7. ஸத்தமோ பரிச்சே²தோ³

விபாகசித்தப்பவத்தினித்³தே³ஸவண்ணனா

376. அனந்தஞாணேனாதி அனந்தாரம்மணே பவத்தஞாணேன. நிரங்க³ணேனாதி ஏத்த² ராகா³த³யோ அகுஸலா அங்க³ந்தி ஏதேஹி தம்ஸமங்கி³னோ புக்³க³லா நிஹீனபா⁴வம் க³ச்ச²ந்தீதி அங்க³ணாதி வுச்சந்தி. யதா²ஹ –

‘‘ராகோ³ அங்க³ணம், தோ³ஸோ அங்க³ணம், மோஹோ அங்க³ணம், பாபகானம் கோ², ஆவுஸோ, அகுஸலானம் இச்சா²வசரானம் அதி⁴வசனம் யதி³த³ம் அங்க³ண’’ந்தி ச ஆதி³ (விப⁴. 924).

அத்தனோ ஸந்தானே ஸீலாதி³கு³ணே ஏஸீ க³வேஸீதி கு³ணேஸீ, தேன கு³ணேஸினா. கருணாயம் நியுத்தோ, ஸா அஸ்ஸ அத்தீ²தி வா காருணிகோ, தேன காருணிகேன. ஏத்த² ச ‘‘அனந்தஞாணேனா’’தி இமினா ப⁴க³வதோ ஸப்³ப³ஞ்ஞுபா⁴வமாஹ, ‘‘நிரங்க³ணேனா’’தி கீ²ணாஸவபா⁴வம், ‘‘கு³ணேஸினா’’தி புப்³ப³சரியம், ‘‘காருணிகேனா’’தி மஹாகருணாஸமங்கி³பா⁴வம். ஏத்தகேன பன தோ²மனேன ப⁴க³வதோ விபாகதே³ஸனாய நிய்யானிகாதி³பா⁴வம் தீ³பேதி. அஸப்³ப³ஞ்ஞுனா ஹி தே³ஸிதம் அனிய்யானிகம் ஹோதி, அகீ²ணாஸவேன தே³ஸிதம் ந பாகடம், அபுஞ்ஞவதா தே³ஸிதம் நப்பதிட்டா²தி, அகாருணிகேன வுத்தம் ஸுக²தா³யகம் ந ஹோதி. ப⁴க³வதோ பன ஸப்³ப³ஞ்ஞுபா⁴வதோ தேன தே³ஸிதம் நிய்யானிகம், கீ²ணாஸவத்தா பாகடம், புஞ்ஞவந்ததாய பதிட்டா²தி, மஹாகருணாஸமங்கி³தாய ஸுக²தா³யகந்தி. சித்தப்பப⁴வந்தி விபாகசித்தானம் உப்பத்திம்.

377-86. இதா³னி விபாககதா²ய மாதிகாவஸேன அட்ட²கதா²ய ட²பிதே த³ஸப்பகாரே த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஏகூனதிம்ஸ கம்மானீ’’திஆதி³ வுத்தம். தத்த² யதா²ரத்³தா⁴ய விபாககதா²ய மூலகாரணபா⁴வதோ ‘‘ஏகூனதிம்ஸ கம்மானீ’’தி பட²மம் கம்மவவத்தா²னம் கதம். கம்மே பன கதி²தே விபாககதா²ய அதி⁴ட்டா²னபூ⁴தா விபாகாபி கதே²தப்³பா³தி ‘‘பாகா த்³வத்திம்ஸ த³ஸ்ஸிதா’’தி து³தியம் விபாகவவத்தா²னம் கதம். கம்மவிபாகானஞ்ச அத்³வாரேஸு அதி³ஸ்ஸனதோ ‘‘தீஸு…பே… தி³ஸ்ஸரே’’தி ததியம் கம்மத்³வாரவிபாகத்³வாரா வுத்தா. கம்மவிபாகானம் வசனப்பஸங்கே³யேவ ஏகஸ்ஸேவ கம்மஸ்ஸ தம் தம் பச்சயமாக³ம்ம அனேகப²லனிப்பா²த³னம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘குஸலம்…பே… விவித⁴ம் ப²ல’’ந்தி சதுத்த²ம் காமாவசரகுஸலஸ்ஸ பவத்திபடிஸந்தீ⁴ஸு நானாப²லனிப்பா²த³னம் வுத்தம். ஏவம் வுத்தே பன பவத்திபடிஸந்தீ⁴னம் லப்³ப⁴மானவிபாகவஸேன வுத்தபா⁴வம் அஜானந்தா –

‘‘தஸ்ஸேவ கம்மஸ்ஸ விபாகாவஸேஸேனா’’தி;

‘‘ஏகம் புப்ப²ம் சஜித்வான, அஸீதிகப்பகோடியோ;

து³க்³க³திம் நாபி⁴ஜானாமீ’’தி. ச –

ஏவமாதி³வசனஸ்ஸ ப்³யஞ்ஜனச்சா²யாய அத்த²ம் க³ஹேத்வா தி³ன்னபடிஸந்தி⁴காயபி சேதனாய புன படிஸந்தி⁴தா³னம் மஞ்ஞேய்யுந்தி ‘‘ஏகாய…பே… பகாஸிதா’’தி பஞ்சமம் ஏகேன கம்மேன ஏகிஸ்ஸாயேவ படிஸந்தி⁴யா நிப்³ப³த்தனம் வுத்தம். ஏகஸ்மிம் ப⁴வே நானாகம்மஸ்ஸ விபாகப்பவத்திம் ஸுணந்தா ‘‘தி³ஸ்வா குமாரம் ஸதபுஞ்ஞலக்க²ண’’ந்திஆதி³வசனஸ்ஸ அத்த²ம் அஜானந்தா ‘‘நானாகம்மேன ஏகாவ படிஸந்தி⁴ ஹோதீ’’தி சிந்தேய்யுந்தி ‘‘நானா…பே… படிஸந்தி⁴யோ’’தி ச²ட்ட²ம் நானாகம்மஸ்ஸ நானாபடிஸந்தி⁴தா³னம் வுத்தம். ததா² விபச்சந்தஸ்ஸ ச ஏகஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ ஸோளஸ விபாகானி த்³வாத³ஸமக்³கோ³ அஹேதுகட்ட²கம்பீதி அயம் விபாகவிபா⁴கோ³ ஹேதுபே⁴த³வஸேன ஹோதீதி த³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘திஹேதுகம்…பே… ந ச ஹோதி திஹேதுகா’’தி ஸத்தமம் அட்ட²கதா²ய ஆக³தஹேதுகித்தனம் த³ஸ்ஸிதம். தம் பன ஹேதுகித்தனம் ஏகேகஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ விபாகவிபா⁴க³த³ஸ்ஸனத்த²ந்தி. இதா³னி திபிடகசூளனாக³த்தே²ரஸ்ஸ, மோரவாபிவாஸிமஹாத³த்தத்தே²ரஸ்ஸ, திபிடகமஹாத⁴ம்மரக்கி²தத்தே²ரஸ்ஸாதி திண்ணம் தே²ரானம் வாதே³ஸு ‘‘ஏகாய சேதனாய த்³வாத³ஸ விபாகானி ஏத்தே²வ த³ஸகமக்³கோ³ அஹேதுகட்ட²கம்பீ’’தி ஆக³தஸ்ஸ து³தியத்தே²ரவாத³ஸ்ஸ, ‘‘ஏகாய சேதனாய த³ஸ விபாகானி ஏத்தே²வ அஹேதுகட்ட²கம்பீ’’தி ஆக³தஸ்ஸ ததியத்தே²ரஸ்ஸ வாத³ஸ்ஸ ச ந ஸம்மாபதிட்டி²தத்தா ஸுப்பதிட்டி²தஸ்ஸ பட²மத்தே²ரவாத³ஸ்ஸ வஸேன த³ஸ்ஸேதும் விபாகேஸு அஸங்கா²ரஸஸங்கா²ரவிதா⁴னம் பச்சயப³லேன ஹோதி, நோ கம்மப³லேனாதி தீ³பனத்த²ம் அட்ட²மம், ‘‘அஸங்கா²ரஸஸங்கா²ர’’ந்திஆதி³னா கம்மேன ஸஹ அஸமானம்பி கத்வா ஸங்கா²ரபே⁴தோ³ வுத்தோ. கம்மஸ்ஸ ஸோமனஸ்ஸுபேக்கா²ஸஹக³தபா⁴வேபி ஆரம்மணவஸேனேவ விபாகவேத³னாய பரிவத்தனம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஆரம்மணேன…பே… பரிவத்தன’’ந்தி நவமம் ஆரம்மணேன வேத³னாபரிவத்தனம் வுத்தம். கம்மவஸேன சேவ ஆரம்மணவஸேன ச அனியதஸ்ஸ ததா³ரம்மணஸ்ஸ ஜவனவஸேன நியமத³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘ததா³ரம்மண…பே… நியாமித’’ந்தி த³ஸமம் ஜவனேன ததா³ரம்மணனியமோ வுத்தோதி.

ஏகூனதிம்ஸ கம்மானீதி குஸலாகுஸலவஸேன வீஸதி பரித்தானி, நவ மஹக்³க³தானீதி ஏகூனதிம்ஸ கம்மானி. யஸ்மா பனேஸா வட்டவஸேன விபாககதா², தஸ்மா லோகுத்தரகுஸலம் வஜ்ஜேத்வா ஏகூனதிம்ஸேவ கம்மானி வுத்தானி. ஏவம் ‘‘பாகா த்³வத்திம்ஸா’’தி ஏத்தா²பி தேவீஸதி பரித்தா, நவ மஹக்³க³தாதி பாகா த்³வத்திம்ஸ. தீஸு த்³வாரேஸூதி காயவசீமனோத்³வாரவஸேன தீஸு கம்மத்³வாரேஸு. கம்மத்³வாரவவத்தா²னம் ஹேட்டா² ஸங்கே²பதோ த³ஸ்ஸிதமேவ. வித்தா²ரதோ பனேதம் அட்ட²ஸாலினியா த⁴ம்மஸங்க³ஹட்ட²கதா²ய (த⁴. ஸ. அட்ட². 1 காயகம்மத்³வார), தம்ஸம்வண்ணனாதி³தோ ச க³ஹேதப்³ப³ம். காமம் கம்மானிபி ச²ஸு த்³வாரேஸு பவத்தந்தி, பஞ்சத்³வாரப்பவத்தானி பன அவிபாகானி, மனோத்³வாரத்³வாரத்தயவஸேன பி⁴ன்னானம் விபாகதா³யகானமேவ ஸங்க³ண்ஹனத்த²ம் ‘‘தீஸு த்³வாரேஸூ’’தி வுத்தம். ச²ஸூதி சக்கு²த்³வாராதீ³னி பஞ்ச, மனோத்³வாரஞ்சாதி ச²ஸு விபாகத்³வாரேஸு.

தம் தம் பச்சயமாக³ம்மாதி காலஸம்பதா³தி³கம் தம் தம் பச்சயமாக³ம்ம. தேனாஹு போராணா –

‘‘காலோபதி⁴ப்பயோகா³னம், க³தியா ச யதா²ரஹம்;

ஸம்பத்திஞ்ச விபத்திஞ்ச, கம்மமாக³ம்ம பச்சதீ’’தி.

அத² வா தம் தம் பச்சயந்தி ஸோமனஸ்ஸாதி³ஹேதுபூ⁴தம் தம் தம் ஸஹகாரிபச்சயம். விவித⁴ம் ப²லந்தி ஸோமனஸ்ஸுபேக்கா²ஸஹக³தஸஹேதுகாஹேதுகஅஸங்கா²ரஸஸங்கா²ரவஸேன நானப்பகாரப²லம். ஏகாய சேதனாயாதி உபபஜ்ஜவேத³னீயபூ⁴தாய, அபராபரியவேத³னீயபூ⁴தாய வா ஏகாய சேதனாய. தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயபூ⁴தா பன பவத்திவிபாகமேவ நிப்³ப³த்தேதி, நோ படிஸந்தி⁴ம்.

கிஞ்சாபி ‘‘திஹேதுக’’ந்தி அவிஸேஸேன வுத்தம், உக்கட்ட²மேவ பன திஹேதுககம்மம் திஹேதுகவிபாகம் தே³தி, ததா² து³ஹேதுகம்பி உக்கட்ட²மேவ து³ஹேதுகவிபாகம் தே³தி. ஓமகம் பன திஹேதுககம்மம் து³ஹேதுகுக்கட்ட²ஸதி³ஸம், து³ஹேதுகாஹேதுகமேவ விபாகம் தே³தி. ததா² து³ஹேதுகம்பி அஹேதுகமேவ விபாகம் தே³தீதி. உக்கட்டோ²மகவிபா⁴கோ³ ச பனேஸ குஸலாகுஸலபரிவாரலாப⁴தோ, ஆஸேவனவிப்படிஸாரப்பவத்தியா வா த³ட்ட²ப்³போ³. யஞ்ஹி கம்மம் அத்தனோ பவத்திகாலே புரிமபச்சா²பா⁴க³ப்பவத்தேஹி குஸலத⁴ம்மேஹி பரிவாரிதம், பச்சா² வா ஆஸேவனலாபே⁴ன ஸமுதா³சிண்ணம், தம் உக்கட்ட²ம். யம் பன கரணகாலே அகுஸலத⁴ம்மேஹி பரிவாரிதம், பச்சா² வா ‘‘து³க்கடம் மயா’’தி விப்படிஸாருப்பாத³னேன பரிபா⁴விதம், தம் ஓமகம் நாம ஹோதி.

