3. அயோகு³ளவக்³கோ³

1. மக்³க³ஸுத்தம்

833. ஸாவத்தி²னிதா³னம். ‘‘புப்³பே³வ மே, பி⁴க்க²வே, ஸம்போ³தா⁴ அனபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸேவ ஸதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘கோ நு கோ² மக்³கோ³, கா படிபதா³ இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனாயா’தி? தஸ்ஸ மய்ஹம், பி⁴க்க²வே, ஏதத³ஹோஸி – ‘இத⁴ பி⁴க்கு² ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி – இதி மே ச²ந்தோ³ ந ச அதிலீனோ ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அதிப்பக்³க³ஹிதோ ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்கி²த்தோ ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தோ ப⁴விஸ்ஸதி. பச்சா²புரேஸஞ்ஞீ ச விஹரதி – யதா² புரே ததா² பச்சா², யதா² பச்சா² ததா² புரே; யதா² அதோ⁴ ததா² உத்³த⁴ம், யதா² உத்³த⁴ம் ததா² அதோ⁴; யதா² தி³வா ததா² ரத்திம், யதா² ரத்திம் ததா² தி³வா. இதி விவடேன சேதஸா அபரியோனத்³தே⁴ன ஸப்பபா⁴ஸம் சித்தம் பா⁴வேதி. வீரியஸமாதி⁴…பே… சித்தஸமாதி⁴…பே… வீமம்ஸாஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி – இதி மே வீமம்ஸா ந ச அதிலீனா ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அதிப்பக்³க³ஹிதா ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்கி²த்தா ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தா ப⁴விஸ்ஸதி. பச்சா²புரேஸஞ்ஞீ ச விஹரதி – யதா² புரே ததா² பச்சா², யதா² பச்சா² ததா² புரே; யதா² அதோ⁴ ததா² உத்³த⁴ம், யதா² உத்³த⁴ம் ததா² அதோ⁴; யதா² தி³வா ததா² ரத்திம் யதா² ரத்திம் ததா² தி³வா’ – இதி விவடேன சேதஸா அபரியோனத்³தே⁴ன ஸப்பபா⁴ஸம் சித்தம் பா⁴வேதி.

‘‘ஏவம் பா⁴விதேஸு கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சதூஸு இத்³தி⁴பாதே³ஸு ஏவம் ப³ஹுலீகதேஸு அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுபோ⁴தி – ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ ஹோதி, ப³ஹுதா⁴பி ஹுத்வா ஏகோ ஹோதி…பே… யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேதி. ஏவம் பா⁴விதேஸு கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² சதூஸு இத்³தி⁴பாதே³ஸு ஏவம் ப³ஹுலீகதேஸு, ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’’தி. பட²மம்.

(ச²பி அபி⁴ஞ்ஞாயோ வித்தா²ரேதப்³பா³).

2. அயோகு³ளஸுத்தம்

834. ஸாவத்தி²னிதா³னம். அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அபி⁴ஜானாதி நு கோ², ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா இத்³தி⁴யா மனோமயேன காயேன ப்³ரஹ்மலோகம் உபஸங்கமிதா’’தி? ‘‘அபி⁴ஜானாமி க்²வாஹம், ஆனந்த³, இத்³தி⁴யா மனோமயேன காயேன ப்³ரஹ்மலோகம் உபஸங்கமிதா’’தி. ‘‘அபி⁴ஜானாதி பன, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா இமினா சாதுமஹாபூ⁴திகேன காயேன இத்³தி⁴யா ப்³ரஹ்மலோகம் உபஸங்கமிதா’’தி? ‘‘அபி⁴ஜானாமி க்²வாஹம், ஆனந்த³, இமினா சாதுமஹாபூ⁴திகேன [சாதும்மஹாபூ⁴திகேன (ஸீ. ஸ்யா. கம்.)] காயேன இத்³தி⁴யா ப்³ரஹ்மலோகம் உபஸங்கமிதா’’தி.

‘‘யஞ்ச கோ², ஓமாதி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா இத்³தி⁴யா மனோமயேன காயேன ப்³ரஹ்மலோகம் உபஸங்கமிதும், யஞ்ச கோ² அபி⁴ஜானாதி, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா இமினா சாதுமஹாபூ⁴திகேன காயேன இத்³தி⁴யா ப்³ரஹ்மலோகம் உபஸங்கமிதா, தயித³ம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ அச்ச²ரியஞ்சேவ அப்³பு⁴தஞ்சா’’தி. ‘‘அச்ச²ரியா சேவ, ஆனந்த³, ததா²க³தா அச்ச²ரியத⁴ம்மஸமன்னாக³தா ச, அப்³பு⁴தா சேவ, ஆனந்த³, ததா²க³தா அப்³பு⁴தத⁴ம்மஸமன்னாக³தா ச’’.

