ஜா²னஸ்ஸ சேவ கஸிணஸ்ஸ ச உக்கமனம் ஜா²னகஸிணுக்கந்திகதா நாம.

பத²வீகஸிணே பட²மஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா தத்தே²வ இதரேஸம்பி ஸமாபஜ்ஜனம் அங்க³ஸங்கந்திகதா நாம. ஸப்³ப³கஸிணேஸு ஏகேகஸ்ஸேவ ஸமாபஜ்ஜனம் ஆரம்மணஸங்கந்திகதா நாம. பத²வீகஸிணே பட²மஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா, ஆபோகஸிணே து³தியம், தேஜோகஸிணே ததியம், வாயோகஸிணே சதுத்த²ம், நீலகஸிணம் உக்³கா⁴டேத்வா ஆகாஸானஞ்சாயதனம், பீதகஸிணதோ விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம், லோஹிதகஸிணதோ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம், ஓதா³தகஸிணதோ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனந்தி ஏவம் அங்கா³னம், ஆரம்மணானஞ்ச ஸமதிக்கமனம் அங்கா³ரம்மணஸங்கந்திகதா நாம.

பட²மஜ்ஜா²னம் நாம பஞ்சங்கி³கந்தி வவத்த²பேத்வா து³தியம் சதுரங்கி³கம், ததியம் திவங்கி³கம், சதுத்த²ம் து³வங்கி³கம், ஆகாஸானஞ்சாயதனம்…பே… நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனந்தி ஏவம் ஜா²னங்க³மத்தஸ்ஸேவ வவத்தா²பனம் அங்க³வவத்தா²பனம் நாம. ததா² ‘‘இத³ம் பத²வீகஸிணம், இத³ம் ஆபோகஸிண’’ந்திஆதி³னா ஆரம்மணமத்தஸ்ஸேவ வவத்தா²பனம் ஆரம்மணவவத்தா²பனம் நாம. அங்கா³ரம்மணவவத்தா²பனம்பி ஏகே இச்ச²ந்தீதி. அட்ட²கதா²ஸு பன அனாக³தத்தா அத்³தா⁴ தம் பா⁴வனாஸுக²ம் ந ஹோதி. இமேஹி பன சுத்³த³ஸஹி ஆகாரேஹி சித்தபரித³மனம் காதும் அட்ட²ஸமாபத்திலாபீ⁴னம் ஸதேஸு, ஸஹஸ்ஸேஸு வா ஏகோவ ஸக்கோதி.

1050-1. த³ந்தேதி சுத்³த³ஸஹி ஆகாரேஹி த³ந்தே. ஸமாஹிதேதி சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸமாதி⁴னா ஸமாஹிதே. ஸுத்³தே⁴தி நீவரணதூ³ரீபா⁴வேன, பச்சனீகஸமனேபி அப்³யாவடாய தத்ரமஜ்ஜ²த்துபேக்கா²ய ஸம்பாதி³தஸதிபாரிஸுத்³தி⁴யா ஸப்³பா⁴வேன வா ஸுபரிஸுத்³தே⁴. பரியோதா³தேதி ஸுத⁴ந்தஸுவண்ணஸ்ஸ நிக⁴ம்ஸனேன விய பரிஸுத்³த⁴த்தாயேவ பரியோதா³தே, பப⁴ஸ்ஸரேதி வுத்தம் ஹோதி. அத² வா விதக்கவிசாரக்கோ²ப⁴விரஹவஸேன பரியோதா³தேதி வுத்தம் ஹோதி. அனங்க³ணேதி ‘‘மாதி³ஸஸ்ஸ ஸமாதி⁴ஸம்பன்னஸ்ஸ ஈதி³ஸேன ப⁴விதப்³ப³’’ந்தி ஏவம் ஜா²னபடிலாப⁴பச்சயானம் ‘‘அஹோ வத மமேவ ஸத்தா² படிபுச்சி²த்வா படிபுச்சி²த்வா பி⁴க்கூ²னம் த⁴ம்மம் தே³ஸேய்யா’’திஆதி³னயப்பவத்தானம் பாபகானம் இச்சா²வசரானம் அபா⁴வேன அனங்க³ணே. அனுபக்கிலேஸேதி உபக³ந்த்வா கிலிஸ்ஸனட்டே²ன உபக்கிலேஸஸங்கா²தானம் ராகா³தீ³னம், ‘‘அபி⁴ஜ்ஜா² சித்தஸ்ஸ உபக்கிலேஸோ, ப்³யாபாதோ³, கோதோ⁴’’திஆதி³னா ஆக³தானம் சித்துபக்கிலேஸானம் வா விக³தத்தா விக³துபக்கிலேஸே. முது³பூ⁴தேதி பகு³ணபா⁴வாபாத³னேன ஸுபா⁴விதத்தா முது³பூ⁴தே, வஸிபா⁴வப்பத்தேதி வுத்தம் ஹோதி. வஸிபா⁴வப்பத்தஞ்ஹி சித்தம் ஸுபரிமத்³தி³தம் விய சம்மம் ஸுபரிகம்மகதா விய ச லாகா² முதூ³தி வுச்சதி. கம்மனீயேதி முது³த்தாயேவ இத்³தி⁴பாத³பா⁴வூபக³மனேன கம்மக்க²மே, விகுப்³ப³னாதி³இத்³தி⁴கம்மயோக்³யேதி வுத்தம் ஹோதி. முது³ஜாதஞ்ஹி சித்தம் கம்மக்க²மம் ஹோதி, ஸுத⁴ந்தமிவ ஸுவண்ணம், உப⁴யம்பி சேதம் ஸுபா⁴விதத்தாயேவ ஹோதி. யதா²ஹ – ‘‘நாஹம், பி⁴க்க²வே, அஞ்ஞம் ஏகத⁴ம்மம்பி ஸமனுபஸ்ஸாமி, யம் ஏவம் பா⁴விதம் ப³ஹுலீகதம் முது³ஞ்ச ஹோதி கம்மனியஞ்ச, யத²யித³ம், பி⁴க்க²வே, சித்த’’ந்தி (அ. நி. 1.47). டி²தேதி ஏதேஸு பரிஸுத்³த⁴பா⁴வாதீ³ஸு நிச்சலம் அவட்டி²தே, பா⁴வனாபாரிபூரியா வா பணீதபா⁴வம் ஸம்மஸித்வா டி²தே. அசலேதி டி²தத்தாயேவ அகம்பே, ஆனேஞ்ஜப்பத்தேதி வுத்தம் ஹோதி. முது³கம்மஞ்ஞபா⁴வேஹி வா அத்தனோ வஸே டி²தத்தா டி²தே, ஸத்³தா⁴தீ³ஹி பரிக்³க³ஹிதத்தா அஸ்ஸத்³தி⁴யாதீ³ஹி அகம்பனதோ அசலே.

