14. சுத்³த³ஸமோ பரிச்சே²தோ³

ரூபாவசரஸமாதி⁴பா⁴வனானித்³தே³ஸவண்ணனா

789. ஏவம் பரமத்த²ஸம்முதிவஸேன உப⁴யதா²பி ஸப்³ப³த⁴ம்மே ஸங்கே²பதோ த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி யஸ்மா தேஸு உக்³க³ஹணபரிச்சே²தா³தி³வஸேன கதபரிசயேன அத்த²காமேன குலபுத்தேன ஏகம்ஸதோ பா⁴வனாய அபி⁴யோகோ³ காதப்³போ³, தஸ்மா பா⁴வனானயம் ஸங்கே²பதோ த³ஸ்ஸேதுமாரப⁴ந்தோ ஆஹ ‘‘பா⁴வனானய’’ந்திஆதி³. தத்த² பா⁴வனானயந்தி லோகியலோகுத்தரபா⁴வனானயம், குஸலத⁴ம்மானம் வட்³ட⁴னக்கமந்தி அத்தோ². தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகம் ஹிதம் ஆனயதி உபனேதீதி ஹிதானயோ, தம் ஹிதானயம். மானயந்தி மானேந்தோ. தி³ட்ட²த⁴ம்மிகஸம்பராயிகத்தே²ஹி அனுஸாஸனதோ ஸத்தானம் ஸுக²ம் ஆனேதீதி ஸுகா²னயோ, தம் ஸுகா²னயம். பரமம் ப்³யாகரோமி, பரமம் பா⁴வனானயந்தி வா யோஜனா.

790. மனுஸ்ஸானம் த⁴ம்மதோ உத்தரம் ஞாணத³ஸ்ஸனந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. தத்த² மனுஸ்ஸானம் த⁴ம்மா நாம மனுஸ்ஸானம் பகதித⁴ம்மபூ⁴தா த³ஸ குஸலகம்மபதா², ததோ உத்தரம் ஞாணத³ஸ்ஸனம் நாம மஹக்³க³தலோகுத்தரத⁴ம்மா. தே ஹி ஜானனட்டே²ன ஞாணம், பச்சக்க²தோ விய த³ஸ்ஸனட்டே²ன ச த³ஸ்ஸனந்தி அதி⁴ப்பேதா. ‘‘உத்தரிமனுஸ்ஸான’’ந்தி வா யதா²டி²தவஸேனேவ ஸம்ப³ந்தோ⁴. பா³லமனுஸ்ஸாதி³தோ உத்தரிமனுஸ்ஸானம் ஜா²யீனஞ்சேவ அரியானஞ்சாதி அத்தோ².

791. ஸங்கஸ்ஸரஸமாசாரேதிஆதீ³ஹி ஸீலவிஸுத்³தி⁴யா பயோஜனத³ஸ்ஸனம். தத்த² ஸங்காய ஸரிதப்³போ³ ஸமாசாரோ அஸ்ஸாதி ஸங்கஸ்ஸரஸமாசாரோ. யம் கிஞ்சி லாமககம்மம் தி³ஸ்வா ‘‘இத³ம் அஸுகேன கதம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி ஏவம் பவத்தேதப்³பா³ய ஸங்காய அத்தனோ வா பரே யம்கிஞ்சி மந்தேந்தே தி³ஸ்வா ‘‘மம இத³ஞ்சித³ஞ்ச அஸாருப்பம் ஜானித்வா மந்தேதீ’’தி ஏவம் பவத்தஸங்காய உபக³ந்தப்³ப³ஸமாசாரோதி அத்தோ². து³ஸ்ஸீலேதி ஏததே³வ விபா⁴வேதும் ‘‘ஸீலவஜ்ஜிதே’’தி வுத்தம். து³ஸ்ஸீலேதி வா தூ³ஸிதஸீலே க²ண்டா³தி³பா⁴வம் உபக³தஸீலே. ஸீலவஜ்ஜிதேதி ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் ஸீலவிரஹிதே. நத்தி² ஜா²னந்தி லோகியஜ்ஜா²னம்பி தாவ நத்தி². குதோ மக்³கோ³தி லோகுத்தரமக்³கோ³ குதோ, கேன காரணேன லோகுத்தரத⁴ம்மானம் ஹேதுயேவ விஜ்ஜதீதி அத்தோ².

792. சரந்தி தஸ்மிம் ஸீலே பரிபூரகாரிதாய பவத்தந்தீதி சாரித்தம். வாரிதம் தாயந்தி ரக்க²ந்தி தேன, வாரிததோ வா அத்தானம் தாயதீதி வாரித்தம். யம் ப⁴க³வதா ‘‘இத³ம் காதப்³ப³’’ந்தி பஞ்ஞத்திஸிக்கா²பத³பூரணம், இத³ம் சாரித்தம் நாம. யம் ‘‘ந காதப்³ப³’’ந்தி படிக்கி²த்தம், தஸ்ஸ அகரணம் வாரித்தம் நாம. அச்சி²த்³த³ந்திஆதீ³ஸு யஸ்ஸ ஸத்தஸு ஆபத்திக்க²ந்தே⁴ஸு மஜ்ஜே² ஸிக்கா²பத³ம் பி⁴ன்னம், தஸ்ஸ ஸீலம் சி²த்³த³ஸாடகோ விய சி²த்³த³ம் நாம ஹோதி, தப்³பி³பரீதம் அச்சி²த்³த³ம். யஸ்ஸ ஆதி³ம்ஹி வா அந்தே வா பி⁴ன்னம், தஸ்ஸ பரியந்தே சி²ன்னஸாடகோ விய க²ண்ட³ம் நாம ஹோதி, தத³ஞ்ஞம் அக்க²ண்ட³ம். கமஸ்ஸ ஆத³ரகரணவஸேன அக்க²ண்ட³ந்தி, கமவிலங்க⁴னவஸேன ‘‘அக்க²ண்ட³மச்சி²த்³த³’’ந்தி வா பாடோ². அகம்மாஸ-க்³க³ஹணேன அஸப³லத்தம்பி வுத்தம், ஸப³லகம்மாஸானம் பே⁴த³ஸ்ஸ அப்பமத்தகபா⁴வதோ. ஏத்தகோ ஹி தேஸம் விஸேஸோ. யஸ்ஸ படிபாடியா த்³வே தீணி ஸிக்கா²பதா³னி பி⁴ன்னானி, தஸ்ஸ பிட்டி²யா, குச்சி²யா வா உட்டி²தேன விஸபா⁴க³வண்ணேன காளரத்தாதீ³னம் அஞ்ஞதரேன ஸப³லவண்ணா கா³வீ விய ஸப³லம் நாம ஹோதி. யஸ்ஸ அந்தரந்தரா பி⁴ன்னானி, தஸ்ஸ அந்தரந்தரா விஸபா⁴க³வண்ணபி³ந்து³சித்ரகா³வீ விய கம்மாஸம் நாம ஹோதி. யம் பன ததா²வித⁴ம் ந ஹோதி, தம் ‘‘அஸப³லம் அகம்மாஸ’’ந்தி வுச்சதி. அனிந்தி³தந்தி இமினா பு⁴ஜிஸ்ஸவிஞ்ஞுப்பஸத்த²அபராமட்ட²ஸமாதி⁴ஸம்வத்தனிகபா⁴வே ஸங்க³ண்ஹாதி. தத்த² ‘‘இமினாஹம் ஸீலேன வா வதேன வா ப்³ரஹ்மசரியேன வா தே³வோ வா ப⁴விஸ்ஸாமி தே³வஞ்ஞதரோ வா’’தி ஏவம் தண்ஹாய அபராமட்ட²ம் தண்ஹாதா³ஸப்³யதோ மோசிதத்தா பு⁴ஜிஸ்ஸம் நாம. அதா³ஸஞ்ஹி லோகே பு⁴ஜிஸ்ஸோதி வத³ந்தி. யதா²வுத்தகு³ணபாரிபூரியா பு³த்³தா⁴தீ³ஹி விஞ்ஞூஹி பஸம்ஸிதப்³ப³ந்தி விஞ்ஞுப்பஸத்த²ம். தண்ஹாதி³ட்டீ²ஹி அபராமட்ட²ம் டி²திபா⁴கி³யம் அபராமட்ட²ம் நாம. ஜா²னாதீ³னம் பச்சயோ ப⁴விதும் ஸமத்த²ம் விஸேஸபா⁴கி³யம் ஸமாதி⁴ஸம்வத்தனிகம் நாம.

793-7. விவேகஸுக²ந்தி காயசித்தூபதி⁴விவேகஸுக²ம். காயவிவேகஸுக²ம்பி ஹி ஸம்பன்னஸீலஸ்ஸேவ து³ஸ்ஸீலஸ்ஸ ஸுஞ்ஞாகா³ராதீ³ஸு வஸதோபி பே⁴ரவாரம்மணாதி³ஆபாத²க³மனேன து³க்க²ஸ்ஸேவ விஸேஸதோ ஸம்பஜ்ஜனதோ. அலங்காரோ அனுத்தரோதி தே³வப்³ரஹ்மராஜராஜமஹாமத்தாதீ³னம் மஜ்ஜே² அனஞ்ஞஸாதா⁴ரணஸோபா⁴படிலாப⁴ஹேதுதாய நிருத்தரோ அலங்காரவிஸேஸோ. ரதனந்தி சக்கவத்தீனம் சக்கரதனாதி³தோபி ஸவிஸேஸம் ரதிஜனனதோ அனுத்தரம் ரதனம். சக்கரதனாதி³கஞ்ஹி வட்டனிஸ்ஸிதமேவ ரதிம் ஜனேதி, இத³ம் பன விவட்டனிஸ்ஸிதம்பி ஜனேதீதி விஸேஸதோ ரதிஜனகம் ஹோதி. இச்சி²திச்சி²தஸ்ஸ ஸம்பத்திவிஸேஸஸ்ஸ நிப்பா²த³னதோ சிந்தாமணிஸமந்தி சிந்தாமணி. யானந்தி ஸம்ஸாரகந்தாரதரணே யானம். ஸீதலந்தி சித்தஸீதிபா⁴வகரணேன ஸீதலம். கிலேஸமலதோ⁴வனந்தி க³ங்கா³யமுனாதீ³ஹிபி து³ப்³பி³ஸோத⁴னீயஸ்ஸ கிலேஸகாலுஸியஸ்ஸ தோ⁴வனம். கு³ணானம் மூலபூ⁴தந்தி ஸப்³பே³ஸம்பி லோகியலோகுத்தரகு³ணானம் மூலபூ⁴தம். ‘‘ஸீலே பதிட்டா²ய (ஸம். நி. 1.23), கோ சாதி³ குஸலானம் த⁴ம்மானம், ஸீலஞ்ச ஸுவிஸுத்³த⁴’’ந்தி (ஸம். நி. 5.369) ச ஆதி³வசனஞ்ஹேத்த² நித³ஸ்ஸனம். தோ³ஸானம் வீதிக்கமவத்து²பூ⁴தஸ்ஸ ப³லஸ்ஸ வினாஸனதோ தோ³ஸானம் ப³லகா⁴தி.

தஸ்மாதி யஸ்மா ஏவம்விதா⁴னிஸம்ஸஸம்பன்னம் ஸீலம், தஸ்மா. து³வித⁴லக்க²ணந்தி ஓக்கி²த்தசக்கு²அப்பஸத்³தா³தி³வஸேன காயகம்மாதீ³னம் அவிப்பகிண்ணதாஸாத⁴னதோ ஸமாதா⁴னலக்க²ணம், குஸலத⁴ம்மானம் மூலபா⁴வதோ பதிட்டா²னலக்க²ணந்தி ஏவம் து³வித⁴லக்க²ணம், சாரித்தவாரித்தவஸேன வா து³வித⁴ஸபா⁴வந்தி அத்தோ². அத்தா²னம் காமேதி தஸ்ஸ ஹிதாஸீஸனவஸேனாதி அத்த²காமோ. பியம் ஸீலமஸ்ஸாதி பியஸீலோ.

798-9. காதப்³போ³ பலிபோ³த⁴ஸ்ஸுபச்சே²தோ³தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. கதிவிதோ⁴ பனாயம் பலிபோ³தோ⁴, கிம் ஸரூபோ சாதி ஆஹ ‘‘பலிபோ³தா⁴ த³ஸா’’திஆதி³, ‘‘ஆஹ மஹாஅட்ட²கதா²ய’’ந்தி அதி⁴ப்பாயோ. தத்த² ஆவாஸோதி ஏகம்பி ஓவரகம் ஆதி³ம் கத்வா யாவ ஸகலோபி ஸங்கா⁴ராமோ, ஸோ தத்த² படிப³த்³த⁴சித்தஸ்ஸ பலிபோ³தோ⁴, ந இதரஸ்ஸ. குலந்தி ஞாதிகுலம் வா உபட்டா²ககுலம் வா, தம் தேஹி ஸம்ஸட்ட²விஹரதோவ பலிபோ³தோ⁴. லாபோ⁴தி சத்தாரோ பச்சயா, தேபி தத்த² ஸாபேக்க²ஸ்ஸேவ பலிபோ³தா⁴. க³ணோதி ஸுத்தந்திகக³ணோ வா ஆபி⁴த⁴ம்மிகக³ணோ வா. ஸோ உத்³தே³ஸபரிபுச்சா²தா³னேன ஸமணத⁴ம்மஸ்ஸ ஓகாஸாலாபி⁴னோ பலிபோ³தோ⁴. கம்மந்தி நவகம்மம், தம் கரோந்தேன வட்³ட⁴கிஆதீ³ஹி லத்³தா⁴லத்³த⁴ம் ஜானிதப்³ப³ம், கதாகதே உஸ்ஸுக்கம் ஆபஜ்ஜிதப்³ப³ந்தி ஸப்³ப³தா²பி பலிபோ³தோ⁴. அத்³தா⁴னந்தி மக்³க³க³மனசித்தஸ்ஸ து³ப்³பி³னோத³னீயதாய தம் ஸமணத⁴ம்மஸ்ஸ பலிபோ³தோ⁴. ஞாதீதி ஏத்த² குல-க்³க³ஹணேன ஞாதிகுலஸ்ஸபி க³ஹிதத்தா ஏகேகா ஞாதி இத⁴ க³ஹிதாதி த³ட்ட²ப்³பா³. யே பன விஹாரே ஆசரியுபஜ்ஜா²யாத³யோ, க⁴ரே மாதாத³யோ, தே கி³லானா பலிபோ³தா⁴. ஆபா³தோ⁴தி யோ கோசி ரோகோ³, ஸோ பா³த⁴யமானோ பலிபோ³தோ⁴. க³ந்தோ²தி பரியத்திபரிஹரணம், தம் ஸஜ்ஜா²யாதீ³ஹி நிச்சப்³யாவடஸ்ஸேவ பலிபோ³தோ⁴. இத்³தீ⁴தி போது²ஜ்ஜனிகஇத்³தி⁴. ஸா ஹி து³ப்பரிஹாரா அப்பமத்தகேனேவ பி⁴ஜ்ஜதி, அயம் பன விபஸ்ஸனாய பலிபோ³தோ⁴, ந ஸமாதி⁴ஸ்ஸ ஸமாதி⁴ம் பத்வா படிலபி⁴தப்³ப³த்தா. தேதி தே பலிபோ³தா⁴.

800-2. பலிபோ³த⁴ஸ்ஸுபச்சே²த³ம் கத்வாதி ஏத்த² பட²மோ தத்த² நிரபேக்க²சித்ததாய, து³தியோ அஸம்ஸக்³கே³ன, ததியோ லாப⁴ஸக்காருப்பத்திட்டா²னம் பஹாய அஞ்ஞத்த² க³மனேன, சதுத்தோ² யதா²ரத்³த⁴க³ந்த²ஸமாபனேன, அஞ்ஞஸ்ஸ ஸங்கா³ஹணேன வா, பஞ்சமோ யதா²ரத்³த⁴கம்மஸ்ஸ நிட்டா²பனேன, ஸங்கா⁴தீ³னம் நிய்யாதனேன வா, ச²ட்டோ² க³ந்த்வா கிச்சதீரணேன, ஸத்தமோ உபட்ட²ஹித்வா ஞாதீனம் பாகதிககரணேன, அட்ட²மோ பே⁴ஸஜ்ஜகரணேன, வீரியாதி⁴ட்டா²னேன வா, நவமத³ஸமா தத்த² அப்³யாவடதாய உபச்சி²ந்தி³தப்³பா³. உபஸங்கமிதப்³போ³தி யத்த² ஸோ வஸதி, தத்த² உபஸங்கமனவிதி⁴ஞ்சேவ உபஸங்கமந்தேன படிபஜ்ஜிதப்³ப³விதா⁴னஞ்ச விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ வுத்தனயேன வேதி³தப்³ப³ம். இதோ பரஞ்ஹி க³ந்த²வித்தா²ரபரிஹரணத்த²ம் விஸுத்³தி⁴மக்³கே³ ஆக³தவித்தா²ரம் பஹாய பத³த்த²வண்ணனமத்தம் கரிஸ்ஸாம. கம்மட்டா²னஸ்ஸாதி ஏத்த² யோக³கம்மஸ்ஸ பவத்திட்டா²னதாய, உபரூபரிபா⁴வனாகம்மஸ்ஸ காரணபா⁴வதோ ச கம்மட்டா²னம். தம் பன ஸப்³ப³த்த²கபாரிஹாரியவஸேன து³வித⁴ம். தத்த² மேத்தா, மரணஸ்ஸதி, அஸுப⁴ஸஞ்ஞா ச ஸப்³ப³த்த² அத்த²யிதப்³ப³தோ இச்சி²தப்³ப³தோ ஸப்³ப³த்த²ககம்மட்டா²னம் நாம. சரியானுகூலம் பன யம் கிஞ்சி கம்மட்டா²னம் நிச்சம் பரிஹரிதப்³ப³த்தா பாரிஹாரியகம்மட்டா²னம் நாம. இமம் து³வித⁴ம் கம்மட்டா²னம் யோ தே³தி, அயம் கம்மட்டா²னஸ்ஸ தா³யகோ, ஸோபி ஈதி³ஸோ பரியேஸிதப்³போ³தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பியோ க³ரூ’’திஆதி³ வுத்தம். பியோதி ஸீலஸம்பதா³தீ³ஹி ஸத்தானம் பியாயிதப்³போ³. க³ரூதி ததோயேவ க³ருகாதப்³போ³ பாஸாணச்ச²த்தம் விய க³ரும் கத்வா த³ட்ட²ப்³போ³. பா⁴வனீயோதி ஸம்பா⁴வனீயோ. வத்தாதி கிஞ்சி ஆலஸியம்பி தி³ஸ்வா சோதே³த்வா ஓவாத³வஸேன வத³னஸீலோ. வசனக்க²மோதி படிபுச்ச²க்க²மோ, படிபுச்சி²தோ அஸம்ஹீரோ ஹுத்வா ஸம்பா⁴ஸனக்க²மோதி வுத்தம் ஹோதி. க³ம்பீ⁴ரஞ்ச கத²ம் கத்தாதி திரச்சா²னகத²ம் அகதே²த்வா த³ஸகதா²வத்து²படிஸம்யுத்தம் க³ம்பீ⁴ரமேவ கத²ம் கத்தா. நோ சட்டா²னே நியோஜகோதி அப்பவத்திதப்³ப³ட்டா²னபூ⁴தே அஹிதே ந நியோஜகோ. ஏவமாதி³கு³ணோபேதந்தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன ஸத்³தா⁴ஸம்பதா³தி³கு³ணயோக³ம் த³ஸ்ஸேதி. காலேனாதி அத்தனோ, ஆசரியஸ்ஸ ச ஸப்பாயகாலேன.

803. வத்தம் கத்வாதி ஆசரியஸ்ஸ நவகமஹல்லகபா⁴வானுரூபேன க²ந்த⁴கே ஆக³தம் ஆசரியவத்தம் கத்வா. இதா³னி ஆசரியேன படிபஜ்ஜிதப்³ப³விதி⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘தேனாபீ’’திஆதி³ வுத்தம். தேனாபீதி கம்மட்டா²னதா³யகேனபி. சரிதம் ஞத்வா தா³தப்³ப³ந்தி சேதோபரியஞாணலாபி⁴னா தஸ்ஸ சித்தாசாரம், ஹத³யலோஹிதம் வா பஸ்ஸித்வா இதரேன ‘‘த்வம் கிம்சரிதோஸி, கே வா பன தே த⁴ம்மா ப³ஹுலம் ஸமுதா³சரந்தீ’’திஆதி³னா படிபுச்சி²த்வா தஸ்ஸ சரிதம் ஜானித்வா தத³னுரூபேன தா³தப்³ப³ம்.