‘‘யஸ்மிம், ஆனந்த³, ஸமயே ததா²க³தோ காயம்பி சித்தே ஸமோத³ஹதி [ஸமாத³ஹதி (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)] சித்தம்பி காயே ஸமோத³ஹதி, ஸுக²ஸஞ்ஞஞ்ச லஹுஸஞ்ஞஞ்ச காயே ஓக்கமித்வா விஹரதி; தஸ்மிம், ஆனந்த³, ஸமயே ததா²க³தஸ்ஸ காயோ லஹுதரோ சேவ ஹோதி முது³தரோ ச கம்மனியதரோ ச பப⁴ஸ்ஸரதரோ ச.

‘‘ஸேய்யதா²பி, ஆனந்த³, அயோகு³ளோ தி³வஸம் ஸந்தத்தோ லஹுதரோ சேவ ஹோதி முது³தரோ ச கம்மனியதரோ ச பப⁴ஸ்ஸரதரோ ச; ஏவமேவ கோ², ஆனந்த³, யஸ்மிம் ஸமயே ததா²க³தோ காயம்பி சித்தே ஸமோத³ஹதி, சித்தம்பி காயே ஸமோத³ஹதி, ஸுக²ஸஞ்ஞஞ்ச லஹுஸஞ்ஞஞ்ச காயே ஓக்கமித்வா விஹரதி; தஸ்மிம், ஆனந்த³, ஸமயே ததா²க³தஸ்ஸ காயோ லஹுதரோ சேவ ஹோதி முது³தரோ ச கம்மனியதரோ ச பப⁴ஸ்ஸரதரோ ச.

‘‘யஸ்மிம், ஆனந்த³, ஸமயே ததா²க³தோ காயம்பி சித்தே ஸமோத³ஹதி, சித்தம்பி காயே ஸமோத³ஹதி, ஸுக²ஸஞ்ஞஞ்ச லஹுஸஞ்ஞஞ்ச காயே ஓக்கமித்வா விஹரதி; தஸ்மிம், ஆனந்த³, ஸமயே ததா²க³தஸ்ஸ காயோ அப்பகஸிரேனேவ பத²வியா வேஹாஸம் அப்³பு⁴க்³க³ச்ச²தி, ஸோ அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுபோ⁴தி – ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ ஹோதி, ப³ஹுதா⁴பி ஹுத்வா ஏகோ ஹோதி…பே… யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேதி.

‘‘ஸேய்யதா²பி, ஆனந்த³, தூலபிசு வா கப்பாஸபிசு வா லஹுகோ வாதூபாதா³னோ அப்பகஸிரேனேவ பத²வியா வேஹாஸம் அப்³பு⁴க்³க³ச்ச²தி; ஏவமேவ கோ², ஆனந்த³, யஸ்மிம் ஸமயே ததா²க³தோ காயம்பி சித்தே ஸமோத³ஹதி, சித்தம்பி காயே ஸமோத³ஹதி, ஸுக²ஸஞ்ஞஞ்ச லஹுஸஞ்ஞஞ்ச காயே ஓக்கமித்வா விஹரதி; தஸ்மிம், ஆனந்த³, ஸமயே ததா²க³தஸ்ஸ காயோ அப்பகஸிரேனேவ பத²வியா வேஹாஸம் அப்³பு⁴க்³க³ச்ச²தி, ஸோ அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுபோ⁴தி – ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ ஹோதி…பே… யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேதீ’’தி. து³தியம்.

3. பி⁴க்கு²ஸுத்தம்

835. ‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴பாதா³. கதமே சத்தாரோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி, வீரியஸமாதி⁴…பே… சித்தஸமாதி⁴ …பே… வீமம்ஸாஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி – இமே கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³. இமேஸம் கோ², பி⁴க்க²வே, சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா பி⁴க்கு² ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’’தி. ததியம்.

4. ஸுத்³தி⁴கஸுத்தம்

836. ‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴பாதா³. கதமே சத்தாரோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி, வீரியஸமாதி⁴…பே… சித்தஸமாதி⁴…பே… வீமம்ஸாஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி – இமே கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³’’தி. சதுத்த²ம்.