அதே²த்த² யதா²வுத்தவிதா⁴னம் கிம் படிஸந்தி⁴பவத்தீனம் அவிஸேஸேன, உதா³ஹு பவத்திவஸேனேவாதி சே? பவத்திவஸேனேவ, படிஸந்தி⁴யம் பன அயம் விஸேஸோதி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘திஹேதுகேனா’’திஆதி³. ஏத்தா²பி திஹேதுகுக்கட்ட²கம்மேனேவ திஹேதுகபடிஸந்தி⁴ ஹோதி, ஓமகேன பன து³ஹேதுகுக்கட்டே²ன ச து³ஹேதுகா படிஸந்தி⁴, து³ஹேதுகோமகேன பன அஹேதுகாவாதி அயம் விஸேஸோ வேதி³தப்³போ³. யஸ்மா பனேத்த² ஞாணம் ஜச்சந்தா⁴தி³விபத்தினிமித்தஸ்ஸ மோஹஸ்ஸ, ஸப்³பா³குஸலஸ்ஸ வா படிபக்க²ம், தஸ்மா தம்ஸம்பயுத்தம் கம்மம் ஜச்சந்தா⁴தி³விபத்திபச்சயம் ந ஹோதீதி திஹேதுகம் அதிது³ப்³ப³லம்பி ஸமானம் து³ஹேதுகபடிஸந்தி⁴மேவ ஆகட்³ட⁴தி, நாஹேதுகந்தி ஆஹ ‘‘ந ச ஹோதி அஹேதுகா’’தி. யஸ்மா படிஸம்பி⁴தா³மக்³கே³ ஸுக³தியம் ஜச்சந்த⁴ப³தி⁴ராதி³விபத்தியா அஹேதுகூபபத்திம் வஜ்ஜேத்வா க³திஸம்பத்தியா அஹேதுகூபபத்திம் த³ஸ்ஸேந்தேன த⁴ம்மஸேனாபதினா –

‘‘க³திஸம்பத்தியா ஞாணஸம்பயுத்தே அட்ட²ன்னம் ஹேதூனம் பச்சயா உபபத்தி ஹோதி, க³திஸம்பத்தியா ஞாணஸம்பயுத்தே கதமேஸம் அட்ட²ன்னம் ஹேதூனம் பச்சயா உபபத்தி ஹோதி? குஸலஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ ஜவனக்க²ணே தயோ ஹேதூ குஸலா தஸ்மிம் க²ணே ஜாதசேதனாய ஸஹஜாதபச்சயா ஹோந்தி, தேன வுச்சதி குஸலமூலபச்சயாபி ஸங்கா²ரா. நிகந்திக்க²ணே த்³வே ஹேதூ அகுஸலா தஸ்மிம் க²ணே ஜாதசேதனாய ஸஹஜாதபச்சயா ஹோந்தி, தேன வுச்சதி அகுஸலமூலபச்சயாபி ஸங்கா²ரா. படிஸந்தி⁴க்க²ணே தயோ ஹேதூ அப்³யாகதா தஸ்மிம் க²ணே ஜாதசேதனாய ஸஹஜாதபச்சயா ஹோந்தி, தேன வுச்சதி நாமரூபபச்சயாபி விஞ்ஞாணம், விஞ்ஞாணபச்சயாபி நாமரூப’’ந்தி (படி. ம. 1.231-232) –

ஏவம் ஜவனக்க²ணே திண்ணம் ஹேதூனம் பச்சயா ஞாணஸம்பயுத்தவிபாகுப்பத்தி வுத்தா, ந பன ‘‘ஜவனக்க²ணே த்³வின்னம் ஹேதூனம் பச்சயா’’தி, தஸ்மா திஹேதுககம்மேனேவ திஹேதுகபடிஸந்தி⁴ ஹோதி, ந து³ஹேதுகேனாதி ஆஹ ‘‘து³ஹேதுகேன…பே… ந ச ஹோதி திஹேதுகா’’தி. யதி³ ஹி து³ஹேதுககம்மேன திஹேதுகபடிஸந்தி⁴ ஸியா, யதா² ‘‘அட்ட²ன்னம் ஹேதூனம் பச்சயா உபபத்தி ஹோதீ’’தி வத்வா தஸ்ஸ விப⁴ங்கோ³ கதோ, ஏவம் ‘‘க³திஸம்பத்தியா ஞாணஸம்பயுத்தே ஸத்தன்னம் ஹேதூனம் பச்சயா உபபத்தி ஹோதி. க³திஸம்பத்தியா ஞாணஸம்பயுத்தே கதமேஸம் ஸத்தன்னம் ஹேதூனம் பச்சயா உபபத்தி ஹோதி? குஸலஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ ஜவனக்க²ணே த்³வே ஹேதூ குஸலா தஸ்மிம் க²ணே…பே… ஸங்கா²ரா, நிகந்திக்க²ணே த்³வே ஹேதூ அகுஸலா தஸ்மிம் க²ணே…பே… ஸங்கா²ரா, படிஸந்தி⁴க்க²ணே தயோ ஹேதூ அப்³யாகதா தஸ்மிம் க²ணே…பே… நாமரூப’’ந்தி ஸத்தன்னம் ஹேதூனம் பச்சயா ஞாணஸம்பயுத்தூபபத்திம் வத்வா தஸ்ஸ விப⁴ங்கோ³ காதப்³போ³ ஸியா, ந ச பனேவம் அத்தி², தஸ்மா விஞ்ஞாயதி ‘‘து³ஹேதுககம்மேன திஹேதுகபடிஸந்தி⁴ ந ஹோதீ’’தி.

யதி³ ஏவம் –

‘‘க³திஸம்பத்தியா ஞாணவிப்பயுத்தே ச²ன்னம் ஹேதூனம் பச்சயா உபபத்தி ஹோதி. க³திஸம்பத்தியா ஞாணவிப்பயுத்தே கதமேஸம்…பே… ஹோதி? குஸலஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ ஜவனக்க²ணே த்³வே ஹேதூ குஸலா தஸ்மிம் க²ணே…பே… ஸங்கா²ரா. நிகந்திக்க²ணே த்³வே ஹேதூ அகுஸலா தஸ்மிம் க²ணே…பே… ஸங்கா²ரா. படிஸந்தி⁴க்க²ணே த்³வே ஹேதூ அப்³யாகதா தஸ்மிம் க²ணே…பே… நாமரூப’’ந்தி –

ஏவம் து³ஹேதுககம்மேன து³ஹேதுகூபபத்திம் உத்³த⁴ரித்வா ‘‘க³திஸம்பத்தியா ஞாணவிப்பயுத்தே ஸத்தன்னம் ஹேதூனம் பச்சயா உபபத்தி ஹோதி. க³திஸம்பத்தியா ஞாணவிப்பயுத்தே கதமேஸம் ஸத்தன்னம் ஹேதூனம் பச்சயா உபபத்தி ஹோதி? குஸலஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ ஜவனக்க²ணே தயோ ஹேதூ குஸலா தஸ்மிம் க²ணே…பே… ஸங்கா²ரா. நிகந்திக்க²ணே த்³வே ஹேதூ அகுஸலா தஸ்மிம் க²ணே…பே… ஸங்கா²ரா. படிஸந்தி⁴க்க²ணே த்³வே ஹேதூ அப்³யாகதா தஸ்மிம் க²ணே…பே… நாமரூப’’ந்தி ஏவம் திஹேதுககம்மேன து³ஹேதுகபடிஸந்தி⁴யாபி அனுத்³த⁴டத்தா ஸாபி ந ஹோதீதி சே? நோ ந ஹோதி, து³ஹேதுகோமககம்மேன அஹேதுகபடிஸந்தி⁴யா விய திஹேதுகோமகேன து³ஹேதுகபடிஸந்தி⁴யாவ தா³தப்³ப³த்தா, கம்மஸரிக்க²கவிபாகத³ஸ்ஸனத்த²ம் பன மஹாதே²ரேன பாடோ² ஸாவஸேஸோ கதோ.

யதி³ ஏவம் புரிமவுத்தேஹி இத³ம் ஸமானம் கம்மஸரிக்க²கதாபா⁴வதோதி து³ஹேதுககம்மேன திஹேதுகபடிஸந்தி⁴ ந உத்³த⁴டா, ந பன அலப்³ப⁴னதோதி? தம் ந, அகுஸலகம்மஸ்ஸ அலோப⁴ஸம்பயோகா³பா⁴வதோ, அலோப⁴ப²லுப்பாத³னே விய ஞாணவிப்பயுத்தஸ்ஸ ஞாணப²லுப்பாத³னே அஸமத்த²பா⁴வதோ. பஞ்ஞாப³லஸம்பயோக³தோ ஹி தம்ஞாணப²லுப்பாத³னே ஸமத்த²ம் ஹோதி.

ஏத்தா²ஹ – கிம் பனேதம் கம்மமேவ படிஸந்தி⁴ம் தே³ந்தம் அத்தனா ஸதி³ஸவேத³னமேவ தே³தி, உதா³ஹு விஸதி³ஸவேத³னம்பீதி? து³ஹேதுகோமகமேவ விஸதி³ஸவேத³னம் தே³தி, இதரம் பன ஸதி³ஸவேத³னமேவ. ததா² ஹி பபஞ்சஸூத³னியா மஜ்ஜி²மட்ட²கதா²ய மஹாகம்மவிப⁴ங்க³ஸுத்தே ஸுக²வேத³னீயாதி³கம்மவண்ணனாய –

‘‘காமாவசரகுஸலதோ ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தசித்தஸம்பயுத்தா சதஸ்ஸோ சேதனா, ரூபாவசரகுஸலதோ சதுக்கஜ்ஜா²னசேதனாதி ஏவம் படிஸந்தி⁴பவத்தேஸு ஸுக²வேத³னாய ஜனனதோ ஸுக²வேத³னீயம் கம்மம் நாம. காமாவசரஞ்சேத்த² படிஸந்தி⁴யம்யேவ ஏகந்தேன ஸுக²ம் ஜனேதி, பவத்தே பன இட்ட²மஜ்ஜ²த்தாரம்மணே அது³க்க²மஸுக²ம்பி.

‘‘அகுஸலசேதனா பவத்தே காயத்³வாரப்பவத்தது³க்க²ஸ்ஸ ஜனனதோ து³க்க²வேத³னீயம் கம்மம் நாம.

‘‘காமாவசரகுஸலதோ பன உபேக்கா²ஸஹக³தசித்தஸம்பயுத்தா சதஸ்ஸோ சேதனா, ரூபாவசரகுஸலதோ சதுத்த²ஜ்ஜா²னசேதனாதி ஏவம் படிஸந்தி⁴பவத்தேஸு ததியவேத³னாய ஜனனதோ அது³க்க²மஸுக²வேத³னீயம் கம்மம் நாம. ஏத்த² ச ‘‘காமாவசரம் படிஸந்தி⁴யம்யேவ ஏகந்தேன அது³க்க²மஸுக²ம் ஜனேதி, பவத்தே இட்டா²ரம்மணே ஸுக²ம்பீ’’தி (ம. நி. அட்ட². 3.300) –

வுத்தம். நனு ச ‘‘ஆரம்மணேன ஹோதேவ, வேத³னாபரிவத்தன’’ந்தி வசனதோ ஆரம்மணவஸேன வேத³னானியமோ ஹோதி, ந ச ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தகம்மேன படிஸந்தி⁴ம் க³ண்ஹந்தஸ்ஸ இட்டா²ரம்மணமேவ கம்மனிமித்தாதி³கமாபாத²மாக³ச்ச²தீதி நியமோ அத்தி², உபேக்கா²ஸஹக³தகம்மேன வா இட்ட²மஜ்ஜ²த்தாரம்மணந்தி ந ஸக்கா வத்தும், தஸ்மா கத²ம் கம்மவஸேனேவ வேத³னானியமோதி? வுச்சதே – இட்டா²தி³ஆரம்மணம்பி ஆபாத²மாக³ச்ச²ந்தம் கம்மப³லேனேவ ஆக³ச்ச²தீதி ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தகம்மேன படிஸந்தி⁴க்³க³ஹணகாலே தஸ்ஸ ப³லேன இட்டா²ரம்மணமாபாத²மாக³ச்ச²தி, உபேக்கா²ஸஹக³தகம்மேன இட்ட²மஜ்ஜ²த்தாரம்மணந்தி ந ந ஸக்கா வத்தும், தஸ்மா கம்மவஸேன படிஸந்தி⁴யா ஆரம்மணனியமோ, ஆரம்மணவஸேன வேத³னானியமோதி. அபிச ‘‘ஆரம்மணேன ஹோதேவ, வேத³னாபரிவத்தன’’ந்தி இத³ம் ததா³ரம்மணம் ஸந்தா⁴ய வுத்தந்தி ந தேன படிஸந்தி⁴யா கம்மஸரிக்க²கவேத³னாபா⁴வோ படிக்கி²பிதும் ஸக்கா, து³ஹேதுகோமகம் பன ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தம்பி அத்தனோ நிஹீனதாய து³ஹேதுகப²லுப்பாத³னே அஸமத்த²த்தா, அஹேதுகாய ச அத்தனா ஸதி³ஸவேத³னாய படிஸந்தி⁴யா அஸம்ப⁴வதோ உபேக்கா²ஸஹக³தபடிஸந்தி⁴யா அனுரூபதோ இட்ட²மஜ்ஜ²த்தாரம்மணமுபட்ட²பேத்வா ததா³ரம்மணம் உபேக்கா²ஸஹக³தமேவ படிஸந்தி⁴ம் தே³தி.

நனு ச ‘‘பச்சி²மப⁴விகமஹாபோ³தி⁴ஸத்தானம் மேத்தாபுப்³ப³பா⁴க³ம் ஸோமனஸ்ஸகம்மம் படிஸந்தி⁴ம் தே³தீ’’தி அட்ட²கதா²ஸு வுத்தம், மஹாஸிவத்தே²ரோ ச உபேக்கா²ஸஹக³தஞாணஸம்பயுத்தஅஸங்கா²ரிகவிபாகசித்தேன படிஸந்தி⁴ம் இச்ச²தி. வுத்தஞ்ஹி தேன ‘‘ஸோமனஸ்ஸஸஹக³ததோ உபேக்கா²ஸஹக³தம் ப³லவதரம், தேன படிஸந்தி⁴ம் க³ண்ஹந்தி, தேன க³ஹிதபடிஸந்தி⁴கா ஹி மஹஜ்ஜா²ஸயா ஹோந்தி திபிடகசூளனாக³த்தே²ரோ வியா’’தி, தஸ்மா ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தகுஸலதோ உபேக்கா²ஸஹக³தபடிஸந்தி⁴பி லப்³ப⁴தி யதா² ச, ஏவம் ததா² உபேக்கா²ஸஹக³ததோ ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தாபீதி கத²ம் கம்மஸதி³ஸவேத³னா படிஸந்தீ⁴தி? ஏத்தா²பி ச கம்மம்பி உபேக்கா²ஸஹக³தமேவாதி தே²ரஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயோ ஸியாதி ஸக்கா வத்தும். அபிசாயம் வாதோ³ மஹாஅட்ட²கதா²யம் படிக்கி²த்தோவ. ததா² ஹி வுத்தம் ஸங்க³ஹகாரேஹி ‘‘அட்ட²கதா²யம் பன அயம் தே²ரஸ்ஸ மனோரதோ², நத்தி² ஏத’’ந்தி படிக்கி²பித்வா ஸப்³ப³ஞ்ஞுபோ³தி⁴ஸத்தானம் ஹிதூபசாரோ ப³லவா ஹோதி, தஸ்மா மேத்தாபுப்³ப³பா⁴க³காமாவசரகுஸலவிபாகஸோமனஸ்ஸஸஹக³ததிஹேதுகஅஸங்கா²ரிகசித்தேன படிஸந்தி⁴ம் க³ண்ஹந்தீதி வுத்தந்தி, தஸ்மா படிக்கி²த்தவாத³ம் க³ஹேத்வா ந ஸக்கா அட்ட²கதா²வசனம் சாலேதுந்தி ஸம்படிச்சி²தப்³ப³மேவேதம் கம்மஸதி³ஸவேத³னா படிஸந்தீ⁴தி. அஸம்படிச்ச²ந்தேஹி வா அட்ட²கதா²ய அதி⁴ப்பாயோ ஸாது⁴கம் கதே²தப்³போ³தி.