804. இரியாபதா²தி³தோபி கேஸஞ்சி சரிதம் ஜானிதும் ஸக்கா, தம் பன ந ஏகந்திகம், ‘‘சரிதம் ஞத்வா’’தி வுத்தம், கதமம் பன தம், கதிவிதா⁴ வாதி ஆஹ ‘‘சரிதம் பனித³ம் ராக³தோ³ஸமோஹவஸேனா’’திஆதி³. உஸ்ஸன்னபா⁴வேன ஸந்தானே சரதீதி சரிதம், அஸதி படிபக்க²பா⁴வனாயம் ஸந்தானே பவத்தனாரஹா ராகா³த³யோ.

805. வோமிஸ்ஸகனயாதி ஸம்பயோக³வஸேன, ஏகஸந்ததிபரியாபன்னதாவஸேன ச நேஸம் ஸம்ஸக்³க³பே⁴தா³. சதுஸட்டி² ப⁴வந்தீதி –

‘‘ராகா³தி³கே திகே ஸத்த, ஸத்த ஸத்³தா⁴தி³கே திகே;

ஏகத்³விதிகமூலம்ஹி, மிஸ்ஸதோ ஸத்தஸத்தக’’ந்தி –

ஏவம் வுத்தேஹி நவஹி ஸத்தகேஹி யதா²ரஹம் விப⁴ஜியமானா தேஸட்டி² தி³ட்டி²யா ஸத்³தி⁴ம் சதுஸட்டி² ப⁴வந்தி. ததா² ஹி வுத்தம் உபனந்த³த்தே²ரேன –

‘‘ராகோ³ தோ³ஸோ ச மோஹோ ச, ராகே³ன படிகோ⁴பி ச;

ஸத்³தி⁴ம் ராகே³ன மோஹோ ச, மோஹோபி படிகே⁴ன ச.

‘‘ராகா³தி³த்தயமேகந்தி, ஸத்த ராகா³தி³கே திகே;

ஸத்³தா⁴ பு³த்³தி⁴ ச தக்கோ ச, ஸத்³தி⁴ம் ஸத்³தா⁴ய பு³த்³தி⁴ ச.

‘‘ஸத்³தா⁴ய தக்கனஞ்சேவ, பு³த்³தி⁴யா தக்கனம்பி ச;

ஸத்³தா⁴தி³த்தயமேகந்தி, ஸத்த ஸத்³தா⁴தி³கே திகே.

‘‘ராகா³தி³கம் திகஞ்சேக-மேகத்³விதிகபே⁴த³தோ;

ஸத்³தா⁴பு³த்³தி⁴விதக்கேஹி, யதா²யோக³ம் விமிஸ்ஸிய.

‘‘ஏகமூலே த்³விமூலே ச, பச்சேகம் ஸத்தகத்தயம்;

திமூலே ஸத்தகஞ்சேகம், ஞேய்யம் தம் ஸத்தஸத்தகம்.

‘‘ஸத்³தி⁴ம் ராகே³ன ஸத்³தா⁴ ச, ஸத்³தி⁴ம் தேனேவ பு³த்³தி⁴ ச;

தேனேவ தக்கனம் தேன, ஸத்³தா⁴பு³த்³தி⁴ ச தேன ச.

‘‘ஸத்³தா⁴ஸங்கப்பனம் தேன, பு³த்³தி⁴ஸங்கப்பனம்பி ச;

விமிஸ்ஸேத்வான தேனேவ, ஸத்³தா⁴பு³த்³தி⁴விதக்கனம்.

‘‘ராக³மூலனயே சேவ-மேகம் ஸத்தகமுத்³தி³ஸே;

ஸத்³தி⁴ம் தோ³ஸேன ஸத்³தா⁴ ச, ஸத்³தி⁴ம் தேனேவ பு³த்³தி⁴ ச.

‘‘தேனேவ தக்கனம் தேன, ஸத்³தா⁴பு³த்³தி⁴ ச தேன ச;

ஸத்³தா⁴ஸங்கப்பனம் தேன, பு³த்³தி⁴ஸங்கப்பனம்பி ச.

‘‘விமிஸ்ஸேத்வான தேனேவ, ஸத்³தா⁴பு³த்³தி⁴விதக்கனம்;

தோ³ஸமூலனயே சேவ-மேகம் ஸத்தகமுத்³தி³ஸே.

‘‘ஸத்³தி⁴ம் மோஹேன ஸத்³தா⁴ ச, ஸத்³தி⁴ம் தேனேவ பு³த்³தி⁴ ச;

தேனேவ தக்கனம் தேன, ஸத்³தா⁴பு³த்³தி⁴ ச தேன ச.

‘‘ஸத்³தா⁴ஸங்கப்பனம் தேன, பு³த்³தி⁴ஸங்கப்பனம்பி ச;

விமிஸ்ஸேத்வான தேனேவ, ஸத்³தா⁴பு³த்³தி⁴விதக்கனம்.

‘‘மோஹமூலனயே சேவ-மேகம் ஸத்தகமுத்³தி³ஸே;

ஏகமூலே நயே சேவம், ஞேய்யம் தம் ஸத்தகத்தயம்.

‘‘மிஸ்ஸேத்வா ராக³தோ³ஸேஹி, ஸத்³தா⁴ தேஹேவ பு³த்³தி⁴ ச;

தேஹி ஸங்கப்பனம் தேஹி, ஸத்³தா⁴பு³த்³தி⁴ ச தேஹி ச.

‘‘ஸத்³தா⁴ஸங்கப்பனம் தேஹி, பு³த்³தி⁴ஸங்கப்பனம்பி ச;

தேஹி த்³வீஹேவ மிஸ்ஸேத்வா, ஸத்³தா⁴பு³த்³தி⁴விதக்கனம்.

‘‘ராக³தோ³ஸனயே சேவ-மேகம் ஸத்தகமுத்³தி³ஸே;

மிஸ்ஸேத்வா ராக³மோஹேஹி, ஸத்³தா⁴ தேஹேவ பு³த்³தி⁴ ச.

‘‘தேஹி ஸங்கப்பனம் தேஹி, ஸத்³தா⁴பு³த்³தி⁴ ச தேஹி ச;

ஸத்³தா⁴ஸங்கப்பனம் தேஹி, பு³த்³தி⁴ஸங்கப்பனம்பி ச.

‘‘தேஹி த்³வீஹேவ மிஸ்ஸேத்வா, ஸத்³தா⁴பு³த்³தி⁴விதக்கனம்;

ராக³மோஹனயே சேவ-மேகம் ஸத்தகமுத்³தி³ஸே.

‘‘மிஸ்ஸேத்வா தோ³ஸமோஹேஹி, ஸத்³தா⁴ தேஹேவ பு³த்³தி⁴ ச;

தேஹி ஸங்கப்பனம் தேஹி, ஸத்³தா⁴பு³த்³தி⁴ ச தேஹி ச.

‘‘ஸத்³தா⁴ஸங்கப்பனம் தேஹி, பு³த்³தி⁴ஸங்கப்பனம்பி ச;

தேஹி த்³வீஹேவ மிஸ்ஸேத்வா, ஸத்³தா⁴பு³த்³தி⁴விதக்கனம்.

‘‘தோ³ஸமோஹனயே சேவ-மேகம் ஸத்தகமுத்³தி³ஸே;

த்³விமூலம்ஹி நயே சேவம், ஞேய்யம் தம் ஸத்தகத்தயம்.

‘‘ராக³ப்படிக⁴மோஹேஹி, ஸத்³தா⁴ தேஹேவ பு³த்³தி⁴ ச;

தேஹி ஸங்கப்பனம் தேஹி, ஸத்³தா⁴பு³த்³தி⁴ ச தேஹி ச.

‘‘ஸத்³தா⁴ஸங்கப்பனம் தேஹி, பு³த்³தி⁴ஸங்கப்பனம்பி ச;

தேஹி தீஹேவ மிஸ்ஸேத்வா, ஸத்³தா⁴பு³த்³தி⁴விதக்கனம்.

‘‘திமூலம்ஹி நயே சேவ-மேகம் ஸத்தகமுத்³தி³ஸே;

ஏவம் தேஸட்டி² ஹோதீதி, விஞ்ஞேய்யம் நவஸத்தகம்;

தி³ட்டி²யாபி ச ஹோதேவ, சதுஸட்டீ²தி கேசனா’’தி.

806-7. நனு ச ‘‘சரிதம் ஞத்வா தா³தப்³ப³’’ந்தி வுத்தம், கிம்சரிதஸ்ஸ பன கிம் கம்மட்டா²னம் அனுகூலந்தி இமம் அனுயோக³ம் ஸந்தா⁴ய தம்தம்சரிதானுகூலகம்மட்டா²னம் த³ஸ்ஸேத்வா புன தஸ்ஸ க³ணனதோ அப்பனாவஹதோ ஜா²னப்பபே⁴த³தோ ஸமதிக்கமதோ வட்³ட⁴னாவட்³ட⁴னதோ ஆரம்மணதோ பூ⁴மிதோ க³ஹணதோ பச்சயதோ பே⁴த³ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அஸுபா⁴ சா’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். தத்த² த³ஸ அஸுபா⁴தி உத்³து⁴மாதகம் வினீலகம் விபுப்³ப³கம் விச்சி²த்³த³கம் விக்கா²யிதகம் விக்கி²த்தகம் ஹதவிக்கி²த்தகம் லோஹிதகம் புளவகம் அட்டி²கந்தி இமே த³ஸ. ததா² காயக³தாஸதி சாதி இமே ஏகாத³ஸ ராக³விக்க²ம்ப⁴னஸ்ஸ உபாயபா⁴வதோ ராக³சரிதஸ்ஸ அனுகூலா. அஸுப⁴-க்³க³ஹணேன சேத்த² ததா³ரம்மணஸமாதி⁴புப்³ப³ங்க³மம் கம்மட்டா²னம் க³ஹிதம். ஏவம் ஸேஸேஸுபி யதா²ரஹம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். அப்பமாணஸத்தாரம்மணத்தா அப்பமஞ்ஞா, மேத்தா கருணா முதி³தா உபேக்கா²தி சதுன்னம் ப்³ரஹ்மவிஹாரானமேதம் அதி⁴வசனம். தே பன ஸவண்ணகஸிணா நீலகஸிணம் பீதகஸிணம் லோஹிதகஸிணம் ஓதா³தகஸிணந்தி இமேஹி சதூஹி வண்ணகஸிணேஹி ஸஹிதா அட்ட² தோ³ஸவிக்க²ம்ப⁴னுபாயபா⁴வதோ, அப்படிகா⁴தவிஸயத்தா ச தோ³ஸசரிதஸ்ஸ அனுகூலா.

808. தம்…பே… பனேககந்தி ஏத்த² ஏககந்தி இத³ம் அனுஸ்ஸதிஅபேக்க²ம், அனுஸ்ஸதீஸு ஏகந்தி அத்தோ², ந மோஹசரிதவிதக்கசரிதாபேக்க²ம் தேஸம் அஞ்ஞஸ்ஸாபி அனுகூலஸ்ஸ லப்³ப⁴னதோ. தம் பன மோஹசரிதஸ்ஸ, விதக்கசரிதஸ்ஸ ச க³ணனப³லேன சித்தஸ்ஸ பதிட்டா²னதோ அனுகூலம்.

809-11. புரிமா…பே… தே³ஹினோதி ‘‘பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதி த⁴ம்மானுஸ்ஸதி ஸங்கா⁴னுஸ்ஸதி ஸீலானுஸ்ஸதி சாகா³னுஸ்ஸதி தே³வதானுஸ்ஸதீ’’தி இத³ம் பாளிக்கமேன புரிமம் அனுஸ்ஸதிச²க்கம் ஸத்³தா⁴சரிதஸ்ஸ அதிஸப்பாயவஸேன அனுகூலம். மரணூபஸமாயுத்தா ஸதீதி மரணே, உபஸமே ச யுத்தா ஸதி, மரணானுஸ்ஸதி, உபஸமானுஸ்ஸதி சாதி வுத்தம் ஹோதி. ஆஹாரனிஸ்ஸிதா ஸஞ்ஞாதி ஆஹாரே படிக்கூலஸஞ்ஞா. தா⁴துவவத்தா²னந்தி சதுதா⁴துவவத்தா²னம். பு³த்³தி⁴ப்பகதிஜந்துனோதி பு³த்³தி⁴சரிதஸ்ஸ ஸத்தஸ்ஸ. ஸேஸானி கஸிணானீதி தோ³ஸசரிதஸ்ஸ அனுகூலேஸு வுத்தேஹி சதூஹி வண்ணகஸிணேஹி அவஸேஸானி பத²வீஆபோதேஜோவாயோஆலோகாகாஸகஸிணானி, ஏவம் புரிமானி சத்தாரி, இமானி சா²தி த³ஸ இமஸ்ஸேவ உஜுவிபச்சனீகா, இமஸ்ஸ அஸப்பாயந்தி க³ஹேதப்³ப³விஸேஸஸ்ஸ அபா⁴வதோ ராகா³தி³ஸப்³ப³சரிதானம் அனுகூலாதி வண்ணிதா.

812. ஏகந்தவிபச்சனீகபா⁴வதோதி ராக³சரிதாதீ³னம் அஸுபா⁴தி³கம்மட்டா²னஸ்ஸ உஜுவிபச்சனீகதாய. அதிஸப்பாயதோதி ஸத்³தா⁴சரிதாதீ³னம் பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதிஆதி³கம்மட்டா²னஸ்ஸ அதிஸப்பாயதோ. ஏவம் உஜுவிபச்சனீகவஸேன, அதிஸப்பாயவஸேன ச இத³ம் ஸப்³ப³ம் விஸும் விஸும் தேஸம் அனுகூலந்தி வுத்தம், ந பன இதரஸ்ஸ அனனுகூலபா⁴வதோ. ந ஹி ராகா³தீ³னம் அவிக்க²ம்பி⁴கா, ஸத்³தா⁴தீ³னம் வா அனுபகாரிகா குஸலபா⁴வனா நாம அத்தி². ததா² ஹி மேகி⁴யஸுத்தே –

‘‘சத்தாரோ த⁴ம்மா உத்தரி பா⁴வேதப்³பா³, அஸுபா⁴ பா⁴வேதப்³பா³ ராக³ஸ்ஸ பஹானாய, மேத்தா பா⁴வேதப்³பா³ ப்³யாபாத³ஸ்ஸ பஹானாய, ஆனாபானஸ்ஸதி பா⁴வேதப்³பா³ விதக்குபச்சே²தா³ய, அனிச்சஸஞ்ஞா பா⁴வேதப்³பா³ அஸ்மிமானஸமுக்³கா⁴தாயா’’தி (அ. நி. 9.3; உதா³. 31) –

ஏகஸ்ஸேவ சத்தாரோ த⁴ம்மா பா⁴வேதப்³பா³தி வுத்தா. ததா² ராஹுலோவாத³ஸுத்தேபி ‘‘மேத்தம், ராஹுல, பா⁴வனம் பா⁴வேஹீ’’திஆதி³னா (ம. நி. 2.120) ஸத்த கம்மட்டா²னானி வுத்தானி, ந சாயஸ்மதோ மேகி⁴யஸ்ஸ சத்தாரிபி சரிதானி ஸந்தி, நாபி ராஹுலத்தே²ரஸ்ஸ ஸப்³ப³சரிதானி, தஸ்மா வசனமத்தே அபி⁴னிவேஸம் அகத்வா ஸப்³ப³த்த² அதி⁴ப்பாயோ பரியேஸிதப்³போ³தி வுத்தம் ஹோதி.

813-4. கிஞ்சாபி வுத்தனயேன கம்மட்டா²னானம் க³ணனபரிச்சே²தோ³பி ஸக்கா ஞாதும், ஸங்கரத்தா பன ஸுகே²ன விஞ்ஞாதும் ந ஸக்காதி தேஸம் ஸாமஞ்ஞதோ, விஸும் விஸும் ஜாதிதோ ச க³ணனபரிச்சே²த³ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கம்மட்டா²னானி ஸப்³பா³னீ’’திஆதி³ வுத்தம். சத்தாலீஸாதி நித்³தி³ஸேதி பாளிதோ, அட்ட²கதா²தோ ச ஸமோதா⁴னேத்வா ‘‘ஸமசத்தாலீஸா’’தி நித்³தி³ஸேய்ய. கத²ம்? கஸிணானி த³ஸ…பே… ஸஞ்ஞா சாஹாரதா இதி. அஸுபா⁴னுஸ்ஸதீ த³ஸாதி த³ஸ-ஸத்³தோ³ பச்சேகம் யோஜேதப்³போ³ ‘‘த³ஸ அஸுபா⁴, த³ஸ அனுஸ்ஸதீ’’தி. த³ஸ அஸுபா⁴ ஹேட்டா² கதி²தாவ. ‘‘புரிமானுஸ்ஸதிச²க்க’’ந்தி ஏத்த² வுத்தா ச², மரணானுஸ்ஸதி காயக³தாஸதி ஆனாபானஸ்ஸதி உபஸமானுஸ்ஸதீதி இமா த³ஸ அனுஸ்ஸதியோ. சதுதா⁴துவவத்தா²னந்தி பத²வாதீ³னம் சதுன்னம் தா⁴தூனம் வவத்தா²னம். ஸஞ்ஞா சாஹாரதாதி கா³தா²ப³ந்த⁴வஸேன க³-காரஸ்ஸ லோபம் கத்வா ஆஹாரக³தா ஸஞ்ஞா ‘‘ஆஹாரதா ஸஞ்ஞா’’தி வுத்தா. ஆஹாரோயேவ வா ஆஹாரதா, தக்³க³தா ச ஸஞ்ஞா உபசாரதோ ‘‘ஆஹாரதா’’தி வுத்தா, ஆஹாரே படிக்கூலஸஞ்ஞாதி அத்தோ².

815-6. கிம் இமேஸு ஸப்³பே³ஸுயேவ கம்மட்டா²னேஸு ஜா²னம் நிப்³ப³த்ததீதி? ஆம, நிப்³ப³த்ததி ஸப்³பே³ஸ்வேவ உபசாரஜ்ஜா²னம், அப்பனாஜா²னம் பன கேஸுசி ந நிப்³ப³த்ததி, தஸ்மா கானிசி உபசாரமேவ நிப்³ப³த்தேந்தி, கானிசி அப்பனம்பி. கத²ம் பனேதம் த³ட்ட²ப்³ப³ந்தி ஆஹ ‘‘ஏதேஸூ’’திஆதி³. உபசாரமேவ ஆவஹந்தீதி உபசாராவஹா ‘‘அபேக்கோ²’’திஆதீ³ஸு விய ஹேத்த² அவதா⁴ரணம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். தத்த² ஆனாபானஸ்ஸதிம், காயக³தாஸதிஞ்ச ஹித்வா ஸேஸா பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதிஆத³யோ அட்ட² அனுஸ்ஸதியோ, ஸஞ்ஞா, வவத்தா²னஞ்சாதி ஏதே த³ஸ நானப்பகாரகத்தா, க³ம்பீ⁴ரத்தா, ஸபா⁴வத⁴ம்மத்தா ச அஸதி பா⁴வனாவிஸேஸே உபசாராவஹா வுத்தா.

