2. பாஸாத³கம்பனவக்³கோ³

1. புப்³ப³ஸுத்தம்

823. ஸாவத்தி²னிதா³னம். ‘‘புப்³பே³வ மே, பி⁴க்க²வே, ஸம்போ³தா⁴ அனபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸேவ ஸதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘கோ நு கோ² ஹேது, கோ பச்சயோ இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனாயா’தி? தஸ்ஸ மய்ஹம், பி⁴க்க²வே, ஏதத³ஹோஸி – ‘இத⁴ பி⁴க்கு² ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி – இதி மே ச²ந்தோ³ ந ச அதிலீனோ ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அதிப்பக்³க³ஹிதோ ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்கி²த்தோ ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தோ ப⁴விஸ்ஸதி. பச்சா²புரேஸஞ்ஞீ ச விஹரதி – யதா² புரே ததா² பச்சா², யதா² பச்சா² ததா² புரே; யதா² அதோ⁴ ததா² உத்³த⁴ம், யதா² உத்³த⁴ம் ததா² அதோ⁴; யதா² தி³வா ததா² ரத்திம், யதா² ரத்திம் ததா² தி³வா. இதி விவடேன சேதஸா அபரியோனத்³தே⁴ன ஸப்பபா⁴ஸம் சித்தம் பா⁴வேதி’’’.

‘‘வீரியஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி – இதி மே வீரியம் ந ச அதிலீனம் ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அதிப்பக்³க³ஹிதம் ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்கி²த்தம் ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தம் ப⁴விஸ்ஸதி. பச்சா²புரேஸஞ்ஞீ ச விஹரதி – யதா² புரே ததா² பச்சா², யதா² பச்சா² ததா² புரே; யதா² அதோ⁴ ததா² உத்³த⁴ம், யதா² உத்³த⁴ம் ததா² அதோ⁴; யதா² தி³வா ததா² ரத்திம், யதா² ரத்திம் ததா² தி³வா. இதி விவடேன சேதஸா அபரியோனத்³தே⁴ன ஸப்பபா⁴ஸம் சித்தம் பா⁴வேதி.

‘‘சித்தஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி – இதி மே சித்தம் ந ச அதிலீனம் ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அதிப்பக்³க³ஹிதம் ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்கி²த்தம் ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தம் ப⁴விஸ்ஸதி. பச்சா²புரேஸஞ்ஞீ ச விஹரதி – யதா² புரே ததா² பச்சா², யதா² பச்சா² ததா² புரே; யதா² அதோ⁴ ததா² உத்³த⁴ம், யதா² உத்³த⁴ம் ததா² அதோ⁴; யதா² தி³வா ததா² ரத்திம், யதா² ரத்திம் ததா² தி³வா. இதி விவடேன சேதஸா அபரியோனத்³தே⁴ன ஸப்பபா⁴ஸம் சித்தம் பா⁴வேதி.

‘‘வீமம்ஸாஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி – இதி மே வீமம்ஸா ந ச அதிலீனா ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அதிப்பக்³க³ஹிதா ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்கி²த்தா ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தா ப⁴விஸ்ஸதி. பச்சா²புரேஸஞ்ஞீ ச விஹரதி – யதா² புரே ததா² பச்சா², யதா² பச்சா² ததா² புரே; யதா² அதோ⁴ ததா² உத்³த⁴ம், யதா² உத்³த⁴ம் ததா² அதோ⁴; யதா² தி³வா ததா² ரத்திம், யதா² ரத்திம் ததா² தி³வா. இதி விவடேன சேதஸா அபரியோனத்³தே⁴ன ஸப்பபா⁴ஸம் சித்தம் பா⁴வேதி.

‘‘ஏவம் பா⁴விதேஸு கோ², பி⁴க்கு², சதூஸு இத்³தி⁴பாதே³ஸு ஏவம் ப³ஹுலீகதேஸு, அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுபோ⁴தி – ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ ஹோதி, ப³ஹுதா⁴பி ஹுத்வா ஏகோ ஹோதி; ஆவிபா⁴வம், திரோபா⁴வம்; திரோகுட்டம் திரோபாகாரம் திரோபப்³ப³தம் அஸஜ்ஜமானோ க³ச்ச²தி, ஸேய்யதா²பி ஆகாஸே; பத²வியாபி உம்முஜ்ஜனிமுஜ்ஜம் கரோதி, ஸேய்யதா²பி உத³கே; உத³கேபி அபி⁴ஜ்ஜமானே [அபி⁴ஜ்ஜமானோ (ஸீ. பீ. க.)] க³ச்ச²தி, ஸேய்யதா²பி பத²வியம்; ஆகாஸேபி பல்லங்கேன கமதி, ஸேய்யதா²பி பக்கீ² ஸகுணோ; இமேபி சந்தி³மஸூரியே ஏவம்மஹித்³தி⁴கே ஏவம்மஹானுபா⁴வே பாணினா பரிமஸதி [பராமஸதி (ஸீ. ஸ்யா. கம்.)] பரிமஜ்ஜதி; யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேதி.

‘‘ஏவம் பா⁴விதேஸு கோ², பி⁴க்கு², சதூஸு இத்³தி⁴பாதே³ஸு ஏவம் ப³ஹுலீகதேஸு தி³ப்³பா³ய ஸோததா⁴துயா விஸுத்³தா⁴ய அதிக்கந்தமானுஸிகாய உபோ⁴ ஸத்³தே³ ஸுணாதி – தி³ப்³பே³ ச மானுஸே ச, தூ³ரே ஸந்திகே சாதி.