அஸங்கா²ரந்தி அஸங்கா²ரிககம்மம். அஸங்கா²ரம் ஸஸங்கா²ரம்பி ப²லம் தே³தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴.

ஆரம்மணேனாதி இட்டா²தி³ஆரம்மணேன. வேத³னாபரிவத்தனந்தி தஸ்ஸ தஸ்ஸ ஆரம்மணஸ்ஸ அனுரூபதோ ஸோமனஸ்ஸாதி³வேத³னாய பரிவத்தனம், குஸலவிபாகஸந்தீரணததா³ரம்மணானி ஸந்தா⁴ய சேதம் வுத்தம். தானி ஹி இட்டா²ரம்மணே ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தானி, இட்ட²மஜ்ஜ²த்தே உபேக்கா²ஸஹக³தானி. அகுஸலவிபாகம் பன ஸந்தீரணததா³ரம்மணம் அனிட்டே², அனிட்ட²மஜ்ஜ²த்தே ச ஆரம்மணே உபேக்கா²ஸஹக³தமேவ. ந ஹி தஸ்ஸ ஆரம்மணவஸேன வேத³னாபே⁴தோ³ அத்தி², ஹேட்டா² வுத்தனயேன த்³வீஸுபி உபேக்கா²ஸஹக³தமேவ. த்³விபஞ்சவிஞ்ஞாணஸம்படிச்ச²னேஸு ச ட²பேத்வா காயவிஞ்ஞாணத்³வயம் ஸேஸானி இட்டா²தீ³ஸு ஸப்³ப³த்த² ஹேட்டா² வுத்தகாரணவஸேனேவ உபேக்கா²ஸஹக³தானி, ததா² காயவிஞ்ஞாணம் இட்டா²தீ³ஸு ஸுக²ஸஹக³தம், அனிட்டா²தீ³ஸு து³க்க²ஸஹக³தந்தி. ஜவனேன நியமிதம் அட்ட²கதா²யந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ஹேதுனியமனமேவ சேத்த² ஜவனவஸேன ஹோதி வேத³னாபே⁴த³ஸ்ஸ ஆரம்மணேனேவ, ஸங்கா²ரபே⁴த³ஸ்ஸ ச பச்சயவஸேனேவ நியமிதத்தா. ஏத்த² ச அகுஸலவிபாகானம் விபா⁴கா³பா⁴வதோ குஸலவிபாகததா³ரம்மணானமேவ ஆரம்மணஜவனபச்சயவஸேன நியமனம் ஹோதி. தம் பன ஸரூபதோ ஏவம் வேதி³தப்³ப³ம் – திஹேதுகுக்கட்ட²கம்மேன ஹி ததா³ரம்மணம் பவத்தமானம் கம்மவஸேன நியமாபா⁴வதோ ஸப்³பே³ஸுபி குஸலவிபாகததா³ரம்மணேஸு ஸம்பத்தேஸு ஆரம்மணஜவனபச்சயவஸேன, ஆரம்மணஜவனவஸேனேவ வா நியதம் ஏகமேவ உப்பஜ்ஜதி. கத²ம்? ததா³ரம்மணேஸு ஹி ஆரம்மணவஸேன வேத³னானியமோ ஹோதி, ஜவனவஸேன ஹேதுனியமோ, பச்சயவஸேன ஸங்கா²ரனியமோ. அஹேதுகேஸு பன ஸங்கா²ரபே⁴தா³பா⁴வதோ பச்சயவஸேன நியமனம் நத்தி². தத்த² ஆரம்மணேன வேத³னானியமனம் ஹேட்டா² வுத்தனயேன வேதி³தப்³ப³ம். ஜவனவஸேன ஹேதுனியமனே பன கம்மஸரிக்க²கஹேதுவஸேன திஹேதுகானி து³ஹேதுகானி அஹேதுகானீதி தீணி ஜவனானி வேதி³தப்³பா³னி. தத்த² கம்மஸரிக்க²கஹேதுவஸேன திஹேதுகஜவனானி நாம காமாவசரகுஸலகிரியாஸு ஞாணஸம்பயுத்தஜவனானி, து³ஹேதுகஜவனானி நாம ஞாணவிப்பயுத்தஜவனானி, அஹேதுகானி நாம அகுஸலஜவனானி சேவ கிரியாஹேதுகஜவனஞ்ச. அகுஸலஜவனானிபி ஹி குஸலகம்மஸரிக்க²கஹேதுவஸேன அஹேதுகானி குஸலஹேதூனம் தேஸு அபா⁴வதோ.

தத்த² கம்மஸ்ஸ ஜவனஸதி³ஸததா³ரம்மணாபி⁴னிப்பா²த³னஸாமத்தி²யே ஸதி திஹேதுகஜவனே ஜவிதே திஹேதுகததா³ரம்மணம் ஹோதி, து³ஹேதுகஜவனே ஜவிதே து³ஹேதுகததா³ரம்மணம், அஹேதுகஜவனே ஜவிதே அஹேதுகததா³ரம்மணம் ஹோதீதி. ஏவம் ஜவனவஸேன ஹேதுனியமனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். கத²ம் பச்சயவஸேன ஸங்கா²ரனியமோதி? காலஸம்பதா³தீ³னம், உதுஸம்பதா³தீ³னஞ்ச பச்சயானம் ப³லவபா⁴வே ஸதி அஸங்கா²ரிகததா³ரம்மணம் ஹோதி, து³ப்³ப³லபா⁴வே ஸஸங்கா²ரிகம். அஹேதுகததா³ரம்மணஸ்ஸ பன பச்சயவஸேன நியமோ நத்தி², தஸ்மா யதி³ இட்டா²ரம்மணம் ஹோதி, ததா³ உபேக்கா²ஸஹக³தம் ததா³ரம்மணம் படிபா³ஹித்வா ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தததா³ரம்மணமேவ ஹோதி. ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தததா³ரம்மணேஸுபி அனியமேன ஆரம்மணவஸேன ஸப்³பே³ஸு ஸம்பத்தேஸு ஜவனஸ்ஸ திஹேதுகபா⁴வே து³ஹேதுகாஹேதுகே படிபா³ஹித்வா திஹேதுகமேவ ததா³ரம்மணம் ஹோதி. திஹேதுகததா³ரம்மணேஸுபி அனியமேன ஜவனவஸேன ஸப்³பே³ஸு ஸம்பத்தேஸு பச்சயஸ்ஸ ப³லவபா⁴வே ஸதி ஸஸங்கா²ரிகததா³ரம்மணம் படிபா³ஹித்வா அஸங்கா²ரிகமேவ ததா³ரம்மணம் ஹோதி. ஏதேனேவ நயேன ஸேஸம் ததா³ரம்மணம்பி தம்தம்ஜவனானுரூபதோ நியமனம் த³ட்ட²ப்³ப³ம்.

அஹேதுகததா³ரம்மணம் பன பச்சயம் அனபேக்கி²த்வா ஆரம்மணவஸேன சேவ ஜவனவஸேன ச நியமனம் ஹோதி. இத³மேத்த² யேபு⁴ய்யப்பவத்திவஸேன நியமனம். கதா³சி பன ஆரம்மணவஸேன, பச்சயவஸேன, பரிசிதவஸேன ச ததா³ரம்மணனியமோ ஹோதி. தத்த² ஆரம்மணவஸேன சேவ பச்சயவஸேன ச நியமனம் ஹேட்டா² வுத்தனயமேவ. பரிசிதவஸேன பன நியமனே யேபு⁴ய்யேன திஹேதுககுஸலப்பவத்தியா தேஸு பரிசிதஸ்ஸ கதா³சி து³ஹேதுகே, அஹேதுகே வா ஜவனே ஜவிதே பரிசயவஸேன திஹேதுகததா³ரம்மணமேவ ஹோதி. யேபு⁴ய்யேன ச து³ஹேதுகஜவனப்பவத்தியா தத்த² பரிசிதஸ்ஸ கதா³சி திஹேதுகே, அஹேதுகே வா ஜவனே ஜவிதே பரிசயவஸேன து³ஹேதுகததா³ரம்மணமேவ ஹோதி. ததே²வ அகுஸலேஸு பரிசிதஸ்ஸ கதா³சி திஹேதுகது³ஹேதுகேஸுபி ஜவனேஸு ஜவிதேஸு பரிசயவஸேன அஹேதுகததா³ரம்மணமேவ ஹோதீதி. ஏவஞ்ச கத்வா பட்டா²னே –

‘‘குஸலாகுஸலே நிருத்³தே⁴ ஸஹேதுகோ விபாகோ ததா³ரம்மணதா உப்பஜ்ஜதி, ஸஹேதுகே க²ந்தே⁴ அனிச்சதோ து³க்க²தோ அனத்ததோ விபஸ்ஸதி, குஸலாகுஸலே நிருத்³தே⁴ அஹேதுகோ விபாகோ ததா³ரம்மணதா உப்பஜ்ஜதீ’’தி –

அவிஸேஸேன அகுஸலஜவனானந்தரம்பி ஸஹேதுகததா³ரம்மணம், திஹேதுகஜவனானந்தரஞ்ச அஹேதுகததா³ரம்மணம் வுத்தம். திஹேதுகோமகேன, பன து³ஹேதுகுக்கட்டே²ன ச கம்மேன ததா³ரம்மணப்பவத்தியம் கம்மஸ்ஸ திஹேதுகவிபாகதா³னே அஸமத்த²தாய திஹேதுகஜவனேபி ஜவிதே து³ஹேதுகததா³ரம்மணமேவ ஹோதி. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ. து³ஹேதுகோமகேன பன கம்மேன ததா³ரம்மணப்பவத்தியம் கம்மஸ்ஸ ஸஹேதுகததா³ரம்மணனிப்³ப³த்தனே அஸமத்த²தாய ஸஹேதுகஜவனேபி ஜவிதே அஹேதுகததா³ரம்மணமேவ ஹோதி. ஸேஸம் வுத்தனயமேவ.

387-91. துல்யேன பாகசித்தேனாதி ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தஞாணஸம்பயுத்தஅஸங்கா²ரிகேன மஹாவிபாகசித்தேன. ப³லவாரம்மணேதி அதிமஹந்தாரம்மணே. சதுப்³பி³த⁴ஞ்ஹி ஆரம்மணம் அதிமஹந்தம் மஹந்தம் பரித்தம் அதிபரித்தந்தி. வுத்தஞ்ச –

‘‘ததா² ஹி விஸயம் ஆஹு, சதுதா⁴ ஏத்த² பண்டி³தா;

மஹந்தாதிமஹந்ததோ, பரித்தாதிபரித்ததோ’’தி.

அதிமஹந்தாதி³பா⁴வோ சஸ்ஸ ஆபாத²க³தகாலே உப்பஜ்ஜனகசித்தக்க²ணவஸேன வேதி³தப்³போ³. ததா² ஹி ஆபாத²க³தக்க²ணதோ பட்டா²ய யாவ ஸோளஸசித்தக்க²ணா, தாவ விஜ்ஜமானாயுகஆரம்மணம் அதிமஹந்தம் நாம. பன்னரஸசுத்³த³ஸசித்தக்க²ணாயுகம் மஹந்தம் நாம. தேரஸசித்தக்க²ணதோ பட்டா²ய அட்ட²சித்தக்க²ணாயுகம் பரித்தம் நாம. ததோ பரம் அதிபரித்தம் நாம. தத்த² அதிமஹந்தாரம்மணே ததா³ரம்மணபரியோஸானானி வீதி²சித்தானி உப்பஜ்ஜந்தி. மஹந்தே ஜவனபரியோஸானானி, நத்தி² ததா³ரம்மணுப்பாதோ³. பரித்தே ஜவனம்பி ந உப்பஜ்ஜதி, ஸந்தீரணானந்தரம் வோட்ட²ப்³ப³னமேவ த்³வத்திக்க²த்தும் பவத்ததி. அதிபரித்தே ப⁴வங்க³சலனமத்தமேவ. கத²ம்? அதிமஹந்தே ஹி ஆரம்மணே பஞ்சத்³வாரேஸு யதா²னுரூபம் அஞ்ஞதரஸ்மிம் த்³வாரே ஆபாத²க³தே பஸாத³க⁴ட்டனானுபா⁴வேன ஹத³யவத்து²ஸன்னிஸ்ஸிதா ப⁴வங்க³ஸந்ததி வோச்சி²ஜ்ஜதி, வோச்சி²ஜ்ஜமானா ச ஸஹஸா ந ஓச்சி²ஜ்ஜதி. யதா² பன வேகே³ன தா⁴வந்தோ புரிஸோ அந்தரா டா²துகாமோபி ஏகத்³வேபத³வாரே அதிக்கமித்வாவ டா²தும் ஸக்கோதி, ந பன டா²துகாமதாய ஸத்³தி⁴ம்யேவ, ஏவமேவ தீ³பஸிகா² விய, க³ங்கா³ஸோதோ விய, வேகே³ன ஜவமானா ப⁴வங்க³ஸந்ததி அந்தரா ஓச்சி²ஜ்ஜமானாபி பஸாத³க⁴ட்டனதோ பரம் த்³வத்திக்க²த்தும் உப்பஜ்ஜித்வாவ ஓச்சி²ஜ்ஜதி. தத்த² பட²மசித்தம் ப⁴வங்க³ஸந்ததியா சலனாகாரேன உப்பஜ்ஜனதோ ப⁴வங்க³சலனம் நாம, து³தியம் உபச்சி²ஜ்ஜனவஸேன உப்பஜ்ஜனதோ ப⁴வங்கு³பச்சே²தோ³ நாம. சலனஞ்சேத்த² விஸதி³ஸசித்தஸ்ஸ உபனிஸ்ஸயபா⁴வக³மனம். வுத்தஞ்ச –

‘‘ஆரம்மணந்தராபாதே², த்³விக்க²த்தும் சலிதே மனோ;

சித்தந்தரஸ்ஸ ஹேதுத்தம், யானம் சலனமீரித’’ந்தி.