817-8. ஏவம் உபசாரப்பனாவஹதோ த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி ஜா²னப்பபே⁴த³தோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அப்பனாயாவஹேஸூ’’திஆதி³ வுத்தம். சதுக்கஜ்ஜா²னிகாதி சதுக்கனயவஸேன சதுப்³பி³த⁴ரூபாவசரஜ்ஜா²னவந்தோ, தேஸம் ஏகேகஸ்ஸேவ ஆரம்மணபூ⁴தாதி அத்தோ². பஞ்சகனயவஸேன பன ‘‘பஞ்சகஜ்ஜா²னிகா’’தி வேதி³தப்³பா³. பட²மஜ்ஜா²னிகாதி பட²மஜ்ஜா²னஸ்ஸேவ ஆரம்மணபூ⁴தா, படிக்கூலபா⁴வதோ பன இதரேஸம் ஆரம்மணானி ந ஹோந்தி. படிக்கூலேபி ஹி விஸயே விதக்கப³லேன பட²மஜ்ஜா²னம் அப்பேதி சண்ட³ஸோதனதி³யம் அரித்தப³லேன நாவா விய. ஸேஸானி பன தத³பா⁴வதோ ந தேஸு அப்பேந்தி.

819. திகஜ்ஜா²னவஹாதி சதுக்கனயேன திகஜ்ஜா²னவஹா, பஞ்சகனயேன பன சதுக்கஜ்ஜா²னவஹா, மேத்தாகருணாமுதி³தா ஹி மேத்தாதீ³னம் ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தானமேவ ஆரம்மணத்தா பஞ்சமஜ்ஜா²னிகா ந ஹோந்தி. அப்பனப்பத்தா ஹி மேத்தாத³யோ ஸோமனஸ்ஸேன வினா நப்பவத்தந்தி. சதுத்தோ²பி ப்³ரஹ்மவிஹாரோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ப்³ரஹ்மானம் உத்தமானம் விஹாரோ, ப்³ரஹ்மபூ⁴தோ வா விஹாரோதி ப்³ரஹ்மவிஹாரோ, ஸோ உபேக்கா²பா⁴வனாவஸேன சதுத்த²ஜ்ஜா²னிகோ. தத்தா²பி மேத்தாதி³வஸேன படிலத்³த⁴ஜ்ஜா²னசதுக்கஸ்ஸேவேதம் அப்பேதி, நேதரஸ்ஸ. கஸ்மா? மேத்தாதீ³னம் நிஸ்ஸந்த³த்தா. யதா² ஹி கஸிணானம் நிஸ்ஸந்தா³ ஆருப்பா, யதா² ச ஸமத²விபஸ்ஸனானிஸ்ஸந்தா³ நிரோத⁴ஸமாபத்தி, ஏவம் மேத்தாதி³னிஸ்ஸந்தா³ உபேக்கா². ஆருப்பா சதுத்த²ஜ்ஜா²னிகாதி அங்க³ஸமதாவஸேன ஆருப்பாபி சதுத்த²ஜ்ஜா²னஸ்ஸேவ பபே⁴தா³தி கத்வா வுத்தம்.

820. ஏவம் ஜா²னபே⁴த³தோ த³ஸ்ஸேத்வா புன ஸமதிக்கமதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘வஸேனாரம்மணங்கா³ன’’ந்திஆதி³ வுத்தம். ஆரம்மணஸமதிக்கமோ அங்க³ஸமதிக்கமோதி அதிக்கமிதப்³பா³னம் ஆரம்மணானம், அங்கா³னஞ்ச வஸேன ஸமதிக்கமோ து³விதோ⁴. கிம் ஸப்³பே³ஸ்வேவ து³விதோ⁴ லப்³ப⁴தி, நோதி ஆஹ ‘‘கோ³சரா…பே… திக்கமோ’’தி. சதூஸு ஹி ஆருப்பேஸு ஆரம்மணஸமதிக்கமோவ ஹோதி ஆகாஸகஸிணவஜ்ஜிதேஸு நவஸு ஆரம்மணேஸு அஞ்ஞதரம் ஸமதிக்கமித்வா ஆகாஸானஞ்சாயதனஸ்ஸ, ஆகாஸானஞ்சாயதனாதீ³னி ச ஸமதிக்கமித்வா விஞ்ஞாணஞ்சாயதனாதீ³னம் பத்தப்³ப³த்தா, அங்கா³திக்கமோ பன அரூபே நத்தி² சதுன்னஞ்சாபி அங்கா³னம் வஸேன ஸமானத்தா. ரூபே ஜா²னங்க³திக்கமோதி ரூபாவசரிககம்மட்டா²னேஸு விதக்காதீ³னம் ஜா²னங்கா³னம் அதிக்கமோ, இத³ஞ்ச லப்³ப⁴மானகவஸேன வுத்தம். பட²மஜ்ஜா²னிகேஸு து³விதோ⁴பி ஸமதிக்கமோ நத்தி², நீவரணஸமதிக்கமோ இத⁴ அட்ட²ன்னம்பி ஸமாபத்தீனம் ஸாதா⁴ரணத்தா ந க³ஹிதோ.

821. ஏவம் ஸமதிக்கமவஸேன த³ஸ்ஸேத்வா புன வட்³ட⁴னாவட்³ட⁴னவஸேன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘த³ஸேவ கஸிணானீ’’திஆதி³மாஹ. இமேஸு சத்தாலீஸாய கம்மட்டா²னேஸு த³ஸ கஸிணானேவ வட்³டே⁴தப்³பா³னி. ந ச…பே… அஸுபா⁴த³யோதி ஸேஸா அஸுபா⁴த³யோ பன நேவ வட்³டே⁴தப்³பா³. கஸ்மா? பரிச்சி²ன்னாகாரேனேவ உபட்டா²னதோ, ஆனிஸம்ஸாபா⁴வதோ ச. ததா² ஹி த³ஸ அஸுபா⁴னி, காயக³தாஸதி ச அத்தனோ டி²தோகாஸேன பரிச்சி²ன்னத்தா பரிச்சி²ன்னாகாரேனேவ உபட்ட²ஹந்தி. வட்³டி⁴தேஸுபி குணபராஸி ஏவ உபட்டா²தீதி ந கோசி ஆனிஸம்ஸோ அத்தி². அவட்³டி⁴தேஸுபி ஹி தேஸு காமராக³விக்க²ம்ப⁴னா ஹோதியேவ. யதி³ ஏவம், அஸுப⁴ஜ்ஜா²னானம் அப்பமாணாரம்மணதாவசனம் விருஜ்ஜ²தீதி? ந விருஜ்ஜ²தி. ஏகச்சோ ஹி உத்³து⁴மாதகே வா அட்டி²கே வா மஹந்தே நிமித்தம் க³ண்ஹாதி, ஏகச்சோ அப்பகேதி இமினா பரியாயேன ஏகச்சஸ்ஸ பரித்தாரம்மணஜ்ஜா²னம் ஹோதி, ஏகச்சஸ்ஸ அப்பமாணாரம்மணம். யோ வா ஏதம் ஆனிஸம்ஸாபா⁴வம் அபஸ்ஸந்தோ வட்³டே⁴ய்ய, தஸ்ஸ வஸேன அப்பமாணாரம்மணதா வுத்தா. ஆனாபானனிமித்தம்பி நாஸிகக்³க³முக²னிமித்தாதி³பரிச்சி²ன்னம் உபட்டா²தி, வட்³ட⁴யதோபி ச வாதராஸியேவ வட்³ட⁴தி. பிசுபிண்டா³தி³வஸேன உபட்ட²ஹந்தம்பி ஹி நிமித்தம் வாதஸங்கா⁴டமத்தமேவ, ததா² ப்³ரஹ்மவிஹாரனிமித்தம்பி வட்³டே⁴ந்தஸ்ஸ ஸத்தராஸியேவ வட்³டே⁴ய்ய, ந ச தேன கோசி அத்தோ² ஹோதி, தஸ்மா தது³ப⁴யம்பி ந வட்³டே⁴தப்³ப³ம். யம் பன வுத்தம் ‘‘மேத்தாஸஹக³தேன சேதஸா ஏகம் தி³ஸம் ப²ரித்வா விஹரதீ’’திஆதி³ (விப⁴. 663), தம்பி பரிக்³க³ஹவஸேன வுத்தம், ந நிமித்தவட்³ட⁴னவஸேன. கிஞ்சி ப்³ரஹ்மவிஹாரே படிபா⁴க³னிமித்தமேவ நத்தி², கிமயம் வட்³டே⁴ய்ய, அப்பமாணாரம்மணதா பனேத்த² பரிக்³க³ஹிதமத்தவஸேன வேதி³தப்³பா³. ஆருப்பாரம்மணேஸு ஆகாஸம் கஸிணுக்³கா⁴டமத்தத்தா கஸிணாபக³மவஸேனேவ மனஸி காதப்³ப³ம், ததோ பரம் வட்³ட⁴யதோ ந கிஞ்சி ஹோதி, விஞ்ஞாணம் ஸபா⁴வத⁴ம்மத்தா ந ஸக்கா வட்³டே⁴தும், பரிகம்மமேவ ஹி வட்³டே⁴தும் ஸக்கா, விஞ்ஞாணாபக³மோ தஸ்ஸ அபா⁴வமத்தத்தா, நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனாரம்மணம்பி ஸபா⁴வத⁴ம்மத்தாயேவ ந ஸக்கா வட்³டே⁴தும், தஸ்மா தானிபி ந வட்³டே⁴தப்³பா³னி. அப்பமாணாரம்மணதா ஆருப்பானம் விபுலகஸிணுக்³கா⁴டிமாகாஸே பவத்தியா வேதி³தப்³பா³. பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதிஆத³யோ ச அனிமித்தத்தா ந வட்³டே⁴தப்³பா³. படிபா⁴க³னிமித்தஞ்ஹி அயம் வட்³டே⁴ய்ய, தஞ்ச நேஸம் நத்தி², தஸ்மா இமே அஸுபா⁴த³யோ திம்ஸ கம்மட்டா²னானி பரிச்சி²ன்னோகாஸத்தா, பயோஜனாபா⁴வதோ, அவட்³ட⁴னதோ ச ந வட்³டே⁴தப்³பா³னி.

822-3. ஏவம் வட்³ட⁴னாவட்³ட⁴னதோ த³ஸ்ஸேத்வா புன ஆரம்மணதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘த³ஸேவ கஸிணானீ’’திஆதி³ ஆரத்³த⁴ம். படிபா⁴க³னிமித்தானி ஹோந்தி ஆரம்மணானீதி இமானி த்³வாவீஸ படிபா⁴க³னிமித்தபூ⁴தானி ஆரம்மணானி ஹோந்தி. ஸேஸாதி அவஸேஸா அட்டா²ரஸ நேவ படிபா⁴க³னிமித்தாரம்மணா ஸியும்.

824-5. இதா³னி பூ⁴மிதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘அஸுபா⁴னீ’’திஆதி³ வுத்தம். தே³வேஸு நப்பவத்தந்தி தத்த² அஸுபா⁴னம், படிக்கூலஸ்ஸ ச ஆஹாரஸ்ஸ அபா⁴வதோ. தசபஞ்சகம்பி ஹி தத்த² பவத்தமானம் தி³ப்³பா³னுபா⁴வேன படிக்கூலாகாரேன நோபட்டா²தி. அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸானம் ப்³ரஹ்மலோகே அபா⁴வதோ ‘‘ஆனாபானஸ்ஸதி சா’’திஆதி³ வுத்தம். ஜா²னானுபா⁴வனிப்³ப³த்தானஞ்ஹி அத்த²ஸ்ஸ அபா⁴வதோ நத்தி² ப்³ரஹ்மலோகே அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸா.

827. இதா³னி க³ஹணதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘சதுத்த²’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தத்த² சதுத்த²ம்…பே… தி³ட்டே²னேவ க³ஹேதப்³பா³தி வாயோகஸிணம் வஜ்ஜேத்வா ஸேஸா நவ கஸிணா, த³ஸ அஸுபா⁴னீதி இமானி ஏகூனவீஸதி தி³ட்டே²னேவ வத்து²னா கரணபூ⁴தேன க³ஹேதப்³பா³னி உக்³க³ஹேதப்³பா³னி. ததா² ச வுத்தம் அட்ட²கதா²யம் ‘‘தி³ட்டே²ன க³ஹேதப்³பா³னி, புப்³ப³பா⁴கே³ சக்கு²னா ஓலோகேத்வா நிமித்தம் நேஸம் க³ஹேதப்³ப³ந்தி அத்தோ²’’தி (விஸுத்³தி⁴. 1.47).

828-31. ஸதியம்பி ச காயம்ஹீதி காயக³தாஸதியம்பி. தி³ட்டே²ன தசபஞ்சகந்தி தசபஞ்சகமத்தமேவ தி³ட்டே²ன க³ஹேதப்³ப³ம். ஸேஸமேத்த² ஸுதேனேவாதி ஏத்த² காயக³தாஸதியம் ஸேஸம் வக்கபஞ்சகாதி³ ஸுதேனேவ க³ஹேதப்³ப³ம். இதி காயக³தாஸதி தி³ட்ட²ஸுதேன க³ஹேதப்³பா³. உத்தரோட்ட²னாஸிகக்³கே³ஸு பு²ட்ட²ஸ்ஸ அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸஸ்ஸ க³ஹேதப்³ப³தோ வுத்தம் ‘‘ஆனாபானஸ்ஸதி ஏத்த², பு²ட்டே²ன பரிதீ³பிதா’’தி. உச்சு²ஸஸ்ஸாதீ³னம் பத்தேஸு சலமானவண்ணக்³க³ஹணமுகே²ன, ஸரீரஸம்ப²ஸ்ஸவஸேன ச வாதஸ்ஸ க³ஹேதப்³ப³த்தா வுத்தம் ‘‘வாயோகஸிணமேவேத்த², தி³ட்ட²பு²ட்டே²ன க³ய்ஹதீ’’தி. ஆதி³தோவ க³ஹேதப்³பா³ ந ஹோந்தீதிஆதி³கம்மிகேன பா⁴வனாரம்ப⁴வஸேன ந பட்ட²பேதப்³பா³னி, ஹேட்டி²மே தயோ ப்³ரஹ்மவிஹாரே, கஸிணேஸு ரூபாவசரசதுத்த²ஜ்ஜா²னஞ்ச அனதி⁴க³ந்த்வா ஸம்பாதே³தும் அஸக்குணேய்யத்தா.

832-5. ஏவம் க³ஹணவஸேன த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி பச்சயதோ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கம்மட்டா²னேஸு ஹேதேஸூ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² ஏதேஸு கம்மட்டா²னேஸூதி ஏத்த² யதா²ரஹம் ஆரம்மணானம், ஜா²னானஞ்ச க³ஹணம் வேதி³தப்³ப³ம். ஆகாஸகஸிணஸ்ஸ உக்³கா⁴டேதும் அஸக்குணேய்யத்தா வுத்தம் ‘‘ஆகாஸகஸிணம் வினா’’தி. மேத்தாதி³ஏகேகஸ்மிம் ப்³ரஹ்மவிஹாரே தீணி தீணி ஜா²னானி படிலபி⁴த்வா டி²தஸ்ஸேவ உபேக்கா²ப்³ரஹ்மவிஹாரவஸேன பஞ்சமஜ்ஜா²னம் உப்பஜ்ஜதீதி வுத்தம் ‘‘தயோ ப்³ரஹ்மவிஹாரா’’திஆதி³. த்³வின்னம் நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஜவனானம் ஸமனந்தரா நிரோத⁴ம் பு²ஸதீதி கத்வா வுத்தம் ‘‘சதுத்த²மாருப்ப’’ந்திஆதி³. விபஸ்ஸனாப⁴வஸம்பத்திஸுகா²னம் பச்சயாதி விபஸ்ஸனாய, ப⁴வஸம்பத்தியா, தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரஸ்ஸ ச பச்சயா ஹோந்தீதி அத்தோ².

836-9. ஏவம் பஸங்கே³ன ஆக³தம் கம்மட்டா²னவிபா⁴க³ம் த³ஸ்ஸேத்வா புன ஆசரியேன படிபஜ்ஜிதப்³ப³விதி⁴ம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கம்மட்டா²னம் க³ஹேத்வா’’திஆதி³ வுத்தம். ஸந்திகே வஸந்தஸ்ஸாதி ஆசரியேன ஸத்³தி⁴ம் ஏககே³ஹே, ஏகவிஹாரே வா வஸந்தஸ்ஸ. கதே²தப்³ப³ந்தி பவத்திம் ஸுத்வா ஸுத்வா கதே²தப்³ப³ம். ஆக³தஸ்ஸாக³தக்க²ணேதி ஸ-காரோ பத³ஸந்தி⁴மத்தகரோ, ஆக³தாக³தக்க²ணேதி அத்தோ². அத² வா ஆக³தஸ்ஸ ஆக³தக்க²ணே கதே²தப்³ப³ம். ஈதி³ஸேஸு ஹி டா²னேஸு ஆமேடி³தஸாமத்தி²யதோவ லப்³ப⁴தி. ந ஹி ஏகவாரமேவ ஆக³தஸ்ஸ தஸ்மிம் க²ணே கதே²தப்³ப³ம், ததோ பரம் ந கதே²தப்³ப³ந்தி யுஜ்ஜதி.

நாதிஸங்கே²பவித்தா²ரந்தி அதிஸம்கி²த்தம், அதிவித்தா²ரஞ்ச அகத்வா தஸ்ஸ ஸுகே²ன உக்³க³ண்ஹனப்பமாணம் கதே²தப்³ப³ம். ஸசே பன ஸோ பகதியாவ உக்³க³ஹிதகம்மட்டா²னோ ஹோதி, ஸஜ்ஜா²யவஸேன வா மனஸிகாரவஸேன வா கதபரிசயோ, தஸ்ஸ ஏகம், த்³வே வா நிஸஜ்ஜா அத்தனோ ஸம்முகா²வ ஸஜ்ஜா²யம் காரேத்வா தா³தப்³ப³ம். ஏவம் ஆசரியேன படிபஜ்ஜிதப்³ப³விதி⁴ம் த³ஸ்ஸேத்வா புன க³ஹிதகம்மட்டா²னேன தேன யோகி³னா உத்தரி காதப்³ப³விதா⁴னம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘தேனபீ’’திஆதி³. ஸம்மட்டா²னந்தி யத்த² பஹடோ ஸமதி, தம் ஸம்மட்டா²னம், இத³ம் ஸம்மட்டா²னம் வியாதி ஸம்மட்டா²னம். யதா² ஹி ஸம்மட்டா²னே க³ஹிதே புக்³க³லம் அத்தனோ வேரீ அபி⁴ப⁴விதும் ந ஸக்கோதி, ஏவம் கம்மட்டா²னே க³ஹிதே மனோபு⁴ஸங்கா²தோ காமராகோ³ தம்ஸமங்கி³புக்³க³லம் அபி⁴ப⁴வித்வா அத்தனோ வஸே காதும் ந ஸக்கோதி. தேன வுத்தம் ‘‘ஸம்மட்டா²னம் வியாதி ஸம்மட்டா²ன’’ந்தி. மனோ அபி⁴ப⁴வதீதி மனோபூ⁴, தஸ்ஸ மனோபு⁴னோ. அட்டா²ரஸஹி…பே… விவஜ்ஜிதேதி –

‘‘மஹாவாஸம் நவாவாஸம், ஜராவாஸஞ்ச பந்த²னிம்;

ஸோண்டி³ம் பண்ணஞ்ச புப்ப²ஞ்ச, ப²லம் பத்தி²தமேவ ச.

‘‘நக³ரம் தா³ருனா கே²த்தம், விஸபா⁴கே³ன பட்டனம்;

பச்சந்தஸீமாஸப்பாயம், யத்த² மித்தோ ந லப்³ப⁴தி.