அட்ட²ங்க³ஸம்பன்னேதி டி²திஅசலதானம் விஸும் விஸும் அக்³க³ஹணேன ஸமாஹிதேதி விஸும் ஏகங்க³ம் கத்வா. தாஸம் பன விஸும் விஸும் க³ஹணே ஸுவிஸுத்³த⁴தாதீ³னம் ஸமாஹிதசித்தஸ்ஸ அங்க³பூ⁴தத்தா ஸமாஹிதேதி இமம் அங்க³பா⁴வேன அக்³க³ஹேத்வா ஸுவிஸுத்³த⁴தாதீ³ஹி அட்ட²ஹி அங்கே³ஹி ஸம்பன்னதா வேதி³தப்³பா³. இத்³தி⁴விதா⁴யாதி இத்³தி⁴கோட்டா²ஸத்தா²ய, இத்³தி⁴ப்பபே⁴தா³ய வா. அத்த²தோ பன இத்³தி⁴விதா⁴ நாம ஏகஸ்ஸ ப³ஹுபா⁴வாதி³அனேகவிதா⁴னபச்சயபூ⁴தம் அபி⁴ஞ்ஞாஞாணம். அபி⁴னீஹரதீதி அபி⁴ஞ்ஞாதி⁴க³மத்தா²ய பரிகம்மசித்தம் கஸிணாரம்மணதோ அபனேத்வா அபி⁴ஞ்ஞாபி⁴முக²ம் பேஸேதி. இத்³தி⁴விகுப்³ப³னந்தி ஏத்த² இஜ்ஜ²தீதி இத்³தி⁴, நிப்ப²ஜ்ஜதி படிலப்³ப⁴தீதி வுத்தம் ஹோதி. யஞ்ஹி நிப்ப²ஜ்ஜதி, படிலப்³ப⁴தி ச, தம் இஜ்ஜ²தீதி வுச்சதி. யதா²ஹ –

‘‘காமம் காமயமானஸ்ஸ, தஸ்ஸ சேதம் ஸமிஜ்ஜ²தீ’’திஆதி³; (ஸு. நி. 772; மஹானி. 1; நேத்தி. 5,44);

இத்³தி⁴யேவ விகுப்³ப³னம் பகதிவண்ணவிஜஹனகிரியந்தி இத்³தி⁴விகுப்³ப³னம், இத³ம் இத்³தீ⁴ஸு விகுப்³ப³னித்³தி⁴யா பதா⁴னபா⁴வதோ வுத்தம், இத்³தி⁴ ச விகுப்³ப³னஞ்சாதி வா இத்³தி⁴விகுப்³ப³னம். விஸும் க³ஹணம்பி வுத்தகாரணேனேவ த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

1052-4. யதா² பன தம் நிப்பா²தே³தப்³ப³ம், தம் விதி⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கஜ்ஜா²ன’’ந்திஆதி³ வுத்தம். ஏத்த² ச ‘‘அனுபுப்³பே³ன சத்தாரி ஜா²னானி ஸமாபஜ்ஜித்வா சதுத்த²ஜ்ஜா²னதோ வுட்டா²யா’’தி கேசி, தம் அயுத்தம். யதி³ச்ச²கம் ஸமாபஜ்ஜனத்த²ஞ்ஹி சித்தபரித³மனம், சதுத்த²ஜ்ஜா²னமேவ ச அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கம், ந இதரானி. ஸதம்…பே… மானஸந்தி ஸசே ஸதம் இச்ச²தி, ‘‘ஸதம் ஹோமி, ஸதம் ஹோமீ’’தி, ஸசே ஸஹஸ்ஸம் இச்ச²தி, ‘‘ஸஹஸ்ஸம் ஹோமி, ஸஹஸ்ஸம் ஹோமீ’’தி ஏவம் பரிகம்மமானஸம் கத்வா. ‘‘பரிகம்மமானஸ’’ந்தி ச பாத³கஜ்ஜா²னதோ வுட்டா²ய ‘‘ஸதம் ஹோமீ’’திஆதி³னா பவத்திதகாமாவசரசித்தம், பாத³கஜ்ஜா²னஞ்ச. அபி⁴…பே… புனாதி ஏத்த² புப்³பே³ அபி⁴ஞ்ஞாபாத³கஜ்ஜா²னஸமாபஜ்ஜனம் பரிகம்மசித்தஸ்ஸ ஸமாதா⁴னத்த²ம், புன ஸமாபஜ்ஜனம் அதி⁴ட்டா²னசித்தஸ்ஸ ப³லக்³கா³ஹத்த²ம். அதி⁴ட்டா²தீதி ஸதம் ஆவஜ்ஜேத்வா ததோ பரம் பவத்தானம் திண்ணம், சதுன்னம் வா புப்³ப³பா⁴க³சித்தானம் அனந்தரா உப்பன்னேன ஸன்னிட்டா²பனவஸேன அதி⁴ட்டா²னந்தி லத்³த⁴னாமேன அபி⁴ஞ்ஞாஞாணேன ஸன்னிட்டா²னம் கரோதி, ஸதம் நிப்பா²தே³தீதி அத்தோ². ‘‘அதி⁴ட்டா²ன’’ந்தி ஹி ஸப்³ப³த்த² அபி⁴ஞ்ஞாஞாணம் வுச்சதி.

1055-7. நிமித்தாரம்மணந்தி படிபா⁴க³னிமித்தாரம்மணம். பரிகம்மமனானேத்த² ஸதாரம்மணிகானீதி ஏத்த² ஏதேஸு பரிகம்மாதி⁴ட்டா²னேஸு பரிகம்மமானஸானி ‘‘ஸதம் ஹோமீ’’தி பவத்தானி காமாவசரமானஸானி ஸதாரம்மணிகானி ஏகேகஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ வஸேன ஸதாரம்மணிகானி ஹோந்தி பச்சேகம் ‘‘ஸதம் ஹோமீ’’தி பவத்தனதோ. ஸஹஸ்ஸாரம்மணாதீ³ஸுபி ஏஸேவ நயோ. ததா³தி⁴ட்டா²னசித்தம்பீதி தஸ்ஸ ஸதாதி³கஸ்ஸ அதி⁴ட்டா²னசித்தம்பி. ஸதாரம்மணிகதா ச பன நேஸம் வண்ணவஸேன, நோ ஸத்தபஞ்ஞத்திவஸேன. ரூபஞ்ஹி ஸதம் வா ஸஹஸ்ஸம் வா கத்வா த³ஸ்ஸேதப்³ப³ம், ந பஞ்ஞத்தி. ஏத்த² ச யதி³ நீலவண்ணமேவ ஸதம் அபி⁴னிப்பா²தே³தி, வண்ணஸ்ஸ தம்தம்ஸந்தானவஸேன நானத்தேபி நீலவஸேன ஏகத்தா ஏகமேகம் பரிகம்மசித்தம் ஸப்³ப³ம் நீலஜாதம் ஆலம்ப³தி.