‘‘ஏவம் பா⁴விதேஸு கோ², பி⁴க்கு², சதூஸு இத்³தி⁴பாதே³ஸு ஏவம் ப³ஹுலீகதேஸு, பரஸத்தானம் பரபுக்³க³லானம் சேதஸா சேதோ பரிச்ச பஜானாதி. ஸராக³ம் வா சித்தம் ‘ஸராக³ம் சித்த’ந்தி பஜானாதி; வீதராக³ம் வா சித்தம் ‘வீதராக³ம் சித்த’ந்தி பஜானாதி; ஸதோ³ஸம் வா சித்தம் ‘ஸதோ³ஸம் சித்த’ந்தி பஜானாதி; வீததோ³ஸம் வா சித்தம் ‘வீததோ³ஸம் சித்த’ந்தி பஜானாதி; ஸமோஹம் வா சித்தம் ‘ஸமோஹம் சித்த’ந்தி பஜானாதி; வீதமோஹம் வா சித்தம் ‘வீதமோஹம் சித்த’ந்தி பஜானாதி; ஸம்கி²த்தம் வா சித்தம் ‘ஸம்கி²த்தம் சித்த’ந்தி பஜானாதி; விக்கி²த்தம் வா சித்தம் ‘விக்கி²த்தம் சித்த’ந்தி பஜானாதி; மஹக்³க³தம் வா சித்தம் ‘மஹக்³க³தம் சித்த’ந்தி பஜானாதி; அமஹக்³க³தம் வா சித்தம் ‘அமஹக்³க³தம் சித்த’ந்தி பஜானாதி; ஸஉத்தரம் வா சித்தம் ‘ஸஉத்தரம் சித்த’ந்தி பஜானாதி; அனுத்தரம் வா சித்தம் ‘அனுத்தரம் சித்த’ந்தி பஜானாதி; ஸமாஹிதம் வா சித்தம் ‘ஸமாஹிதம் சித்த’ந்தி பஜானாதி; அஸமாஹிதம் வா சித்தம் ‘அஸமாஹிதம் சித்த’ந்தி பஜானாதி; விமுத்தம் வா சித்தம் ‘விமுத்தம் சித்த’ந்தி பஜானாதி; அவிமுத்தம் வா சித்தம் ‘அவிமுத்தம் சித்த’ந்தி பஜானாதி’’.

‘‘ஏவம் பா⁴விதேஸு கோ², பி⁴க்கு², சதூஸு இத்³தி⁴பாதே³ஸு ஏவம் ப³ஹுலீகதேஸு, அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி, ஸேய்யதி²த³ம் – ஏகம்பி ஜாதிம் த்³வேபி ஜாதியோ திஸ்ஸோபி ஜாதியோ சதஸ்ஸோபி ஜாதியோ பஞ்சபி ஜாதியோ த³ஸபி ஜாதியோ வீஸம்பி ஜாதியோ திம்ஸம்பி ஜாதியோ சத்தாலீஸம்பி ஜாதியோ பஞ்ஞாஸம்பி ஜாதியோ ஜாதிஸதம்பி ஜாதிஸஹஸ்ஸம்பி ஜாதிஸதஸஹஸ்ஸம்பி அனேகேபி ஸம்வட்டகப்பே அனேகேபி விவட்டகப்பே அனேகேபி ஸம்வட்டவிவட்டகப்பே – ‘அமுத்ராஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ அமுத்ர உத³பாதி³ம் [உப்பாதி³ம் (ஸீ.)]; தத்ராபாஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ இதூ⁴பபன்னோ’தி. இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி.

‘‘ஏவம் பா⁴விதேஸு கோ² பி⁴க்கு², சதூஸு இத்³தி⁴பாதே³ஸு ஏவம் ப³ஹுலீகதேஸு, தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸதி சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே, ஸுக³தே து³க்³க³தே யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாதி – ‘இமே வத, போ⁴ந்தோ, ஸத்தா காயது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா வசீது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா மனோது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா அரியானம் உபவாத³கா மிச்சா²தி³ட்டி²கா மிச்சா²தி³ட்டி²கம்மஸமாதா³னா; தே காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபன்னா. இமே வா பன, போ⁴ந்தோ, ஸத்தா காயஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா வசீஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா மனோஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா அரியானம் அனுபவாத³கா ஸம்மாதி³ட்டி²கா ஸம்மாதி³ட்டி²கம்மஸமாதா³னா; தே காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபன்னா’தி. இதி தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸதி சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே, ஸுக³தே து³க்³க³தே யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாதி.

‘‘ஏவம் பா⁴விதேஸு கோ², பி⁴க்கு², சதூஸு இத்³தி⁴பாதே³ஸு ஏவம் ப³ஹுலீகதேஸு, ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’’தி. பட²மம்.

2. மஹப்ப²லஸுத்தம்

824. ‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴பாதா³ பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா மஹப்ப²லா ஹோந்தி மஹானிஸம்ஸா. கத²ம் பா⁴விதா ச, பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³ கத²ம் ப³ஹுலீகதா மஹப்ப²லா ஹோந்தி மஹானிஸம்ஸா? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி – ‘இதி மே ச²ந்தோ³ ந ச அதிலீனோ ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அதிப்பக்³க³ஹிதோ ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்கி²த்தோ ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தோ ப⁴விஸ்ஸதி’. பச்சா²புரேஸஞ்ஞீ ச விஹரதி – யதா² புரே ததா² பச்சா², யதா² பச்சா² ததா² புரே; யதா² அதோ⁴ ததா² உத்³த⁴ம், யதா² உத்³த⁴ம் ததா² அதோ⁴; யதா² தி³வா ததா² ரத்திம், யதா² ரத்திம் ததா² தி³வா. இதி விவடேன சேதஸா அபரியோனத்³தே⁴ன ஸப்பபா⁴ஸம் சித்தம் பா⁴வேதி.

‘‘வீரியஸமாதி⁴…பே… சித்தஸமாதி⁴…பே… வீமம்ஸாஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி – ‘இதி மே வீமம்ஸா ந ச அதிலீனா ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அதிப்பக்³க³ஹிதா ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்கி²த்தா ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தா ப⁴விஸ்ஸதி’. பச்சா²புரேஸஞ்ஞீ ச விஹரதி – யதா² புரே ததா² பச்சா², யதா² பச்சா² ததா² புரே; யதா² அதோ⁴ ததா² உத்³த⁴ம், யதா² உத்³த⁴ம் ததா² அதோ⁴; யதா² தி³வா ததா² ரத்திம், யதா² ரத்திம் ததா² தி³வா. இதி விவடேன சேதஸா அபரியோனத்³தே⁴ன ஸப்பபா⁴ஸம் சித்தம் பா⁴வேதி. ஏவம் பா⁴விதா கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³ ஏவம் ப³ஹுலீகதா மஹப்ப²லா ஹோந்தி மஹானிஸம்ஸா.

‘‘ஏவம் பா⁴விதேஸு கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சதூஸு இத்³தி⁴பாதே³ஸு ஏவம் ப³ஹுலீகதேஸு அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுபோ⁴தி – ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ ஹோதி…பே… யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேதி…பே….