‘‘அட்டா²ரஸேதானி டா²னானி, இதி விஞ்ஞாய பண்டி³தோ;

ஆரகா பரிவஜ்ஜேய்ய, மக்³க³ம் ஸப்படிப⁴யம் யதா²’’தி. (விஸுத்³தி⁴. 1.52) –

ஏவம் வுத்தேஹி அட்டா²ரஸஹி விஹாரதோ³ஸேஹி ஸப்³ப³காலவியுத்தே. அனுரூபேதி இமேஸு அட்டா²ரஸஸு தோ³ஸேஸு அஞ்ஞதரேனபி ஸமன்னாக³தோ அனனுரூபோ நாம, தத³பா⁴வேன அத்தனோ யோக³கம்மஸ்ஸ அனுகூலே. மஹாவிஹாராத³யோ ஹி யோக³கம்மஸ்ஸ அனுகூலா ந ஹோந்தி, தஸ்மா மஹாவிஹாரே தாவ வத்தகரணாதி³னா பலிபோ³தோ⁴ ஹோதி. யத்த² பன ஸப்³ப³ம் கதமேவ, அவஸேஸாபி ஸங்க⁴ட்டனா நத்தி², ஏவரூபோ மஹாவிஹாரோபி அனுரூபோவ. நவவிஹாரே ப³ஹும் நவகம்மம் காதப்³ப³ம் ஹோதி, தஸ்மா ஸோ அஸதி அஞ்ஞஸ்மிம் அனுகூலே காரணே அனனுரூபோ ஹோதி. ததா² ஜிண்ணவிஹாரோபி ப³ஹுபடிஜக்³கி³தப்³ப³தாய கம்மட்டா²னந்தராயிகோ. பந்த²னிஸ்ஸிதகோ ஆக³ந்துகேஹி ரத்திந்தி³வம் ஸமோகிண்ணதாய. யத்த² ஸோண்டீ³ நாம பாஸாணபோக்க²ரணீ ஹோதி, ஸோ ஸோண்டி³விஹாரோ. தத்த² ப³ஹூ பானீயத்தா²ய ஸமோஸரந்தி, ததா² பண்ணபுப்ப²ப²லவதி விஹாரே தம்தத³த்தா²ய. பத்த²னீயே லோகஸம்மதே விஹாரே விஹரந்தம் ‘‘அரஹா’’தி ஸம்பா⁴வேந்தா ப³ஹூ ஆக³ச்ச²ந்தி. நக³ரஸன்னிஸ்ஸிதேபி விஹாரே விஸபா⁴கா³ரம்மணாபாத²க³மனாதீ³னி ஹோந்தி. தா³ருஸன்னிஸ்ஸிதே கட்ட²ஹாரிகாதீ³ஹி அபா²ஸு ஹோதி. கே²த்தஸன்னிஸ்ஸிதே விஹாரமஜ்ஜே²யேவ க²லமண்ட³லகரணாதி³னா அபா²ஸு ஹோதி. விஸபா⁴க³புக்³க³லாதி⁴வுத்தே²பி கலஹனிவாரணாதீ³ஸு தே உபவத³ந்தி. பட்டனஸன்னிஸ்ஸிதே அபி⁴ண்ஹம் நாவாஸத்தே²ஹி ஆக³தமனுஸ்ஸேஹி அபா²ஸு ஹோதி. பச்சந்தனிஸ்ஸிதே மனுஸ்ஸா பு³த்³தா⁴தீ³ஸு அப்பஸன்னா ஹோந்தி. ரஜ்ஜஸீமஸன்னிஸ்ஸிதே த்³வின்னம் ராஜூனம் கலஹே ஸதி த்³வின்னம் விஜிதேஸு பிண்டா³ய விசரந்தம் பி⁴க்கு²ம் ‘‘அயம் சரபுரிஸோ’’தி க³ஹேத்வா ப³ந்த⁴னாதி³கம் பாபேய்யும், அஸப்பாயே அமனுஸ்ஸாதி³உபத்³த³வா ஹோந்தி. கல்யாணமித்தானதி⁴வுத்தே² உப்பன்னகங்கா²ய வினோத³கே அஸதி மஹாதோ³ஸோயேவாதி ஏதேபி விஹாரா அனனுரூபா, தஸ்மா தாதி³ஸே விஹாரே பரிவஜ்ஜேத்வா வுத்ததோ³ஸவிரஹிதே அனுரூபே விஹாரே விஹாதப்³ப³ம்.

தஸ்ஸ பன விஹாரஸ்ஸ அனுரூபபா⁴வோ ஏவம் வேதி³தப்³போ³தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘கா³மதோ’’திஆதி³ வுத்தம். கா³மதோதி கோ³சரகா³மதோ. நாதிதூ³ரேதி கோ³சரகா³மஸ்ஸ அட்³ட⁴கா³வுததோ ஓரபா⁴க³தாய ந அதிதூ³ரே. நச்சாஸன்னேதி பச்சி²மேன பமாணேன கோ³சரகா³மதோ பஞ்சத⁴னுஸதிகதாய ந அதிஸன்னே. இமினா க³மனாக³மனஸம்பன்னதம் த³ஸ்ஸேதி. கோ³சரகா³மஸ்ஸ பன உத்தரதி³ஸாய வா த³க்கி²ணதி³ஸாய வா நாதிதூ³ரம் நச்சாஸன்னம் ஸேனாஸனம் விஸேஸேன க³மனாக³மனஸம்பன்னம் ஹோதி, நாதிதூ³ரனச்சாஸன்னதா சேத்த² நித³ஸ்ஸனமத்தம். பஞ்சங்க³ஸம்யுதேதி பன வுத்தத்தா நாதிதூ³ரனச்சாஸன்னதாய ஸஹ தி³வா அப்பகிண்ணதாதீ³னி சத்தாரி ஸமோதா⁴னேத்வா பஞ்சங்க³ஸம்யுத்ததா வேதி³தப்³பா³. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா –

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ஸேனாஸனம் பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தம் ஹோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஸேனாஸனம் நாதிதூ³ரம் ஹோதி நச்சாஸன்னம் க³மனாக³மனஸம்பன்னம் தி³வா அப்பகிண்ணம் ரத்திம் அப்பஸத்³த³ம் அப்பனிக்³கோ⁴ஸம் அப்பட³ம்ஸமகஸவாதாதபஸரீஸபஸம்ப²ஸ்ஸம், தஸ்மிம் கோ² பன ஸேனாஸனே விஹரந்தஸ்ஸ அப்பகஸிரேனேவ உப்பஜ்ஜந்தி சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரா, தஸ்மிம் கோ² பன ஸேனாஸனே தே²ரா பி⁴க்கூ² விஹரந்தி ப³ஹுஸ்ஸுதா ஆக³தாக³மா த⁴ம்மத⁴ரா வினயத⁴ரா மாதிகாத⁴ரா, தே காலேன காலம் உபஸங்கமித்வா பரிபுச்ச²தி பஞ்ஹம் ‘இத³ம், ப⁴ந்தே, கத²ம்; இமஸ்ஸ கோ அத்தோ²தி. தஸ்ஸ தே ஆயஸ்மந்தோ அவிவடஞ்சேவ விவரந்தி, அனுத்தானீகதஞ்ச உத்தானிம் கரோந்தி, அனேகவிஹிதேஸு ச கங்கா²ட்டா²னியேஸு த⁴ம்மேஸு கங்க²ம் படிவினோதே³ந்தி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, ஸேனாஸனம் பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தம் ஹோதீ’’தி (அ. நி. 10.11).

ஏத்த² ச நாதிதூ³ரனச்சாஸன்னபா⁴வேன க³மனாக³மனஸம்பன்னதா பட²மம் அங்க³ம், தி³வா மஹாஜனஸம்கிண்ணதாபா⁴வேன, ரத்தியம் ஜனாலாபஸத்³தா³பா⁴வேன, ஸப்³ப³தா³பி ஜனஸன்னிபாதனிக்³கோ⁴ஸாபா⁴வேன அப்பகிண்ணஅப்பஸத்³த³அப்பனிக்³கோ⁴ஸபா⁴வோ து³தியம், ட³ம்ஸமகஸாதி³பரிஸ்ஸயாபா⁴வோ ததியம், அப்பகஸிரேன சீவரபிண்ட³பாதாதி³பச்சயலாபோ⁴ சதுத்த²ம், ப³ஹுஸ்ஸுததாதி³கு³ணஸமன்னாக³தானம் தே²ரானம் வஸனபா⁴வோ பஞ்சமந்தி இமேஹி பஞ்சஹி அங்கே³ஹி ஸம்யுத்தே ஸமன்னாக³தே விஹாரஸ்மிம் விஹாதப்³ப³ம்.

840-1. பட²மம் வுத்தஆவாஸாதி³மஹாபலிபோ³தே⁴ உபாதா³ய கு²த்³த³கபலிபோ³தோ⁴, இதா³னி தம் பலிபோ³த⁴ம் ஸரூபதோ த³ஸ்ஸேத்வா தஸ்ஸ உபச்சி²ந்த³னாகாரம் ஆவி காதும் ‘‘தீ³கா⁴ கேஸா’’திஆதி³ வுத்தம். ஸோ பத்தோ ஸுட்டு² பசிதப்³போ³தி யோஜனா.

842-5. பவிவித்தேதி ஜனவிவித்தே ஓகாஸே. வஜ்ஜேத்வா…பே… லோஹிதந்தி இமே சத்தாரோ கஸிணதோ³ஸா, தஸ்மா ஏவரூபா மத்திகா வஜ்ஜேத்வா. ஸண்ஹாயாதி அபனீததிணமூலஸக்க²ரவாலுகாய ஸுமத்³தி³தாய ஸுகு²மாய. அருணவண்ணாயாதி அருணனிபா⁴ய, அருணவண்ணப்பபா⁴யாதி அத்தோ². ப³ஹித்³தா⁴ வாபி தாதி³ஸேதி ப³ஹித்³தா⁴பி விஹாரபச்சந்தே படிச்ச²ன்னட்டா²னே. ஸம்ஹாரிமந்தி ஸம்ஹரிதப்³ப³ம் க³ஹேத்வா சரணயோக்³யம். தத்ரட்ட²கந்தி யத்த² கதம், தத்தே²வ திட்ட²னகம்.

847-50. பமாணதோதி வக்க²மானப்பமாணதோ. வட்டம் ஆகோடேத்வாதி பரிமண்ட³லம் கத்வா ஆகோடேத்வா. தந்தி தம் சம்மம் வா கடஸாரம் வா து³ஸ்ஸபட்டம் வா. கண்ணிகந்தி கண்ணிகாஸதி³ஸம், பரிமண்ட³லதோ பது³மகண்ணிகாகாரந்தி வுத்தம் ஹோதி. தேனாஹ ‘‘ஸம’’ந்தி. ‘‘கண்ணிகாஸம’’ந்தி வா பாடோ². வித³த்தி²சதுரங்கு³லந்தி சதுரங்கு³லாதி⁴கவித³த்தி²ப்பமாணம். ஏததே³வ ஹி பமாணம் ஸந்தா⁴ய அட்ட²கதா²யம் ‘‘ஸுப்பமத்தே வா ஸராவமத்தே வா’’தி (விஸுத்³தி⁴. 1.55) வுத்தம். விவட்டந்தி நிப்³பா³னம். கஸிணபரிகம்மம் கரோந்தோபி ஹி ஏத்தகேயேவ அட்ட²த்வா நிப்³பா³னத்தா²யேவ வாயமதி. பே⁴ரீதலஸமம் கத்வாதி பாணிகாய க⁴ம்ஸேத்வா நின்னதுன்னதட்டா²னாபா⁴வேன பே⁴ரீதலம் விய ஸமம் கத்வா. ஸம்மஜ்ஜித்வான தம் டா²னந்தி யஸ்மிம் டா²னே நிஸீதி³த்வா தம் கஸிணம் ஓலோகேதி, தம் டா²னம் ஸசே உக்லாபம் ஹோதி, ஸம்மஜ்ஜித்வா. ந்ஹத்வாதி ஸரீரத³ரத²வினோத³னத்த²ம் ந்ஹத்வா.

851-2. தம்ஹா கஸிணமண்ட³லா ஹத்த²பாஸப்பமாணஸ்மிம் பதே³ஸேதி தம்ஹா கஸிணமண்ட³லஸ்ஸ, ட²பிதட்டா²னம்ஹா அட்³ட⁴தேய்யஹத்த²ந்தரே பதே³ஸே, கஸிணமண்ட³லஸ்ஸ, பீட²ஸ்ஸ ச மஜ்ஜ²ம் ஹத்த²பாஸப்பமாணம் கத்வா பஞ்ஞத்தேதி வுத்தம் ஹோதி. வித³த்தி²சதுரங்கு³லே உச்சேதி வித³த்தி²சதுரங்கு³லம் ஹுத்வா உச்சே, வித³த்தி²சதுரங்கு³லபாத³கேதி வுத்தம் ஹோதி. தூ³ரே நிஸின்னஸ்ஸ ஹி கஸிணம் ந உபட்டா²தி, ஆஸன்னதரே நிஸின்னஸ்ஸ ஹத்த²பாணிகாபதா³த³யோ கஸிணதோ³ஸா பஞ்ஞாயந்தி. உச்சதரே நிஸின்னேன ச கீ³வம் பணாமேத்வா ஓலோகேதப்³ப³ம் ஹோதி, நீசதரே ஜண்ணுகானி ருஜ்ஜந்தி, தஸ்மா ஹத்த²பாஸப்பமாணே பதே³ஸே வித³த்தி²சதுரங்கு³லபாத³கே பீடே² நிஸீதி³தப்³ப³ம். யஸ்மா சதூஸு இரியாபதே²ஸு ஸயனம் கோஸஜ்ஜபக்கி²யம், டா²னசங்கமனானி உத்³த⁴ச்சபக்கி²யானி, நிஸஜ்ஜா பன அலீனுத்³த⁴ச்சபக்கி²யா, ஸந்தோ இரியாபதோ², தஸ்மா வுத்தம் ‘‘நிஸீதி³த்வா’’தி, ஸமந்ததோ ஊருப³த்³தா⁴ஸனம் பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வாதி அத்தோ². யேனாகாரேன நிஸீத³ந்தஸ்ஸ நிஸஜ்ஜா ஸுகா² ஹோதி, தம் த³ஸ்ஸேதும் வுத்தம் ‘‘உஜும் காயம் பணிதா⁴யா’’தி. உபரிமம் ஸரீரம் உஜுகம் ட²பேத்வா அட்டா²ரஸபிட்டி²கண்டகே கோடியா கோடிம் படிபாதே³த்வாதி அத்தோ². ஏவஞ்ஹி நிஸின்னஸ்ஸ சம்மமம்ஸனஹாரூனி ந ஓணமந்தி, அத²ஸ்ஸ யா தேஸம் ஓணமனபச்சயா க²ணே க²ணே வேத³னா உப்பஜ்ஜேய்யும், தா ந உப்பஜ்ஜந்தி. தாஸு அனுப்பன்னாஸு சித்தம் ஏகக்³க³ம் ஹோதி, கம்மட்டா²னம் ந பரிபததி. ததோ ச புப்³பே³னாபரம் விஸேஸப்பத்தியா வுத்³தி⁴ம் பா²திம் உபக³ச்ச²தி. இதா³னி ஆரம்மணபரிக்³க³ஹுபாயம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘கத்வா பரிமுக²ம் ஸதி’’ந்தி, கம்மட்டா²னாபி⁴முக²ம் ஸதிம் ட²பேத்வாதி அத்தோ². அபி⁴-ஸத்³தே³ன ஹி ஸமானத்தோ² இத⁴ பரி-ஸத்³தோ³, அத² வா ஸமீபத்தே²ன பரி-ஸத்³தே³ன முக²ஸ்ஸ ஸமீபே ஸதிம் கத்வாதி அத்தோ². யதா²ஹ – ‘‘அயம் ஸதி உபட்டி²தா ஹோதி ஸுபட்டி²தா நாஸிகக்³கே³ வா முக²னிமித்தே வா. தேன வுச்சதி பரிமுக²ம் ஸதிம் உபட்ட²பேத்வா’’தி (விப⁴. 537). அத² வா ‘‘பரீதி பரிக்³க³ஹட்டோ², முக²ந்தி நிய்யானட்டோ², ஸதீதி உபட்டா²னட்டோ². தேன வுச்சதி ‘பரிமுக²ம் ஸதி’’ந்தி (படி. ம. 1.164) வசனதோ ‘‘பரிணாயிகா’’திஆதீ³ஸு விய பரி-ஸத்³தோ³ பரிக்³க³ஹட்டோ², ‘‘ஸுஞ்ஞதவிமோக்க²முக²’’ந்திஆதீ³ஸு விய முக²-ஸத்³தோ³ நிய்யானட்டோ²தி கத்வா பரிக்³க³ஹிதனிய்யானஸதிம் கத்வா ஸப்³ப³தா² க³ஹிதாஸம்மோஸம் பரிச்சத்தஸம்மோஸம் ஸதினேபக்கம் உபட்ட²பேத்வாதி வுத்தம் ஹோதி.

853-5. காமேஸ்வாதீ³னவம் தி³ஸ்வாதி ‘‘காமா நாமேதே அட்டி²கங்க²லிகூபமா நிரஸ்ஸாத³ட்டே²னா’’திஆதி³னா வத்து²காமகிலேஸகாமேஸு ஆதீ³னவம் பச்சவேக்கி²த்வா. நேக்க²ம்மம் த³ட்டு² கே²மதோதி நேக்க²ம்மம் கே²மதோ தி³ஸ்வா காமனிஸ்ஸரணம் ஸப்³ப³து³க்க²ஸமதிக்கமஸ்ஸ உபாயபூ⁴தம் நேக்க²ம்மந்தி ஏவம் நேக்க²ம்மஸங்கா²தம் ஸஉபசாரஜ்ஜா²னம், நிப்³பா³னம், விபஸ்ஸனம், ஸப்³பே³பி வா குஸலத⁴ம்மே கே²மதோ நிப்³ப⁴யதோ தி³ஸ்வா, தத்த² ஜாதாபி⁴லாஸோ ஹுத்வாதி வுத்தம் ஹோதி. பரமம்…பே… ரதனத்தயேதி பு³த்³தா⁴தி³ரதனத்தயே ரதனத்தயகு³ணானுஸ்ஸரணேன ப³லவபீதிபாமோஜ்ஜம் ஜனயித்வா. பா⁴கீ³…பே… முத்தமந்தி ‘‘அஹம் இமாய ஸப்³ப³பு³த்³த⁴பச்சேகபு³த்³த⁴அரியஸாவகேஹி படிபன்னாய நேக்க²ம்மபடிபத்தியா சித்தவிவேகாதி³ப்பவிவேகஜஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ அத்³தா⁴ ஏகந்தேன பா⁴கீ³ அஸ்ஸம், லாபீ⁴ ப⁴வேய்ய’’ந்தி ஏவம் படிபத்தியம் ஆனிஸம்ஸத³ஸ்ஸனேன தப்³பி³ஸயம் உத்தமம் மஹந்தம் உஸ்ஸாஹம் கத்வா. ஆகாரேன ஸமேனேவாதி அதிஉம்மீலிதஅதிமந்தா³லோசனானி வஜ்ஜேத்வா நாதிஉம்மீலிதனாதிமந்தா³லோசனஸங்கா²தேன ஸமேன ஆலோசனாகாரேன. அதிஉம்மீலயதோ ஹி அதிஸுகு²மம், அவிபூ⁴தஞ்ச ரூபக³தம் உபனிஜ்ஜா²யதோ விய சக்கு² கிலமதி, அத்தனோ ஸபா⁴வவிபா⁴வனதோ ச மண்ட³லம் அதிவிபூ⁴தம் ஹோதி, ததா² வண்ணதோ, லக்க²ணதோ வா உபதிட்டே²ய்ய, தேனஸ்ஸ நிமித்தம் நுப்பஜ்ஜதி. அதிமந்த³ம் உம்மீலயதோ ச க³ஜனிமீலகேன பேக்க²ந்தஸ்ஸ விய ரூபக³தம் மண்ட³லம் அவிபூ⁴தம் ஹோதி. த³ஸ்ஸனே மந்த³ப்³யாபாரதாய கோஸஜ்ஜபாததோ சித்தஞ்ச லீனம் ஹோதி, ஏவம்பி நிமித்தம் நுப்பஜ்ஜதி, தஸ்மா யதா² நாம ஆதா³ஸதலே முக²னிமித்தம் க³ண்ஹந்தோ ந தத்த² அதிகா³ள்ஹம் உம்மீலதி, ந அதிமந்த³ம், அத² கோ² ஸமேன ஆகாரேன க³ண்ஹாதி, ஏவமேவ நாதிஉம்மீலனாதி³னா ஸமேன ஆகாரேன க³ண்ஹந்தேன பா⁴வேதப்³ப³ந்தி. நிமித்தம் க³ண்ஹதாதி பத²வீகஸிணே சக்கு²னா க³ஹிதம் நிமித்தம் மனஸா க³ண்ஹந்தேன.