யதி³ பன நானாவண்ணனானாகிரியபரிகம்மசித்தானம்பி ப³ஹுபா⁴வோ ஹோதி, ஏகமேகம் ஏகேகவண்ணம், ஏகேகவண்ணேஸு ச நானாகிரியம் ஆரம்மணம் கரோதி. அதி⁴ட்டா²னசித்தம் பன வண்ணஸாமஞ்ஞம் க³ஹேத்வாபி பரிகம்மாரம்மணம் நானாவண்ணவந்தம் அபி⁴னிப்பா²தே³தி அசிந்தேய்யானுபா⁴வத்தா இத்³தி⁴விஸயஸ்ஸ. அப்பனாசித்தம் வியாதி விய-க்³க³ஹணம் அபி⁴ஞ்ஞாசித்தஸ்ஸ, ஜா²னசித்தஸ்ஸ ச பட²முப்பத்தியம் ஸதி³ஸபா⁴வதோ வுத்தம், ந தஸ்ஸ அப்பனாபா⁴வதோ. தேனேவ ஹி புப்³பே³ வுத்தக்³க³ஹணேன விஸேஸிதந்தி. சதுத்த²ஜ்ஜா²னிகந்தி ரூபாவசரசதுத்த²ஜ்ஜா²னவந்தம், தேன ஸம்பயுத்தம். யதி³ ஏவம் சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸ்ஸ, இமஸ்ஸ ச கோ விஸேஸோதி ஆஹ ‘‘பரிகம்மவிஸேஸோவா’’தி. ந ஹேத்த² பரிகம்மவிஸேஸம் வினா அஞ்ஞோ விஸேஸோ அத்தி². அப்பனாய புப்³ப³பா⁴க³ப்பவத்தானிபி தீணி சத்தாரி ஜவனானி க³ஹிதக்³க³ஹணேன, அக்³க³ஹிதக்³க³ஹணேன வா பரிகம்மோபசாரானுலோமானி ஸப்³ப³பச்சி²மம் கோ³த்ரபு⁴னாமகந்திஆதி³ ஸேஸம் ஸமானமேவ. தேனாஹ ‘‘ஸேஸம் புப்³ப³ஸமம் இதா⁴’’தி. இத்³தி⁴வித⁴ஞாணவண்ணனா.

1058. தி³ப்³ப³ஸோதந்தி தே³வதானம் பித்தஸேம்ஹாதீ³ஹி அபலிபு³த்³தே⁴ஹி தூ³ரேபி ஆரம்மணக்³க³ஹணஸமத்தே²ஹி தி³ப்³ப³ஸோதபஸாதே³ஹி ஸமானத்தா, தி³ப்³ப³விஹாரவஸேன படிலத்³த⁴த்தா, அத்தனா ச தி³ப்³ப³விஹாரஸன்னிஸ்ஸிதத்தா தி³ப்³ப³ம், ஸவனட்டே²ன ஸோதகிச்சகரணதோ, தம்ஸதி³ஸதாய ச ஸோதம். இத³ந்தி யம் உத்³தே³ஸே ‘‘தி³ப்³பா³னி சக்கு²ஸோதானீ’’தி (அபி⁴த⁴. 1048) தி³ப்³ப³ஸோதம் உத்³தி³ட்ட²ம், தம் இத³ந்தி அத்தோ².

1059-64. பட²மம் ஓளாரிகஸத்³த³ம் ஆவஜ்ஜேத்வா பச்சா² ஸுகு²மஸத்³த³ஸ்ஸ ஆவஜ்ஜிதப்³ப³தோ ஆஹ ‘‘மஹந்தோ ஸுகு²மோபி சா’’தி. பரிசயகரணத்த²ஞ்ஹி பட²மம் அரஞ்ஞே ஸீஹாதீ³னம் ஸத்³தே³ ஆதி³ம் கத்வா ஸப்³பே³ ஓளாரிகதோ பட்டா²ய யதா²னுக்கமேன ஸுகு²மஸத்³தா³ ஆவஜ்ஜிதப்³பா³, ததா² புரத்தி²மாதீ³ஸு தி³ஸாஸு ஓளாரிகானம்பி ஸுகு²மானம்பி ஸத்³தா³னம் ஸத்³த³னிமித்தம் மனஸி காதப்³ப³ம். தஸ்ஸ தே ஸத்³தா³ பகதிசித்தஸ்ஸபி பாகடா ஹோந்தி, பரிகம்மசித்தஸ்ஸ பன அதிவிய பாகடா. தஸ்ஸாதி தஸ்ஸ யோகி³னோ. ஸத்³த³ஸ்ஸ நிமித்தந்தி ஓளாரிகஸ்ஸ, ஸுகு²மஸ்ஸ வா ஸத்³த³ஸ்ஸ யதா²வுத்தம் உபாதா³யுபாதா³ய லப்³ப⁴மானஓளாரிகஸுகு²மாகாரம். மனஸி குப்³ப³தோதி ‘‘இமிஸ்ஸா தி³ஸாய அயம் ஸத்³தோ³ ஓளாரிகோ, ஸுகு²மோ வா’’தி ஏவம் பரிகம்மசித்தேன மனஸி கரோந்தஸ்ஸ. ஸத்³தே³ஸூதி யே பரிகம்மசித்தஸ்ஸ விஸயபூ⁴தா ஓளாரிகா, ஸுகு²மா வா ஸத்³தா³, தேஸு. அஞ்ஞதரந்தி யத்த² பரிகம்மகரணவஸேன அபி⁴ண்ஹம் மனஸிகாரோ பவத்தோ, தம் ஏகம் ஸத்³த³ம். யதி³ அபி⁴ஞ்ஞாசித்தம்பி பரிகம்மேன க³ஹிதமேவ ஆரம்மணம் கரோதி, கோ பன தஸ்ஸ, இமஸ்ஸ வா விஸேஸோதி? வுச்சதே – பரிகம்மசித்தம் அஸுதஸ்ஸ க³ஹணதோ ஸத்³த³மத்தம் க³ண்ஹாதி, அபி⁴ஞ்ஞாசித்தம் பன அஸுதம்பி க³ண்ஹந்தம் ஸவனாகாரேன க³ஹணதோ அத்தா²வபோ³த⁴ஸ்ஸ பச்சயபா⁴வேனேவ க³ண்ஹாதீதி அயமேதேஸம் விஸேஸோ. ஸுதகோவிதா³தி பரியத்தியம் சே²கா.