‘‘ஏவம் பா⁴விதேஸு கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சதூஸு இத்³தி⁴பாதே³ஸு ஏவம் ப³ஹுலீகதேஸு, ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’’தி. து³தியம்.

3. ச²ந்த³ஸமாதி⁴ஸுத்தம்

825. ‘‘ச²ந்த³ம் சே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² நிஸ்ஸாய லப⁴தி ஸமாதி⁴ம், லப⁴தி சித்தஸ்ஸ ஏகக்³க³தம் – அயம் வுச்சதி ச²ந்த³ஸமாதி⁴. ஸோ அனுப்பன்னானம் பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் அனுப்பாதா³ய ச²ந்த³ம் ஜனேதி வாயமதி வீரியம் ஆரப⁴தி சித்தம் பக்³க³ண்ஹாதி பத³ஹதி. உப்பன்னானம் பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய ச²ந்த³ம் ஜனேதி வாயமதி வீரியம் ஆரப⁴தி சித்தம் பக்³க³ண்ஹாதி பத³ஹதி. அனுப்பன்னானம் குஸலானம் த⁴ம்மானம் உப்பாதா³ய ச²ந்த³ம் ஜனேதி வாயமதி வீரியம் ஆரப⁴தி சித்தம் பக்³க³ண்ஹாதி பத³ஹதி. உப்பன்னானம் குஸலானம் த⁴ம்மானம் டி²தியா அஸம்மோஸாய பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய பா⁴வனாய பாரிபூரியா ச²ந்த³ம் ஜனேதி வாயமதி வீரியம் ஆரப⁴தி சித்தம் பக்³க³ண்ஹாதி பத³ஹதி. இமே வுச்சந்தி ‘பதா⁴னஸங்கா²ரா’தி. இதி அயஞ்ச ச²ந்தோ³, அயஞ்ச ச²ந்த³ஸமாதி⁴, இமே ச பதா⁴னஸங்கா²ரா – அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ‘ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தோ இத்³தி⁴பாதோ³’’’.

‘‘வீரியம் சே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² நிஸ்ஸாய லப⁴தி ஸமாதி⁴ம், லப⁴தி சித்தஸ்ஸ ஏகக்³க³தம் – அயம் வுச்சதி ‘வீரியஸமாதி⁴’. ஸோ அனுப்பன்னானம்…பே… உப்பன்னானம் குஸலானம் த⁴ம்மானம் டி²தியா அஸம்மோஸாய பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய பா⁴வனாய பாரிபூரியா ச²ந்த³ம் ஜனேதி வாயமதி வீரியம் ஆரப⁴தி சித்தம் பக்³க³ண்ஹாதி பத³ஹதி. இமே வுச்சந்தி ‘பதா⁴னஸங்கா²ரா’தி. இதி இத³ஞ்ச வீரியம், அயஞ்ச வீரியஸமாதி⁴, இமே ச பதா⁴னஸங்கா²ரா – அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ‘வீரியஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தோ இத்³தி⁴பாதோ³’’’.

‘‘சித்தம் சே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² நிஸ்ஸாய லப⁴தி ஸமாதி⁴ம், லப⁴தி சித்தஸ்ஸ ஏகக்³க³தம் – அயம் வுச்சதி ‘சித்தஸமாதி⁴’. ஸோ அனுப்பன்னானம் பாபகானம்…பே… உப்பன்னானம் குஸலானம் த⁴ம்மானம் டி²தியா அஸம்மோஸாய பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய பா⁴வனாய பாரிபூரியா ச²ந்த³ம் ஜனேதி வாயமதி வீரியம் ஆரப⁴தி சித்தம் பக்³க³ண்ஹாதி பத³ஹதி. இமே வுச்சந்தி ‘பதா⁴னஸங்கா²ரா’தி. இதி இத³ஞ்ச சித்தம், அயஞ்ச சித்தஸமாதி⁴, இமே ச பதா⁴னஸங்கா²ரா – அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ‘சித்தஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தோ இத்³தி⁴பாதோ³’’’.

‘‘வீமம்ஸம் சே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² நிஸ்ஸாய லப⁴தி ஸமாதி⁴ம், லப⁴தி சித்தஸ்ஸ ஏகக்³க³தம் – அயம் வுச்சதி ‘வீமம்ஸாஸமாதி⁴’. ஸோ அனுப்பன்னானம் பாபகானம் அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் அனுப்பாதா³ய ச²ந்த³ம் ஜனேதி வாயமதி வீரியம் ஆரப⁴தி சித்தம் பக்³க³ண்ஹாதி பத³ஹதி…பே… உப்பன்னானம் குஸலானம் த⁴ம்மானம் டி²தியா அஸம்மோஸாய பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய பா⁴வனாய பாரிபூரியா ச²ந்த³ம் ஜனேதி வாயமதி வீரியம் ஆரப⁴தி சித்தம் பக்³க³ண்ஹாதி பத³ஹதி. இமே வுச்சந்தி ‘பதா⁴னஸங்கா²ரா’தி. இதி அயஞ்ச வீமம்ஸா, அயஞ்ச வீமம்ஸாஸமாதி⁴, இமே ச பதா⁴னஸங்கா²ரா – அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ‘வீமம்ஸாஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தோ இத்³தி⁴பாதோ³’’’தி. ததியம்.

4. மோக்³க³ல்லானஸுத்தம்

826. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி புப்³பா³ராமே மிகா³ரமாதுபாஸாதே³. தேன கோ² பன ஸமயேன ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கூ² ஹேட்டா²மிகா³ரமாதுபாஸாதே³ விஹரந்தி உத்³த⁴தா உன்னளா சபலா முக²ரா விகிண்ணவாசா முட்ட²ஸ்ஸதினோ அஸம்பஜானா அஸமாஹிதா ப⁴ந்தசித்தா [விப்³ப⁴ந்தசித்தா (ஸீ. ஸ்யா. கம்.)] பாகதிந்த்³ரியா.