856-7. இதா³னி நிமித்தக்³க³ஹணோபாயம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ந வண்ணோ பேக்கி²தப்³போ³’’திஆதி³ வுத்தம். ந வண்ணோ பேக்கி²தப்³போ³ ஸோதி யோ தத்த² பத²வீகஸிணே அருணவண்ணோ, ஸோ ந சிந்தேதப்³போ³ வண்ணவஸேன மனஸிகரோதோ வண்ணகஸிணபா⁴வூபக³மனதோ. சக்கு²விஞ்ஞாணேன பன க³ஹிதக்³க³ஹணம் ந ஸக்கா வாரேதும், தேனேவேத்த² ‘‘ந ஓலோகேதப்³போ³’’தி அவத்வா ‘‘மனஸானுபேக்கி²தா ஹோதீ’’திஆதீ³ஸு விய மனஸா சிந்தனவஸேன பேக்க²னக்³க³ஹணம் கதம். த³ட்ட²ப்³ப³ம் ந ச லக்க²ணந்தி யம் தத்த² பத²வீதா⁴துயா த²த்³த⁴லக்க²ணம் ந மனஸிகாதப்³ப³ம் தஸ்ஸ மனஸிகாரே தா⁴துகம்மட்டா²னஸ்ஸ க³ஹிதத்தா. வண்ணம் பன அமுஞ்சித்வாதி தி³ஸ்வா க³ஹேதப்³ப³த்தா பன வண்ணம் அமுஞ்சித்வா. உஸ்ஸத³ஸ்ஸ வஸேன ஹி சித்தம் பண்ணத்தித⁴ம்மஸ்மிந்தி பத²வீதா⁴துயா ஸத்திதோ அதி⁴கபா⁴வேன ஸஸம்பா⁴ரபத²வியா ‘‘பத²வீ’’தி வோஹாரோ, தஸ்மிம் ஸஸம்பா⁴ரபத²விம் உபாதா³ய பஞ்ஞத்தே பண்ணத்தித⁴ம்மே ஆதா³ஸதலக³தமுக²னிமித்தே விய சித்தம் ட²பேத்வா. ஏகக்³க³மானஸோதி புன நானாரம்மணே சித்தம் அவிஸாரேத்வா ஏகக்³க³மானஸோ ஹுத்வா. பத²வீ பத²விச்சேவம் வத்வாதி ஏத்த² பட²மஸமன்னாஹாரே கஸ்ஸசி வசீபே⁴தோ³பி ஸியாதி வுத்தந்தி ஆசரியத⁴ம்மபாலத்தே²ரோ ஆஹ.

858. யதி³ வோஹாரமத்தே சித்தம் ட²பேதப்³ப³ம், நாமந்தரவஸேன பத²வீ மனஸிகாதப்³பா³ ப⁴வேய்யாதி ஹோது, கோ தோ³ஸோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘பத²வீ மேத³னீ’’திஆதி³. அத² வா கிம் பத²வீனாமேயேவ வுத்தே பா⁴வனா ஹோதி, உதா³ஹு அஞ்ஞஸ்மிம்பீதி ஆஹ ‘‘பத²வீ மேத³னீ’’திஆதி³. ஏகம் வத்தும்பி வட்டதீதி ஏதேஸு யம் இச்ச²தி, தம் அத்தனோ பகு³ணதாய வா பசுரதாய வா ஆக³ச்ச²ந்தம் ஏகம் வத்தும் வட்டதி. கிஞ்சாபி ஏவம் வட்டதி, அபிச ‘‘பத²வீ’’தி ஏததே³வ நாமம் பாகடம், தஸ்மா பாகடவஸேனேவ ‘‘பத²வீ பத²வீ’’தி பா⁴வேதப்³ப³ந்தி ஆசரியா.

859-60. உம்மீலித்வா…பே… தாவ ஸோதி யாவ வக்க²மானாகாரேன உக்³க³ஹனிமித்தம் நுப்பஜ்ஜதி, தாவ கிஞ்சி காலம் சக்கு²ம் உம்மீலித்வா நிமித்தக்³க³ஹணவஸேன பத²வீமண்ட³லம் ஓலோகேத்வா புன கிஞ்சி காலம் சக்கூ²னி நிமீலித்வாதி ஏவம் வாரஸதம்பி வாரஸஹஸ்ஸம்பி ததோ பி⁴ய்யோபி உம்மீலித்வா ஸோ யோகீ³ ஆவஜ்ஜேய்ய, யேனாகாரேன ஓலோகேத்வா க³ஹிதம், தேனாகாரேன தம் ஸமன்னாஹரேய்யாதி அத்தோ².

861-3. ஆபாத²ம் து யாதி சேதி யதி³ மனோத்³வாரிகஜவனானம் கோ³சரபா⁴வம் உபக³ச்ச²தி, தம் உக்³க³ஹனிமித்தம் ததா³ உப்பன்னந்தி பவுச்சதீதி யோஜனா. யதி³ உக்³க³ஹனிமித்தேபி பத²வீமண்ட³லம் ஓலோகேத்வா பா⁴வேதி, படிபா⁴க³னிமித்துப்பத்தி ந ஸியா. ஸமீபட்டே²ன ச ந ஸக்கா அனோலோகேதுந்தி வுத்தம் ‘‘நிஸீதி³தப்³ப³ம் நோ சேவ’’ந்திஆதி³. யதா²ஸுக²ம் நிஸின்னேன, யதா²ஸுக²ம் வா பா⁴வேதப்³ப³ந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

864-5. பபஞ்ச…பே… தோ⁴வனேதி பஸ்ஸாவாதி³னா கேனசி கரணீயேன நிஸின்னட்டா²னதோ அஞ்ஞத்த² க³ந்த்வா புன ஆக³ம்ம நிஸீத³ந்தேன பாதா³ தோ⁴விதப்³பா³ ஹோந்தி. அதோ⁴தபாதே³ன ஹி ஸேனாஸனம் அக்கமதோ ஆபத்தி ஹோதி, க²ணே க²ணே பாத³தோ⁴வனே ச பபஞ்சோ ஹோதி, தஸ்மா தஸ்ஸ பரிஹாரத்த²ம் த்³வே உபாஹனாயேவ இச்சி²தப்³பா³. தாவ ப³ஹுதலிகா ஸத்³த³ம்பி ஜனேய்யும், ஸத்³தோ³ ச ஜா²னகண்டகோ, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ஏகதலிகா’’தி. ததா² ‘‘பரிஸ்ஸயவினோத³னத்த²ம் கத்தரத³ண்டோ³ ச இச்சி²தப்³போ³’’தி (விஸுத்³தி⁴. 1.57) அட்ட²கதா²யம் வுத்தம். அஸப்பாயேன கேனசீதி வக்க²மானேன ஆவாஸாதி³அஸப்பாயேஸு கேனசிதே³வ அஸப்பாயேன. தம் டா²னந்தி கஸிணமண்ட³லஸ்ஸ டி²தட்டா²னம். ஆதா³ய தம் புனாதி யதா²ஜாதம் உக்³க³ஹனிமித்தம் புன க³ஹேத்வா, புன உப்பாதே³த்வாதி வுத்தம் ஹோதி.

866-7. பீடே² ஸுக²னிஸின்னேனாதி புன வஸனட்டா²னம் ஆக³ந்த்வா வுத்தனியாமேன பீடே² ஸுக²னிஸின்னேன. பா⁴வேதப்³ப³ந்தி தம் நிமித்தம் மனஸிகாரவஸேன வட்³டே⁴தப்³ப³ம். ஸமன்னாஹரிதப்³ப³ந்தி ஸம்மா ஆவஜ்ஜிதப்³ப³ம், ஸம்மா வா அனு ஆஹரிதப்³ப³ம். தக்காஹதந்தி ‘‘தக்கனதோ தக்கோ’’தி ஏவம் லத்³த⁴னாமேன பா⁴வனாசித்தஸம்பயுத்தேன ஸம்மாஸங்கப்பேன ஆஹனனபரியாஹனனகிச்சேன அபராபரம் பவத்தனேன கம்மட்டா²னம் ஆஹதம், பரியாஹதஞ்ச காதப்³ப³ம், ப³லப்பத்தவிதக்கோ மனஸிகாரோ ப³ஹுலம் பவத்தேதப்³போ³தி அத்தோ².

868-70. தம் இச்ச²தீதி தம் நிமித்தம் மனஸிகாதும் இச்ச²தி. ஏவம் கரோந்தஸ்ஸாதி ஏவம் கம்மட்டா²னம் தக்காஹதம் கரோந்தஸ்ஸ. யதா² பா⁴வனா புப்³பே³னாபரம் விஸேஸம் ஆவஹதி, ஏவம் அனுயுஞ்ஜந்தஸ்ஸ, ஏவம் கரோதோ பன யதா³ ஸத்³தா⁴தீ³னி இந்த்³ரியானி ஸுவிஸதா³னி திக்கா²னி பவத்தந்தி, ததா³ அஸ்ஸத்³தி⁴யாதீ³னம் தூ³ரீபா⁴வேன ஸாதிஸயம் தா²மப்பத்தேஹி ஸத்தஹி ப³லேஹி லத்³து⁴பத்த²ம்பா⁴னி விதக்காதீ³னி காமாவசரானேவ ஜா²னங்கா³னி ப³ஹூனி ஹுத்வா பாதுப⁴வந்தி. ததோ ச தேஸம் உஜுவிபச்சனீகபூ⁴தா காமச்ச²ந்தா³த³யோ ஸத்³தி⁴ம் ததே³கட்டே²ஹி பாபத⁴ம்மேஹி தூ³ரீப⁴வந்தி. தேன வுத்தம் ‘‘விக்க²ம்ப⁴ந்தி…பே… பஞ்ச நீவரணானிபீ’’தி. ஸமாதி⁴யதி…பே… யோகி³னோதி தஸ்ஸ யோகி³னோ படிபா⁴க³னிமித்தம் ஆரப்³ப⁴ உப்பன்னஉபசாரஸமாதி⁴னா உபசாரஜ்ஜா²னேன சித்தம்பி ஸமாதி⁴யதி, படிபா⁴க³னிமித்தம்பி உப்பஜ்ஜதி உபசாரஜ்ஜா²னஸ்ஸ தேன வினா அபா⁴வதோ.

871-4. இமஸ்ஸாதி படிபா⁴க³னிமித்தஸ்ஸ. புரிமஸ்ஸாதி உக்³க³ஹனிமித்தஸ்ஸ. த²விகாதி ஆதா³ஸத²விகதோ. ப³லாகாவிய தோயதே³தி மேக⁴ஸமீபே ப³லாகா விய. ஸா ஹி மேக⁴ஸ்ஸ நீலத்தா ஸயம் அதிபரிஸுத்³தா⁴ உபட்டா²தி, ததா³ தம் உபட்டா²தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஏவம் ஆதா³ஸமண்ட³லூபமாதீ³ஹி உக்³க³ஹனிமித்ததோ படிபா⁴க³னிமித்தஸ்ஸ ஸுவிஸுத்³த⁴தம், ஸண்ஹஸுகு²மதஞ்ச த³ஸ்ஸேதி. தேனாஹ ‘‘ததோதி⁴கதர’’ந்தி. உக்³க³ஹனிமித்தே அங்கு³லிபத³பாணிகாபதா³த³யோ கஸிணதோ³ஸா பஞ்ஞாயந்தி, இத³ம் பன வுத்தனயேன ததோபி ஸதகு³ணம் ஸஹஸ்ஸகு³ணம் ஸுவிஸுத்³த⁴ம் ஹுத்வா உபட்டா²தீதி அத்தோ². தனுஸண்டா²னவந்தந்திஆதி³ அபரமத்த²ஸபா⁴வத்தா வுத்தம். யதி³ ஹி தம் ஏதி³ஸம் ப⁴வேய்ய, சக்கு²விஞ்ஞேய்யம் ஸியா, ஓளாரிகம் ஸம்மஸனூபக³ம் திலக்க²ணாஹடம், ந பனேதம் தாதி³ஸந்தி. யதி³ பனேதம் ந ஸண்டா²னாதி³வந்தம், கத²ம் ஜா²னஸ்ஸ ஆரம்மணபா⁴வோதி ஆஹ ‘‘உபட்டா²…பே… மய’’ந்தி. தத்த² பஞ்ஞஜந்தி பா⁴வனாமயம் பஞ்ஞாஜனிதம், பா⁴வனாபஞ்ஞாய ஸஞ்ஜானனமத்தந்தி வுத்தம் ஹோதி. ந ஹி அஸபா⁴வத⁴ம்மஸ்ஸ குதோசிஸமுட்டா²னம் அத்தி². தேனாஹ ‘‘பா⁴வனாமயம் உபட்டா²னாகாரமத்த’’ந்தி, கேவலம் ஸமாதி⁴லாபி⁴னோ பா⁴வனாவிஸேஸஜனிதம் தம்மயம் உபட்டா²னாகாரமத்தமேவ பா⁴வனாவிஸேஸானுபா⁴வேன உபட்டா²தீதி அத்தோ².

875-8. விக்க²ம்பி⁴தானேவ ஸன்னிஸின்னானேவ ந புன தத³த்த²ம் உஸ்ஸாஹோ காதப்³போ³தி அதி⁴ப்பாயோ. படிபா⁴க³னிமித்தே ஹி உப்பஜ்ஜமானேயேவ தம்விஸயம் உபசாரஜ்ஜா²னம் நீவரணே விக்க²ம்பே⁴ந்தமேவ உப்பஜ்ஜதி. கிலேஸா ஸன்னிஸின்னாவாதி அவஸேஸா ததே³கட்ட²கிலேஸா ச ஸம்மதே³வ நிஸின்னா, உபஸந்தாதி அத்தோ². ‘‘உபசாரஸமாதி⁴னா’’தி வுத்தே இதரோபி ஸமாதி⁴ அத்தீ²தி அத்த²தோ ஆபன்னந்தி தம்பி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஆகாரேஹி பன த்³வீஹீ’’திஆதி³ வுத்தம். த்³வீஹி ஆகாரேஹீதி ஜா²னத⁴ம்மானம் படிபக்க²தூ³ரீபா⁴வோ, தி²ரபா⁴வப்பத்தி சாதி இமேஹி த்³வீஹி காரணேஹி. இதா³னி தானி காரணானி ஸமாதி⁴அவத்தா²முகே²ன த³ஸ்ஸேதும் ‘‘உபசாரக்க²ணே’’திஆதி³ வுத்தம். உபசாரக்க²ணேதி உபசாரபூ⁴மியம் உபசாராவத்தா²யம். தஸ்ஸ படிலாபே⁴தி யத³த்தா²ய அயம் படிபன்னோ, தஸ்ஸ அப்பனாஸமாதி⁴ஸ்ஸ படிலாபே⁴ அதி⁴க³மாவத்தா²யம். கத²ம் உபசாரபூ⁴மியம் ஸமாதி⁴யதி, கத²ஞ்ச அப்பனாபூ⁴மியந்தி ஆஹ ‘‘நீவாரணப்பஹானேனா’’திஆதி³. உபசாரக்க²ணே யதி³பி ஜா²னங்கா³னி படுதரானி மஹக்³க³தபா⁴வப்பத்தானி ந ஹோந்தி, தேஸம் படிபக்க²த⁴ம்மானம் விக்க²ம்ப⁴னேன சித்தம் ஸமாதி⁴யதி, படிலாப⁴பூ⁴மியம்பி அப்பனாபத்தானம் ஜா²னங்கா³னம் பாதுபா⁴வேன ஸமாதி⁴யதீதி அத்தோ².

879-80. அங்கா³னி…பே… ந சாதி உபசாரக்க²ணே அங்கா³னி ந ச தா²மஜாதானி நேவ பா⁴வனாப³லப்பத்தானி ஹோந்தீதி அத்தோ². அப்பனாயாதி அப்பனக்க²ணே. தஸ்மாதி யஸ்மா அங்கா³னி தா²மஜாதானி ஜாயரே, தஸ்மா. அப்பனாசித்தம் தி³வஸம்பி பவத்ததீதி யதா² நாம ப³லவா புரிஸோ ஆஸனா வுட்டா²ய தி³வஸம்பி திட்டே²ய்ய, ஏவமேவம் அப்பனாஸமாதி⁴ம்ஹி உப்பன்னே ஜா²னசித்தம் ஸகிம் ப⁴வங்க³வாரம் சி²ந்தி³த்வா உப்பன்னம் கேவலம் ரத்திம்பி தி³வஸம்பி குஸலஜவனபடிபாடிவஸேனேவ பவத்ததீதி அத்தோ². ‘‘அப்பனாபத்தம் தி³வஸம்பி பவத்ததீ’’தி வத³தா உபசாரக்க²ணே ந ததா²தி த³ஸ்ஸிதம் ஹோதி. தத்த² ஹி அங்கா³னம் அதா²மஜாதத்தா யதா² நாம த³ஹரோ குமாரோ உக்கி²பித்வா ட²பியமானோ புனப்புனம் பூ⁴மியம் பததி, ஏவமேவம் சித்தம் காலேன நிமித்தம் ஆரம்மணம் கரோதி, காலேன ப⁴வங்க³ம் ஓதரதி.

881-4. தேனேவ பல்லங்கேனாதி யஸ்மிம் நிஸின்னோ படிபா⁴க³னிமித்தம் அதி⁴க³ச்சி², தேனேவ பல்லங்கேன கரணபூ⁴தேன, ஹேதுபூ⁴தேன வா தம் நிமித்தம் வட்³டே⁴த்வா. உபசாரபூ⁴மியஞ்ஹி நிமித்தவட்³ட⁴னம் யுத்தம். சக்கவத்தியக³ப்³போ⁴வாதி சக்கவத்தி ப⁴விதும் புஞ்ஞவா க³ப்³போ⁴ விய. பரிஹானி ந விஜ்ஜதீதி லத்³தூ⁴பசாரஜ்ஜா²னஸ்ஸ பரிஹானி ந விஜ்ஜதி. நிமித்தே ஹி அபரிஹீனே ததா³ரம்மணம் ஜா²னம் அபரிஹீனமேவ ஹோதி, நிமித்தே பன ஆரக்கா²பா⁴வேன வினட்டே² லத்³த⁴ஜ்ஜா²னம்பி வினஸ்ஸதி ததா³யத்தவுத்தித்தா. தேனாஹ ‘‘ஆரக்க²ணே’’திஆதி³.

885. ஆவாஸோதி யஸ்மிம் ஆவாஸே வஸந்தஸ்ஸ அனுப்பன்னம் நிமித்தம் நுப்பஜ்ஜதி, உப்பன்னம் வா வினஸ்ஸதி, அனுபட்டி²தா ச ஸதி ந உபட்டா²தி, அஸமாஹிதஞ்ச சித்தம் ந ஸமாதி⁴யதி, அயம் அஸப்பாயோ ஆவாஸோ, தஸ்மா யஸ்மிம் விஹாரே ப³ஹூ ஆவாஸா ஹோந்தி, தத்த² ஏகேகஸ்மிம் தீணி தீணி தி³வஸானி வஸித்வா யத்த² சித்தம் ஏகக்³க³ம் ந ஹோதி, தம் பஹாய தப்³பி³பரீதே வஸிதப்³ப³ம். கோ³சரோதி கோ³சரகா³மோ, ஸோ ஸேனாஸனதோ அதிதூ³ரே அச்சாஸன்னே புப்³ப³தி³ஸாய வா பச்சி²மதி³ஸாய வா அஸுலப⁴பி⁴க்கோ² அஸப்பாயோ. ப⁴ஸ்ஸந்தி த்³வத்திம்ஸதிரச்சா²னகதா²பரியாபன்னா அஸப்பாயகதா². ஸா ஹிஸ்ஸ நிமித்தந்தரதா⁴னாய ஸம்வத்ததி. புக்³க³லோதி திரச்சா²னகதி²கோ, ஸீலாதி³கு³ணவிரஹிதோ புக்³க³லோ, யம் நிஸ்ஸாய அஸமாஹிதம் வா சித்தம் ந ஸமாதி⁴யதி, ஸமாஹிதம் வா தி²ரம் ந ஹோதி, ஏவரூபோ. ஸோ ஹி தம் கத்³த³மோத³கமிவ அச்ச²ம் உத³கம் மலீனமேவ கரோதி. போ⁴ஜனம் பன கஸ்ஸசி அம்பி³லம், கஸ்ஸசி மது⁴ரம் அஸப்பாயம் ஹோதி. உதுபி கஸ்ஸசி ஸீதோ, கஸ்ஸசி உண்ஹோ. தஸ்மா யம் போ⁴ஜனம் வா உதும் வா ஸேவந்தஸ்ஸ பா²ஸு ந ஹோதி, தம் போ⁴ஜனம் ஸோ ச உது அஸப்பாயோ. இரியாபதோ²தி டா²னசங்கமனாதீ³ஸு யோ இமஸ்ஸ அஸமாஹிதசித்தஸ்ஸ ஸமாதா⁴னாய, ஸமாஹிதசித்தஸ்ஸ ச தி²ரபா⁴வாய ந ஹோதி, அயம் அஸப்பாயோ இரியாபதோ², தஸ்மா தம்பி ஆவாஸம் விய தீணி தி³வஸானி உபபரிக்கி²த்வா வஜ்ஜேதப்³ப³ம்.