1065-6. தா²மஜாதந்தி ஜாததா²மம், த³ள்ஹபா⁴வப்பத்தந்தி அத்தோ². வட்³டே⁴தப்³ப³ம் பாத³கஜ்ஜா²னாரம்மணம் கித்தகந்தி ஆஹ ‘‘ஏத்த²ந்தரக³த’’ந்திஆதி³. பாத³கஜ்ஜா²னஸ்ஸ ஹி ஆரம்மணபூ⁴தம் கஸிணனிமித்தம் ‘‘ஏத்தகம் டா²னம் ப²ரதூ’’தி மனஸி கரித்வா பாத³கஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜந்தஸ்ஸ கஸிணனிமித்தம் தத்தகம் டா²னம் ப²ரித்வா திட்ட²தி. ஸோ ஸமாபத்திதோ வுட்டா²ய புன பாத³கஜ்ஜா²னம் அஸமாபஜ்ஜித்வாபி அனேகப்பபே⁴தே³பி ஸத்³தே³ ஆவஜ்ஜதி ஸுபா⁴விதபா⁴வனத்தா. தத்த² அஞ்ஞதரம் ஸத்³த³ம் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னாவஜ்ஜனானந்தரம் சத்தாரி, பஞ்ச வா ஜவனானி உப்பஜ்ஜந்தி, தேஸு பச்சி²மம் இத்³தி⁴சித்தம் ஹோதி. ஏவம் யத்தகம் ஸத்³த³ம் இச்ச²தி, தத்தகம் தத்த² க³தம் ஆவஜ்ஜித்வா அபி⁴ஞ்ஞாஞாணேன ஜானாதி. யேன பன ஏவம் கஸிணனிமித்தம் அவட்³டி⁴தம், தேன புனபி பாத³கஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜிதப்³ப³மேவ. ஸோ ஹி தம் டா²னக³தஸத்³த³ம் பாத³கஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வாவ ததோ வுட்டா²ய அபி⁴ஞ்ஞாசித்தேன ஸுணாதி. ததோ ஏவ ஹி ‘‘பாத³காரம்மணேன…பே… ஸுணாதீதி ஸாஸங்கம் வத³தீ’’தி (விஸுத்³தி⁴. மஹா. 2.400) வுத்தம். இத்³தி⁴வித⁴லாபீ⁴ பன ஸேஸாபி⁴ஞ்ஞலாபி⁴னோ விய விஜ்ஜமானஸத்³தா³தி³ஆரம்மணமத்தமேவ அகத்வா ஆக³ந்துகரூபனிம்மாபனதோ ஸப்³ப³தா²பி த்³விக்க²த்தும் பாத³கஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வாவ தம் நிப்பா²தே³தி. ஏகங்கு³லத்³வங்கு³ல-க்³க³ஹணஞ்சேத்த² ஸுகு²மஸத்³தா³பேக்கா²ய கதம்.

1068. ஸுணந்தோதி ஏவம் பரிச்சி²ந்தி³த்வா பரிச்சி²ந்தி³த்வா ஸவனேன வஸிகதாபி⁴ஞ்ஞோ ஹுத்வா யதா²வஜ்ஜிதே ஸுணந்தோ. பாடியேக்கம்பீதி ஏகஜ்ஜ²ம் பவத்தமானேபி யாவ ப்³ரஹ்மலோகா ஏககோலாஹலம் கத்வா உட்டி²தே ஸங்க²பே⁴ரீபணவாதி³ஸத்³தே³ பச்சேகம் வத்து²பே⁴தே³ன வவத்தா²பேதுகாமதாய ஸதி ‘‘அயம் ஸங்க²ஸத்³தோ³, அயம் பே⁴ரீஸத்³தோ³, அயம் பணவஸத்³தோ³’’திஆதி³னா பச்சேகம்யேவ வவத்தா²பேதும் ஸக்கோதியேவாதி. தி³ப்³ப³ஸோதஞாணவண்ணனா.

1069-73. சேதோபரியமானஸந்தி பரியாதீதி பரியம், ஸராகா³தி³வஸேன பரிச்சி²ஜ்ஜ ஜானாதீதி அத்தோ². யேஸஞ்ஹி தா⁴தூனம் க³தி அத்தோ², பு³த்³தி⁴பி தேஸம் அத்தோ² ஹோதீதி. சேதஸோ பரியம் சேதோபரியம், மனஸி ப⁴வந்தி மானஸம், ஞாணம், சேதோபரியஞ்ச தம் மானஸஞ்சாதி சேதோபரியமானஸம். தி³ப்³ப³சக்கு²வஸேனேவாதி தி³ப்³ப³சக்கு²உபனிஸ்ஸயேனேவ. தஞ்ஹி ஏதஸ்ஸ உப்பாத³னே பரிகம்மம். தஸ்மாதி யஸ்மா இத³ம் தி³ப்³ப³சக்கு²வஸேனேவ பவத்ததி, தஸ்மா. தி³ப்³பே³ன சக்கு²னாதி தி³ப்³ப³ஸதி³ஸதாதீ³ஹி ‘‘தி³ப்³ப³சக்கூ²’’தி லத்³த⁴வோஹாரேன தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணேன தி³ஸ்வாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஹத³யந்தி ந ஹத³யவத்து², அத² கோ² ஹத³யமம்ஸபேஸி. யம் ப³ஹி கமலமகுளஸண்டா²னம் அந்தோ கோஸாதகீப²லஸதி³ஸந்தி வுச்சதி. தஞ்ஹி நிஸ்ஸாய இதா³னி வுச்சமானம் லோஹிதம் திட்ட²தி. ஹத³யவத்து² பன இமம் லோஹிதம் நிஸ்ஸாய பவத்ததி. லோஹிதம் தி³ஸ்வாதி லோஹிதஸ்ஸ வண்ணம் தி³ஸ்வா. தி³ப்³ப³சக்கு²னோபி ஹி வண்ணமேவ தி³ஸ்ஸதி. தேனேவ ஹி தம் சக்கு²ஸதி³ஸத்தா ‘‘சக்கூ²’’தி வுச்சதி. பரஸ்ஸாதி அஞ்ஞஸ்ஸ. யதா² ஹி யோ பரோ ந ஹோதி, ஸோ அத்தா, ஏவம் யோ அத்தா ந ஹோதி, ஸோ பரோ. கத²ம் பன தி³ப்³ப³சக்கு²னா லோஹிதஸ்ஸ வண்ணத³ஸ்ஸனேன பரசித்தம் விஞ்ஞேய்யந்தி ஆஹ ‘‘ஸோமனஸ்ஸயுதே’’திஆதி³. லோஹிதந்தி ரத்தம் நிக்³ரோத⁴ப²லஸமானவண்ணம். காளகந்தி ஜம்பு³ஸதி³ஸவண்ணம். திலதேலூபமந்தி அனேன பஸன்னபா⁴வமாஹ.