அத² கோ² ப⁴க³வா ஆயஸ்மந்தம் மஹாமோக்³க³ல்லானம் ஆமந்தேஸி – ‘‘ஏதே கோ², மோக்³க³ல்லான, ஸப்³ரஹ்மசாரினோ ஹேட்டா²மிகா³ரமாதுபாஸாதே³ விஹரந்தி உத்³த⁴தா உன்னளா சபலா முக²ரா விகிண்ணவாசா முட்ட²ஸ்ஸதினோ அஸம்பஜானா அஸமாஹிதா ப⁴ந்தசித்தா பாகதிந்த்³ரியா. க³ச்ச², மோக்³க³ல்லான, தே பி⁴க்கூ² ஸம்வேஜேஹீ’’தி.

‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ ப⁴க³வதோ படிஸ்ஸுத்வா ததா²ரூபம் இத்³தா⁴பி⁴ஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்கா²ரேஸி [அபி⁴ஸங்க²ரேஸி (ஸ்யா. பீ. க.)] யதா² பாத³ங்கு³ட்ட²கேன மிகா³ரமாதுபாஸாத³ம் ஸங்கம்பேஸி ஸம்பகம்பேஸி ஸம்பசாலேஸி. அத² கோ² தே பி⁴க்கூ² ஸம்விக்³கா³ லோமஹட்ட²ஜாதா ஏகமந்தம் அட்ட²ம்ஸு – ‘‘அச்ச²ரியம் வத, போ⁴, அப்³பு⁴தம் வத, போ⁴! நிவாதஞ்ச வத அயஞ்ச மிகா³ரமாதுபாஸாதோ³ க³ம்பீ⁴ரனேமோ ஸுனிகா²தோ அசலோ அஸம்பகம்பீ, அத² ச பன ஸங்கம்பிதோ ஸம்பகம்பிதோ ஸம்பசாலிதோ’’தி!

அத² கோ² ப⁴க³வா யேன தே பி⁴க்கூ² தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘கிம் நு தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, ஸம்விக்³கா³ லோமஹட்ட²ஜாதா ஏகமந்தம் டி²தா’’தி? ‘‘அச்ச²ரியம், ப⁴ந்தே, அப்³பு⁴தம் ப⁴ந்தே! நிவாதஞ்ச வத அயஞ்ச மிகா³ரமாதுபாஸாதோ³ க³ம்பீ⁴ரனேமோ ஸுனிகா²தோ அசலோ அஸம்பகம்பீ, அத² ச பன ஸங்கம்பிதோ ஸம்பகம்பிதோ ஸம்பசாலிதோ’’தி! ‘‘தும்ஹேவ கோ², பி⁴க்க²வே, ஸம்வேஜேதுகாமேன மோக்³க³ல்லானேன பி⁴க்கு²னா பாத³ங்கு³ட்ட²கேன மிகா³ரமாதுபாஸாதோ³, ஸங்கம்பிதோ ஸம்பகம்பிதோ ஸம்பசாலிதோ. தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, கதமேஸம் த⁴ம்மானம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா மோக்³க³ல்லானோ பி⁴க்கு² ஏவம்மஹித்³தி⁴கோ ஏவம்மஹானுபா⁴வோ’’தி? ‘‘ப⁴க³வம்மூலகா நோ, ப⁴ந்தே, த⁴ம்மா, ப⁴க³வம்னேத்திகா ப⁴க³வம்படிஸரணா. ஸாது⁴ வத, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வந்தம்யேவ படிபா⁴து ஏதஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்தோ². ப⁴க³வதோ ஸுத்வா பி⁴க்கூ² தா⁴ரேஸ்ஸந்தீ’’தி.

‘‘தேன ஹி, பி⁴க்க²வே, ஸுணாத². சதுன்னம் கோ², பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா மோக்³க³ல்லானோ பி⁴க்கு² ஏவம்மஹித்³தி⁴கோ ஏவம்மஹானுபா⁴வோ. கதமேஸம் சதுன்னம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, மோக்³க³ல்லானோ பி⁴க்கு² ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி, வீரியஸமாதி⁴…பே… சித்தஸமாதி⁴…பே… வீமம்ஸாஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி – ‘இதி மே வீமம்ஸா ந ச அதிலீனா ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அதிப்பக்³க³ஹிதா ப⁴விஸ்ஸதி; ந ச அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்கி²த்தா ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தா ப⁴விஸ்ஸதி’. பச்சா²புரேஸஞ்ஞீ ச விஹரதி – யதா² புரே ததா² பச்சா², யதா² பச்சா² ததா² புரே; யதா² அதோ⁴ ததா² உத்³த⁴ம் யதா² உத்³த⁴ம் ததா² அதோ⁴; யதா² தி³வா ததா² ரத்திம், யதா² ரத்திம் ததா² தி³வா. இதி விவடேன சேதஸா அபரியோனத்³தே⁴ன ஸப்பபா⁴ஸம் சித்தம் பா⁴வேதி. இமேஸம் கோ², பி⁴க்க²வே, சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா மோக்³க³ல்லானோ பி⁴க்கு² ஏவம்மஹித்³தி⁴கோ ஏவம்மஹானுபா⁴வோ. இமேஸஞ்ச பன, பி⁴க்க²வே, சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா மோக்³க³ல்லானோ பி⁴க்கு² அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுபோ⁴தி…பே… யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேதி…பே… இமேஸஞ்ச பன, பி⁴க்க²வே, சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா மோக்³க³ல்லானோ பி⁴க்கு² ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’’தி. சதுத்த²ம்.

5. உண்ணாப⁴ப்³ராஹ்மணஸுத்தம்

827. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ கோஸம்பி³யம் விஹரதி கோ⁴ஸிதாராமே. அத² கோ² உண்ணாபோ⁴ ப்³ராஹ்மணோ யேனாயஸ்மா ஆனந்தோ³ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா ஆனந்தே³ன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² உண்ணாபோ⁴ ப்³ராஹ்மணோ ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஏதத³வோச – ‘‘கிமத்தி²யம் நு கோ², போ⁴ ஆனந்த³, ஸமணே கோ³தமே ப்³ரஹ்மசரியம் வுஸ்ஸதீ’’தி? ‘‘ச²ந்த³ப்பஹானத்த²ம் கோ², ப்³ராஹ்மண, ப⁴க³வதி ப்³ரஹ்மசரியம் வுஸ்ஸதீ’’தி.