886. ஸப்பாயே ஸத்த ஸேவேய்யாதி வுத்தவிபரீதவஸேன ஸப்பாயே ஆவாஸாதி³கே ஸத்த ஸேவேய்ய. தத்த² ப⁴ஸ்ஸஸப்பாயம் நாம த³ஸகதா²வத்து²ஸன்னிஸ்ஸிதம், தம்பி மத்தாய பா⁴ஸிதப்³ப³ம். ஏவஞ்ஹி படிபஜ்ஜதோதி ஏவம் வுத்தப்பகாரேன ஸத்த அஸப்பாயே வஜ்ஜேத்வா ஸத்த ஸப்பாயே ஸேவனவஸேன படிபஜ்ஜந்தஸ்ஸ நிமித்தாஸேவனப³ஹுலஸ்ஸ.

888-9. யேன வினா அப்பனாய குஸலோ ந ஹோதி, ஸோ த³ஸவிதோ⁴ விதி⁴, அப்பனாகோஸல்லம், தன்னிப்³ப³த்தம் வா ஞாணம் க³ந்த²வித்தா²ரப⁴யேன இத⁴ ந த³ஸ்ஸிதம், அத்தி²கேன பன விஸுத்³தி⁴மக்³க³தோ (விஸுத்³தி⁴. 1.60) க³ஹேதப்³ப³ந்தி அதி⁴ப்பாயோ. படிலத்³தே⁴ நிமித்தஸ்மிம், ஏவஞ்ஹி ஸம்பாத³யதோ அப்பனாகோஸல்லம் அப்பனா ஸம்பவத்ததீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

890-2. ஸாதி அப்பனா. ஏவஞ்ஹீதி ஹி-ஸத்³தோ³ ஹேதுஅத்தோ², யஸ்மா டா²னமேதம் ந விஜ்ஜதி, தஸ்மா சித்தப்பவத்திஆகாரம் பா⁴வனாசித்தஸ்ஸ லீனுத்³த⁴தாதி³வஸேன பவத்திஆகாரம் ஸல்லக்க²யம் உபதா⁴ரேந்தோ ஸமதம் வீரியஸ்ஸேவ வீரியஸ்ஸ ஸமாதி⁴னா ஸமதம்யேவ யோஜயேத², கத²ம் பன யோஜயேதா²தி ஆஹ ‘‘ஈஸகம்பீ’’திஆதி³. தத்த² லயந்தி லீனபா⁴வம், ஸங்கோசந்தி அத்தோ². யந்தந்தி க³ச்ச²ந்தம், பக்³க³ண்ஹேதே²வ ஸமபா⁴வாயாதி அதி⁴ப்பாயோ. தேனாஹ ‘‘அச்சாரத்³த⁴ம் நிஸேதே⁴த்வா ஸமமேவ பவத்தயே’’தி. தம் மானஸந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

894-9. ஏவந்தி வுத்தப்பகாரேன வீரியஸமதாயோஜனவஸேன, படிபன்னபா⁴வனாமானஸம் படிபா⁴க³னிமித்தேயேவ ட²பனவஸேன நிமித்தாபி⁴முக²ம் படிபாத³யதோ தஸ்ஸ யோகி³னோ. ஸமிஜ்ஜி²ஸ்ஸதீதி உப்பஜ்ஜிஸ்ஸதி. பத²வீகஸிணந்தி பத²வீதி பா⁴வனாவஸேன உபட்டி²தம் ததே³வ படிபா⁴க³னிமித்தம். ஜவனானீதி காமரூபாவசரஜவனானி. தேனாஹ ‘‘ஏகம் து ரூபாவசரிகம் ப⁴வே’’தி. அஞ்ஞேஹீதி பாகதிகேஹி காமாவசரசித்தேஹி. ப³லவதராதி பா⁴வனாப³லேன படுதரபா⁴வப்பத்தியா அச்சந்தப³லவந்தோ. பரிகம்மோபசாரதோதி பரிகம்மத்தா, உபசாரத்தா ச. தத்த² பரிகம்மத்தாதி படிஸங்க²ரணத்தா. உபசாரத்தாதி யதா² கா³மாதீ³னம் ஆஸன்னதே³ஸோ ‘‘கா³மூபசாரோ, நக³ரூபசாரோ’’தி வுச்சதி, ஏவம் அப்பனாய ஆஸன்னத்தா ஸமீபசாரித்தா. உபசாரானி அப்பனம் உபேச்ச சரந்தீதி கத்வா. அப்பனாயானுலோமத்தாதி நானாவஜ்ஜனவீதி²யம் பரிகம்மதோபி லஹுகம் அப்பனானிப்பா²த³கவஸேன, கு³ணவஸேன வா அப்பனாய அனுகூலத்தா. ஏத்தா²தி ஏதேஸு பரிகம்மோபசாரானுலோமஸஞ்ஞிதேஸு. ஸப்³ப³ந்திமம் ததியம், சதுத்த²ம் வா கோ³த்ரபூ⁴தி பவுச்சதி பரித்தகோ³த்தஸ்ஸ அபி⁴ப⁴வனதோ, மஹக்³க³தகோ³த்தஸ்ஸ பா⁴வனதோ ச.

900-3. அவிஸேஸேன ஸப்³பே³ஸம் ஸப்³பா³ ஸமஞ்ஞாதி பட²மே நயே க³ஹிதாக³ஹணம் ஹோதீதி ஆஹ ‘‘க³ஹிதாக³ஹணேனா’’திஆதி³. ஏகேகஸ்ஸ க³ஹிதனாமம் இதரேஸம் அக்³க³ஹணதோ, ஏகேகனாமவஸேன க³ஹிதஸ்ஸ இதரனாமவஸேன அக்³க³ஹணதோ வா நானாவஜ்ஜனபரிகம்மமேவ பரிகம்மந்தி அதி⁴ப்பாயேன ‘‘பட²மம் உபசாரம் வா’’திஆதி³ வுத்தம். சதுத்த²ம் பஞ்சமம் வாதி வா-ஸத்³தோ³ அனியமோ, ஸோ பன கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞத³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞவஸேன வேதி³தப்³போ³. கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞஸ்ஸ ஹி சதுத்த²ம் அப்பேதி, த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞஸ்ஸ பஞ்சமம். ததோ பரந்தி பஞ்சமதோ பரம். தேனாஹ ‘‘ச²ட்டே² வா’’திஆதி³. கஸ்மா ந ஜாயதீதி ஆஹ ‘‘ஆஸன்னத்தா ப⁴வங்க³ஸ்ஸா’’தி. சித்தனியாமவஸேன ஹி உப்பஜ்ஜிதப்³பே³ஸு ஸத்தஸு ஜவனேஸு ச²ட்ட²ஸத்தமஜவனவாரக³ளனட்டா²னபூ⁴தத்தா ப⁴வங்க³ஸ்ஸ ஆஸன்னம் ஜவனம் பததி. தாவதே³தி தாவதே³வ. ச²ட்ட²ம், ஸத்தமம் வா ஜவனம் பதந்தம் விய ஹோதி பரிக்கீ²ணஜவனத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ.

904-6. அத² கிமேதம் வுச்சதி ‘‘ச²ட்டே² ஸத்தமே வாபி அப்பனா ந ஜாயதீ’’தி? ஆபி⁴த⁴ம்மிககோ³த³த்தத்தே²ரோ ஹி ‘‘புரிமா புரிமா குஸலா த⁴ம்மா பச்சி²மானம் பச்சி²மானம் குஸலானம் த⁴ம்மானம் ஆஸேவனபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 1.1.12) இமம் ஸுத்தம் வத்வா யதா² அலத்³தா⁴ஸேவனம் பட²மஜவனம் கோ³த்ரபு⁴ம் ந உப்பாதே³தி, லத்³தா⁴ஸேவனம் பன ப³லவபா⁴வதோ து³தியம், ததியம் வா கோ³த்ரபு⁴ம் உப்பாதே³தி, ஏவம் லத்³தா⁴ஸேவனதாய ப³லவபா⁴வதோ ச²ட்ட²ம், ஸத்தமம்பி வா அப்பேதீதி ச²ட்ட²ம், ஸத்தமம்பி வா அப்பனா ஹோதீதி வத³தீ’’தி இமம் சோத³னம் மனஸி நிதா⁴ய தே²ரஸ்ஸ தம் மதம் படிக்கி²பித்வா யதா²வுத்தமதமேவ பதிட்டா²பேதும் ‘‘புரிமேஹீ’’திஆதி³ வுத்தம்.

பரியந்தே டா²தும் நேவ ஸக்கோதீதி பபாதே ஏவ பததீதி அதி⁴ப்பாயோ. அப்பேதும் ந ஸக்கோதீதி பதிட்டா²தும் அப்பனாவஸேன உப்பஜ்ஜிதும் ந ஸக்கோதி. ந சேத்த² ‘‘புரிமா புரிமா’’திஆதி³ஸுத்தபத³ம் ஸாத⁴கம் ஆஸேவனபச்சயலாப⁴ஸ்ஸ ப³லவபா⁴வே அனேகந்திகத்தா. ததா² ஹி அலத்³தா⁴ஸேவனாபி பட²மசேதனா தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயா ஹோதி, லத்³தா⁴ஸேவனா து³தியசேதனா யாவ ச²ட்ட²சேதனா அபராபரியவேத³னீயா, தஸ்மா லத்³தா⁴ஸேவனேபி ச²ட்ட²ஸத்தமே அப்பனா ந ஹோதி ஆஸன்னப⁴வங்க³தாய து³ப்³ப³லத்தாதி அதி⁴ப்பாயோ. யதி³ ஏவம் கத²ம் ஸத்தமஜவனசேதனா உபபஜ்ஜவேத³னீயா ஆனந்தரியா ஹோதி? நாயம் விஸேஸோ, ஆஸேவனபச்சயலாபே⁴ன ப³லவப்பத்தியா, கிஞ்சரஹி கிரியாவத்தா²விஸேஸதோ. கிரியாவத்தா² ஹி ஆரம்ப⁴மஜ்ஜ²பரியோஸானவஸேன திவிதா⁴. தத்த² பரியோஸானாவத்தா²ய ஸன்னிட்டா²பகசேதனாபா⁴வேன உபபஜ்ஜவேத³னீயாதி³தா ஹோதி, ந ப³லவபா⁴வேனாதி ஆசரியா.

907. ஏக…பே… பனாதி அயம் அப்பனா ஏகசித்தக்க²ணாயேவ ஏகவாரமேவ உப்பஜ்ஜித்வா நிருஜ்ஜ²தி, ந ஸமாபத்திவீதி²யம் விய யதி²ச்ச²கம் பவத்ததி. ஸத்தஸு ஹி டா²னேஸு காலபரிச்சே²தோ³ நாம நத்தி², பட²மப்பனாயம், லோகியாபி⁴ஞ்ஞாஸு, சதூஸு மக்³கே³ஸு, மக்³கா³னந்தரே ப²லே, ரூபாரூபப⁴வேஸு ப⁴வங்க³ட்டா²னே நிரோத⁴ஸ்ஸ பச்சயே நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனே நிரோதா⁴ வுட்ட²ஹந்தஸ்ஸ ப²லஸமாபத்தியந்தி. ஏதேஸு ஹி கத்த²சி அதிஇத்தரா, கத்த²சி அப்பமாணா சித்தக்க²ணா ஹோந்தி, கத்த²சி ஸம்புண்ணஜவனவீதி² அத்³தா⁴ லப்³ப⁴தி. ததா² ஹி மக்³கா³னந்தரம் ப²லம் திண்ணம் உபரி ந ஹோதி, நிரோத⁴ஸ்ஸ பச்சயோ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் த்³வின்னம் உபரி ந ஹோதி, ரூபாரூபப⁴வேஸு ப⁴வங்க³ஸ்ஸ பரிமாணம் நத்தி², ஸேஸேஸு பன சதூஸு டா²னேஸு ஏகமேவ சித்தந்தி தஸ்மா ஏகசித்தக்க²ணிகாயேவ அப்பனா ஹோதீதி வேதி³தப்³பா³.

908. பச்சவேக்க²ணஹேதுகந்தி பச்சவேக்க²ணஹேதும் கத்வா. நனு ச பச்சவேக்க²ணம் ஆவஜ்ஜனாதீ³ஹி, ந பன தேன ஆவஜ்ஜனாதி³, தஸ்மா கத²ம் பச்சவேக்க²ணஹேதுகம் ஹோதீதி யுஜ்ஜதி? நாயம் தோ³ஸோ ப⁴வனகிரியாய பச்சவேக்க²ணஹேதுகத்தா. ந ஹி அஸதி பச்சவேக்க²ணே ஸா ஹோதி நிரோத⁴ஸ்ஸ பச்சயபூ⁴தஜா²னந்தரமிவ, ஸதி பன பச்சவேக்க²ணே ஸா ஹோதி, தஸ்மா அன்வயப்³யதிரேகவஸேன லப்³ப⁴தி. தஸ்ஸா பச்சவேக்க²ணஹேதுகதாதி ந ந யுஜ்ஜதி ‘‘பச்சவேக்க²ணஹேதுக’’ந்தி வசனம். பச்சவேக்க²ணஹேதுகம் ஆவஜ்ஜனந்தி வா ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஆவஜ்ஜனஞ்ஹி பச்சவேக்க²ணஞாணானம் அனந்தரபச்சயபா⁴வேன காரணம் ஹோதி.

911-3. நானாவிஸயலுத்³த⁴ஸ்ஸ, இதோ சிதோ ச ப⁴மந்தஸ்ஸ சேதஸோதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஸமாதா⁴னேவாதி ஸமாதா⁴னா ஏவ, ஸமாதா⁴னகரணதோதி அத்தோ². பாமோஜ்ஜபா⁴வதோதி பாமோஜ்ஜேன ஸமானயோக³க்க²மதாய தஸ்ஸா தப்³பா⁴வவுத்தித்தா. அத² வா ப்³யாபாதே³ன க⁴ட்டியமானஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ பமுதி³தபா⁴வகரணதோ பீதியேவ ‘‘பாமோஜ்ஜ’’ந்தி வுச்சதி, தஸ்ஸ பா⁴வோ, தஸ்மா பாமோஜ்ஜஸபா⁴வத்தாதி அத்தோ². ஸீதலத்தஸபா⁴வதோதி ப்³யாபாத³க்³கி³னா ஸந்தாபியமானஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ நிப்³பா³பனவஸேன ஸீதலத்தஸபா⁴வத்தா.

914-6. ஸவிப்பா²ரிகபா⁴வேனாதி யோனிஸோ ஸங்கப்பவஸேன காமவிதக்காதி³ம் மத்³தி³த்வா பவத்தனதோ ஸவிப்பா²ரிகஸபா⁴வேன. நேக்க²ம்மாதி³பவத்திதோதி ஏத்த² நேக்க²ம்ம-க்³க³ஹணேன ப்³ரஹ்மவிஹாரவஜ்ஜம் பட²மஜ்ஜா²னம் க³ஹிதம். ஆதி³-ஸத்³தே³ன தீஸு ப்³ரஹ்மவிஹாரேஸு பட²மஜ்ஜா²னம் க³ஹிதந்தி வத³ந்தி. அவூபஸந்தபா⁴வஸ்ஸாதி உத்³த⁴ச்சஸ்ஸ ஸரூபகத²னேன தம்ஸஹவத்தினோ அனுதாபஸபா⁴வஸ்ஸ குக்குச்சஸ்ஸாபி ஸரூபம் கதி²தமேவாதி த³ட்ட²ப்³ப³ம். ததா² ஸயஞ்சேவாதிஸந்ததோதி உத்³த⁴ச்சபடிபக்க²ஸபா⁴வவசனேன குக்குச்சபடிபக்கோ² பீதிபா⁴வோபி. தேனாஹ ‘‘ஸுக²ம் உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சத்³வயஸ்ஸா’’தி. மதியா அனுரூபத்தாதி பஞ்ஞாய அனுரூபத்தா. ததா² ச வுத்தம் ஆசரியத⁴ம்மபாலத்தே²ரேன ‘‘விசாரோ விசிகிச்சா²ய படிபக்கோ² ஆரம்மணே அனுமஜ்ஜனவஸேன பஞ்ஞாபதிரூபகஸபா⁴வத்தா’’தி. போத்த²கேஸு பன ‘‘பீதியா அனுரூபத்தா’’தி பாடோ² தி³ஸ்ஸதி, தஸ்ஸ ச விசாரோ அனுமஜ்ஜனஸபா⁴வவந்ததாய பீதி விய ஆரம்மணே அனிவத்தந்தோ ஓகா³ஹேத்வா பவத்ததீதி பீதியா அனுரூபத்தா ஸந்தே³ஹஸபா⁴வத்தா ஆரம்மணம் அனஜ்ஜோ²கா³ஹேத்வா பவத்தமானாய விசிகிச்சா²ய படிபக்கோ²தி அத்த²ம் வத³ந்தி.

917. திவித⁴கல்யாணந்தி ஆதி³மஜ்ஜ²பரியோஸானகல்யாணதாஸங்கா²தாஹி படிபதா³விஸுத்³தி⁴ஆதீ³ஹி திவித⁴கல்யாணதாஹி யுத்தம். யதா²ஹ ‘‘பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ படிபதா³விஸுத்³தி⁴ ஆதி³, உபேக்கா²னுப்³ரூஹனா மஜ்ஜே², ஸம்பஹம்ஸனா பரியோஸான’’ந்தி (படி. ம. 1.158). தத்த² புப்³ப³பா⁴க³படிபதா³வஸேன ஜா²னஸ்ஸ பரிபந்த²தோ விஸுஜ்ஜ²னம் படிபதா³விஸுத்³தி⁴ நாம, ஸா பன யஸ்மா ஜா²னஸ்ஸ உப்பாத³க்க²ணே லப்³ப⁴தி, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘படிபதா³விஸுத்³தி⁴ ஆதீ³’’தி. விஸோதே⁴தப்³ப³தாதீ³னம் அபா⁴வதோ ஜா²னபரியாபன்னாய தத்ரமஜ்ஜ²த்துபேக்கா²ய கிச்சனிப்ப²த்தியா அனுப்³ரூஹனா உபேக்கா²னுப்³ரூஹனா நாம. ஸா பனாயம் விஸேஸதோ ஜா²னஸ்ஸ டி²திக்க²ணே லப்³ப⁴தி. தேன வுத்தம் ‘‘உபேக்கா²னுப்³ரூஹனா மஜ்ஜே²’’தி. தத்த² த⁴ம்மானம் அனதிவத்தனாதி³ஸாத⁴கஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ கிச்சனிப்ப²த்திவஸேன பரியோத³பனா ஸம்பஹம்ஸனா நாம. ஸா ஜா²னஸ்ஸ ஓஸானக்க²ணே பாகடா ஹோதீதி வுத்தம் ‘‘ஸம்பஹம்ஸனா பரியோஸான’’ந்தி.