கத²ம் பன சித்தே ஸோமனஸ்ஸ ஸஹக³தாதி³ம்ஹி ஸதி கம்மஜஸ்ஸ லோஹிதஸ்ஸ விவித⁴வண்ணபா⁴வாபத்தீதி? கிஞ்சாபி ஹத³யவத்து²ஸன்னிஸ்ஸிதபூ⁴தானி கம்மஜானேவ, தம் பன லோஹிதம் கம்மஜமேவாதி நத்தி² சதுஸந்ததிரூபஸ்ஸபி தத்த² லப்³ப⁴மானத்தா. தேனேவ ஹி அட்ட²கதா²யம் ‘‘இத³ம் ரூபம் ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியஸமுட்டா²னம், இத³ம் தோ³மனஸ்ஸிந்த்³ரியஸமுட்டா²னம், இத³ம் உபேக்கி²ந்த்³ரியஸமுட்டா²னந்தி பரஸ்ஸ ஹத³யலோஹிதவண்ணம் பஸ்ஸித்வா’’தி (விஸுத்³தி⁴. 2.401) வுத்தம். ஏவம்பி யம் தத்த² அசித்தஜம், தஸ்ஸ யதா²வுத்தவண்ணபே⁴தே³ன ந ப⁴விதப்³ப³ந்தி? ப⁴விதப்³ப³ம் ஸேஸஸந்ததிரூபானம் தத³னுவத்தனதோ. யதா² ஹி க³மனாதீ³ஸு சித்தஜரூபானி உதுஜகம்மஜாஹாரஜரூபேஹி அனுவத்தீயந்தி, அஞ்ஞதா² காயஸ்ஸ தே³ஸந்தரப்பத்தியேவ ந ஸியாதி, ஏவமிதா⁴பி சித்தஜரூபம் ஸேஸஸந்ததிரூபேஹி அனுவத்தீயதி, பஸாத³கோத⁴வேலாஸு ச சக்கு²ஸ்ஸ வண்ணபே⁴தா³பத்தியேவ தஸ்ஸத்த²ஸ்ஸ நித³ஸ்ஸனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், தஸ்மா ஸோமனஸ்ஸாதி³யுத்தசித்தானுரூபம் உப்பன்னசித்தஸமுட்டா²னரூபவஸேன ஸேஸதிஸமுட்டா²னரூபானம்பி நானாவண்ணதா ஹோதியேவாதி ஸுட்டு² வுத்தம் ‘‘லோஹிதம் லோஹிதம் ஸியா’’திஆதி³. தி³ஸ்வா ஹத³யலோஹிதந்தி பட²மம் தாவ அனுமானஞாணேன லோஹிதம் தி³ஸ்வா. காதப்³ப³ம் தா²மதம் க³தந்தி உப்பாதே³த்வா தா²மபா⁴வம் க³தம் காதப்³ப³ம்.

சேதோபரியஞாணஞ்ஹி உப்பாதே³துகாமேன யோகி³னா தி³ப்³ப³சக்கு²லாபி⁴னா ஏவ ஸதா ஹேட்டா² வுத்தனயேன ரூபாவசரசதுத்த²ஜ்ஜா²னம் அட்ட²ங்க³ஸமன்னாக³தம் அபி⁴னீஹாரக்க²மம் கத்வா ஆலோகம் வட்³டே⁴த்வா தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா பரஸ்ஸ ஹத³யமம்ஸபேஸிம் நிஸ்ஸாய வத்தமானஸ்ஸ லோஹிதஸ்ஸ வண்ணத³ஸ்ஸனேன இதா³னி இமஸ்ஸ சித்தம் ‘‘ஸோமனஸ்ஸஸஹக³த’’ந்தி வா ‘‘தோ³மனஸ்ஸஸஹக³த’’ந்தி வா ‘‘உபேக்கா²ஸஹக³த’’ந்தி வா நயக்³கா³ஹவஸேன வவத்தா²பேத்வா பாத³கஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய ‘‘இமஸ்ஸ சித்தம் ஜானாமீ’’தி பரிகம்மம் காதப்³ப³ம். காலஸதம்பி காலஸஹஸ்ஸம்பி புனப்புனம் பாத³கஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய ததே²வ படிபஜ்ஜிதப்³ப³ம். தஸ்ஸேவம் தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா ஹத³யலோஹிதவண்ணத³ஸ்ஸனாதி³விதி⁴னா படிபஜ்ஜந்தஸ்ஸ ‘‘இதா³னி சேதோபரியஞாணம் உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதீ’’தி யம் ததா³ பவத்ததீதி வவத்தா²பிதம் சித்தம், தம் ஆரம்மணம் கத்வா மனோத்³வாராவஜ்ஜனம் தீணி சத்தாரி வா ஜவனானி காமாவசரானி ஜவந்தி. சதுத்த²ம், பஞ்சமம் வா அபி⁴ஞ்ஞாசித்தம் ரூபாவசரசதுத்த²ஜ்ஜா²னிகம். தத்த² யம் தேன அப்பனாசித்தேன ஸம்பயுத்தம் ஞாணம், இத³ம் சேதோபரியஞாணம். தஞ்ஹி யத்த² அனேன பரிகம்மம் கதம், தம் பரஸ்ஸ சித்தம் பச்சக்க²தோ படிவிஜ்ஜ²ந்தம் விபா⁴வேந்தமேவ ஹுத்வா பவத்ததி, ரூபம் விய ச தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணம், ஸத்³த³ம் விய ச தி³ப்³ப³ஸோதஞாணம். ததோ பரம் பன காமாவசரசித்தேஹி ஸராகா³தி³வவத்தா²பனம் ஹோதி நீலாதி³வவத்தா²பனம் விய.

1074-5. ஏவமதி⁴க³தஸ்ஸ பன சேதோபரியஞாணஸ்ஸ தா²மக³மனவிதா⁴னம்பி அதி⁴க³மவிதா⁴னஸதி³ஸமேவ, ததே³வேத்த² ஆசரியேன த³ஸ்ஸிதம். ஏவம் தா²மக³தேதிஆதி³ தா²மக³மனானிஸம்ஸத³ஸ்ஸனம். ஸப்³ப³மேவாதி இத³ம் ‘‘காமாவசரசித்தம், ரூபாரூபேஸு மானஸ’’ந்தி உப⁴யபதே³னபி ஸம்ப³ந்தி⁴தப்³ப³ம், சதுபண்ணாஸவித⁴ம் காமாவசரசித்தம், பஞ்சத³ஸரூபாவசரசித்தம், த்³வாத³ஸஅரூபாவசரசித்தந்தி ஸப்³ப³மேவ, பச்சேகம் ஸராகா³தி³ப்பபே⁴த³கம் விஜானாதீதி அத்தோ². புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ வஸேனாயம் அபி⁴ஞ்ஞாகதா²தி லோகுத்தரசித்தம் இத⁴ அனுத்³த⁴டம். தம்பி ஹி உபரிமோ, ஸதி³ஸோ வா அரியோ ஹேட்டி²மஸ்ஸ, ஸதி³ஸஸ்ஸ ச சித்தம் ஜானாதி, ஹேட்டி²மோ பன உபரிமஸ்ஸ சித்தம் ந ஜானாதி. யதா² சேதம், ஏவம் அரூபாவசரஜ்ஜா²னே அகதாபி⁴னிவேஸோ புது²ஜ்ஜனோ, ஸேகோ²பி வா அரூபாவசரசித்தம் ந ஜானாதி. அட்ட²ஸமாபத்திகஸ்ஸ பன வஸேன இதா⁴ரூபாவசரசித்தஸ்ஸாபி ஜானனம் வுத்தம். அரஹா பன ஆருப்பே அகதாபி⁴னிவேஸோபி தப்படிச்சா²த³கஅவிஜ்ஜாய விஹதத்தா தம்பி ஜானாதியேவ. சேதோபரியஞாணவண்ணனா.