5. பட²மப²லஸுத்தம்

837. ‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴பாதா³. கதமே சத்தாரோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி, வீரியஸமாதி⁴…பே… சித்தஸமாதி⁴ …பே… வீமம்ஸாஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி – இமே கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³. இமேஸம் கோ², பி⁴க்க²வே, சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா பி⁴க்கு²னா த்³வின்னம் ப²லானம் அஞ்ஞதரம் ப²லம் பாடிகங்க²ம் – தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே அஞ்ஞா, ஸதி வா உபாதி³ஸேஸே அனாகா³மிதா’’தி. பஞ்சமம்.

6. து³தியப²லஸுத்தம்

838. ‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴பாதா³. கதமே சத்தாரோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி, வீரியஸமாதி⁴…பே… சித்தஸமாதி⁴ …பே… வீமம்ஸாஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி – இமே கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³. இமேஸம் கோ², பி⁴க்க²வே, சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா ஸத்த ப²லா ஸத்தானிஸம்ஸா பாடிகங்கா².

‘‘கதமே ஸத்த ப²லா ஸத்தானிஸம்ஸா? தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே படிகச்ச [படிக³ச்ச (ஸீ.), படிஹச்ச (பீ.)] அஞ்ஞம் ஆராதே⁴தி நோ சே தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே படிகச்ச அஞ்ஞம் ஆராதே⁴தி; அத² மரணகாலே அஞ்ஞம் ஆராதே⁴தி, நோ சே தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே படிகச்ச அஞ்ஞம் ஆராதே⁴தி, நோ சே மரணகாலே அஞ்ஞம் ஆராதே⁴தி; அத² பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா அந்தராபரினிப்³பா³யீ ஹோதி, உபஹச்சபரினிப்³பா³யீ ஹோதி, அஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீ ஹோதி, ஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீ ஹோதி, உத்³த⁴ம்ஸோதோ ஹோதி அகனிட்ட²கா³மீ. இமேஸம் கோ², பி⁴க்க²வே, சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா இமே ஸத்த ப²லா ஸத்தானிஸம்ஸா பாடிகங்கா²’’தி. ச²ட்ட²ம்.

7. பட²மஆனந்த³ஸுத்தம்

839. ஸாவத்தி²னிதா³னம். அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச –

‘‘கதமா நு கோ², ப⁴ந்தே, இத்³தி⁴, கதமோ இத்³தி⁴பாதோ³, கதமா இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனா, கதமா இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனாகா³மினீ படிபதா³’’தி? ‘‘இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுபோ⁴தி – ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ ஹோதி, ப³ஹுதா⁴பி ஹுத்வா ஏகோ ஹோதி…பே… யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேதி – அயம் வுச்சதானந்த³, இத்³தி⁴’’.

‘‘கதமோ சானந்த³, இத்³தி⁴பாதோ³? யோ, ஆனந்த³, மக்³கோ³ யா படிபதா³ இத்³தி⁴லாபா⁴ய இத்³தி⁴படிலாபா⁴ய ஸம்வத்ததி – அயம் வுச்சதானந்த³, இத்³தி⁴பாதோ³.

‘‘கதமா சானந்த³, இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனா? இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி, வீரியஸமாதி⁴…பே… சித்தஸமாதி⁴…பே… வீமம்ஸாஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி – அயம் வுச்சதானந்த³, இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனா.

‘‘கதமா சானந்த³, இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனாகா³மினீ படிபதா³? அயமேவ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³, ஸேய்யதி²த³ம் – ஸம்மாதி³ட்டி²…பே… ஸம்மாஸமாதி⁴ – அயம் வுச்சதானந்த³, இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனாகா³மினீ படிபதா³’’தி. ஸத்தமம்.

8. து³தியஆனந்த³ஸுத்தம்

840. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘கதமா நு கோ², ஆனந்த³, இத்³தி⁴, கதமோ இத்³தி⁴பாதோ³, கதமா இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனா, கதமா இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனாகா³மினீ படிபதா³’’தி? ப⁴க³வம்மூலகா நோ, ப⁴ந்தே, த⁴ம்மா ப⁴க³வம்னேத்திகா…பே….

‘‘இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுபோ⁴தி – ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ ஹோதி…பே… யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேதி – அயம் வுச்சதானந்த³, இத்³தி⁴.