‘‘அத்தி² பன, போ⁴ ஆனந்த³, மக்³கோ³ அத்தி² படிபதா³ ஏதஸ்ஸ ச²ந்த³ஸ்ஸ பஹானாயா’’தி? ‘‘அத்தி² கோ², ப்³ராஹ்மண, மக்³கோ³ அத்தி² படிபதா³ ஏதஸ்ஸ ச²ந்த³ஸ்ஸ பஹானாயா’’தி.

‘‘கதமோ பன, போ⁴ ஆனந்த³, மக்³கோ³ கதமா படிபதா³ ஏதஸ்ஸ ச²ந்த³ஸ்ஸ பஹானாயா’’தி? ‘‘இத⁴, ப்³ராஹ்மண, பி⁴க்கு² ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி, வீரியஸமாதி⁴…பே… சித்தஸமாதி⁴…பே… வீமம்ஸாஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி – அயம் கோ², ப்³ராஹ்மண, மக்³கோ³ அயம் படிபதா³ ஏதஸ்ஸ ச²ந்த³ஸ்ஸ பஹானாயா’’தி.

‘‘ஏவம் ஸந்தே, போ⁴ ஆனந்த³, ஸந்தகம் ஹோதி நோ அஸந்தகம். ச²ந்தே³னேவ ச²ந்த³ம் பஜஹிஸ்ஸதீதி – நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி’’. ‘‘தேன ஹி, ப்³ராஹ்மண, தஞ்ஞேவேத்த² படிபுச்சி²ஸ்ஸாமி. யதா² தே க²மேய்ய ததா² தம் ப்³யாகரேய்யாஸி. தம் கிம் மஞ்ஞஸி, ப்³ராஹ்மண, அஹோஸி தே புப்³பே³ ச²ந்தோ³ ‘ஆராமம் க³மிஸ்ஸாமீ’தி? தஸ்ஸ தே ஆராமக³தஸ்ஸ யோ தஜ்ஜோ ச²ந்தோ³ ஸோ படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴’’தி? ‘‘ஏவம், போ⁴’’. ‘‘அஹோஸி தே புப்³பே³ வீரியம் ‘ஆராமம் க³மிஸ்ஸாமீ’தி? தஸ்ஸ தே ஆராமக³தஸ்ஸ யம் தஜ்ஜம் வீரியம் தம் படிப்பஸ்ஸத்³த⁴’’ந்தி? ‘‘ஏவம், போ⁴’’. ‘‘அஹோஸி தே புப்³பே³ சித்தம் ‘ஆராமம் க³மிஸ்ஸாமீ’தி? தஸ்ஸ தே ஆராமக³தஸ்ஸ யம் தஜ்ஜம் சித்தம் தம் படிப்பஸ்ஸத்³த⁴’’ந்தி? ‘‘ஏவம், போ⁴’’. ‘‘அஹோஸி தே புப்³பே³ வீமம்ஸா ‘ஆராமம் க³மிஸ்ஸாமீ’தி? தஸ்ஸ தே ஆராமக³தஸ்ஸ யா தஜ்ஜா வீமம்ஸா ஸா படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴’’தி? ‘‘ஏவம், போ⁴’’.

‘‘ஏவமேவ கோ², ப்³ராஹ்மண, யோ ஸோ பி⁴க்கு² அரஹம் கீ²ணாஸவோ வுஸிதவா கதகரணீயோ ஓஹிதபா⁴ரோ அனுப்பத்தஸத³த்தோ² பரிக்கீ²ணப⁴வஸம்யோஜனோ ஸம்மத³ஞ்ஞா விமுத்தோ, தஸ்ஸ யோ புப்³பே³ ச²ந்தோ³ அஹோஸி அரஹத்தப்பத்தியா, அரஹத்தப்பத்தே [அரஹத்தே பத்தே (ஸீ. ஸ்யா. கம்.)] யோ தஜ்ஜோ ச²ந்தோ³ ஸோ படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴; யம் புப்³பே³ வீரியம் அஹோஸி அரஹத்தப்பத்தியா, அரஹத்தப்பத்தே யம் தஜ்ஜம் வீரியம் தம் படிப்பஸ்ஸத்³த⁴ம்; யம் புப்³பே³ சித்தம் அஹோஸி அரஹத்தப்பத்தியா, அரஹத்தப்பத்தே யம் தஜ்ஜம் சித்தம் தம் படிப்பஸ்ஸத்³த⁴ம்; யா புப்³பே³ வீமம்ஸா அஹோஸி அரஹத்தப்பத்தியா, அரஹத்தப்பத்தே யா தஜ்ஜா வீமம்ஸா ஸா படிப்பஸ்ஸத்³தா⁴. தம் கிம் மஞ்ஞஸி, ப்³ராஹ்மண, இதி ஏவம் ஸந்தே, ஸந்தகம் வா ஹோதி நோ அஸந்தகம் வா’’தி?

‘‘அத்³தா⁴, போ⁴ ஆனந்த³, ஏவம் ஸந்தே, ஸந்தகம் ஹோதி நோ அஸந்தகம். அபி⁴க்கந்தம், போ⁴ ஆனந்த³, அபி⁴க்கந்தம், போ⁴ ஆனந்த³! ஸேய்யதா²பி, போ⁴ ஆனந்த³, நிக்குஜ்ஜிதம் வா உக்குஜ்ஜேய்ய, படிச்ச²ன்னம் வா விவரேய்ய, மூள்ஹஸ்ஸ வா மக்³க³ம் ஆசிக்கே²ய்ய, அந்த⁴காரே வா தேலபஜ்ஜோதம் தா⁴ரேய்ய – சக்கு²மந்தோ ரூபானி த³க்க²ந்தீதி; ஏவமேவம் போ⁴தா ஆனந்தே³ன அனேகபரியாயேன த⁴ம்மோ பகாஸிதோ. ஏஸாஹம், போ⁴ ஆனந்த³, தம் ப⁴வந்தம் கோ³தமம் ஸரணம் க³ச்சா²மி த⁴ம்மஞ்ச பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஞ்ச. உபாஸகம் மம் ப⁴வம் ஆனந்தோ³ தா⁴ரேது அஜ்ஜதக்³கே³ பாணுபேதம் ஸரணம் க³த’’ந்தி. பஞ்சமம்.