1076-7. புப்³பே³ அதீதஜாதீஸு நிவாஸா நிவுத்தா² அத்தனோ ஸந்தானே பவத்தா, ஸபரவிஞ்ஞாணேஹி கோ³சராஸேவனாய ஆஸேவிதா ச க²ந்தா⁴ புப்³பே³னிவாஸா. பரவிஞ்ஞாணவிஞ்ஞாதாபி ஹி புப்³பே³ நிவஸிம்ஸு ஏத்தா²தி புப்³பே³னிவாஸாதி வுச்சந்தி, தே பன சி²ன்னவடுமகானுஸ்ஸரணாதீ³ஸு பு³த்³தா⁴னம்யேவ விஸயா, புப்³பே³ நிவாஸேஸு ஸரூபவிபா⁴வகம் ஞாணம் புப்³பே³னிவாஸஞாணம். தேன. தத³னுஸ்ஸதீதி தேஸம் புப்³பே³னிவாஸானம் அனுஸ்ஸதி. ஹேட்டா² தீஸு ஜா²னேஸு யதா²ரஹம் பீதிஸுகே²ஹி காயசித்தானம் ஸம்பீணனாய சத்தாரி ஜா²னானி ஸமாபஜ்ஜிதப்³பா³னீதி ஆஹ ‘‘ஜா²னானி பனா’’திஆதி³. அஞ்ஞதா² பாத³கஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வாயேவாதி வுத்தம் ஸியா. யாய நிஸஜ்ஜாய நிஸின்னஸ்ஸ அனுஸ்ஸரணாரம்போ⁴, ஸா இத⁴ ஸப்³ப³பச்சி²மா நிஸஜ்ஜா.

1078-80. ததோ பபு⁴தி…பே… க்கமாதி தஸ்மிம் ப⁴வே புரிமப⁴வாதீ³ஸு கதம் ஸப்³ப³ம்பி ஸங்க³ஹேத்வா ஸப்³ப³மாவஜ்ஜிதப்³ப³ந்திஆதி³னா விஸும் விஸும் ரத்திந்தி³வாதி³வஸேன த³ஸ்ஸேதி. தி³வஸே ரத்தியம் கதந்தி ஸப்³ப³பச்சி²மனிஸஜ்ஜாதோ பட்டா²ய ஆஸனபஞ்ஞாபனம் ஸேனாஸனப்பவேஸனந்தி படிலோமேன ஸகலம் ரத்திந்தி³வம் கதகிச்சம் ஆவஜ்ஜிதப்³ப³ம். கதமாவஜ்ஜிதப்³ப³ந்தி யம் ஏத்த²ந்தரே கதகிச்சம், ஸப்³ப³ம் தம் படிலோமக்கமேனேவ ஆவஜ்ஜிதப்³ப³ந்தி அத்தோ². ஏத்தகம் பன பகதிசித்தஸ்ஸபி பாகடம், பரிகம்மசித்தஸ்ஸ பன அதிபாகடமேவ. ஸசே பனேத்த² கிஞ்சி ந பாகடம் ஹோதி, புன பாத³கஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய ஆவஜ்ஜிதப்³ப³ம், ஏத்தகேன தீ³பே ஜலிதே விய பாகடம் ஹோதி. பாத³கஜ்ஜா²னஸமாபஜ்ஜனஞ்ஹி ஸத்த²கஸ்ஸ விய நிஸானஸிலா ஸதிபஞ்ஞானம் நிஸிதபா⁴வாவஹம், தஸ்மா தா தம்ஸமாபஜ்ஜனேன பரமனேபக்கப்பத்தா ஹோந்தி. புரிமஸ்மிம் ப⁴வேதி இமம்ஹா ப⁴வா அனந்தரே புரிமஸ்மிம் ப⁴வே.

1081. நிப்³ப³த்தம் நாமரூபஞ்சாதி அத்தனோ பச்சயேஹி நிப்³ப³த்தனாமரூபம். ஸாது⁴கந்தி ஸுட்டு² அபரிஹாபேத்வா ஆவஜ்ஜிதப்³ப³ம். பஹோதி ஹி இமிஸ்ஸா அபி⁴ஞ்ஞாய கதாதி⁴காரோ பி⁴க்கு² பட²மவாரேனேவ படிஸந்தி⁴ம் உக்³கா⁴டேத்வா சுதிக்க²ணே நாமரூபம் ஆரம்மணம் காதும், ததா² அஸக்கோந்தேனாபி து⁴ரனிக்கே²பம் அகத்வா பாத³கஜ்ஜா²னமேவ புனப்புனம் ஸமாபஜ்ஜிதப்³ப³ம், ததோ ச வுட்டா²ய புனப்புனம் ஆவஜ்ஜிதப்³ப³ம். ஆவஜ்ஜந்தேன ச பன பட²மம் ரூபம் ஆவஜ்ஜித்வா பச்சா² நாமம் ஆவஜ்ஜிதப்³ப³ந்தி ஆசரியா. அபரே பன விபரியாயேன வத³ந்தி.

தத்த² பச்சி²மனிஸஜ்ஜாதோ பபு⁴தி யாவ படிஸந்தி⁴தோ ஆரம்மணம் கத்வா பவத்தஞாணம் அதீதஜாதீஸு நிவுத்த²த⁴ம்மாரம்மணாபா⁴வதோ புப்³பே³னிவாஸானுஸ்ஸதிஞாணம் நாம ந ஹோதி, தம் பன பரிகம்மஞாணமேவ. யதா³ பனஸ்ஸ படிஸந்தி⁴ம் அதிக்கம்ம சுதிக்க²ணே உப்பன்னம் நாமரூபம் ஆரம்மணம் கத்வா மனோத்³வாராவஜ்ஜனம் உப்பஜ்ஜதி, தஸ்மிம் நிருத்³தே⁴ வுத்தனயேன அப்பனாசித்தம் உப்பஜ்ஜதி, தேன ஸம்பயுத்தம் ஞாணம் புப்³பே³னிவாஸானுஸ்ஸதிஞாணம் நாம. தேனாஹ ‘‘யதா³ பனா’’திஆதி³.

ஏத்தா²ஹ – கிம் ஏகேனேவ அபி⁴ஞ்ஞாசித்தேன சுதிக்க²ணே பவத்தனாமரூபம் ஸப்³ப³ம்பி ஆரம்மணம் கரோதி, உதா³ஹு அஞ்ஞேன அஞ்ஞேனாதி. கிஞ்சேத்த² யதி³ ஏகேனேவ, தூ³ரதோ சித்தபடம் பேக்க²ந்தஸ்ஸ விய அனிரூபிதரூபேன வவத்தா²னம் ஹோதி. யதி³ ச அஞ்ஞேன அஞ்ஞேன, விஸும் விஸும் பாத³கஜ்ஜா²னஸமாபஜ்ஜனாதி³னா ப⁴விதப்³ப³ந்தி? உப⁴யதா²பி ந தோ³ஸோ. இத்³தி⁴விஸயஸ்ஸ ஹி அசிந்தேய்யத்தா ஏகேனபி அபி⁴ஞ்ஞாசித்தேன நாமரூபே பஸ்ஸந்தோ நிரூபிதரூபேனேவ பஸ்ஸதி, ந அனிரூபிதரூபேனேவ பஸ்ஸதி, அஞ்ஞேனபி வா பட²மமேவ பாத³கஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²ய ஸமாஹிதசித்தேன கதபரிகம்மஸ்ஸ பவத்திதத்தா புன ஸமாபஜ்ஜனம் வினா ஆவஜ்ஜித்வா ஆரம்மணம் கரோதியேவாதி. புப்³பே³னிவாஸானுஸ்ஸதிஞாணவண்ணனா.