9. பட²மபி⁴க்கு²ஸுத்தம்

841. அத² கோ² ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கூ² யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னா கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோசும் – ‘‘கதமா நு கோ², ப⁴ந்தே, இத்³தி⁴, கதமோ இத்³தி⁴பாதோ³, கதமா இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனா, கதமா இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனாகா³மினீ படிபதா³’’தி?

‘‘இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுபோ⁴தி – ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ ஹோதி…பே… யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேதி – அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴பாதோ³? யோ, பி⁴க்க²வே, மக்³கோ³, யா படிபதா³ இத்³தி⁴லாபா⁴ய இத்³தி⁴படிலாபா⁴ய ஸம்வத்ததி – அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴பாதோ³.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனா? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி, வீரியஸமாதி⁴…பே… சித்தஸமாதி⁴…பே… வீமம்ஸாஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி – அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனா.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனாகா³மினீ படிபதா³? அயமேவ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³, ஸேய்யதி²த³ம் – ஸம்மாதி³ட்டி²…பே… ஸம்மாஸமாதி⁴ – அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனாகா³மினீ படிபதா³’’தி. நவமம்.

10. து³தியபி⁴க்கு²ஸுத்தம்

842. அத² கோ² ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கூ² யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம்ஸு…பே… ஏகமந்தம் நிஸின்னே கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘கதமா நு கோ², பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴, கதமோ இத்³தி⁴பாதோ³, கதமா இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனா, கதமா இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனாகா³மினீ படிபதா³’’தி? ப⁴க³வம்மூலகா நோ, ப⁴ந்தே, த⁴ம்மா ப⁴க³வம்னேத்திகா…பே….

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுபோ⁴தி – ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ ஹோதி…பே… யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேதி – அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனாகா³மினீ படிபதா³? அயமேவ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³, ஸேய்யதி²த³ம் – ஸம்மாதி³ட்டி²…பே… ஸம்மாஸமாதி⁴. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴பாத³பா⁴வனாகா³மினீ படிபதா³’’தி. த³ஸமம்.

11. மோக்³க³ல்லானஸுத்தம்

843. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, கதமேஸம் த⁴ம்மானம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா மோக்³க³ல்லானோ பி⁴க்கு² ஏவம்மஹித்³தி⁴கோ ஏவம்மஹானுபா⁴வோ’’தி? ப⁴க³வம்மூலகா நோ, ப⁴ந்தே, த⁴ம்மா ப⁴க³வம்னேத்திகா…பே… ‘‘சதுன்னம் கோ², பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா மோக்³க³ல்லானோ பி⁴க்கு² ஏவம்மஹித்³தி⁴கோ ஏவம்மஹானுபா⁴வோ’’.

‘‘கதமேஸம் சதுன்னம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, மோக்³க³ல்லானோ பி⁴க்கு² ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி – ‘இதி மே ச²ந்தோ³ ந ச அதிலீனோ ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அதிப்பக்³க³ஹிதோ ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்கி²த்தோ ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தோ ப⁴விஸ்ஸதி’. பச்சா²புரேஸஞ்ஞீ ச விஹரதி – ‘யதா² புரே ததா² பச்சா², யதா² பச்சா² ததா² புரே; யதா² அதோ⁴ ததா² உத்³த⁴ம், யதா² உத்³த⁴ம் ததா² அதோ⁴; யதா² தி³வா ததா² ரத்திம், யதா² ரத்திம் ததா² தி³வா’. இதி விவடேன சேதஸா அபரியோனத்³தே⁴ன ஸப்பபா⁴ஸம் சித்தம் பா⁴வேதி. வீரியஸமாதி⁴…பே… சித்தஸமாதி⁴…பே… வீமம்ஸாஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி – ‘இதி மே வீமம்ஸா ந ச அதிலீனா ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அதிப்பக்³க³ஹிதா ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்கி²த்தா ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தா ப⁴விஸ்ஸதி’…பே… இதி விவடேன சேதஸா அபரியோனத்³தே⁴ன ஸப்பபா⁴ஸம் சித்தம் பா⁴வேதி. இமேஸம் கோ², பி⁴க்க²வே, சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா மோக்³க³ல்லானோ பி⁴க்கு² ஏவம்மஹித்³தி⁴கோ ஏவம்மஹானுபா⁴வோ.