6. பட²மஸமணப்³ராஹ்மணஸுத்தம்

828. ‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, அதீதமத்³தா⁴னம் ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா மஹித்³தி⁴கா அஹேஸும் மஹானுபா⁴வா, ஸப்³பே³ தே சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா. யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, அனாக³தமத்³தா⁴னம் ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா மஹித்³தி⁴கா ப⁴விஸ்ஸந்தி மஹானுபா⁴வா, ஸப்³பே³ தே சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா. யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஏதரஹி ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா மஹித்³தி⁴கா மஹானுபா⁴வா, ஸப்³பே³ தே சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா.

‘‘கதமேஸம் சதுன்னம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி, வீரியஸமாதி⁴…பே… சித்தஸமாதி⁴…பே… வீமம்ஸாஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி. யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, அதீதமத்³தா⁴னம் ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா மஹித்³தி⁴கா அஹேஸும் மஹானுபா⁴வா, ஸப்³பே³ தே இமேஸம்யேவ சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா. யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, அனாக³தமத்³தா⁴னம் ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா மஹித்³தி⁴கா ப⁴விஸ்ஸந்தி மஹானுபா⁴வா, ஸப்³பே³ தே இமேஸம்யேவ சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா. யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஏதரஹி ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா மஹித்³தி⁴கா மஹானுபா⁴வா, ஸப்³பே³ தே இமேஸம்யேவ சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா’’தி. ச²ட்ட²ம்.

7. து³தியஸமணப்³ராஹ்மணஸுத்தம்

829. ‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, அதீதமத்³தா⁴னம் ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுபோ⁴ஸும் – ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ அஹேஸும், ப³ஹுதா⁴பி ஹுத்வா ஏகோ அஹேஸும்; ஆவிபா⁴வம், திரோபா⁴வம்; திரோகுட்டம் திரோபாகாரம் திரோபப்³ப³தம் அஸஜ்ஜமானா அக³மம்ஸு, ஸேய்யதா²பி ஆகாஸே; பத²வியாபி உம்முஜ்ஜனிமுஜ்ஜம் அகம்ஸு, ஸேய்யதா²பி உத³கே; உத³கேபி அபி⁴ஜ்ஜமானே [அபி⁴ஜ்ஜமானா (ஸீ. பீ. க.)] அக³மம்ஸு, ஸேய்யதா²பி பத²வியம்; ஆகாஸேபி பல்லங்கேன கமிம்ஸு, ஸேய்யதா²பி பக்கீ² ஸகுணோ; இமேபி சந்தி³மஸூரியே ஏவம்மஹித்³தி⁴கே ஏவம்மஹானுபா⁴வே பாணினா பரிமஸிம்ஸு [பராமஸிம்ஸு (ஸ்யா. கம். க.)] பரிமஜ்ஜிம்ஸு; யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேஸும், ஸப்³பே³ தே சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா.

‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, அனாக³தமத்³தா⁴னம் ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுபோ⁴ஸ்ஸந்தி – ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ ப⁴விஸ்ஸந்தி, ப³ஹுதா⁴பி ஹுத்வா ஏகோ ப⁴விஸ்ஸந்தி; ஆவிபா⁴வம், திரோபா⁴வம்; திரோகுட்டம் திரோபாகாரம் திரோபப்³ப³தம் அஸஜ்ஜமானா க³மிஸ்ஸந்தி, ஸேய்யதா²பி ஆகாஸே; பத²வியாபி உம்முஜ்ஜனிமுஜ்ஜம் கரிஸ்ஸந்தி, ஸேய்யதா²பி உத³கே; உத³கேபி அபி⁴ஜ்ஜமானே க³மிஸ்ஸந்தி, ஸேய்யதா²பி பத²வியம்; ஆகாஸேபி பல்லங்கேன கமிஸ்ஸந்தி, ஸேய்யதா²பி பக்கீ² ஸகுணோ; இமேபி சந்தி³மஸூரியே ஏவம்மஹித்³தி⁴கே ஏவம்மஹானுபா⁴வே பாணினா பரிமஸிஸ்ஸந்தி பரிமஜ்ஜிஸ்ஸந்தி; யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்திஸ்ஸந்தி, ஸப்³பே³ தே சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா.

‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஏதரஹி ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுபோ⁴ந்தி – ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ ஹோந்தி, ப³ஹுதா⁴பி ஹுத்வா ஏகோ ஹோந்தி; ஆவிபா⁴வம், திரோபா⁴வம்; திரோகுட்டம் திரோபாகாரம் திரோபப்³ப³தம் அஸஜ்ஜமானா க³ச்ச²ந்தி, ஸேய்யதா²பி ஆகாஸே; பத²வியாபி உம்முஜ்ஜனிமுஜ்ஜம் கரோந்தி, ஸேய்யதா²பி உத³கே; உத³கேபி அபி⁴ஜ்ஜமானே க³ச்ச²ந்தி, ஸேய்யதா²பி பத²வியம்; ஆகாஸேபி பல்லங்கேன கமந்தி, ஸேய்யதா²பி பக்கீ² ஸகுணோ; இமேபி சந்தி³மஸூரியே ஏவம்மஹித்³தி⁴கே ஏவம்மஹானுபா⁴வே பாணினா பரிமஸந்தி [பராமஸந்தி (ஸ்யா. கம்.)] பரிமஜ்ஜந்தி; யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேந்தி, ஸப்³பே³ தே சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தாதி.

‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, அனாக³தமத்³தா⁴னம் ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுபோ⁴ஸ்ஸந்தி – ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ ப⁴விஸ்ஸந்தி…பே… யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்திஸ்ஸந்தி, ஸப்³பே³ தே இமேஸம்யேவ சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா.

‘‘யே ஹி கேசி பி⁴க்க²வே ஏதரஹி ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுபோ⁴ந்தி – ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ ஹோந்தி…பே… யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேந்தி, ஸப்³பே³ தே இமேஸம்யேவ சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா’’தி. ஸத்தமம்.

8. பி⁴க்கு²ஸுத்தம்

830. ‘‘சதுன்னம், பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா பி⁴க்கு² ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி.

‘‘கதமேஸம் சதுன்னம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி, வீரியஸமாதி⁴…பே… சித்தஸமாதி⁴…பே… வீமம்ஸாஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி. இமேஸம் கோ², பி⁴க்க²வே, சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா பி⁴க்கு² ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’’தி. அட்ட²மம்.