1086-8. தி³ப்³ப³சக்கு²னாதி தி³ப்³ப³ஸதி³ஸத்தா, தி³ப்³ப³விஹாரவஸேன படிலபி⁴தப்³ப³த்தா, அத்தனா ச தி³ப்³ப³விஹாரஸன்னிஸ்ஸிதத்தா மஹாஜுதிகதாதீ³ஹி வா தி³ப்³ப³ம், ரூபத³ஸ்ஸனட்டே²ன சக்கு²மிவாதி சக்கு². யதா² ஹி மம்ஸசக்கு² விஞ்ஞாணாதி⁴ட்டி²தம் ஸமவிஸமம் ஆசிக்க²ந்தம் விய பவத்ததி, இத³ம் பன ததோ ஸாதிஸயம் சக்கு²கிச்சகாரீதி தி³ப்³ப³ஞ்ச தம் சக்கு² சாதி தி³ப்³ப³சக்கு², தேன தி³ப்³ப³சக்கு²னா. கஸிணாரம்மணந்தி அட்ட²ன்னம்பி கஸிணானம் வஸேன கஸிணாரம்மணம். அபி⁴னீஹாரக்க²மம் கத்வாதி சுத்³த³ஸவிதே⁴ன சித்தபரித³மனேன அட்ட²ங்க³ஸம்பன்னதாகரணேன அபி⁴னீஹாரக்க²மம் தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணாபி⁴முக²ம் பேஸனாரஹம் பேஸனயோக்³யம் கத்வா. ‘‘தேஜோ…பே… கஸிணம்பி வா ஆஸன்னம் காதப்³ப³’’ந்தி பாட²ஸேஸோ. ஆஸன்னம் காதப்³ப³ந்தி தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணுப்பத்தியா ஸமீபபூ⁴தம் காரணபூ⁴தம் காதப்³ப³ம், தத்த² உபசாரஜ்ஜா²னம் பகு³ணதரம் கத்வா தம் வட்³டே⁴த்வா இச்சி²தக்க²ணே உபட்டா²னயோக்³யம் கத்வா ட²பேதப்³ப³ந்தி வுத்தம் ஹோதி. ஏத்தா²தி இமஸ்மிம் தி³ப்³ப³சக்கு²னா ரூபத³ஸ்ஸனவிஸயே. ஸேட்ட²ந்தி பரிதீ³பிதந்தி ஆலோககஸிணஸ்ஸேவ பபா⁴விஸ்ஸஜ்ஜனஸபா⁴வேன ஆலோககரணேன இதரேஹி விஸிட்ட²த்தா விஸிட்ட²ந்தி பரிதீ³பிதம்.

1089-90. உப்பாதே³த்வாதி பட²மஜ்ஜா²னனித்³தே³ஸே வுத்தனயேன உபசாரஜ்ஜா²னுப்பாத³னேன உப்பாதே³த்வா. உபசாரஜ்ஜா²னுப்பத்தியா ஹி ஸத்³தி⁴ம் படிபா⁴க³னிமித்துப்பத்தி. யஸ்மா பாத³கஜ்ஜா²னம் விஜ்ஜமானேயேவ ஆலோகே அப்பனாவஸேன பவத்திமத்தம் வினா அத்தனோ ப³லேன ஆலோகம் ப²ரிதும் ந ஸக்கோதி, நாபி யதா²பத்த²டம் தா²வரம் காதும், பரிகம்மம் பன தது³ப⁴யம்பி காதும் ஸமத்த²ம், தஸ்மா உபசாரபூ⁴மியம்யேவ தம் வட்³டே⁴தப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘உபசாரபூ⁴மிய’’ந்திஆதி³. உபசாரபூ⁴மீதி சேத்த² ஆலோகஸ்ஸ தா²வரகரணவஸப்பவத்தம் பரிகம்மசித்தமேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். அப்பனந்தி ஜா²னவஸேன அப்பனம். ந ஹி அகதபரிகம்மஸ்ஸ அபி⁴ஞ்ஞாவஸேன அப்பனா ஸிஜ்ஜ²தி. தேனாஹ ‘‘பாத³கஜ்ஜா²னனிஸ்ஸித’’ந்தி. பாத³கஜ்ஜா²னனிஸ்ஸிதந்தி பாத³கஜ்ஜா²னாரம்மணம் ஹோதி, ந தி³ப்³ப³சக்கு²ஸ்ஸ பரிகம்மனிஸ்ஸிதம் பரிகம்மாரம்மணம் ஹோதி, ததா² ச ஸதி ஆலோகவட்³ட⁴னாபா⁴வதோ ரூபத³ஸ்ஸனம் ந ஸியாதி அதி⁴ப்பாயோ.

1091-3. அந்தோ…பே… ப⁴வேதி அந்தோக³தமேவ ரூபக³தம் பஸ்ஸிதப்³ப³ம் ப⁴வே, ந ப³ஹித்³தா⁴ விக்கே²புப்பத்திஹேதுபா⁴வதோ பஸ்ஸிதப்³ப³ம் தி³ப்³ப³சக்கு²னாதி அதி⁴ப்பாயோ. ந ஹி ஆலோகே ப²ரிதேபி மம்ஸசக்கு²ஸ்ஸ ஆபாத²ம் ஹோதி. பரிகம்மஸ்ஸ வாரோ ஹி அதிக்கமதி தாவதே³தி இத⁴ பரிகம்மம் நாம யதா²வுத்தகஸிணாரம்மணம் உபசாரஜ்ஜா²னம், தம் ரூபக³தம் பஸ்ஸதோ ந பவத்ததி, கஸிணாலோகவஸேன ச ரூபக³தத³ஸ்ஸனம் கஸிணாலோகோ ச பரிகம்மவஸேனாதி தது³ப⁴யம்பி பரிகம்மஸ்ஸ அப்பவத்தியா ந ஹோதி. தேனாஹ ‘‘ஆலோகோபீ’’திஆதி³. தஸ்மிம் அந்தரஹிதே ரூபக³தம்பி ந ச தி³ஸ்ஸதி, ரூபக³தம் பஸ்ஸதோ பரிகம்மஸ்ஸ வாரோ அதிக்கமதி, பரிகம்மபஸுதஸ்ஸ கஸிணாரம்மணஞாணம் ஹோதீதி ரூபக³தம் தி³ஸ்ஸதி, கத²ம் படிபஜ்ஜிதப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘தேனா’’திஆதி³.