யதி³ ஏவம் து³தியஸ்ஸபி தம் அத்தீ²தி தம்பி ப⁴வங்க³சலனமிச்சேவ வத்தப்³ப³ந்தி? ஸச்சம், ப⁴வங்க³ஸ்ஸ பன உபச்சி²ஜ்ஜனவஸேன பவத்திவிஸேஸம் க³ஹேத்வா புரிமஸ்ஸ நாமதோ விஸதி³ஸனாமம் காதும் ‘‘ப⁴வங்கு³பச்சே²தோ³’’தி வுச்சதீதி. நனு ச ரூபாதீ³ஹி பஸாதே³ க⁴ட்டிதே பஸாத³னிஸ்ஸிதஸ்ஸேவ சலனம் யுத்தம், கத²ம் பன ஹத³யவத்து²ஸன்னிஸ்ஸிதாய ப⁴வங்க³ஸந்ததியா சலனந்தி? ஸந்ததிவஸேன ஏகாப³த்³த⁴த்தா. யதா² ஹி பே⁴ரியா ஏகஸ்மிம் தலே டி²தஸக்க²ராய மக்கி²காய நிபன்னாய அபரஸ்மிம் தலே த³ண்டா³தி³னா பஹடே அனுக்கமேன பே⁴ரிசம்மவரத்தாதீ³னம் சலனேன ஸக்க²ராய சலிதாய மக்கி²காய பலாயனம் ஹோதி, ஏவமேவ ரூபாதி³ம்ஹி பஸாதே³ க⁴ட்டிதே தன்னிஸ்ஸயேஸு மஹாபூ⁴தேஸு சலிதேஸு அனுக்கமேன தம்ஸம்ப³ந்தா⁴னம் ஸேஸரூபானம்பி சலனேன ஹத³யவத்து²ம்ஹி சலிதே தன்னிஸ்ஸிதஸ்ஸ ப⁴வங்க³ஸ்ஸ சலனாகாரேன பவத்தி ஹோதி. வுத்தஞ்ச –

‘‘க⁴ட்டிதே அஞ்ஞவத்து²ம்ஹி, அஞ்ஞனிஸ்ஸிதகம்பனம்;

ஏகாப³த்³தே⁴ன ஹோதீதி, ஸக்க²ரோபமயா வதே³’’தி. (ஸ. ஸ. 176);

ஏவம் ப⁴வங்க³சலனப⁴வங்கு³பச்சே²தே³ஸு உப்பஜ்ஜித்வா நிருத்³தே⁴ஸு ‘‘கிம் நாமேத’’ந்தி வத³ந்தீ விய வீதி²சித்தானி ஆரம்மணாபி⁴முக²ம் படிபாதே³ந்தீ கிரியாமனோதா⁴து உப்பஜ்ஜதி, தஸ்ஸானந்தரம் யதா²ரஹம் த³ஸ்ஸனாதி³கிச்சம் ஸாத⁴யமானா பஞ்சவிஞ்ஞாணதா⁴தூஸு அஞ்ஞதரா உப்பஜ்ஜதி, தத³னந்தரம் தாய க³ஹிதமேவாரம்மணம் ஸம்படிச்ச²மானா விபாகாஹேதுகமனோதா⁴து உப்பஜ்ஜதி, தத³னந்தரம் ததே³வாரம்மணம் ஸந்தீரயமானா விபாகாஹேதுகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴து உப்பஜ்ஜதி, தத³னந்தரம் தமேவாரம்மணம் வவத்தா²பயமானா கிரியாஹேதுகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴து உப்பஜ்ஜதி, தத³னந்தரம் காமாவசரகுஸலாகுஸலகிரியஜவனேஸு யம் கிஞ்சி லத்³த⁴பச்சயம் ததே³வாரம்மணம் ஆரப்³ப⁴ ஜவனம் ஹுத்வா யேபு⁴ய்யேன ஸத்தக்க²த்தும் ஜவதி, தத³னந்தரம் ஏகாத³ஸததா³ரம்மணசித்தேஸு அஞ்ஞதரம் கம்மம் ஆரம்மணம் ஜவனம் பச்சயோ பரிசிததாதி இமேஸம் அனுரூபவஸேன த்³விக்க²த்தும் உப்பஜ்ஜதி, தத³னந்தரம் ப⁴வங்க³பாதோ ஹோதி.

இத⁴ ட²த்வா இமிஸ்ஸா சித்தபரம்பராய ஸுக²க்³க³ஹணத்த²ம் அம்போ³பமா வேதி³தப்³பா³. கத²ம்? ஏகோ கிர புரிஸோ ப²லிதம்ப³ருக்க²ஸ்ஸ ஹேட்டா² ஸஸீஸம் பாருபித்வா நிபன்னோ நித்³தா³யதி, அதே²கம் அம்ப³பக்கம் வண்டதோ முச்சித்வா தஸ்ஸ கண்ணஸக்க²லிம் புஞ்ச²மானம் விய ‘‘ட²’’ந்தி பூ⁴மியம் பததி, ஸோ தஸ்ஸ ஸத்³தே³ன பபு³ஜ்ஜி²த்வா ஸீஸதோ வத்த²ம் அபனேத்வா சக்கு²ம் உம்மீலேத்வா ஓலோகேஸி, ததோ ஹத்த²ம் பஸாரேத்வா ப²லம் க³ஹேத்வா மத்³தி³த்வா உபஸிங்கி⁴த்வா பக்கபா⁴வம் ஞத்வா பரிபு⁴ஞ்ஜித்வா முக²க³தம் ஸஹ ஸேம்ஹேன அஸ்ஸாதே³த்வா புன ததே²வ நித்³தா³யதி. தத்த² தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ அம்ப³ருக்க²மூலே நித்³தா³யனகாலோ விய ப⁴வங்க³ஸமங்கி³காலோ, அம்ப³பக்கஸ்ஸ பதிதகாலோ விய ஆரம்மணஸ்ஸ பஸாத³க⁴ட்டனகாலோ, பதனஸத்³தே³ன பபு³த்³த⁴காலோ விய மனோதா⁴துயா ப⁴வங்க³ஸ்ஸ ஆவட்டிதகாலோ, உம்மீலேத்வா ஓலோகிதகாலோ விய சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ த³ஸ்ஸனகிச்சம் ஸாத⁴னகாலோ, ஹத்த²ம் பஸாரேத்வா க³ஹிதகாலோ விய விபாகமனோதா⁴துயா ஆரம்மணஸம்படிச்ச²னகாலோ, க³ஹேத்வா மத்³தி³தகாலோ விய விபாகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴துயா ஆரம்மணஸ்ஸ ஸந்தீரிதகாலோ, உபஸிங்கி⁴தகாலோ விய கிரியாமனோவிஞ்ஞாணதா⁴துயா வவத்தா²பிதகாலோ, பரிபு⁴த்தகாலோ விய ஜவனஸ்ஸ ஆரம்மணரஸஅனுப⁴விதகாலோ, முக²க³தம் ஸஹ ஸேம்ஹேன அஸ்ஸாதி³தகாலோ விய ததா³ரம்மணஸ்ஸ ஜவனேன அனுபூ⁴தாரம்மணஅனுப⁴வனகாலோ, புன நித்³தா³யனம் விய புன ப⁴வங்க³காலோதி ஏவமேத்த² உபமாஸம்ஸந்த³னம் வேதி³தப்³ப³ம்.

அயம் பன உபமா கிம் தீ³பேதி? ஆரம்மணஸ்ஸ பஸாத³க⁴ட்டனமேவ கிச்சம், கிரியாமனோதா⁴துயா ப⁴வங்கா³வட்டனமேவ கிச்சம், பஞ்சவிஞ்ஞாணதா⁴தூனம் த³ஸ்ஸனாதி³கமேவ கிச்சம், விபாகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴துயா ஸம்படிச்ச²னமேவ கிச்சம், விபாகமனோவிஞ்ஞாணதா⁴துயா ஸந்தீரணமேவ கிச்சம், கிரியாமனோவிஞ்ஞாணதா⁴துயா வவத்தா²பனமேவ கிச்சம், ஜவனஸ்ஸேவ பன ஆரம்மணரஸானுப⁴வனம் ததா³ரம்மணஸ்ஸ ஏதேன அனுபூ⁴தஸ்ஸேவ அனுப⁴வனந்தி ஏவம் கிச்சவஸேன த⁴ம்மானம் அஞ்ஞமஞ்ஞாஸம்கிண்ணதம் தீ³பேதி, ஏவம் பவத்தமானம் பன சித்தம் ‘‘த்வம் ஆவஜ்ஜனம் நாம ஹோஹி, த்வம் த³ஸ்ஸனாதீ³ஸு அஞ்ஞதரம், த்வம் ஸம்படிச்ச²னம் நாமா’’திஆதி³னா நியுஞ்ஜகே காரகே அஸதிபி சித்தனியாமவஸேனேவ பவத்ததீதி வேதி³தப்³ப³ம். தம் பன சித்தனியாமம் ஸத்³தி⁴ம் உதுனியாமாதீ³ஹி பரிச்சே²தா³வஸானே வக்க²தி. அயம் தாவ அதிமஹந்தாரம்மணே சித்தப்பவத்திவிபா⁴வனா.

மஹந்தாரம்மணே பன ததா³ரம்மணுப்பாத³ஸ்ஸ அபா⁴வதோ தஸ்மிம் ஆபாத²க³தே வுத்தனயேன ஜவனபரியோஸானேஸு வீதி²சித்தேஸு உப்பன்னேஸு ப⁴வங்க³பாதோவ ஹோதி, ஆரம்மணஸ்ஸ பன பரிக்கீ²ணாயுகத்தா ஏகசித்தக்க²ணிகப்பமாணேபி வா ஆயும்ஹி ஸதி ஸமாஸன்னமரணோ விய புரிஸோ து³ப்³ப³லபா⁴வதோ ததா³ரம்மணம் நுப்பஜ்ஜதி. அபிச ததா³ரம்மணமுப்பஜ்ஜந்தம் நியமதோ த்³விக்க²த்துமேவ உப்பஜ்ஜதி, ந ஏகவாரம். ஏகசித்தக்க²ணாவஸிட்டே² ச ஆரம்மணே ஏகஸ்மிம் ததா³ரம்மணே உப்பன்னேஸு து³தியஸ்ஸ உப்பஜ்ஜனகாலே தஸ்ஸ நிருத்³த⁴த்தா நுப்பஜ்ஜதி. ந ஹி த்³வீஸு ததா³ரம்மணேஸு ஏகம் பச்சுப்பன்னாரம்மணம், ஏகம் அதீதாரம்மணம் ஹோதி, தஸ்மா து³தியஸ்ஸ அனுப்பத்தியா பட²மம்பி நுப்பஜ்ஜதீதி. மஜ்ஜி²மட்ட²கதா²யம் பன ஸகிம்பி ததா³ரம்மணஸ்ஸ பவத்தி வுத்தா. பரமத்த²வினிச்ச²யேபி ச தமேவ வாத³ம் ஸம்படிச்சி²த்வா ‘‘ஸகிம் த்³வே வா ததா³லம்ப³’’ந்தி (பரம. வி. 116) வுத்தம். அபி⁴த⁴ம்மட்ட²கதா²யம் பன ‘‘சித்தப்பவத்திக³ணனாயம் ஸப்³ப³வாரேஸு த்³வே ஏவ சித்தவாரானி ஆக³தானீ’’தி வத்வா தம் ந ஸம்படிச்சி²தம், தஸ்மா மஹந்தாரம்மணே ஜவனாவஸானே ப⁴வங்க³பாதோவ ஹோதி, நத்தி² ததா³ரம்மணுப்பாதோ³, அயஞ்ச ததா³ரம்மணேஹி துச்ச²தாய ‘‘மோக⁴வாரோ’’தி வுச்சதி.

பரித்தாரம்மணே ஜவனுப்பாத³ஸ்ஸபி அபா⁴வதோ ஸந்தீரணாவஸானேஸு வீதி²சித்தேஸு உப்பன்னேஸு தத³னந்தரம் வோட்ட²ப்³ப³னமேவ ஆஸேவனம் லபி⁴த்வா ஜவனட்டா²னே ட²த்வா த்³விக்க²த்தும் பவத்ததி, ததோ ப⁴வங்க³பாதோ ஹோதி. வோட்ட²ப்³ப³னம் பன அப்பத்வா அந்தரா சக்கு²விஞ்ஞாணாதி³கம் பத்வா நிவத்திஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. ஜவனம் பன ஆரம்மணஸ்ஸ அப்பாயுகபா⁴வேன பரிது³ப்³ப³லத்தா நுப்பஜ்ஜதி. தஞ்ஹி உப்பஜ்ஜமானம் ஸத்தசித்தக்க²ணாயுகேயேவ உப்பஜ்ஜதி, கதிபயசித்தக்க²ணாயுகே பன பட²மஜவனமேவ நுப்பஜ்ஜதி. தத³னுப்பத்தியஞ்ஹி இதரானிபி நுப்பஜ்ஜந்தி, தஸ்மா பரித்தாரம்மணே நத்தி² ஜவனுப்பாதோ³தி அயம் து³தியோ மோக⁴வாரோ அட்ட²கதா²ய வுத்தோ. டீகாகாரோ பன ததா² அஸம்படிச்சி²த்வா அஞ்ஞதா² து³தியமோக⁴வாரம் பகப்பேதி. வுத்தஞ்ஹி தேன தீஸு மோக⁴வாரேஸு து³தியமோக⁴வாரோ உபபரிக்கி²த்வா க³ஹேதப்³போ³.