‘‘இமேஸஞ்ச பன, பி⁴க்க²வே, சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா மோக்³க³லானோ பி⁴க்கு² ஏவம் அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுபோ⁴தி – ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ ஹோதி, ப³ஹுதா⁴பி ஹுத்வா ஏகோ ஹோதி…பே… யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேதி. இமேஸஞ்ச பன, பி⁴க்க²வே, சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா மோக்³க³ல்லானோ பி⁴க்கு² ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’’தி. ஏகாத³ஸமம்.

12. ததா²க³தஸுத்தம்

844. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, கதமேஸம் த⁴ம்மானம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா ததா²க³தோ ஏவம்மஹித்³தி⁴கோ ஏவம்மஹானுபா⁴வோ’’தி? ப⁴க³வம்மூலகா நோ, ப⁴ந்தே, த⁴ம்மா…பே… ‘‘சதுன்னம் கோ², பி⁴க்க²வே, இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா ததா²க³தோ ஏவம்மஹித்³தி⁴கோ ஏவம்மஹானுபா⁴வோ’’.

‘‘கதமேஸம் சதுன்னம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ ச²ந்த³ஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி – ‘இதி மே ச²ந்தோ³ ந ச அதிலீனோ ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அதிப்பக்³க³ஹிதோ ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்கி²த்தோ ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தோ ப⁴விஸ்ஸதி’. பச்சா²புரேஸஞ்ஞீ ச விஹரதி – ‘யதா² புரே ததா² பச்சா², யதா² பச்சா² ததா² புரே; யதா² அதோ⁴ ததா² உத்³த⁴ம், யதா² உத்³த⁴ம் ததா² அதோ⁴; யதா² தி³வா ததா² ரத்திம், யதா² ரத்திம் ததா² தி³வா’. இதி விவடேன சேதஸா அபரியோனத்³தே⁴ன ஸப்பபா⁴ஸம் சித்தம் பா⁴வேதி. வீரியஸமாதி⁴…பே… சித்தஸமாதி⁴…பே… வீமம்ஸாஸமாதி⁴ப்பதா⁴னஸங்கா²ரஸமன்னாக³தம் இத்³தி⁴பாத³ம் பா⁴வேதி – ‘இதி மே வீமம்ஸா ந ச அதிலீனா ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அதிபக்³க³ஹிதா ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்கி²த்தா ப⁴விஸ்ஸதி, ந ச ப³ஹித்³தா⁴ விக்கி²த்தா ப⁴விஸ்ஸதி’. பச்சா²புரேஸஞ்ஞீ ச விஹரதி – ‘யதா² புரே ததா² பச்சா², யதா² பச்சா² ததா² புரே; யதா² அதோ⁴ ததா² உத்³த⁴ம், யதா² உத்³த⁴ம் ததா² அதோ⁴; யதா² தி³வா ததா² ரத்திம், யதா² ரத்திம் ததா² தி³வா’. இதி விவடேன சேதஸா அபரியோனத்³தே⁴ன ஸப்பபா⁴ஸம் சித்தம் பா⁴வேதி. இமேஸம் கோ², பி⁴க்க²வே, சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா ததா²க³தோ ஏவம்மஹித்³தி⁴கோ ஏவம்மஹானுபா⁴வோ.

‘‘இமேஸஞ்ச பன, பி⁴க்க²வே, சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா ததா²க³தோ அனேகவிஹிதம் இத்³தி⁴வித⁴ம் பச்சனுபோ⁴தி – ஏகோபி ஹுத்வா ப³ஹுதா⁴ ஹோதி…பே… யாவ ப்³ரஹ்மலோகாபி காயேன வஸம் வத்தேதி. இமேஸஞ்ச பன, பி⁴க்க²வே, சதுன்னம் இத்³தி⁴பாதா³னம் பா⁴விதத்தா ப³ஹுலீகதத்தா ததா²க³தோ ஆஸவானம் க²யா அனாஸவம் சேதோவிமுத்திம் பஞ்ஞாவிமுத்திம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீ’’தி. த்³வாத³ஸமம்.

(ச²பி அபி⁴ஞ்ஞாயோ வித்தா²ரேதப்³பா³).

அயோகு³ளவக்³கோ³ ததியோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

மக்³கோ³ அயோகு³ளோ பி⁴க்கு², ஸுத்³தி⁴கஞ்சாபி த்³வே ப²லா;

த்³வே சானந்தா³ து³வே பி⁴க்கூ², மோக்³க³ல்லானோ ததா²க³தோதி.