9. இத்³தா⁴தி³தே³ஸனாஸுத்தம்

831. ‘‘இத்³தி⁴ம் வோ, பி⁴க்க²வே, தே³ஸேஸ்ஸாமி இத்³தி⁴பாத³ஞ்ச இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனஞ்ச இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனாகா³மினிஞ்ச படிபத³ம். தம் ஸுணாத².

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுபோ⁴தி – ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ ஹோதி, ப³ஹுதா⁴பி ஹுத்வா ஏகோ ஹோதி…பே… யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேதி – அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴பாதோ³? யோ ஸோ, பி⁴க்க²வே, மக்³கோ³ யா படிபதா³ இத்³தி⁴லாபா⁴ய இத்³தி⁴படிலாபா⁴ய ஸம்வத்ததி – அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴பாதோ³.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனா? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி, வீரியஸமாதி⁴…பே… சித்தஸமாதி⁴ …பே… வீமம்ஸாஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி – அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனா.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனாகா³மினீ படிபதா³? அயமேவ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³, ஸேய்யதி²த³ம் – ஸம்மாதி³ட்டி², ஸம்மாஸங்கப்போ, ஸம்மாவாசா, ஸம்மாகம்மந்தோ, ஸம்மாஆஜீவோ, ஸம்மாவாயாமோ, ஸம்மாஸதி, ஸம்மாஸமாதி⁴ – அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனாகா³மினீ படிபதா³’’தி. நவமம்.

10. விப⁴ங்க³ஸுத்தம்

832. ‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴பாதா³ பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா மஹப்ப²லா ஹோந்தி மஹானிஸம்ஸா’’.

‘‘கத²ம் பா⁴விதா ச, பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³ கத²ம் ப³ஹுலீகதா மஹப்ப²லா ஹோந்தி மஹானிஸம்ஸா? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி – ‘இதி மே ச²ந்தோ³ ந ச அதிலீனோ ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அதிப்பக்³க³ஹிதோ ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்கி²த்தோ ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தோ ப⁴விஸ்ஸதி’. பச்சா²புரேஸஞ்ஞீ ச விஹரதி – ‘யதா² புரே ததா² பச்சா², யதா² பச்சா² ததா² புரே; யதா² அதோ⁴ ததா² உத்³த⁴ம், யதா² உத்³த⁴ம் ததா² அதோ⁴; யதா² தி³வா ததா² ரத்திம் யதா² ரத்திம் ததா² தி³வா’. இதி விவடேன சேதஸா அபரியோனத்³தே⁴ன ஸப்பபா⁴ஸம் சித்தம் பா⁴வேதி. வீரியஸமாதி⁴…பே… சித்தஸமாதி⁴…பே… வீமம்ஸாஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி – ‘இதி மே வீமம்ஸா ந ச அதிலீனா ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அதிப்பக்³க³ஹிதா ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்கி²த்தா ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தா ப⁴விஸ்ஸதி’. பச்சா²புரேஸஞ்ஞீ ச விஹரதி – ‘யதா² புரே ததா² பச்சா², யதா² பச்சா² ததா² புரே; யதா² அதோ⁴ ததா² உத்³த⁴ம், யதா² உத்³த⁴ம் ததா² அதோ⁴; யதா² தி³வா ததா² ரத்திம், யதா² ரத்திம் ததா² தி³வா’. இதி விவடேன சேதஸா அபரியோனத்³தே⁴ன ஸப்பபா⁴ஸம் சித்தம் பா⁴வேதி.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, அதிலீனோ ச²ந்தோ³? யோ, பி⁴க்க²வே, ச²ந்தோ³ கோஸஜ்ஜஸஹக³தோ கோஸஜ்ஜஸம்பயுத்தோ – அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, அதிலீனோ ச²ந்தோ³.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, அதிப்பக்³க³ஹிதோ ச²ந்தோ³? யோ, பி⁴க்க²வே, ச²ந்தோ³ உத்³த⁴ச்சஸஹக³தோ உத்³த⁴ச்சஸம்பயுத்தோ – அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, அதிப்பக்³க³ஹிதோ ச²ந்தோ³.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்கி²த்தோ ச²ந்தோ³? யோ, பி⁴க்க²வே, ச²ந்தோ³ தி²னமித்³த⁴ஸஹக³தோ தி²னமித்³த⁴ஸம்பயுத்தோ – அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்கி²த்தோ ச²ந்தோ³.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தோ ச²ந்தோ³? யோ, பி⁴க்க²வே, ச²ந்தோ³ ப³ஹித்³தா⁴ பஞ்ச காமகு³ணே ஆரப்³ப⁴ அனுவிக்கி²த்தோ அனுவிஸடோ – அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தோ ச²ந்தோ³.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பச்சா²புரேஸஞ்ஞீ ச விஹரதி – யதா² புரே ததா² பச்சா², யதா² பச்சா² ததா² புரே? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ பச்சா²புரேஸஞ்ஞா ஸுக்³க³ஹிதா ஹோதி ஸுமனஸிகதா ஸூபதா⁴ரிதா ஸுப்படிவித்³தா⁴ பஞ்ஞாய. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பச்சா²புரேஸஞ்ஞீ ச விஹரதி – யதா² புரே ததா² பச்சா², யதா² பச்சா² ததா² புரே.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யதா² அதோ⁴ ததா² உத்³த⁴ம், யதா² உத்³த⁴ம் ததா² அதோ⁴ விஹரதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² இமமேவ காயம் உத்³த⁴ம் பாத³தலா அதோ⁴ கேஸமத்த²கா தசபரியந்தம் பூரம் நானப்பகாரஸ்ஸ அஸுசினோ பச்சவேக்க²தி – ‘அத்தி² இமஸ்மிம் காயே கேஸா லோமா நகா² த³ந்தா தசோ மம்ஸம் ந்ஹாரு அட்டி² அட்டி²மிஞ்ஜம் வக்கம் ஹத³யம் யகனம் கிலோமகம் பிஹகம் பப்பா²ஸம் அந்தம் அந்தகு³ணம் உத³ரியம் கரீஸம் பித்தம் ஸேம்ஹம் புப்³போ³ லோஹிதம் ஸேதோ³ மேதோ³ அஸ்ஸு வஸா கே²ளோ ஸிங்கா⁴ணிகா லஸிகா முத்த’ந்தி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யதா² அதோ⁴ ததா² உத்³த⁴ம், யதா² உத்³த⁴ம் ததா² அதோ⁴ விஹரதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யதா² தி³வா ததா² ரத்திம், யதா² ரத்திம் ததா² தி³வா விஹரதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யேஹி ஆகாரேஹி யேஹி லிங்கே³ஹி யேஹி நிமித்தேஹி தி³வா ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி, ஸோ தேஹி ஆகாரேஹி தேஹி லிங்கே³ஹி தேஹி நிமித்தேஹி ரத்திம் ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி; யேஹி வா பன ஆகாரேஹி யேஹி லிங்கே³ஹி யேஹி நிமித்தேஹி ரத்திம் ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி, ஸோ தேஹி ஆகாரேஹி தேஹி லிங்கே³ஹி தேஹி நிமித்தேஹி தி³வா ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யதா² தி³வா ததா² ரத்திம், யதா² ரத்திம் ததா² தி³வா விஹரதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விவடேன சேதஸா அபரியோனத்³தே⁴ன ஸப்பபா⁴ஸம் சித்தம் பா⁴வேதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ ஆலோகஸஞ்ஞா ஸுக்³க³ஹிதா ஹோதி தி³வாஸஞ்ஞா ஸ்வாதி⁴ட்டி²தா. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விவடேன சேதஸா அபரியோனத்³தே⁴ன ஸப்பபா⁴ஸம் சித்தம் பா⁴வேதி.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, அதிலீனம் வீரியம்? யம், பி⁴க்க²வே, வீரியம் கோஸஜ்ஜஸஹக³தம் கோஸஜ்ஜஸம்பயுத்தம் – இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, அதிலீனம் வீரியம்.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, அதிப்பக்³க³ஹிதம் வீரியம்? யம், பி⁴க்க²வே, வீரியம் உத்³த⁴ச்சஸஹக³தம் உத்³த⁴ச்சஸம்பயுத்தம் – இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, அதிப்பக்³க³ஹிதம் வீரியம்.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்கி²த்தம் வீரியம்? யம், பி⁴க்க²வே, வீரியம் தி²னமித்³த⁴ஸஹக³தம் தி²னமித்³த⁴ஸம்பயுத்தம் – இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்கி²த்தம் வீரியம்.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தம் வீரியம்? யம், பி⁴க்க²வே, வீரியம் ப³ஹித்³தா⁴ பஞ்ச காமகு³ணே ஆரப்³ப⁴ அனுவிக்கி²த்தம் அனுவிஸடம் – இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தம் வீரியம்…பே….