யதி³ ஹி அனுலோமே வேத³னாத்திகே படிச்சவாராதீ³ஸு ‘‘ஆஸேவனபச்சயா ந மக்³கே³ த்³வே, நமக்³க³பச்சயா ஆஸேவனே த்³வே’’தி ச வுத்தம் ஸியா, ஸோபி மோக⁴வாரோ லப்³பே⁴ய்ய. யதி³ ச வோட்ட²ப்³ப³னம்பி ஆஸேவனபச்சயோ ஸியா, குஸலாகுஸலானம்பி ஸியா. ந ஹி ஆஸேவனபச்சயம் லத்³து⁴ம் யுத்தஸ்ஸ ஆஸேவனபச்சயபா⁴வீ த⁴ம்மோ ஆஸேவனபச்சயோ ஹோதீதி அவுத்தோ அத்தி². வோட்ட²ப்³ப³னஸ்ஸ பன குஸலாகுஸலானம் ஆஸேவனபச்சயபா⁴வோ ந வுத்தோ. ‘‘குஸலம் த⁴ம்மம் படிச்ச குஸலோ த⁴ம்மோ உப்பஜ்ஜதி நாஸேவனபச்சயா. அகுஸலம் த⁴ம்மம் படிச்ச அகுஸலோ த⁴ம்மோ உப்பஜ்ஜதி நாஸேவனபச்சயா’’தி வசனதோ படிக்கி²த்தோவ. அதா²பி ஸியா ‘‘அஸமானவேத³னானம் வஸேனேவம் வுத்த’’ந்தி, ஏவம்பி யதா² ‘‘ஆவஜ்ஜனா குஸலானம் க²ந்தா⁴னம், அகுஸலானம் க²ந்தா⁴னம் அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 1.1.417) வுத்தம், ஏவம் ‘‘ஆஸேவனபச்சயேன பச்சயோ’’திபி வத்தப்³ப³ம் ஸியா. ஜாதிபே⁴தா³ ந வுத்தந்தி சே, ‘‘பூ⁴மிபி⁴ன்னஸ்ஸ காமாவசரஸ்ஸ ரூபாவசராதீ³னம் ஆஸேவனபச்சயபா⁴வோ விய ஜாதிபி⁴ன்னஸ்ஸபி ப⁴வேய்யா’’தி வத்தப்³போ³ ஏவ ஸியா, அபி⁴ன்னஜாதிகஸ்ஸ ச வஸேன யதா² ‘‘ஆவஜ்ஜனா ஸஹேதுகானம் க²ந்தா⁴னம் அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ’’தி வுத்தம், ஏவம் ‘‘ஆஸேவனபச்சயேன பச்சயோ’’திபி வத்தப்³ப³ம் ஸியா, ந து வுத்தம், தஸ்மா வேத³னாத்திகேபி ஸம்கி²த்தாய க³ணனாய ‘‘ஆஸேவனபச்சயா நமக்³கே³ ஏகம், நமக்³க³பச்சயா ஆஸேவனே ஏக’’ந்தி ஏவம் க³ணனாய நித்³தா⁴ரியமானாய வோட்ட²ப்³ப³னஸ்ஸ ஆஸேவனபச்சயத்தாபா⁴வா யதா²வுத்தப்பகாரோ து³தியோ மோக⁴வாரோ வீமம்ஸித்வா க³ஹேதப்³போ³. வோட்ட²ப்³ப³னம் பன வீதி²விபாகஸந்ததியா ஆவட்டனதோ ‘‘ஆவஜ்ஜனா’’இச்சேவ வுத்தம். ததோ விஸதி³ஸஸ்ஸ ஜவனஸ்ஸ கரணதோ மனஸிகாரோ ச. ஏவஞ்ச கத்வா பட்டா²னே ‘‘வோட்ட²ப்³ப³னம் குஸலானம் க²ந்தா⁴னம் அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ’’திஆதி³ ந வுத்தம், ‘‘ஆவஜ்ஜனா’’இச்சேவ வுத்தம், தஸ்மா வோட்ட²ப்³ப³னதோ சதுன்னம் வா பஞ்சன்னம் வா ஜவனானம் ஆரம்மணபுரேஜாதம் ப⁴விதும் அஸக்கோந்தம் ரூபாதி³ஆவஜ்ஜனாதீ³னம் பச்சயோ ப⁴விதும் ந ஸக்கோதி, அயமேதஸ்ஸ ஸபா⁴வோதி ஜவனாபாரிபூரியா து³தியோ மோக⁴வாரோ த³ஸ்ஸேதும் யுத்தோ ஸியாதி.

அயஞ்ஹி ஆசரியஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயோ – யதி³ வோட்ட²ப்³ப³னம்பி ஆஸேவனபச்சயோ ஸியா, யதா² ‘‘ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தம் த⁴ம்மம் படிச்ச ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தோ த⁴ம்மோ உப்பஜ்ஜதி ஆஸேவனபச்சயா நமக்³க³பச்சயா’’தி அனுலோமபச்சனியே, பச்சனியானுலோமே ச ‘‘ஸுகா²…பே… நமக்³க³பச்சயா ஆஸேவனபச்சயா’’தி ச வுத்தம் ஹஸிதுப்பாத³சித்தவஸேன, ஏவம்பி வோட்ட²ப்³ப³னவஸேன ‘‘அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தம் த⁴ம்மம் படிச்சா’’திஆதி³னா புப்³பே³ வுத்தனயேன பாடோ² ஸியா. ததா² ச ஸதி வாரத்³வயவஸேன க³ணனாய ‘‘ஆஸேவனபச்சயா நமக்³கே³ த்³வே, நமக்³க³பச்சயா ஆஸேவனே த்³வே’’தி ச வத்தப்³ப³ம் ஸியா, ந பன வுத்தம், ‘‘ஆஸேவனபச்சயா நமக்³கே³ ஏகம், நமக்³க³பச்சயா ஆஸேவனே ஏக’’ந்திச்சேவ வுத்தம். அபிச யதி³ ஹி வோட்ட²ப்³ப³னம்பி ஆஸேவனபச்சயோ ஸியா, து³தியமோக⁴வாரோ விய புரிமவாரேஸுபி ஸியா. ததா² ச ஸதி அத்தனோ விய குஸலாகுஸலானம்பி ஸியா. ந ஹி ஆஸேவனபச்சயம் லத்³து⁴ம் யுத்தஸ்ஸ ஆஸேவனபச்சயபா⁴வீ த⁴ம்மோ ஆஸேவனபச்சயோ ஹோதீதி அவுத்தோ அத்தி² ‘‘புரிமா புரிமா குஸலா க²ந்தா⁴’’திஆதி³னா அனவஸேஸதோ வுத்தத்தா, வோட்ட²ப்³ப³னஸ்ஸ பன அவுத்தோ ‘‘அப்³யாகதோ த⁴ம்மோ குஸலஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஆஸேவனபச்சயேன பச்சயோ’’திஆதி³வசனஸ்ஸ அபா⁴வதோ. ந கேவலம் அவுத்தோவ, அத² கோ² ‘‘குஸலம் த⁴ம்மம் படிச்ச குஸலோ த⁴ம்மோ உப்பஜ்ஜதி, அகுஸலம் த⁴ம்மம் படிச்ச அகுஸலோ த⁴ம்மோ உப்பஜ்ஜதீ’’தி ப²ஸ்ஸாதி³குஸலாகுஸலத⁴ம்மே படிச்ச ஸஹஜாதாதி³பச்சயவஸேன குஸலாகுஸலஸ்ஸ உப்பத்திம் வத்வா பட²மஜவனஸ்ஸ வோட்ட²ப்³ப³னதோ ஆஸேவனபச்சயாலாப⁴ம் ஸந்தா⁴ய ‘‘நாஸேவனபச்சயா’’தி படிக்கி²த்தோவ.

அதா²பேத்த² ஸமோதா⁴னம் ஸியா, ஸமானவேத³னானம் ஏவ ஆஸேவனபச்சயபா⁴வஸ்ஸ த³ஸ்ஸனதோ வோட்ட²ப்³ப³னேன அஸமானவேத³னானம் குஸலாகுஸலானம் வஸேனாயம் படிக்கே²போ கதோதி. ஏவம்பி ஸதி யதா² ‘‘ஆவஜ்ஜனா குஸலானம் க²ந்தா⁴னம் அகுஸலானம் க²ந்தா⁴னம் அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ’’தி வுத்தம், ஏவம் ஸமானவேத³னாவஸேன ‘‘ஆஸேவனபச்சயேன பச்சயோ’’திபி வத்தப்³ப³ம் ஸியா. அத² வோட்ட²ப்³ப³னஸ்ஸ குஸலாகுஸலேஹி பி⁴ன்னஜாதிகத்தா தஸ்ஸ தேஸம் ஆஸேவனபச்சயபா⁴வோ ந வுத்தோதி சே. யதா² பூ⁴மிவஸேன பி⁴ன்னஸ்ஸ கோ³த்ரபு⁴வோதா³னவஸேன டி²தஸ்ஸ காமாவசரஸ்ஸ ரூபாவசராதீ³னம் ஆஸேவனபா⁴வோ தி³ஸ்ஸதி, ஏவம் ஜாதிவஸேன பி⁴ன்னஸ்ஸ வோட்ட²ப்³ப³னஸ்ஸ ஆஸேவனபச்சயபா⁴வே ந கோசி விப³ந்தோ⁴, அபிச அபி⁴ன்னவேத³னஸ்ஸ, அபி⁴ன்னஜாதிகஸ்ஸ ச உபேக்கா²ஸஹக³தமஹாகிரியசித்தஸ்ஸ வஸேன யதா² ‘‘ஆவஜ்ஜனா ஸஹேதுகானம் க²ந்தா⁴னம் அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ’’தி வுத்தம், ஏவம் ‘‘ஆஸேவனபச்சயேன பச்சயோ’’திபி வத்தப்³ப³ம் ஸியா, ந து வுத்தம், தஸ்மா வேத³னாத்திகேபி வோட்ட²ப்³ப³னஸ்ஸ ஆஸேவனபச்சயத்தஸ்ஸ அபா⁴வா வோட்ட²ப்³ப³னஸ்ஸ ஆஸேவனபா⁴வத³ஸ்ஸனவஸேன வுத்தோ து³தியோ மோக⁴வாரோ வீமம்ஸித்வா க³ஹேதப்³போ³. வோட்ட²ப்³ப³னாவஜ்ஜனானம் பன அனத்த²ந்தரபா⁴வதோ ஆவஜ்ஜனாய ச குஸலாகுஸலானம் அனந்தரபச்சயபா⁴வஸ்ஸ வுத்தத்தா ஸதி உப்பத்தியம் வோட்ட²ப்³ப³னம் காமாவசரகுஸலாகுஸலகிரியாஜவனானம் ஏகந்ததோ அனந்தரபச்சயபா⁴வேனேவ வத்தேய்ய, ந பன அஞ்ஞதா²தி முஞ்சா²மரணாஸன்னவேலாதீ³ஸு ஜவனாபாரிபூரியா மந்தீ³பூ⁴தவேக³தாய அயம் த³ஸ்ஸேதப்³போ³தி.

ஆசரியத⁴ம்மபாலத்தே²ரேன பனேத்த² இத³ம் வுத்தம் – ‘‘யம் ஜவனபா⁴வப்பத்தம், தம் சி²ன்னமூலருக்க²புப்ப²ம் வியா’’தி வக்க²மானத்தா அனுபச்சி²ன்னப⁴வமூலானம் பவத்தஸ்ஸ வோட்ட²ப்³ப³னஸ்ஸ கிரியபா⁴வோ ந ஸியா, வுத்தோ ச ‘‘யஸ்மிம் ஸமயே மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து உப்பன்னா கிரியா நேவகுஸலா, நாகுஸலா, ந ச கம்மவிபாகா உபேக்கா²ஸஹக³தா’’தி, தஸ்மா அட்ட²கதா²யம் ‘‘ஜவனட்டா²னே ட²த்வா’’தி வசனம் ஜவனஸ்ஸ உப்பஜ்ஜனட்டா²னே த்³விக்க²த்தும் பவத்தித்வா ந ஜவனபா⁴வேனாதி அதி⁴ப்பாயேன வுத்தம், ‘‘ஆஸேவனம் லபி⁴த்வா’’தி ச ‘‘ஆஸேவனம் விய ஆஸேவன’’ந்தி வுத்தே ந கோசி விரோதோ⁴தி. விப்பா²ரிகஸ்ஸ பன ஸதோ த்³விக்க²த்தும் பவத்தியேவேத்த² ஆஸேவனஸதி³ஸதா. விப்பா²ரிகதாய ஹி விஞ்ஞத்திஸமுட்டா²பகத்தஞ்சஸ்ஸ வுச்சதி. விப்பா²ரிகம்பி ஜவனம் விய அனேகக்க²த்தும் அப்பவத்தியா து³ப்³ப³லத்தா ந நிப்பரியாயதோ ஆஸேவனபச்சயபா⁴வேன பவத்தேய்யாதி ந இமஸ்ஸ பாடே² ஆஸேவனத்தம் வுத்தம். அட்ட²கதா²யம் பன பரியாயதோ வுத்தம், யதா² ப²லசித்தேஸு மக்³க³ங்க³ம் மக்³க³பரியாபன்னந்தி. யதி³பி ‘‘ஜவனாபாரிபூரியா…பே… யுத்தோ’’தி வுத்தம், ‘‘ஆவஜ்ஜனாதீ³னம் பச்சயோ ப⁴விதும் ந ஸக்கோதீ’’தி பன வுத்தத்தா சித்தப்பவத்திவஸேன பட²மமோக⁴வாரதோ ஏதஸ்ஸ ந கோசி விஸேஸோதி.