1094-9. ஏவம் அனுக்கமேனாதி புனப்புனம் பாத³கஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜித்வா ததோ வுட்டா²ய அபி⁴ண்ஹம் ஆலோகப²ரணேன. ஆலோகோ தா²மவாதி ஆலோகக³தோ சிரட்டா²யீ ஸியா, ததா² ச ஸதி தத்த² ஸுசிரம்பி ரூபக³தம் பஸ்ஸதேவ. தேன வுத்தம் ‘‘ஆலோகோ ஏத்தா²’’திஆதி³. ஸ்வாயமத்தோ² திணுக்கூபமாய விபா⁴வேதப்³போ³தி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘திணுக்காயா’’திஆதி³. ஏகோ கிர ரத்தியம் திணுக்காய மக்³க³ம் படிபஜ்ஜி, தஸ்ஸ ஸா திணுக்கா விஜ்ஜா²யி, அத²ஸ்ஸ ஸமவிஸமானி ந பஞ்ஞாயிம்ஸு, ஸோ தம் திணுக்கம் பூ⁴மியம் க⁴ம்ஸித்வா புன உஜ்ஜாலேஸி, ஸா பஜ்ஜலித்வா புரிமாலோகதோ மஹந்தரமாலோகம் அகாஸி, ஏவம் புனப்புனம் விஜ்ஜா²தம் உஜ்ஜாலயதோ கமேன ஸூரியோ உட்டா²ஸி, ஸூரியே உட்டி²தே ‘‘உக்காய கம்மம் நத்தீ²’’தி தம் ச²ட்³டே³த்வா தி³வஸம்பி அக³மாஸி. தத்த² உக்காலோகோ விய பரிகம்மகாலே கஸிணாலோகோ, உக்காய விஜ்ஜா²தாய ஸமவிஸமானம் அத³ஸ்ஸனம் விய ரூபக³தம் பஸ்ஸதோ பரிகம்மஸ்ஸ வாராதிக்கமேன ஆலோகே அந்தரஹிதே ரூபக³தானம் அத³ஸ்ஸனம், உக்காய க⁴ம்ஸனம் விய புனப்புனம் பாத³கஜ்ஜா²னஸமாபஜ்ஜனம், உக்காய புரிமாலோகதோ மஹந்ததராலோககரணம் விய புன பரிகம்மம் கரோதோ ப³லவதராலோகப²ரணம், ஸூரியுட்டா²னம் விய தா²மக³தாலோகஸ்ஸ யதா²வட்³டி⁴தபரிச்சே²த³ம் ப²ரித்வா அவட்டா²னம், திணுக்கம் ச²ட்³டே³த்வா தி³வஸம்பி க³மனம் விய பதி³த்தாலோகம் வட்³டே⁴த்வா தா²மக³தேனாலோகேன தி³வஸம்பி ரூபத³ஸ்ஸனம். ஏத்தாவதா ச தி³ப்³ப³சக்கு²ஸ்ஸ நானாவஜ்ஜனபரிகம்மஞ்சேவ தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணஞ்ச த³ஸ்ஸிதம், ந தஸ்ஸ உப்பத்திக்கமோதி தம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘உப்பாத³னக்கமோபீ’’திஆதி³ வுத்தம். தம் ஹேட்டா² வுத்தனயத்தா ஸுவிஞ்ஞேய்யமேவ. தானி சத்தாரி பஞ்ச வாதி போத்த²கேஸு லிக²ந்தி. ‘‘தீணி சத்தாரி வா பனா’’தி பாடோ².

1100. தத்த² அத்த²ஸாத⁴கசித்தந்தி யத³த்தா²யேஸ படிபன்னோ, தஸ்ஸ தத³த்த²ஸாத⁴னதோ அத்த²ஸாத⁴கபூ⁴தம் சித்தம். தஸ்மிஞ்ஹி உப்பன்னே மம்ஸசக்கு²ஸ்ஸ அனாபாத²யோக்³யம் அந்தோகுச்சி²க³தம் ஹத³யவத்து²னிஸ்ஸிதம் ஹேட்டா²பத²வீதலனிஸ்ஸிதம் திரோகுட்டபப்³ப³தபாகாரக³தம் பரசக்கவாளக³தந்தி இத³ம் ரூபம் ஆபாத²ம் ஆக³ச்ச²தி, மம்ஸசக்கு²னா தி³ஸ்ஸமானம் விய ஹோதி. ததே³வ சேத்த² ரூபம் ஸரூபதோ விபா⁴வனஸமத்த²ம் சக்கு²விஞ்ஞாணம் விய. ந பன ஆவஜ்ஜனபரிகம்மவஸேன பவத்தானி புப்³ப³பா⁴க³சித்தானி. தானி ஹி ஆரம்மணம் கரோந்தானிபி ந யாதா²வதோ தம் விபா⁴வேத்வா பவத்தந்தி ஆவஜ்ஜனஸம்படிச்ச²னாதி³சித்தானி வியாதி.

1101-2. நனு ச அனாக³தம்ஸஞாணம் யதா²கம்மூபக³ஞாணந்தி த்³வே அபி⁴ஞ்ஞாஞாணானி அத்தி², கஸ்மா தானி இத⁴ ந த³ஸ்ஸிதானீதி ஆஹ ‘‘அனாக³தம்ஸஞாணஸ்ஸா’’திஆதி³. இஜ்ஜ²ந்தி தி³ப்³ப³சக்கு²னாதி விஸும் பரிகம்மஸ்ஸ அபா⁴வதோ தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணபடிலாபே⁴னேவ தஸ்ஸ பரிவாரானி ஹுத்வா படிலத்³தா⁴னி ஹோந்தி. ததோயேவ ஹி தானி தஸ்ஸ பரிப⁴ண்ட³ஞாணானீதி வுச்சந்தி. யதா² ஹி ஸினேருஸ்ஸ பரிவாரட்டா²னியானி தம்ஸித்³தி⁴யா ஸித்³தா⁴னி மேக²லட்டா²னானி பரிப⁴ண்டா³னீதி வுச்சந்தி, ஏவம் இமானிபி தி³ப்³ப³சக்கு²ஸித்³தி⁴யா ஸித்³தா⁴னி தஸ்ஸ பரிப⁴ண்டா³னீதி வேதி³தப்³பா³னி.

ஹோது தாவ ஏவமேதம், சுதூபபாதஞாணம் பன கிம் ந த³ஸ்ஸிதந்தி ஆஹ ‘‘சுதூபபாதஞாணம்பீ’’திஆதி³. தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணமேவ ஹி சுதியம், உபபத்தியஞ்ச ரூபம் விபா⁴வேந்தம் சுதூபபாதே பவத்தத்தா ‘‘சுதூபபாதஞாண’’ந்தி வுச்சதி, அவஸேஸரூபவிபா⁴வனகாலே ‘‘தி³ப்³ப³சக்கூ²’’தி வுச்சதி, தஸ்மா பரமத்த²தோ நாமத்³வயேன ஆக³தம் ஏகமேவ ஞாணம், தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணம் சுதூபபாதஞாணந்தி பன ப்³யஞ்ஜனதோயேவ நானந்தி. கத்த²சி மனோமயஞாணந்திபி விஸும் அபி⁴ஞ்ஞாஞாணம் ஆக³தம், தம் அத்த²தோ இத்³தி⁴வித⁴ஞாணமேவ. தி³ப்³ப³சக்கு²ஞாணவண்ணனா.

1103. இதா⁴தி இமஸ்மிம் ஸாஸனே. அனேன தரேனாதி அனேன அபி⁴த⁴ம்மாவதாரனாமகேன தரேன.

இதி அபி⁴த⁴ம்மத்த²விகாஸினியா நாம

அபி⁴த⁴ம்மாவதாரஸம்வண்ணனாய

அபி⁴ஞ்ஞானித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.