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, அதிலீனம் சித்தம்? யம், பி⁴க்க²வே, சித்தம் கோஸஜ்ஜஸஹக³தம் கோஸஜ்ஜஸம்பயுத்தம் – இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, அதிலீனம் சித்தம்.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, அதிப்பக்³க³ஹிதம் சித்தம்? யம், பி⁴க்க²வே, சித்தம் உத்³த⁴ச்சஸஹக³தம் உத்³த⁴ச்சஸம்பயுத்தம் – இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, அதிப்பக்³க³ஹிதம் சித்தம்.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்கி²த்தம் சித்தம்? யம், பி⁴க்க²வே, சித்தம் தி²னமித்³த⁴ஸஹக³தம் தி²னமித்³த⁴ஸம்பயுத்தம் – இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்கி²த்தம் சித்தம்.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தம் சித்தம்? யம், பி⁴க்க²வே, சித்தம் ப³ஹித்³தா⁴ பஞ்ச காமகு³ணே ஆரப்³ப⁴ அனுவிக்கி²த்தம் அனுவிஸடம் – இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தம் சித்தம்…பே… ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விவடேன சேதஸா அபரியோனத்³தே⁴ன ஸப்பபா⁴ஸம் சித்தம் பா⁴வேதி.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, அதிலீனா வீமம்ஸா? யா, பி⁴க்க²வே, வீமம்ஸா கோஸஜ்ஜஸஹக³தா கோஸஜ்ஜஸம்பயுத்தா – அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, அதிலீனா வீமம்ஸா.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, அதிப்பக்³க³ஹிதா வீமம்ஸா? யா, பி⁴க்க²வே, வீமம்ஸா உத்³த⁴ச்சஸஹக³தா உத்³த⁴ச்சஸம்பயுத்தா – அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, அதிப்பக்³க³ஹிதா வீமம்ஸா.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்கி²த்தா வீமம்ஸா? யா, பி⁴க்க²வே, வீமம்ஸா தி²னமித்³த⁴ஸஹக³தா தி²னமித்³த⁴ஸம்பயுத்தா – அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்கி²த்தா வீமம்ஸா.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தா வீமம்ஸா? யா, பி⁴க்க²வே, வீமம்ஸா ப³ஹித்³தா⁴ பஞ்ச காமகு³ணே ஆரப்³ப⁴ அனுவிக்கி²த்தா அனுவிஸடா – அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தா வீமம்ஸா…பே… ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விவடேன சேதஸா அபரியோனத்³தே⁴ன ஸப்பபா⁴ஸம் சித்தம் பா⁴வேதி. ஏவம் பா⁴விதா கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³ ஏவம் ப³ஹுலீகதா மஹப்ப²லா ஹோந்தி மஹானிஸம்ஸா.

‘‘ஏவம் பா⁴விதேஸு கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சதூஸு இத்³தி⁴பாதே³ஸு ஏவம் ப³ஹுலீகதேஸு, அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுபோ⁴தி – ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ ஹோதி, ப³ஹுதா⁴பி ஹுத்வா ஏகோ ஹோதி…பே… யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேதி. ஏவம் பா⁴விதேஸு கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சதூஸு இத்³தி⁴பாதே³ஸு ஏவம் ப³ஹுலீகதேஸு, ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’’தி. த³ஸமம்.

பாஸாத³கம்பனவக்³கோ³ து³தியோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

புப்³ப³ம் மஹப்ப²லம் ச²ந்த³ம், மோக்³க³ல்லானஞ்ச உண்ணாப⁴ம்;

த்³வே ஸமணப்³ராஹ்மணா பி⁴க்கு², தே³ஸனா விப⁴ங்கே³ன சாதி.