சக்கு²ஸ்ஸாபாத²மாக³தேதி சக்கு²த்³வாரஸ்ஸ யோக்³யதே³ஸாவட்டா²னவஸேன ஆபாத²மாக³தே. தாயாதி மனோதா⁴துயா ப⁴வங்கா³வட்டனே பாகடதாய கிரியாமனோதா⁴தும் பச்சாமஸதி. ஆவட்டிதேதி ஸந்ததிவஸேன பவத்திதும் அத³த்வா நிவத்திதே, பரிணாமிதே வா. ஜாதேஸு ஜாயதேதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. க³தேதி நிருத்³தே⁴. ததே³வாதி ஜவனானுபூ⁴தமேவ இட்டா²ரம்மணம். தேனேவாதி ஜவனம் ஹுத்வா நிருத்³தே⁴ன தேன காமாவசரகுஸலசித்தேன. ததா³ரம்மணஸஞ்ஞிதந்தி ஜவனக்³க³ஹிதேயேவ ஆரம்மணே பவத்தனதோ ‘‘ப்³ரஹ்மஸ்ஸரோ’’திஆதீ³ஸு விய தஸ்ஸ ஆரம்மணம் ஆரம்மணமஸ்ஸாதி மஜ்ஜ²பத³லோபவஸேன ததா³ரம்மணந்தி ஸஞ்ஞிதம். துல்யதோதி ஆரம்மணதோ விஸதி³ஸபா⁴வேபி ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தாதி³னா ஸதி³ஸத்தா. மூலஸதி³ஸம் ப⁴வங்க³ம் மூலப⁴வங்க³ம். ததா³ரம்மணம்பி ப⁴வங்க³ஸபா⁴வத்தா ‘‘ப⁴வங்க³’’ந்தி வுச்சதி யதா² ‘‘ஸஹேதுகம் ப⁴வங்க³ம் அஹேதுகஸ்ஸ ப⁴வங்க³ஸ்ஸ அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ’’தி (பட்டா². 3.1.102). ஏத்த² ஹி படிஸந்தி⁴சித்தே ஏவ பவத்தியம் ‘‘ப⁴வங்க³’’ந்தி வுச்சமானே ந தஸ்ஸ ஹேதுவஸேன பே⁴தோ³தி ‘‘ஸஹேதுகம் ப⁴வங்க³ம் அஹேதுகஸ்ஸ ப⁴வங்க³ஸ்ஸ அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ’’தி ந ஸக்கா வத்தும். நாபி சேதம் ‘‘ஸஹேதுகம் சுதிம் அஹேதுகபடிஸந்தி⁴ஞ்ச ஸந்தா⁴ய வுத்த’’ந்தி ஸக்கா விஞ்ஞாதும். ப⁴வஸ்ஸ அங்க³பா⁴வாபா⁴வதோ சுதிசித்தஸ்ஸ ப⁴வங்க³வோஹாராலாப⁴தோதி ‘‘ஸஹேதுகம் ப⁴வங்க³’’ந்தி ததா³ரம்மணம் வுத்தந்தி விஞ்ஞாயதி. ‘‘ததா³ரம்மணஸஞ்ஞித’’ந்தி வத்வா ‘‘மூலப⁴வங்க³ந்தி வுச்சதீ’’தி வுத்தத்தா நாமத்³வயம்பி இமஸ்ஸ லப்³ப⁴தீதி தீ³பிதம் ஹோதி.

392. தஞ்சாதி ததா³ரம்மணஞ்ச. ஏத்தா²தி இமேஸு வீதி²சித்தேஸு. க³ணனூபக³சித்தானீதி விபாகக³ணனூபக³சித்தானி.

394. அஸமானத்தாதி அஸங்கா²ரிகபா⁴வேன அஸமானத்தா.

396. புரிமானி பஞ்ச விபாகசித்தானி இமினா ஸத்³தி⁴ம் ச² ஹோந்தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஏத்த² ச யேபு⁴ய்யதோ இட்டா²ரம்மணே ஸோமனஸ்ஸப்பவத்திவஸேன ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தஜவனானந்தரமேவ ஸோமனஸ்ஸததா³ரம்மணம் வுத்தம். ஜவனஸ்ஸ பன பகப்பேத்வா ஆரம்மணக்³க³ஹணஸப்³பா⁴வதோ, விபாகஸ்ஸ ச தத³பா⁴வதோ இட்டா²ரம்மணே உபேக்கா²ஸஹக³தஜவனேஸுபி ஜவிதேஸு ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தமேவ ததா³ரம்மணம் ஹோதி.

399-403. தஸ்மிம் த்³வாரேதி தஸ்மிம்யேவ சக்கு²த்³வாரே. வேத³னா பரிவத்ததீதி கம்மஸ்ஸ ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தபா⁴வேபி ஆரம்மணஸ்ஸ இட்ட²மஜ்ஜ²த்ததாய ஸோமனஸ்ஸவேத³னா பரிவத்தித்வா உபேக்கா²வேத³னா ஹோதி. அத² வா ஹேட்டா² விபாகவேத³னாய ஸோமனஸ்ஸபா⁴வேபி இட்டா²ரம்மணஸ்ஸ மஜ்ஜ²த்தபா⁴வேன தம்வஸேன வேத³னா பரிவத்ததீதி அத்தோ².

ஜவனேஸு ஜவிதேஸூதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ‘‘ஜவிதேஸு சதூஸ்வபீ’’தி வா பாடோ². ஜாயரேதி ததா³ரம்மணவஸேன ஜாயந்தி. வேத³னாயாதி வேத³னாய கரணபூ⁴தாய. அஸமானத்தாதி படிஸந்தி⁴யா ஸஹ அஸமானத்தா. புரிமேஹீதி ஹேட்டா² வுத்தததா³ரம்மணசதுக்கதோ. அத² வா ‘‘புரிமேஹி அஸமானத்தா’’ இச்சேவ யோஜனா. புரிமேஹி ஸஹ அஸமானபா⁴வே வுத்தே தேஸம் ஸந்தி⁴யா ஸஹ அஸமானபா⁴வோபி வுத்தோவ ஹோதீதி சத்தாரி நாமதோ பிட்டி²ப⁴வங்கா³னி ச ஹோந்தீதி யோஜனா. ச-ஸத்³தே³ன ஆக³ந்துகப⁴வங்கா³னி, ததா³ரம்மணானி ச ஹோந்தீதி த³ஸ்ஸேதி. ஏத்தா²பி ச யேபு⁴ய்யேன இட்ட²மஜ்ஜ²த்தாரம்மணே உபேக்கா²ஸஹக³தஜவனஸ்ஸ உப்பஜ்ஜனதோ உபேக்கா²ஸஹக³தஜவனானந்தரமேவ உபேக்கா²ஸஹக³தததா³ரம்மணம் வுத்தம், ஹேட்டா² வுத்தனயேன பன உபேக்கா²ஸஹக³தததா³ரம்மணம் ஹோதி. ஞாணஸம்பயுத்தாதீ³ஸு ஜவிதேஸு ஞாணவிப்பயுத்தததா³ரம்மணானம் ஸம்ப⁴வோ ஹேட்டா² வுத்தனயேன வேதி³தப்³போ³. கிஞ்சாபி அஸங்கா²ரஸஸங்கா²ரவிதா⁴னம் ஜவனவஸேன வுத்தம், ததா²பி உதுபோ⁴ஜனாதி³பச்சயானம் து³ப்³ப³லபா⁴வே ஜவனஸ்ஸேவ அஸங்கா²ரிகத்தாபா⁴வதோ அஸங்கா²ரஜவனாவஸானே அஸங்கா²ரமேவ ததா³ரம்மணம் ஹோதி, ந ஸஸங்கா²ரந்தி நியமோ. பச்சயஸ்ஸ பன ப³லவபா⁴வே ஸதிபி பரேஸம் உஸ்ஸாஹப³லேன ஸஸங்கா²ரஸ்ஸ ஜவனஸ்ஸ ஸம்ப⁴வதோ ஸஸங்கா²ரஜவனாவஸானே ஸஸங்கா²ரமேவ ததா³ரம்மணம் ஹோதி, ஸஸங்கா²ரிகத்தாபா⁴வதோ அஸங்கா²ரஜவனாவஸானே அஸங்கா²ரமேவாதி நியமோ நத்தீ²தி அஸங்கா²ரஜவனாவஸானே அஸங்கா²ரம்பி ஸஸங்கா²ரம்பி ததா³ரம்மணம் ஹோதி, ஸஸங்கா²ரஜவனாவஸானே ஸஸங்கா²ரம்பி அஸங்கா²ரம்பி ததா³ரம்மணம் ஹோதி.

பஞ்சிமானீதி இட்ட²மஜ்ஜ²த்தாரம்மணே வுத்தானி உபேக்கா²ஸஹக³தஸந்தீரணாதீ³னி பஞ்ச விபாகானி. புரிமேஹி ஸத்தஹீதி இட்டா²ரம்மணே வுத்தேஹி சக்கு²விஞ்ஞாணாதீ³ஹி ஸத்தஹி வினித்³தி³ஸே சக்கு²த்³வாரஸ்மிந்தி அதி⁴ப்பாயோ.

405-6. ஏகாய சேதனாயாதி ஏகாய திஹேதுகஸோமனஸ்ஸஸஹக³தஅஸங்கா²ரிகசேதனாய. ஏவம் ஸமஸட்டி² விபாகானி உப்பஜ்ஜந்தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. யஸ்மா பன சக்கு²த்³வாராதீ³ஸு அனுப்பஜ்ஜித்வா ஸோதத்³வாராதீ³ஸுயேவ உப்பஜ்ஜமானா ஸோதவிஞ்ஞாணாத³யோ விய பஞ்சஸு த்³வாரேஸு அனுப்பஜ்ஜித்வா மனோத்³வாரேயேவ உப்பஜ்ஜமானோ காமாவசரவிபாகோ நத்தி², தஸ்மா மனோத்³வாரே விபாகப்பவத்தி ந வுத்தா. அத² வா சக்கு²த்³வாரே க³ஹிதானமேவ மனோதா⁴துமனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூனம் ஸோதத்³வாராதீ³ஸுபி க³ஹணேன பஞ்சத்³வாரேஸு க³ஹிதாய மனோவிஞ்ஞாணதா⁴துயா மனோத்³வாரேபி க³ஹணனயத³ஸ்ஸனம் கதம் ஹோதி, ஏவம் ஸதி ச²ஸு த்³வாரேஸுபி ஸமஸத்ததி விபாகானி ஹோந்தி. அத² வா மனோத்³வாரே லப்³ப⁴மானாயபி பஞ்சத்³வாரப்பவத்தாய மனோவிஞ்ஞாணதா⁴துயா மனோத்³வாரே அக்³க³ஹணேன ஸோதத்³வாராதீ³ஸு லப்³ப⁴மானானம்பி சக்கு²த்³வாரே க³ஹிதமனோதா⁴துமனோவிஞ்ஞாணதா⁴தூனம் ஸோதத்³வாராதீ³ஸு அக்³க³ஹணஸ்ஸ நயத³ஸ்ஸனம் கதம் ஹோதி, ஏவம் ஸதி பஞ்சத்³வாரேஸு ஸோளஸ விபாகானி ஹோந்தி. ஏவஞ்ச கத்வா வுத்தம் ‘‘க³ஹிதாக்³க³ஹணேனா’’திஆதி³.

408-9. தீஹி விபாகேஹீதி தேஹி தீஹி குஸலசித்தேஹி ஸமானேஹி தீஹி விபாகேஹி தி³ன்னாய படிஸந்தி⁴யாதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. உபேக்கா²ஸஹிதத்³வயேதி உபேக்கா²ஸஹக³தபடிஸந்தி⁴யுக³ளே. இத⁴ ட²த்வா நாளியந்தூபமா வேதி³தப்³பா³. கத²ம்? உச்சு²பீளனஸமயே கிர ஏகஸ்மா கா³மா ஏகாத³ஸ யந்தவாஹா நிக்க²மித்வா ஏகம் உச்சு²வாடம் தி³ஸ்வா தஸ்ஸ பரிபக்கபா⁴வம் ஞத்வா உச்சு²ஸாமிகம் உபஸங்கமித்வா ‘‘யந்தவாஹா மய’’ந்தி ஆரோசேஸும். ஸோ ‘‘அஹம் தும்ஹேயேவ பரியேஸிஸ்ஸாமீ’’தி உச்சு²ஸாலம் க³ஹேத்வா அக³மாஸி. தே தத்த² நாளியந்தம் யோஜேத்வா ‘‘மயம் ஏகாத³ஸ ஜனா அபரம்பி ஏகம் லத்³து⁴ம் வட்டதி, வத்தனேன க³ண்ஹதா²’’தி ஆஹம்ஸு. உச்சு²ஸாமிகோ ‘‘அஹமேவ ஸஹாயோ ப⁴விஸ்ஸாமீ’’தி உச்சு²ஸாலம் பூராபேத்வா தேஸம் ஸஹாயோ அஹோஸி. தே அத்தனோ அத்தனோ கிச்சானி கத்வா பா²ணிதபாசகேன உச்சு²ரஸே பக்கே கு³ளே ப³த்³தே⁴ உச்சு²ஸாமிகேன துலயித்வா பா⁴கே³ஸு தி³ன்னேஸு அத்தனோ அத்தனோ பா⁴க³ம் ஆதா³ய ஸாலம் ஸாலஸாமிகம் படிச்சா²பேத்வா ஏதேனேவ உபாயேன அபராஸுபி சதூஸு ஸாலாஸு கம்மம் கத்வா பக்கமிம்ஸு. தத்த² பஞ்ச யந்தஸாலா விய பஞ்ச பஸாதா³ த³ட்ட²ப்³பா³, பஞ்ச உச்சு²வாடா விய பஞ்ச ஆரம்மணானி, ஏகாத³ஸ விசரணகயந்தவாஹா விய ஏகாத³ஸ விபாகசித்தானி, பஞ்ச உச்சு²ஸாலஸாமினோ விய பஞ்ச விஞ்ஞாணானி, பட²மகஸாலாய ஸாலஸாமிகேன ஸத்³தி⁴ம் த்³வாத³ஸன்னம் ஜனானம் ஏகதோ ஹுத்வா கதகம்மானம் பா⁴க³க்³க³ஹணகாலோ விய ஏகாத³ஸன்னம் விபாகசித்தானம் சக்கு²விஞ்ஞாணேன ஸத்³தி⁴ம் ஏகதோ ஹுத்வா சக்கு²த்³வாரே ரூபாரம்மணே ஸகஸககிச்சகரணகாலோ, ஸாலஸாமிகஸ்ஸ ஸாலாய ஸம்படிச்சி²தகாலோ விய சக்கு²விஞ்ஞாணஸ்ஸ த்³வாரஸங்கந்திஅகரணம், து³தியததியசதுத்த²பஞ்சமஸாலாய த்³வாத³ஸன்னம் ஏகதோ ஹுத்வா கதகம்மானம் பா⁴க³க்³க³ஹணகாலோ விய ஏகாத³ஸன்னம் விபாகசித்தானம் காயவிஞ்ஞாணேன ஸத்³தி⁴ம் ஏகதோ ஹுத்வா காயத்³வாரே போ²ட்ட²ப்³பா³ரம்மணே ஸகஸககிச்சகரணகாலோ, ஸாமிகஸ்ஸ ஸம்படிச்சி²தகாலோ விய காயவிஞ்ஞாணஸ்ஸ த்³வாரஸங்கந்திஅகரணம் வேதி³தப்³ப³ம்.

414. அஸ்ஸாதி இமஸ்ஸ பீ³ஜஸ்ஸ. ஹேதுபவத்திதோதி பச்சயப்பவத்திதோ.