அப⁴யகி³ரிவாஸினோ ‘‘படிபதா³விஸுத்³தி⁴ நாம ஸஸம்பா⁴ரிகோ உபசாரோ, உபேக்கா²னுப்³ரூஹனா நாம அப்பனா, ஸம்பஹம்ஸனா நாம பச்சவேக்க²ணா’’தி (விஸுத்³தி⁴. 1.75) ஏவம் படிபதா³விஸுத்³தி⁴ஆதி³கே வண்ணேந்தி, தம் அயுத்தம். ஏவஞ்ஹி ஸதி அஜா²னத⁴ம்மேஹி ஜா²னத⁴ம்மஸ்ஸ கு³ணஸம்கித்தனம் நாம கதம் ஹோதி. ந ஹி பூ⁴மந்தரம் பூ⁴மந்தரபரியாபன்னம் ஹோதி, அந்தோஅப்பனாயமேவ ஆக³மனவஸேன படிபதா³விஸுத்³தி⁴, தத்ரமஜ்ஜ²த்துபேக்கா²ய கிச்சனிப்ப²த்திஆதீ³ஹி உபேக்கா²னுப்³ரூஹனாத³யோ ச வேதி³தப்³பா³. ஏவஞ்ச கத்வா வுத்தம் ப⁴க³வதா ‘‘ஏகத்தக³தம் சித்தம் படிபதா³விஸுத்³தி⁴பக்க²ந்தரஞ்சேவ ஹோதி உபேக்கா²னுப்³ரூஹிதஞ்ச ஞாணேன ஸம்பஹம்ஸித’’ந்தி (படி. ம. 1.158). ஏத்த² ஹி ஏகத்தக³தம் சித்தந்தி இந்த்³ரியானம் ஏகரஸபா⁴வேன, ஏகக்³க³தாய ச ஸிக²ப்பத்தியா தத³னுகு³ணஏகத்தக³தம் ஸஸம்பயுத்தமப்பனாசித்தம், தஸ்ஸேவ படிபதா³விஸுத்³தி⁴பக்க²ந்த³னாதி³ பக்க²ந்தரம் வுச்சதி.

த³ஸலக்க²ணஸம்யுதந்தி ‘‘ஆதி³ம்ஹி தீணி லக்க²ணானி, மஜ்ஜே² தீணி, பரியோஸானே சத்தாரீ’’தி ஏவம் த³ஸபரிமாணேஹி அப்பனாய லக்கி²தப்³ப³பா⁴வேன லக்க²ணஸங்கா²தேஹி பரிபந்த²தோ விஸுத்³தி⁴ஜா²னாதீ³ஹி ஸம்யுத்தம். வுத்தஞ்ஹேதம் –

‘‘பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ படிபதா³விஸுத்³தி⁴ ஆதி³. ஆதி³ஸ்ஸ கதி லக்க²ணானி? ஆதி³ஸ்ஸ தீணி லக்க²ணானி. யோ தஸ்ஸ பரிபந்தோ², ததோ சித்தம் விஸுஜ்ஜ²தி, விஸுத்³த⁴த்தா சித்தம் மஜ்ஜி²மம் ஸமத²னிமித்தம் படிபஜ்ஜதி, படிபன்னத்தா தத்த² சித்தம் பக்க²ந்த³தி, யஞ்ச பரிபந்த²தோ சித்தம் விஸுஜ்ஜ²தி, யஞ்ச விஸுத்³த⁴த்தா சித்தம் மஜ்ஜி²மம் ஸமத²னிமித்தம் படிபஜ்ஜதி, யஞ்ச படிபன்னத்தா தத்த² சித்தம் பக்க²ந்த³தி, பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ படிபதா³விஸுத்³தி⁴ ஆதி³, ஆதி³ஸ்ஸ இமானி தீணி லக்க²ணானி. தேன வுச்சதி பட²மம் ஜா²னம் ஆதி³கல்யாணஞ்சேவ ஹோதி லக்க²ணஸம்பன்னஞ்ச.

‘‘பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ உபேக்கா²னுப்³ரூஹனா மஜ்ஜே², மஜ்ஜ²ஸ்ஸ கதி லக்க²ணானி? மஜ்ஜ²ஸ்ஸ தீணி லக்க²ணானி. விஸுத்³த⁴ம் சித்தம் அஜ்ஜு²பேக்க²தி, ஸமத²படிபன்னம் அஜ்ஜு²பேக்க²தி, ஏகத்துபட்டா²னம் அஜ்ஜு²பேக்க²தி, யஞ்ச விஸுத்³த⁴ம் சித்தம் அஜ்ஜு²பேக்க²தி, யஞ்ச ஸமத²படிபன்னம் அஜ்ஜு²பேக்க²தி, யஞ்ச ஏகத்துபட்டா²னம் அஜ்ஜு²பேக்க²தி, பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ உபேக்கா²னுப்³ரூஹனா மஜ்ஜே², மஜ்ஜ²ஸ்ஸ இமானி தீணி லக்க²ணானி. தேன வுச்சதி பட²மம் ஜா²னம் மஜ்ஜே²கல்யாணஞ்சேவ ஹோதி லக்க²ணஸம்பன்னஞ்ச.

‘‘பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ ஸம்பஹம்ஸனா பரியோஸானம். பரியோஸானஸ்ஸ கதி லக்க²ணானி? பரியோஸானஸ்ஸ சத்தாரி லக்க²ணானி. தத்த² ஜாதானம் த⁴ம்மானம் அனதிவத்தனட்டே²ன ஸம்பஹம்ஸனா, இந்த்³ரியானம் ஏகரஸட்டே²ன ஸம்பஹம்ஸனா, தது³பக³வீரியவாஹனட்டே²ன ஸம்பஹம்ஸனா, ஆஸேவனட்டே²ன ஸம்பஹம்ஸனா, பட²மஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ ஸம்பஹம்ஸனா பரியோஸானம், பரியோஸானஸ்ஸ இமானி சத்தாரி லக்க²ணானி. தேன வுச்சதி பட²மம் ஜா²னம் பரியோஸானகல்யாணஞ்சேவ ஹோதி லக்க²ணஸம்பன்னஞ்சா’’தி (படி. ம. 1.158).

ஏத்த² ச கோ³த்ரபு⁴சித்தஸ்ஸ நானாவஜ்ஜனவீதி²யம் உப்பஜ்ஜனாரஹபரிபந்த²தோ விஸுஜ்ஜ²னதோ ததா³க³மனவஸேன ஜா²னசித்தஸ்ஸ விஸுஜ்ஜ²னாகாரம் ஸந்தா⁴ய ‘‘யோ தஸ்ஸ பரிபந்தோ², ததோ சித்தம் விஸுஜ்ஜ²தீ’’தி வுத்தம். கோ³த்ரபு⁴சித்தஸ்ஸேவ ததா² விஸுத்³த⁴த்தா ஆவரணவிரஹிதம் ஹுத்வா ஏகத்தனயேன மஜ்ஜி²மஸமத²னிமித்தஸங்கா²தம் ஸமப்பவத்தம் அப்பனாஸமாதி⁴படிபஜ்ஜனம் ஸந்தா⁴ய ‘‘விஸுத்³த⁴த்தா சித்தம் மஜ்ஜி²மஸமத²னிமித்தம் படிபஜ்ஜதீ’’தி வுத்தம். ததா² ஹி கீ²ரஸ்ஸேவ த³தி⁴பா⁴வாபா⁴வேபி ததே³வ கீ²ரம் த³தி⁴ஸம்பன்னந்திஆதீ³ஸு விய கோ³த்ரபு⁴சித்தஸ்ஸ அப்பனாபா⁴வாபா⁴வேபி ஏகஸந்ததிபரிணாமூபக³மனவஸேன தம் மஜ்ஜி²மம் ஸமத²னிமித்தம் லீனுத்³த⁴ச்சஸங்கா²தஅந்தத்³வயானுபக³மனேன மஜ்ஜி²மம் பச்சனீகவூபஸமனதோ யதா² ஸமத²ஸங்கா²தம் யோகி³னோ ஸுக²விஸேஸானம் காரணபா⁴வதோ நிமித்தபூ⁴தம் அப்பனாஸமாதி⁴ம் படிபஜ்ஜதி நாம, ததா² படிபன்னத்தா பன ஸமாஹிதபா⁴வூபக³மனேன ஏகத்தனயவஸேனேவ தத்த² பக்க²ந்த³னம் ஸந்தா⁴ய ‘‘படிபன்னத்தா தத்த² சித்தம் பக்க²ந்த³தீ’’தி வுத்தம். ஏகத்தனயஞ்ஹி வினா கோ³த்ரபு⁴ஸ்ஸ அப்பனாபக்க²ந்த³னம் நத்தி². ஏவம் தாவ புரிமசித்தே விஜ்ஜமானாகாரஸ்ஸ இத⁴ நிப்³ப³த்தியா ஜா²னம் உப்பாத³க்க²ணே திவித⁴லக்க²ணஸம்பன்னம் நாம. யதா² ஹி லோகியவிபஸ்ஸனாய கிச்சனிப்ப²த்தியா லோகுத்தரமக்³கோ³ ‘‘விபஸ்ஸனா’’தி வுச்சதி, ஏவம் விஸுத்³த⁴ஸ்ஸ பன தஸ்ஸ புன விஸோத⁴னே ப்³யாபாராகரணதோ தத்ரமஜ்ஜ²த்துபேக்கா²கிச்சவஸேன புக்³க³லஸ்ஸ அஜ்ஜு²பேக்க²னதோ வுத்தம் ‘‘விஸுத்³த⁴ம் சித்தம் அஜ்ஜு²பேக்க²தீ’’தி. அப்பனாஸமாதி⁴பா⁴வூபக³மனேன ஸமத²விப்படிபன்னஸ்ஸ புன ஸமாதா⁴னே ப்³யாபாராகரணதோ வுத்தம் ‘‘ஸமத²படிபன்னம் சித்தம் அஜ்ஜு²பேக்க²தீ’’தி.

ஏவம் ஸமத²படிபன்னபா⁴வதோயேவ புப்³பே³ ‘‘கத²ம் நு கோ² கிலேஸஸம்ஸக்³க³ம் பஜஹேய்ய’’ந்தி படிபன்னஸ்ஸ இதா³னி ஸமத²படிபத்தியா தஸ்ஸ பஹீனத்தா பாபமித்தஸம்ஸக்³க³ம் பஹாய ஏகஸ்ஸ விஹரதோ ஸப்புரிஸஸ்ஸ விய ஏகத்தேன உபட்டி²தஸ்ஸ ஜா²னசித்தஸ்ஸ புன ஏகத்துபட்டா²னே ப்³யாபாராகரணம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஏகத்துபட்டா²னம் அஜ்ஜு²பேக்க²தீ’’தி வுத்தம். ஏவம் தத்ரமஜ்ஜ²த்துபேக்கா²ய கிச்சவஸேன ஜா²னம் மஜ்ஜே² திவித⁴லக்க²ணஸம்பன்னம் நாம ஹோதி. புப்³ப³பா⁴க³ப்பவத்தபாரிஹாரியஞாணேன சித்தஸ்ஸ ஸம்கிலேஸவோதா³னகரத⁴ம்மேஸு ஆதீ³னவானிஸம்ஸம் தி³ஸ்வா யதா² தத்த² ஜாதானம் த⁴ம்மானம் அஞ்ஞமஞ்ஞானதிவத்தனம் ஹோதி, ததா² பா⁴வனாய ஸம்பஹம்ஸிதத்தா விஸோதி⁴தத்தா தத்ரமஜ்ஜ²த்துபேக்கா²ய வஸேன அனுப்³ரூஹிதே சித்தே ஸமாதி⁴பஞ்ஞாஸங்கா²தயுக³னத்³த⁴த⁴ம்மானம் அஞ்ஞமஞ்ஞானதிவத்தியா பவத்தனம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘தத்த² ஜாதானம் த⁴ம்மானம் அனதிவத்தனட்டே²ன ஸம்பஹம்ஸனா’’தி. ஸத்³தா⁴பஞ்சமகானம் இந்த்³ரியானம் நானாகிலேஸேஹி விமுத்தத்தா விமுத்திவஸேன ஏகரஸதம் ஸந்தா⁴ய வுத்தம் ‘‘இந்த்³ரியானம் ஏகரஸட்டே²ன ஸம்பஹம்ஸனா’’தி. தேஸம் அனதிவத்தனஸம்பஹம்ஸனானம் அனுரூபவஸேன அலீனம் அனுத்³த⁴தம் ஹுத்வா வீரியஸ்ஸ பவத்திம் ஸந்தா⁴ய ‘‘தது³பக³வீரியவாஹனட்டே²ன ஸம்பஹம்ஸனா’’தி வுத்தம். யா பனஸ்ஸ தஸ்மிம் க²ணே பவத்தா ஆஸேவனா, உப்பாத³தோ பட்டா²ய டி²திபரியோஸானானம் ஆஸேவனபச்சயபா⁴வவஸேன பவத்தாகாரோ, தம் ஸந்தா⁴ய ‘‘ஆஸேவனட்டே²ன ஸம்பஹம்ஸனா’’தி வுத்தம். ஏவம் த⁴ம்மானம் அனதிவத்தனாதி³பா⁴வஸாத⁴னேன பரியோதா³பகஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ கிச்சவஸேன ஜா²னபரியோஸானே சதூஹி லக்க²ணேஹி ஸம்பன்னம் நாமாதி வேதி³தப்³ப³ம்.

919-20. விஸோதே⁴த்வான பாபகேதி பாரிபந்தி²கே த⁴ம்மே விஸேஸேன ஸோதே⁴த்வா ஸயம் பஹானமத்தே அட்ட²த்வா அதிஸயப்பஹானவஸேன புன ஸோதே⁴த்வாதி வுத்தம் ஹோதி. சித்தபா⁴வனவேபுல்லந்தி ஸமாதி⁴பா⁴வனாய விபுலபா⁴வம். யதா² ஹி பா⁴வனாவஸேன நிமித்தஸ்ஸ உப்பத்தி, ஏவமஸ்ஸ பா⁴வனாவஸேன வட்³ட⁴னம்பி, தஸ்மா ஏகங்கு³லாதி³வஸேன நிமித்தம் வட்³ட⁴யந்தஸ்ஸ புனப்புனம் ப³ஹுலீகாரேன ஜா²னபா⁴வனாபி வுட்³டி⁴ம் விருள்ஹிம், அபி⁴ஞ்ஞாவஸேன ச வேபுல்லம் ஆபஜ்ஜதி. தேன வுத்தம் ‘‘சித்தபா⁴வனவேபுல்லம்…பே… வட்³டே⁴தப்³ப³’’ந்தி.

921-3. வட்³ட⁴னாபூ⁴மியோ த்³வேவாதி வட்³ட⁴னட்டா²னானி த்³வேயேவ. த்³வீஸு டா²னேஸு அவஸ்ஸம் ஏகத்தம் வட்³டே⁴தப்³ப³ந்தி ஆசரியா. தத்ராதி ஸாமிஅத்தே² பு⁴ம்மவசனம், தஸ்ஸாதி அத்தோ². தத்ராதி வா த்³வீஸு பூ⁴மீஸு. கஸிதப்³ப³ம்…பே… யதி²ச்ச²கந்தி யதா² நாம கஸ்ஸகோ கஸிதப்³ப³ட்டா²னம் நங்க³லேன பரிச்சி²ந்தி³த்வா பரிச்சே²த³ப்³ப⁴ந்தரம் கஸிதும் தம் டா²னம் பரிச்சி²ந்த³தி, ஏவமேவம் ஏகங்கு³லத்³வங்கு³லதிவங்கு³லசதுரங்கு³லமத்தம் மனஸா பரிச்சி²ந்தி³த்வா பரிச்சி²ந்தி³த்வா யதா²பரிச்சே²த³ம் வட்³டே⁴தப்³ப³ம். ததோ வித³த்தி²ரதனப்பமுக²பரிவேணவிஹாரஸீமானம், கா³மனிக³மஜனபத³ரஜ்ஜஸமுத்³த³ஸீமானஞ்ச பரிச்சே²த³வஸேன வட்³ட⁴யந்தேன சக்கவாளபரிச்சே²த³ம் கத்வா வா ததோ வாபி உத்தரி பரிச்சி²ந்தி³த்வா வட்³டே⁴தப்³ப³ம். தேன வுத்தம் ‘‘யதி²ச்ச²கம் வட்³டே⁴தப்³ப³’’ந்தி. அபரிச்சி²ந்தி³த்வா பன ந வட்³டே⁴தப்³ப³ம். ந ஹி அபரிச்சே²தே³ பா⁴வனா பவத்ததி. ததா² ச வுத்தம் ‘‘ஸந்தகே நோ அனந்தகே’’தி. ஏவம் வட்³டி⁴தஞ்ச தம் நிமித்தம் வட்³டி⁴தவட்³டி⁴தட்டா²னே பத²வியா உக்கூலவிகூலனதீ³விது³க்³க³பப்³ப³தவிஸமேஸு ஸங்குஸதஸமப்³பா⁴ஹதம் உஸப⁴சம்மம் விய ஹோதி.

924-6. தஸ்மிம் பன நிமித்தே பத்தபட²மஜ்ஜா²னேன ஆதி³கம்மிகேன இதா³னேவ து³தியஜ்ஜா²னாதி³அதி⁴க³மாய உஸ்ஸாஹம் அகத்வா தஸ்மிம்யேவ பட²மஜ்ஜா²னே பஞ்சஹாகாரேஹி ஸுசிண்ணவஸினா ப⁴விதப்³ப³ந்தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘பத்தேபீ’’திஆதி³ வுத்தம். ஸுசிண்ணோ வஸோ வஸிபா⁴வோ ஏதேனாதி ஸுசிண்ணவஸினா, ஸுட்டு² ஆஸேவிதவஸினாதி அத்தோ². கதமா தா வஸியோ, யாஸம் வஸேனாயம் பஞ்சஹாகாரேஹி ஸுசிண்ணவஸீதி ஆஹ ‘‘ஆவஜ்ஜன’’ந்திஆதி³. தத்த² ஆவஜ்ஜனந்தி ந ஆவஜ்ஜனமத்தமேவ அதி⁴ப்பேதம் ஆவஜ்ஜனவஸிதாய அதி⁴ப்பேதத்தா. ஆவஜ்ஜனாய பன உப்பன்னாய ஜவனேஹிபி ப⁴விதப்³ப³ம். தானி ச கோ² ஆவஜ்ஜனகப்பரதாய சித்தாபி⁴னீஹாரஸ்ஸ யதா²வஜ்ஜிதவஸேன ஹோந்தி. அதி⁴க³மேன ஸமம், ஸஸம்பயுத்தஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ ஸம்மா ஆபஜ்ஜனம் படிபஜ்ஜனம் ஸமாபத்தி. அபி⁴பு⁴ய்ய ட²பனம், அதி⁴ட்டா²னம் வியாதி வா அதி⁴ட்டா²னம். வஸிதாதி ஏதேஸு ஆவஜ்ஜனாதீ³ஸு யதா²ருசி பவத்தியோ, யத்தி²ச்ச²கம், யதி³ச்ச²கம், யாவதிச்ச²கம் பவத்திதும் ஸமத்த²பா⁴வோ.

தத்த² பட²மஜ்ஜா²னதோ வுட்டா²ய பட²மம் விதக்கம் ஆவஜ்ஜயதோ ப⁴வங்க³ம் உபச்சி²ந்தி³த்வா உப்பன்னாவஜ்ஜனானந்தரம் விதக்காரம்மணானேவ சத்தாரி, பஞ்ச வா ஜவனானி ஜவந்தி, ததோ த்³வே ப⁴வங்கா³னி, ததோ புன விசாராரம்மணம் ஆவஜ்ஜனம் வுத்தனயேனேவ ஜவனானீதி ஏவம் பஞ்சஸு ஜா²னங்கே³ஸு படிபாடியா நிரந்தரம் சித்தம் பேஸேதும் ஸமத்த²பா⁴வோ, தத்த² அத³ந்தா⁴யிதத்தம் ஆவஜ்ஜனவஸிதா நாம. ஸமாபஜ்ஜிதுகாமதானந்தரம் த்³வீஸு ப⁴வங்கே³ஸு உப்பன்னேஸு ப⁴வங்க³ம் உபச்சி²ந்தி³த்வா உப்பன்னாவஜ்ஜனானந்தரம் ஸமாபஜ்ஜிதும் ஸமத்த²தா ஸமாபஜ்ஜனவஸிதா நாம. அயஞ்ச மத்த²கப்பத்தா ஆவஜ்ஜனஸமாபஜ்ஜனா ஸத்து² யமகபாடிஹாரியகாலத⁴ம்மதே³ஸனாதீ³ஸு லப்³ப⁴தி. த⁴ம்மஸேனாபதிஸ்ஸ யக்கே²ன ஸீஸே பஹாரதா³னஸமயே, மஹாமோக்³க³ல்லானத்தே²ரஸ்ஸ நந்தோ³பனந்த³த³மனஸமயே வா லப்³ப⁴தி, அஞ்ஞத்த² பன ததோ த³ந்தா⁴யேவ, ஸேது விய ஸீக⁴ஸோதாய நதி³யா ஓக⁴ம் ப⁴வங்க³வேக³ம் உபச்சி²ந்தி³த்வா யதா²பரிச்சி²ன்னகாலம் ஜா²னம் ட²பேதும் ஸமத்த²தா, ப⁴வங்க³பாததோ ரக்க²ணயோக்³யதா அதி⁴ட்டா²னவஸிதா நாம. யதா²பரிச்சி²ன்னகாலம் அதிக்கமிதும் அத³த்வா ஜா²னதோ வுட்டா²னஸமத்த²தா வுட்டா²னவஸிதா நாம.