415. இதா³னி திஹேதுகோமககம்மேன க³ஹிதது³ஹேதுகபடிஸந்தி⁴கஸ்ஸ விபாகப்பவத்தி து³ஹேதுகுக்கட்டே²ன க³ஹிதது³ஹேதுகபடிஸந்தி⁴கஸ்ஸ விபாகப்பவத்தியா ஸமானாதி தம் ட²பேத்வா து³ஹேதுககம்மேன க³ஹிதது³ஹேதுகபடிஸந்தி⁴கஸ்ஸேவ விபாகப்பவத்திம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘து³ஹேதுகேன கம்மேனா’’திஆதி³ வுத்தம்.

418-9. து³ஹேதுகபடிஸந்தி⁴கஸ்ஸ காமாவசரதிஹேதுகஜவனானம் ஸம்ப⁴வேபி கம்மஸரிக்க²கானேவ ஜவனானி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸோமனஸ்ஸ…பே… து³ஹேதுகே’’தி வுத்தம். திஹேதுகஜவனாவஸானேபி பனஸ்ஸ படிஸந்தி⁴தா³யககம்மம் திஹேதுகவிபாகதா³னே அஸமத்த²ந்தி திஹேதுகததா³ரம்மணாபா⁴வதோ, ஜவனஸ்ஸ ச கம்மஸரிக்க²கஹேதுவஸேன து³ஹேதுகபா⁴வதோ து³ஹேதுகததா³ரம்மணமேவ ஹோதி.

424. இமானி ச ப⁴வங்கா³னீதி இமானி சத்தாரி மூலாக³ந்துகபிட்டி²ப⁴வங்கா³னி. அட்ட² ஹீதி அட்டே²வ.

426. ஸோதகா⁴னாதி³னாதி ஸோதகா⁴னாதி³விஞ்ஞாணேஹி. ஏத்தா²பி அம்போ³பமா பாகடிகாவ. யந்தவாஹோபமாய பனேத்த² ஸத்த யந்தவாஹா தேஹி ஹத்த²யந்தே நாம ஸஜ்ஜிதே ஸாலஸாமிகம் அட்ட²மம் கத்வா வுத்தனயானுஸாரேனேவ யோஜனா வேதி³தப்³பா³.

434-6. வுத்³தி⁴முபேதஸ்ஸாதி மாதுகுச்சி²தோ நிக்க²மித்வா ஸம்வராஸம்வரே பட்ட²பேதும் ஸமத்த²பா⁴வேன வுட்³டி⁴ப்பத்தஸ்ஸ. கிஞ்சாபி அஹேதுகபடிஸந்தி⁴கஸ்ஸ கம்மஸரிக்க²கஜவனமேவ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘து³ஹேதூனம்…பே… வஸானஸ்மி’’ந்தி வுத்தம். திஹேதுகஜவனம்பி பன தேஸம் ஜவதி, ஜவனஸ்ஸ து³ஹேதுகபா⁴வேபி கம்மஸ்ஸ து³ஹேதுகவிபாகதா³னே அஸமத்த²தாய ‘‘அஹேதுக…பே… ஜாயதே’’தி வுத்தம்.

443-8. ‘‘அஹேதுபடிஸந்தி⁴ஸ்ஸா’’திஆதீ³ஸு அதி⁴ப்பாயோ ஹேட்டா² ஆக³தோவ. அபாயேஸு படிஸந்தி⁴தா³யககம்மேன படிஸந்தி⁴தோ ஹீனததா³ரம்மணஸ்ஸ அனிப்ப²ன்னதோ தஸ்ஸ லப்³ப⁴மானட்டா²னமேவ த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸுக³திய’’ந்தி வுத்தம், காமாவசரஸுக³தியந்தி அத்தோ². தேனாதி தேன ஜாதபடிஸந்தி⁴விபாகேன. ‘‘சதூஸு அபாயேஸு லப்³ப⁴தீ’’தி வத்வா தஸ்ஸ விஸயத³ஸ்ஸனத்த²ம் ‘‘தே²ரோ நேரயிகான’’ந்திஆதி³ வுத்தம். தே²ரோதி நிரயசாரிகாய பாகடத்தா மஹாமோக்³க³ல்லானத்தே²ரமாஹ. நிரயே ப⁴வா நேரயிகா. த⁴ம்மம் தே³ஸேதீதி நிரயே பது³மம் மாபேத்வா பது³மகண்ணிகாய நிஸின்னோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. வஸ்ஸதீதி அந்தோஹேத்வத்த²ம் கத்வா வுத்தம், வஸ்ஸாபேதீதி அத்தோ². தே²ரம் தி³ஸ்வாதி தே²ரஸ்ஸ த³ஸ்ஸனஹேது. இமினா இந்த³னீலபடிமாவண்ணஸ்ஸ தே²ரஸ்ஸ இட்டா²ரம்மணபா⁴வேன குஸலவிபாகசக்கு²விஞ்ஞாணுப்பத்தியா காரணம் த³ஸ்ஸேதி. ஏஸ நயோ ‘‘த⁴ம்மம் ஸுத்வா’’திஆதீ³ஸுபி. க³ந்த⁴ந்தி தேன மாபிதக³ந்த⁴ம். அட்ட²கதா²யம் பன ‘‘சந்த³னவனே தி³வாவிஹாரம் நிஸின்னஸ்ஸ சீவரக³ந்த⁴’’ந்தி (த⁴. ஸ. அட்ட². 498 விபாகுத்³தா⁴ரகதா²) வுத்தம். கா⁴யதந்தி கா⁴யந்தானம். ஸந்தீரணத்³வயந்தி அதிஇட்ட²மஜ்ஜ²த்தஸ்ஸ க³ந்தா⁴தி³னோ வஸேன ஸந்தீரணத்³வயம். குஸலவிபாகானம், இட்டா²ரம்மணஸ்ஸ ச நிரயே ஸம்ப⁴வதீ³பனேன ஸேஸாபாயத்தயேபி ஸம்ப⁴வோ த³ஸ்ஸிதோவ ஹோதி.

450. நியமோயேவ நியமத்தம், ததா³ரம்மணசித்தம்பி ஜவனேன நியாமிதந்தி வுத்தனியமோதி அத்தோ². குஸலம் பன ஸந்தா⁴யாதி குஸலஜவனம் ஸந்தா⁴ய தீ³பிதம் அட்ட²கதா²யம், குஸலஸ்ஸ விய அகுஸலஸ்ஸ ஸதி³ஸவிபாகாபா⁴வதோதி அதி⁴ப்பாயோ. ஏத்த² ச குஸலஜவனானந்தரம் ஸஹேதுகததா³ரம்மணஸ்ஸேவ வசனம். ஜவனஸ்ஸ கம்மஸரிக்க²கஹேதுவஸேன ஸஹேதுகத்தா ஜவனானுரூபதோ வுத்தம். பரிசிதவஸேன பன அஞ்ஞகம்மேனாபி தம் அஹேதுகததா³ரம்மணம் ந ஹோதீதி ந வத்தப்³ப³ம். ந ஹி படிஸந்தி⁴ஜனகமேவ கம்மம் ததா³ரம்மணம் ஜனேதி, அத² கோ² அஞ்ஞகம்மம்பி படிஸந்தி⁴தா³யககம்மேன நிப்³ப³த்தேதப்³ப³ததா³ரம்மணதோ விஸதி³ஸம்பி நிப்³ப³த்தேதீதி. அகுஸலஜவனானந்தரஞ்ச அஹேதுகததா³ரம்மணம்பி ஜவனஸ்ஸ கம்மஸரிக்க²கஹேதுகத்தா தத³னுரூபதோ வுத்தம். யதா²வுத்தனயேன பன ஸஹேதுகததா³ரம்மணம்பி ந ஹோதீதி நத்தி².

456-7. ஏத்தாவதா திபிடகசூளனாக³த்தே²ரவாதே³ ஸோளஸ விபாகசித்தானி ஸத்³தி⁴ம் த்³வாத³ஸகமக்³கே³ன சேவ அஹேதுகட்ட²கேன ச விபா⁴வேத்வா மோரவாபிவாஸிமஹாத³த்தத்தே²ரவாதே³ விஸேஸாபா⁴வதோ தம் அனாமஸித்வா மஹாத⁴ம்மரக்கி²தத்தே²ரவாதே³ குஸலாகுஸலகிரியவஸேன பிண்டி³த்வா த³ஸ்ஸிதானம் பிண்ட³ஜவனானம் வஸேன ததா³ரம்மணம் த³ஸ்ஸேதும் ‘‘ஸோமனஸ்ஸயுதே சித்தே’’திஆதி³ வுத்தம். ஸோமனஸ்ஸ…பே… ஜவிதேதி இட்டா²ரம்மணே குஸலாகுஸலகிரியாப்³யாகதவஸேன ஸோமனஸ்ஸயுதேஸு தேரஸஸு ஜவனசித்தேஸு ஜவிதேஸு. க³வேஸிதப்³பா³…பே… மானஸாதி ஹேட்டா² வுத்தனயேன ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தானி பஞ்சேவ ததா³ரம்மணசித்தானி க³வேஸிதப்³பா³னி. உபேக்கா²…பே… ஜவிதேஸூதி குஸலாகுஸலகிரியவஸேன சுத்³த³ஸஸு உபேக்கா²ஸஹக³தஜவனசித்தேஸு ஜவிதேஸு. ச² க³வேஸிதப்³பா³னீதி உபேக்கா²ஸஹக³தானி ச² ஏவ க³வேஸிதப்³பா³னி. கீ²ணாஸவானம் பஹீனவிபல்லாஸதாய கிரியாஜவனம் இட்டா²ரம்மணே உபேக்கா²ஸஹக³தம் ந ஹோதீதி ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தகிரியாஜவனேஸு ஜவிதேஸு ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தததா³ரம்மணமேவ ஹோதி. இட்ட²மஜ்ஜ²த்தே, அனிட்டா²தீ³ஸு ச ஸோமனஸ்ஸபா⁴வதோ உபேக்கா²ஸஹக³தகிரியாஜவனேஸு ஜவிதேஸு உபேக்கா²ஸஹக³தததா³ரம்மணமேவாதி இத³மேத்த² ஸன்னிட்டா²னம். ஸேக²புது²ஜ்ஜனானம் பன அப்பஹீனவிபல்லாஸதாய இட்ட²மஜ்ஜ²த்தே, அனிட்ட²அனிட்ட²மஜ்ஜ²த்தாரம்மணே ச ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தஜவனம் உப்பஜ்ஜதீதி ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தஜவனாவஸானே ஸோமனஸ்ஸஸஹக³தததா³ரம்மணமேவ ஹோதி, நத்தி² உபேக்கா²ஸஹக³தந்தி நாயம் நியமோ. இட்டா²ரம்மணேபி வுத்தனயானுஸாரேன யோஜேதப்³ப³ம். தேனேதம் வுச்சதி –

‘‘பரித்தகுஸலாதோ³ஸ-பாபஸாதக்ரியாஜவா;

பஞ்சஸ்வேகம் ததா³லம்ப³ம், ஸுகி²தேஸு யதா²ரஹம்.

‘‘பாபா காமஸுபா⁴ சேவ, ஸோபேக்கா² ச க்ரியாஜவா;

ஸோபேக்கே²ஸு ததா³லம்ப³ம், ச²ஸ்வேகமனுரூபதோ’’தி.

458-62. து³ஹேதுகாஹேதுகானம் விபாகாவரணேஹி ஸமன்னாக³தத்தா ஜா²னுப்பாதோ³யேவ நத்தீ²தி ஆஹ ‘‘திஹேதுஸோமனஸ்ஸேனா’’தி. ஜா²னதோ பரிஹீனஸ்ஸாதி உப்பாதி³தலோகியஜ்ஜா²னதோ பரிஹீனஸ்ஸ. விப்படிஸாரினோதி ‘‘மஹந்தேன வாயாமேன உப்பாதி³தோ மே பணீதத⁴ம்மோ நட்டோ²’’தி உப்பன்னவிப்படிஸாரவந்தஸ்ஸ. கிம்…பே… மானஸந்தி அயம் அனுமதிபுச்சா², ததா³ரம்மணமானஸம் ஜாயதே கிம், ந வாதி அயஞ்ஹேத்த² அத்தோ². ப⁴வங்க³பாதோ வா ஹோது ததா³ரம்மணம் வா, கோ ஏத்த² விப³ந்தோ⁴தி ஆஹ ‘‘பட்டா²னே படிஸித்³தா⁴’’திஆதி³. அவசனமேவ படிஸேதோ⁴தி கத்வா ஆஹ ‘‘படிஸித்³தா⁴’’தி. யதி³ ஸோமனஸ்ஸானந்தரம் தோ³மனஸ்ஸம், தோ³மனஸ்ஸானந்தரம் ஸோமனஸ்ஸம் வா உப்பஜ்ஜேய்ய, ததா³ ‘‘ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தோ த⁴ம்மோ அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ’’திஆதி³ (பட்டா². 1.2.45) விய ‘‘ஸுகா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தோ த⁴ம்மோ து³க்கா²ய வேத³னாய ஸம்பயுத்தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ, து³க்கா²ய வேத³னாய…பே… ஸுகா²ய வேத³னாய…பே… பச்சயோ’’தி வத்தப்³ப³ம் ஸியா, ததா² க³ணனவாரே ஏகேகவேத³னாஸம்பயுத்தஸ்ஸ அத்தனா ஸமானவேத³னாஸம்பயுத்தஸ்ஸ, இதரவேத³னாத்³வயஸமங்கி³ஸ்ஸ ச பச்சயபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய ‘‘அனந்தரே நவா’’தி வத்தப்³ப³ம் ஸியா, ந ச பனேவம் பாளி ஆக³தா. தோ³மனஸ்ஸஸோமனஸ்ஸவேத³னாய ஸம்பயுத்தானம் பன அஞ்ஞமஞ்ஞஅனந்தரபச்சயவஸேன க³ணனத்³வயம் பரிஹாபேத்வா ‘‘அனந்தரே ஸத்தா’’தி வுத்தம், தஸ்மா யதா²த⁴ம்மஸாஸனே அவசனம்பி படிஸேத⁴ஸதி³ஸம் அபா⁴வஸ்ஸேவ தீ³பனதோதி வுத்தம் ‘‘படிஸித்³தா⁴’’தி. அஸ்ஸ வா அனந்தரம் தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸ உப்பத்தீதி ஸம்ப³ந்தோ⁴. அஸ்ஸாதி ஸோமனஸ்ஸஸ்ஸ.

ஏவம் ப⁴வங்க³பாதாபா⁴வே காரணம் வத்வா புன ததா³ரம்மணாபா⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘மஹக்³க³த’’ந்திஆதி³. தத்தே²வ படிஸித்³த⁴ந்தி ‘‘பரித்தாரம்மணோ த⁴ம்மோ மஹக்³க³தாரம்மணஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ கம்மபச்சயேன பச்சயோ’’தி வசனாபா⁴வதோ தத்தே²வ பட்டா²னே படிஸித்³த⁴ம். கிம் நு காதப்³ப³ந்தி கிம் காதப்³ப³ம். ந ஹி ஸக்கா ஏத்தகேன ‘‘அசித்தகோ’’தி வத்துந்தி அதி⁴ப்பாயோ. ஏத்த² ச மஹக்³க³தாரம்மணமேவ தோ³மனஸ்ஸஜவனம் நித³ஸ்ஸனவஸேன வுத்தம். இட்டா²ரம்மணபூ⁴தே பன பு³த்³தா⁴தி³ஆரம்மணேபி தோ³மனஸ்ஸஜவனே ஜவிதே ஸோமனஸ்ஸபடிஸந்தி⁴கஸ்ஸ ததா³ரம்மணஸம்ப⁴வோ, ப⁴வங்க³பாதோ வா நத்தி².

464-5. இட்டா²ரம்மணே உபேக்கா²ஸஹக³தததா³ரம்மணஸ்ஸ தோ³மனஸ்ஸானந்தரஞ்ச ஸோமனஸ்ஸஸ்ஸ அபா⁴வதோ ‘‘உபேக்கா²ஸஹிதா ஹேதூ’’திஆதி³னா ஆசரியேன வுத்தே புன சோத³கோ அனுப³ந்த⁴ந்தோ ஆஹ ‘‘ஆவஜ்ஜனம் கிமஸ்ஸா’’தி. ஆசரியோ பன கிமேத்த² ஆவஜ்ஜனக³வேஸனேன, தேன வினாவ இத³ம் சித்தம் உப்பஜ்ஜதீதி தீ³பேந்தோ ஆஹ ‘‘நத்தி² த’’ந்தி. புன சோத³கோ ஆவஜ்ஜனேன வினா சித்தப்பவத்திம் அவிஸஹந்தோ ஆஹ ‘‘தம் ஜாயதே கத²’’ந்தி. ஏவம் பன வுத்தே ஆசரியோ கிமேத்த² ஆவஜ்ஜனேன, கிஞ்ச ஆவஜ்ஜனேன வினா சித்தப்பவத்தி நத்தீ²தி இத³ம் ந ஏகந்திகந்தி தீ³பேதும் நிராவஜ்ஜனசித்தானம் ஸம்ப⁴வம் த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘ப⁴வங்கா³வஜ்ஜனான’’ந்திஆதி³, ப⁴வங்கா³வஜ்ஜனானம் கிம் ஆவஜ்ஜனம், நனு நத்தே²வாதி அதி⁴ப்பாயோ. நனு ச ப⁴வங்கா³வஜ்ஜனானி தாவ ஸகஸகவிஸயேஸு நின்னத்தா ஆவஜ்ஜனேன வினா உப்பத்தியம் ப³ஹுலம் சிண்ணத்தாவ உப்பஜ்ஜந்தி, அயம் பன கத²ம் உப்பஜ்ஜதீதி இத³ம் அனுயோக³ம் ஸந்தா⁴ய புன நிராவஜ்ஜனசித்தானி த³ஸ்ஸேந்தோ ஆஹ ‘‘மக்³க³ஸ்ஸா’’திஆதி³. மக்³க³ஸ்ஸ லோகுத்தரமக்³க³ஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ. அனந்தரஸ்ஸ ப²லஸ்ஸ சாதி மக்³கா³னந்தரஸ்ஸ ப²லஸ்ஸ ச அத்தா²ய கிம் ஆவஜ்ஜனந்தி ஸம்ப³ந்தோ⁴. ஏவம் நத்தீ²தி யதா² ஏதேஸம், ஏவமேதஸ்ஸாபி நத்தி².

ஆனந்தா³சரியோ பனேத்த² அரியமக்³க³சித்தம், மக்³கா³னந்தரானி ப²லானி ச பரிகம்மாவஜ்ஜனேன ஸாவஜ்ஜனானி ஸமானானி அஸதிபி நிராவஜ்ஜனுப்பத்தியம் நின்னாதி³பா⁴வே உப்பத்தியா நித³ஸ்ஸனமத்தவஸேன வுத்தானீதி வண்ணேதி. அயம் ஹிஸ்ஸ அதி⁴ப்பாயோ – யதி³ ஹி நிப்³பா³னாரம்மணாவஜ்ஜனாபா⁴வம் ஸந்தா⁴ய வுத்தானி ஸியும், கோ³த்ரபு⁴வோதா³னானி த³ஸ்ஸிதப்³பா³னி ஸியும் தேஹேவ ஏதேஸம் நிராவஜ்ஜனதாஸித்³தி⁴தோ, ப²லஸமாபத்திகாலே ச ‘‘பரித்தாரம்மணம் மஹக்³க³தாரம்மணம் அனுலோமம் ப²லஸமாபத்தியா அனந்தரபச்சயேன பச்சயோ’’தி வசனதோ ஸமானாரம்மணாவஜ்ஜனரஹிதத்தா மக்³கா³னந்தரானி ப²லசித்தானீதி ஏவம் ஸமாபத்திப²லசித்தானி ந வஜ்ஜேதப்³பா³னி ஸியும், கோ³த்ரபு⁴வோதா³னானி பன யதி³பி நிப்³பா³னே சிண்ணானி, ஸமுதா³சிதானி ச ந ஹோந்தி, ஆரம்மணந்தரே சிண்ணஸமுதா³சிதானேவ. ப²லஸமாபத்திசித்தானி ச மக்³க³வீதி²தோ உத்³த⁴ம் தத³த்த²ம் பரிகம்மஸப்³பா⁴வாதி தேஸம் க³ஹணம் ந கதம். அனுலோமானந்தரஞ்ச ப²லஸமாபத்திசித்தம் சிண்ணஸமுதா³சிதம், ந நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞானந்தரம் மக்³கா³னந்தரஸ்ஸ விய தத³த்த²ம் பரிகம்மாபா⁴வாதி ‘‘நிரோதா⁴ வுட்ட²ஹந்தஸ்ஸா’’தி தஞ்ச நித³ஸ்ஸிதந்தி.

467. ‘‘கிமஸ்ஸாரம்மண’’ந்தி வத்வா நிராவஜ்ஜனபா⁴வம் விய அனாரம்மணபா⁴வம்பி வதே³ய்யாதி தப்³பா⁴வத³ஸ்ஸனேன அத்தனோ வசனம் ஸாதே⁴ந்தோ ஆஹ ‘‘வினா ஆரம்மணேனா’’திஆதி³. யம் கிஞ்சீதி யம் கிஞ்சி பரிசிதபுப்³ப³ம் ஆரம்மணம் ஆரப்³ப⁴. நனு ச ததா³ரம்மணிகம் ஸியாதி வுத்தம், ததா³ரம்மணஞ்ச ஜவனாரம்மணமேவ க³ண்ஹாதி இதரதா² ததா³ரம்மணபா⁴வாயோக³தோதி கத²மஸ்ஸா பரித்தாரம்மணந்தி? ஸச்சம், காமாவசரவிபாகசித்தானம் ஏகந்தபரித்தாரம்மணத்தா நாஸ்ஸா மஹக்³க³தாரம்மணபா⁴வோ யுத்தோ, ‘‘ததா³ரம்மண’’ந்தி ச ததா³ரம்மணட்டா²னே உப்பத்திம் க³ஹேத்வா வுத்தம், ந தஸ்ஸா ததா³ரம்மணகிச்சஸம்ப⁴வதோ. கேன சரஹி கிச்சேனாயம் உப்பஜ்ஜதீதி? ததா³ரம்மணகிச்சம் தாவ யதா²வுத்தகாரணதோவ நத்தி², நாபி ஸந்தீரணகிச்சம் ததா² அப்பவத்தனதோ. படிஸந்தி⁴சுதீஸு வத்தப்³ப³மேவ நத்தி². பாரிஸேஸதோ பன ப⁴வஸ்ஸ அங்க³பா⁴வதோ ப⁴வங்க³கிச்சந்தி யுத்தம் ஸியா, படிஸந்தி⁴பூ⁴தமேவ சித்தம் ப⁴வங்க³ந்தி இத³ம் யேபு⁴ய்யவஸேன வுச்சதீதி. ஆசரியத⁴ம்மபாலத்தே²ரேனாபி ஹி அயமத்தோ² த³ஸ்ஸிதோவ.

468-73. அவிஜ்ஜமானே காரகே கத²ம் கஸ்ஸசி நிராவஜ்ஜனப்பவத்திகஸ்ஸ ஸாவஜ்ஜனபா⁴வேனாதி சோத³னம் ஸந்தா⁴ய சித்தனியாமனிப்³ப³த்தமேதந்தி த³ஸ்ஸேதும் ‘‘உதுபீ³ஜனியாமோ சா’’திஆதி³ வுத்தம். உதுபீ³ஜனியாமோ சாதி உதுனியாமோ சேவ பீ³ஜனியாமோ ச, உதுஸபா⁴வனியாமோ பீ³ஜஸபா⁴வனியாமோதி வுத்தம் ஹோதி. கம்மத⁴ம்மானம் நியாமோ ஏவ கம்மத⁴ம்மனியாமதா. ஏகப்பஹாரேனாதி தம் தம் உதுஸமயமனதிக்கமித்வா ஏகஸ்மிம்யேவ காலே. ப²லபுப்பா²தீ³தி ஆதி³-ஸத்³தே³ன பல்லவாதீ³னம் ஸங்க³ஹோ. ஸப்³பே³ஸந்தி தஸ்மிம் ஸமயே ப²லாதி³னிப்³ப³த்தனகானம் ஸப்³பே³ஸம். தம்தம்துல்யப²லுப்³ப⁴வோதி தேஹி தேஹி பீ³ஜேஹி ஸதி³ஸானம் ப²லானம் நிப்³ப³த்தி, தேஸம் தேஸம் பீ³ஜானம் அனுரூபப²லனிப்³ப³த்தீதி அத்தோ². ‘‘குலத்த²க³ச்ச²ஸ்ஸ உத்தரக்³க³பா⁴வோ, த³க்கி²ணவல்லியா த³க்கி²ணருக்க²பரிஹரணம், ஸூரியாவத்தபுப்பா²னம் ஸூரியாபி⁴முக²பா⁴வோ, மாலுவலதாய ருக்கா²பி⁴முக²க³மன’’ந்தி ஏவமாதீ³னிபி ஏத்தே²வ ஸமோதா⁴னம் க³ச்ச²ந்தி. சி²த்³த³த்தந்தி சி²த்³த³வந்தபா⁴வோ, சி²த்³த³ம்யேவ வா. பீ³ஜஜோதி பீ³ஜஸம்ப⁴வோ நியாமோ. யதோ தே³தீதி யதோ யதோ பச்சயபா⁴வனியாமதோ தே³தி. அயந்தி அயம் அத்தனோ அனுரூபஸ்ஸ, ஸதி³ஸஸ்ஸ, விஸதி³ஸஸ்ஸ ச ப²லஸ்ஸ நிப்³ப³த்தனே நியாமோ. அபிச –

‘‘ந அந்தலிக்கே² ந ஸமுத்³த³மஜ்ஜே²,

ந பப்³ப³தானம் விவரம் பவிஸ்ஸ;

ந விஜ்ஜதீ ஸோ ஜக³திப்பதே³ஸோ,

யத்த²ட்டி²தோ முச்சேய்ய பாபகம்மா’’தி. (த⁴. ப. 127) –

இமிஸ்ஸா கா³தா²ய அட்டு²ப்பத்தியம் ஆக³தம் திணகலாபஸ்ஸ க³ஹிதஅக்³கி³னோ உட்ட²ஹித்வா ஆகாஸே க³ச்ச²தோ காகஸ்ஸ கீ³வாய படிமுச்சனம், நாவிகஸ்ஸ ப⁴ரியாய வாலுகக⁴டம் கண்டே² ப³ந்தி⁴த்வா ஸமுத்³து³த³கே பக்கி²பனம், பப்³ப³தகூடஸ்ஸ பதித்வா லேணே வஸந்தானம் பி⁴க்கூ²னம் த்³வாரபித³ஹனந்தி தம்தம்கம்மஸரிக்க²கவிபாகனிப்³ப³த்தனம்பி கம்மனியாமோயேவாதி வேதி³தப்³ப³ம். ஜாதியந்தி படிஸந்தி⁴க்³க³ஹணே சேவ மாதுகுச்சி²தோ நிக்க²மனே ச, நித³ஸ்ஸனமத்தஞ்சேதம் அபி⁴ஸம்போ³தி⁴த⁴ம்மசக்கப்பவத்தனாதீ³ஸுபி மேத³னீகம்பனாதி³கஸ்ஸ ஸம்ப⁴வதோ. போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸாதி பச்சி²மப⁴விகபோ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ. மேத³னீகம்பனாதி³கந்தி பத²வீகம்பனாதி³கம் த்³வத்திம்ஸபுப்³ப³னிமித்தம். விஸேஸத்தமனேகம்பீதி புப்³ப³னிமித்ததோ அஞ்ஞம் ததா³ பாதுபூ⁴தம் ஸப்³ப³ம் அச்ச²ரியம். உப்பத்தாவஜ்ஜனாதீ³னந்தி ‘‘த்வம் ஆவஜ்ஜனம் ஹோஹி, த்வம் த³ஸ்ஸன’’ந்திஆதி³னா நியுஞ்ஜகஸ்ஸ அபா⁴வேபி தம்தம்கிச்சவஸேன தேஸம் தேஸம் உப்பத்தி.

474. ஹத³யே அந்த⁴காரோ வியாதி ஹத³யந்த⁴காரோ, ஸம்மோஹோதி அத்தோ², தஸ்ஸ வித்³த⁴ம்ஸனம் பஹானகரணந்தி ஹத³யந்த⁴காரவித்³த⁴ம்ஸனம். பயுத்தோதி அனுபாதா³பரினிப்³பா³னம் அப்பத்வா அனோஸக்கமானேன வீரியேன வீரியவா. மோஹந்த⁴காராபக³மந்தி அரஹத்தமாஹ.

இதி அபி⁴த⁴ம்மத்த²விகாஸினியா நாம

அபி⁴த⁴ம்மாவதாரஸம்வண்ணனாய

விபாகசித்தப்பவத்தினித்³தே³ஸவண்ணனா நிட்டி²தா.