அத² வா யதா²பரிச்சி²ன்னகாலதோ உபரி க³ந்தும் அத³த்வா ட²பனஸமத்த²தா அதி⁴ட்டா²னவஸிதா நாம. பரிச்சி²ன்னகாலதோ அந்தோ அவுட்ட²ஹித்வா யதா²காலவஸேனேவ வுட்டா²னஸமத்த²தா வுட்டா²னவஸிதா நாம. அத² வா வுத்தனயேனேவ பரிச்சி²ன்னகாலதோ அனூனம் கத்வா ஸமாபத்திம் ட²பேதும் ஸமத்த²தாவ அதி⁴ட்டா²னவஸிதா நாம. காலபரிச்சே²த³ம் அதிக்கமித்வா வுட்டி²தஸ்ஸபி நித்³தா³லுகஸ்ஸ படிபு³ஜ்ஜி²த்வா புனப்புனம் நித்³தோ³க்கமனம் விய வுட்டி²தஸமாபத்திமேவ புனப்புனம் அஸமாபஜ்ஜித்வா வுட்டா²னஸமத்த²தா, தத்த² ஆலயாகரணயோக்³யதா ச வுட்டா²னவஸிதா நாம.

பச்சவேக்க²ணவஸிதா பன ஆவஜ்ஜனவஸிதாய ஏவ ஸங்க³ஹிதா. பச்சவேக்க²ணஜவனானேவ ஹி தேஸம் தேஸம் ஜா²னங்கா³னம் ஆவஜ்ஜனானந்தரம் பவத்தானி, தஸ்மா யத³க்³கே³ன ஆவஜ்ஜனவஸியா ஸித்³தி⁴, தத³க்³கே³ன பச்சவேக்க²ணவஸிதா ஸித்³தா⁴தி வேதி³தப்³ப³ம். கேசி பன ஜா²னங்கா³னம் அபாகடபா⁴வேபி தேஸு நிரந்தரம் ஆவஜ்ஜனாய பவத்தனஸமத்த²தா ஆவஜ்ஜனவஸிதா நாம, தேஸம் யதா²ஸபா⁴வபச்சவேக்க²ணவஸேன ஜவனப்பவத்தனஸமத்த²தா பச்சவேக்க²ணவஸிதா நாம. அத² வா ஸதிபி ஸத்தன்னம் ஜவனானம் பவத்தியம் நிரந்தரம் ஆவஜ்ஜனஸமத்த²தா ஆவஜ்ஜனவஸிதா நாம, வஸிதாப³லேன ஸத்தமஜவனம் அப்பத்வா சதுபஞ்சஜவனேஹேவ பச்சவேக்க²ணஸமத்த²தா பச்சவேக்க²ணவஸிதா நாம. அத² வா ஞாணவிப்பயுத்தசித்தேஹி பச்சவேக்கி²தும் அஸமத்த²பா⁴வேபி ‘‘பச்சவேக்கி²ஸ்ஸாமீ’’தி உப்பன்னஆவஜ்ஜனானந்தரமேவ ப⁴வங்கே³ஸு காலம் அவீதினாமேத்வா ஸீக⁴மேவ ஆவஜ்ஜிதும் ஸமத்த²தா ஆவஜ்ஜனவஸிதா நாம, வஸிதாப³லேன, பச்சவேக்க²ணப³லேன ஞாணவிப்பயுத்தசித்தேஹிபி பச்சவேக்கி²தும் ஸமத்த²தா பச்சவேக்க²ணவஸிதா நாமாதி வத³ந்தி. யஸ்மா பனேதா யதா²வுத்தனியாமேன புனப்புனம் ஆவஜ்ஜனாதி³னா ஸாதே⁴தப்³பா³, தஸ்மா வுத்தம் ‘‘ஆவஜ்ஜித்வா’’திஆதி³.

927. இமேஸு பன ஆதி³கம்மிகேன ஸமாபஜ்ஜனப³ஹுலேனேவ ப⁴விதப்³ப³ம், ந பச்சவேக்க²ணப³ஹுலேன. பச்சவேக்க²ணப³ஹுலஸ்ஸ ஹி ஜா²னங்கா³னி தூ²லானி து³ப்³ப³லானி ஹுத்வா உபட்ட²ஹந்தி, அத²ஸ்ஸ தானி ஏவ உபட்டி²தத்தா உபரி உஸ்ஸுக்கனாய பச்சயதம் நாபஜ்ஜந்தி, ஸோ அப்பகு³ணே ஜா²னே உஸ்ஸுக்கமானோ பட²மஜ்ஜா²னாவ பரிஹாயதி, ந ச ஸக்கோதி து³தியம் அதி⁴க³ந்தும். தேன வுத்தம் ‘‘பட²மே அவஸிப்பத்தே’’திஆதி³. உப⁴தோ ப⁴ட்டோ²தி புன பட²மஜ்ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜிதும் ந ஸக்கோதீதி அதி⁴ப்பாயோ. வுத்தஞ்ஹேதம் ப⁴க³வதா –

‘‘இதே⁴கச்சோ பி⁴க்கு² பா³லோ அப்³யத்தோ அகே²த்தஞ்ஞூ அகுஸலோ விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி, ஸோ தம் நிமித்தம் நாஸேவதி, ந பா⁴வேதி, ந ப³ஹுலிம் கரோதி, ந ஸ்வாதி⁴ட்டி²தம் அதி⁴ட்டா²தி. தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி ‘யம்னூனாஹம் விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா…பே… து³தியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரேய்ய’ந்தி, ஸோ ந ஸக்கோதி விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா…பே… து³தியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிதும். தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி ‘யம்னூனாஹம் விவிச்சேவ காமேஹி…பே… பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரேய்ய’ந்தி, ஸோ ந ஸக்கோதி விவிச்சேவ காமேஹி…பே… பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிதும், அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² உப⁴தோ ப⁴ட்டோ² உப⁴தோ பரிஹீனோ’’தி (அ. நி. 9.35).

928-31. காமஸ்ஸஹக³தா…பே… சரந்தீதி ஆரம்மணவஸேன காமஸஹக³தா ஹுத்வா ஸஞ்ஞா சேவ மனஸிகாரா ச ஸமுதா³சரந்தி. ஸஞ்ஞாஸீஸேன சேத்த² தம்ஸஹக³தோ சித்துப்பாதோ³ க³ஹிதோ, மனக்கார-க்³க³ஹணேன ஆவஜ்ஜனந்தி த³ட்ட²ப்³ப³ம். காமானுபக்க²ந்தா³னம் ஸஞ்ஞாமனஸிகாரானம் வஸேன ஹானம் பரிஹானிம் ப⁴ஜதீதி ஹானபா⁴கி³யம். கேசி பன ‘‘ஸம்கிலேஸந்தி ஹானபா⁴கி³யோ த⁴ம்மோ’தி (விப⁴. 828) வசனதோ ஹானபா⁴கி³யா காமஸஞ்ஞாதி³காதி தேஹி பரிஹாபியமானம் ஜா²னம்பி காரணூபசாரேன ஹானபா⁴கி³யம் நாமா’’தி வத³ந்தி. தத³னுத⁴ம்மதா ஸதீதி தஸ்ஸேவ ஜா²னஸ்ஸ அனுத⁴ம்மதா ஆரம்மணவஸேன தத³னுக³தா ஸதிபதிரூபகா நிகந்தி. அதக்கஸஹிதாதி அவிதக்கம் து³தியஜ்ஜா²னம் பத்துகாமஸ்ஸ தம் ஸந்ததோ, மனஸி கரோதோ ஆரம்மணவஸேன தம்ஸஹக³தா. விஸேஸபா⁴கி³யந்தி விஸேஸபூ⁴தஸ்ஸ து³தியஜ்ஜா²னஸ்ஸ பத³ட்டா²னதாய தம் ப⁴ஜதீதி விஸேஸபா⁴கி³யம். நிப்³பி³தா³ஸம்யுதாதி விபஸ்ஸனாரம்மணா.

932-5. பகு³ணதோதி வஸிதப்பத்ததோ. ஆஸன்னாகுஸலாரிகாதி நீவரணப்பஹானஸ்ஸ தம்பட²மதாய ஆஸன்னனீவரணபச்சத்தி²கா. தூ²லம் நாம விபுலம்பி பே²க்³கு³ விய ஸுக²ப⁴ஞ்ஜனீயந்தி ஆஹ ‘‘தூ²லத்தா…பே… து³ப்³ப³லா’’தி. ததோதி து³தியஜ்ஜா²னதோ. து³ப்³ப³லானி அங்கா³னி இமிஸ்ஸாதி அங்க³து³ப்³ப³லா. ஸந்ததோ சிந்தயித்வாதி பட²மஜ்ஜா²னே விய ஓளாரிகங்கா³னம் அபா⁴வதோ, ஸந்தத⁴ம்மஸமங்கி³தாய ச ஸந்தந்தி ஏவம் ஸந்தவஸேன மனஸி கத்வா. கிஞ்சாபி ஹி யே த⁴ம்மா து³தியஜ்ஜா²னே பீதிஸுகா²த³யோ, தே பட²மஜ்ஜா²னேபி ஸந்தி, தேஹி பன தே ஸந்ததரா, பணீததரா ச ஹோந்தி. நிகந்திந்தி நிகாமனம் அபேக்க²ந்தி அத்தோ². பரியாதா³யாதி கே²பேத்வா, விக்க²ம்பே⁴த்வாதி அத்தோ².

943-4. ஸம்பஸாத³னந்தி ஸம்பஸாத³னஸங்கா²தாய ஸத்³தா⁴ய யோக³தோ ஜா²னம்பி ஸம்பஸாத³னம் நீலவண்ணயோக³தோ நீலவத்த²ம் விய. நனு சாயம் ஸத்³தா⁴ பட²மஜ்ஜா²னேபி அத்தி², கஸ்மா இத³மேவ ‘‘ஸம்பஸாத³ன’’ந்தி வுத்தந்தி? வுச்சதே – பட²மஜ்ஜா²னம் விதக்கவிசாரக்கோ²பே⁴ன வீசிதரங்க³ஸமாகுலமிவ ஜலம் ந ஸுப்பஸன்னம் ஹோதி, தஸ்மா ஸதிபி ஸத்³தா⁴ய தம் ஸம்பஸாத³னந்தி ந வுத்தம். இமஸ்மிம் பன விதக்கவிசாரக்கோ²பா⁴பா⁴வேன லத்³தோ⁴காஸா ப³லவதீ ஸத்³தா⁴, தஸ்மா ப³லவஸத்³தா⁴ய ஸமன்னாக³தத்தா இத³மேவ ‘‘ஸம்பஸாத³ன’’ந்தி வுத்தம். அஜ்ஜ²த்தந்தி நியகஜ்ஜ²த்தம், அத்தனி ஜாதம், அத்தனோ ஸந்தானே நிப்³ப³த்தந்தி அத்தோ². தீணி அங்கா³னி இமஸ்ஸாதி திவங்கி³கம். ஸேஸந்தி பீதிஆதீ³னம் அஞ்ஞேஹி ப³லவபா⁴வோ, திண்ணம் சதுன்னம் வா ஜவனானம் பரிகம்மோபசாரானுலோமகோ³த்ரபு⁴பா⁴வோ, ச²ட்டே² ஸத்தமே வா அப்பனாயானுப்பத்தி ஏகசித்தக்க²ணதா, ததோ ப⁴வங்க³பாதோ, புன ப⁴வங்க³ம் விச்சி²ந்தி³த்வா பச்சவேக்க²ணத்தா²ய ஆவஜ்ஜனம், ததோ ஜா²னபச்சவேக்க²ணந்தி இத³ம் ஸப்³ப³ம் வுத்தாவஸேஸம் ஹேட்டா² பட²மஜ்ஜா²னே வுத்தனயேனேவ ஸமுபலக்கி²தப்³ப³ம்.

948-9. பியதோதி காமயதோ. உப்பிலாபனந்தி காமஞ்சாயம் பரிக்³க³ஹேஸு அபரிச்சத்தபேமஸ்ஸ அனாதீ³னவத³ஸ்ஸினோ தண்ஹாஸஹக³தாய பீதியா பவத்திஆகாரோ, இத⁴ ச து³தியஜ்ஜா²னபீதி அதி⁴ப்பேதா, ததா²பி ஸப்³ப³ஸோ பீதியம் அவிரத்தஸ்ஸாபி அனுப³ந்தே⁴ய்யாதி உப்பிலாபனம் இத⁴ ஆதீ³னவவஸேன வுத்தம். அத² வா து³தியஜ்ஜா²னஸ்ஸேவ ததியஜ்ஜா²னம் விய அஹுத்வா உப்பிலாபனாகாரேன பவத்தி உப்பிலாபனம் வியாதி உப்பிலாபனந்தி வுத்தம். ததியம் ஸந்ததோ தி³ஸ்வாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

957-8. ஸதியா ஸம்பஜஞ்ஞேன ஸம்பன்னந்தி ஸரணலக்க²ணாய ஸதியா, அஸம்மோஹலக்க²ணேன ஸம்பஜஞ்ஞேன ச ஸம்பன்னம். காமம் புரிமஜ்ஜா²னேஸுபி ஸதிஸம்பஜஞ்ஞம் அத்தி², ந ஹி முட்ட²ஸ்ஸதிஸ்ஸ, அஸம்பஜானதோ ச உபசாரமத்தம்பி ஸம்பஜ்ஜதி, பகே³வ அப்பனா, யேபு⁴ய்யேன பன அவிப்பயோகீ³பா⁴வேன பவத்தமானேஸு பீதிஸுகே²ஸு பீதிஸங்கா²தஸ்ஸ ஓளாரிகங்க³ஸ்ஸ பஹானே ஸுகு²மதாய இத⁴ ஸாதிஸயோ ஸதிஸம்பஜஞ்ஞப்³யாபாரோதி இதே⁴வ ஸதிஸம்பஜஞ்ஞஸம்பன்னதா வுத்தாதி வேதி³தப்³பா³. ஏகங்க³ஹீனந்தி பீதியா பஹீனபா⁴வேன ஏகங்க³விப்பஹீனம். ஸா பனேஸா து³தியஜ்ஜா²னஸ்ஸ விதக்கவிசாரா விய அப்பனாக்க²ணேயேவ பஹீயதி. தேனஸ்ஸ ஸா ‘‘பஹானங்க³’’ந்தி வுச்சதி.

972. ஸோமனஸ்ஸஸ்ஸ பஹீனத்தா ஆஹ ‘‘ஏகங்க³விப்பஹீன’’ந்தி. தஞ்ச பன ஸோமனஸ்ஸம் ஏகவீதி²யம் புரிமஜவனேஸுயேவ பஹீயதி.

974. புரிமஜ்ஜா²னேஸு பரிகம்மாதி³வஸேன பவத்தானம் காமாவசரஜவனானம் ஏகஸதி³ஸத்தா இத⁴ லப்³ப⁴மானம் கஞ்சி விஸேஸம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யஸ்மா’’திஆதி³ வுத்தம். ஆஸேவனம் ந ஹோதீதி ஆஸேவனபச்சயேன பச்சயோ ந ஹோதி. அயஞ்ஹேத்த² அதி⁴ப்பாயோ – யஸ்மா பத³ந்தரஸங்க³ஹிதஸ்ஸ அத்தனோ ஸபா⁴வக்³கா³ஹாபனஸங்கா²தஆஸேவனபச்சயத்தாபா⁴வதோ ஸுக²வேத³னா உபேக்கா²வேத³னாய ஆஸேவனபச்சயேன பச்சயோ ந ஹோதி, சதுத்த²ஜ்ஜா²னேவ உபேக்கா²வேத³னாய ப⁴விதப்³ப³ம் ஸாதிஸயம் ஸுக²விராக³பா⁴வனத்தா, தஸ்மா இத⁴ அப்பனாவீதி²யம் உபேக்கா²ஸம்பயுத்தஜவனேஹேவ ப⁴விதப்³ப³ந்தி.

976. ஏவம் சதுக்கனயவஸேன ஜா²னப்பபே⁴த³ம் த³ஸ்ஸேத்வா இதா³னி பஞ்சகனயம்பி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘யம் சதுக்கனயே’’திஆதி³ வுத்தம். த்³விதா⁴ பன கத்வானாதி விதக்கவிசாரானம் விஸும் விஸும் பஹானங்க³வஸேன க³ணனதோ த்³விதா⁴ கத்வா. து³தியம் ததியம் கதந்தி அவிதக்கவிசாரமத்தம் அவிதக்கஅவிசாரந்தி ஏவம் து³தியஜ்ஜா²னஞ்சேவ ததியஜ்ஜா²னஞ்ச கதம் அபி⁴த⁴ம்மேதி அதி⁴ப்பாயோ. ஸுத்தந்தேஸு ஹி பஞ்சகனயோ ஸரூபதோ ந க³ஹிதோ, கஸ்மா பன அபி⁴த⁴ம்மே க³ஹிதோதி? புக்³க³லஜ்ஜா²ஸயதோ, ஸன்னிஸின்னதே³வபரிஸாய ஹி யேஸம் பட²மஜ்ஜா²னே விதக்கோ ஏவ ஓளாரிகதோ உபட்டா²தி, இதரே ஸந்ததோ, தேஸம் சதுரங்கி³கம் அவிதக்கவிசாரமத்தம் து³தியஜ்ஜா²னம் கத்வா பஞ்சகனயேன தே³ஸேஸி. யேஸம் விதக்கவிசாரா ஓளாரிகதோ உபட்டி²தா, ததோ தேஸம் அவிதக்கஅவிசாரம் திவங்கி³கம் கத்வா சதுக்கனயேன தே³ஸேஸி. யேஸம் விதக்கோவ ஓளாரிகதோ உபட்டா²தி, தேஹி தம் அதிக்கமித்வா சதுரங்கி³கம் து³தியஜ்ஜா²னம் உப்பாதே³தும் ஸக்கா. யேஸம் விதக்கவிசாரா, தேஹி த்³வேபி ஏகதோ அதிக்கமித்வா திவங்கி³கம் து³தியஜ்ஜா²னம் உப்பாதே³தும் ஸக்கா.

979. அத்த²ப்³யஞ்ஜனவஸேன ஸுட்டு² மது⁴ரம், ததோயேவ வரதரம் வசனம் யஸ்ஸ ஸோயம் ஸுமது⁴ரவரதரவசனோ. கம் நு ஜனம் நேவ ரஞ்ஜயதி, ந ஹி ஏகம்பி ந ரஞ்ஜயதி. அதினிஸித …பே… நீயோயந்தி அதிதிகி²ணபு³த்³தி⁴ப்பஸாதே³ஹி ஜனேஹி வேத³னீயோ அயம் க³ந்தோ², பரிச்சே²தோ³தி வா அதி⁴ப்பாயோ.

இதி அபி⁴த⁴ம்மத்த²விகாஸினியா நாம

அபி⁴த⁴ம்மாவதாரஸம்வண்ணனாய

ரூபாவசரஸமாதி⁴பா⁴வனானித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.