2. போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸம்யுத்தம்

1. பப்³ப³தவக்³கோ³

1. ஹிமவந்தஸுத்தம்

182. ஸாவத்தி²னிதா³னம். ‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, ஹிமவந்தம் பப்³ப³தராஜானம் நிஸ்ஸாய நாகா³ காயம் வட்³டே⁴ந்தி, ப³லம் கா³ஹேந்தி; தே தத்த² காயம் வட்³டே⁴த்வா ப³லம் கா³ஹேத்வா குஸோப்³பே⁴ ஓதரந்தி, குஸோப்³பே⁴ ஓதரித்வா மஹாஸோப்³பே⁴ ஓதரந்தி, மஹாஸோப்³பே⁴ ஓதரித்வா குன்னதி³யோ ஓதரந்தி, குன்னதி³யோ ஓதரித்வா மஹானதி³யோ ஓதரந்தி, மஹானதி³யோ ஓதரித்வா மஹாஸமுத்³த³ஸாக³ரம் ஓதரந்தி; தே தத்த² மஹந்தத்தம் வேபுல்லத்தம் ஆபஜ்ஜந்தி காயேன; ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸீலம் நிஸ்ஸாய ஸீலே பதிட்டா²ய ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பா⁴வேந்தோ ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ ப³ஹுலீகரோந்தோ மஹந்தத்தம் வேபுல்லத்தம் பாபுணாதி த⁴ம்மேஸு. கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸீலம் நிஸ்ஸாய ஸீலே பதிட்டா²ய ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பா⁴வேந்தோ ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ ப³ஹுலீகரோந்தோ மஹந்தத்தம் வேபுல்லத்தம் பாபுணாதி த⁴ம்மேஸூதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம்; த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி…பே… வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி…பே… பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி…பே… பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி…பே… ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம். ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸீலம் நிஸ்ஸாய ஸீலே பதிட்டா²ய ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பா⁴வேந்தோ ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ ப³ஹுலீகரோந்தோ மஹந்தத்தம் வேபுல்லத்தம் பாபுணாதி த⁴ம்மேஸூ’’தி. பட²மம்.

2. காயஸுத்தம்

183. ஸாவத்தி²னிதா³னம். ‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, அயம் காயோ ஆஹாரட்டி²திகோ, ஆஹாரம் படிச்ச திட்ட²தி, அனாஹாரோ நோ திட்ட²தி; ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, பஞ்ச நீவரணா ஆஹாரட்டி²திகா, ஆஹாரம் படிச்ச திட்ட²ந்தி, அனாஹாரா நோ திட்ட²ந்தி.

‘‘கோ ச, பி⁴க்க²வே, ஆஹாரோ அனுப்பன்னஸ்ஸ வா காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ உப்பாதா³ய, உப்பன்னஸ்ஸ வா காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய? அத்தி², பி⁴க்க²வே, ஸுப⁴னிமித்தம். தத்த² அயோனிஸோமனஸிகாரப³ஹுலீகாரோ – அயமாஹாரோ அனுப்பன்னஸ்ஸ வா காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ உப்பாதா³ய, உப்பன்னஸ்ஸ வா காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய.

‘‘கோ ச, பி⁴க்க²வே, ஆஹாரோ அனுப்பன்னஸ்ஸ வா ப்³யாபாத³ஸ்ஸ உப்பாதா³ய, உப்பன்னஸ்ஸ வா ப்³யாபாத³ஸ்ஸ பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய? அத்தி², பி⁴க்க²வே, படிக⁴னிமித்தம். தத்த² அயோனிஸோமனஸிகாரப³ஹுலீகாரோ – அயமாஹாரோ அனுப்பன்னஸ்ஸ வா ப்³யாபாத³ஸ்ஸ உப்பாதா³ய, உப்பன்னஸ்ஸ வா ப்³யாபாத³ஸ்ஸ பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய.

‘‘கோ ச, பி⁴க்க²வே, ஆஹாரோ அனுப்பன்னஸ்ஸ வா தி²னமித்³த⁴ஸ்ஸ உப்பாதா³ய, உப்பன்னஸ்ஸ வா தி²னமித்³த⁴ஸ்ஸ பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய? அத்தி², பி⁴க்க²வே, அரதி தந்தி³ விஜம்பி⁴தா ப⁴த்தஸம்மதோ³ சேதஸோ ச லீனத்தம். தத்த² அயோனிஸோமனஸிகாரப³ஹுலீகாரோ – அயமாஹாரோ அனுப்பன்னஸ்ஸ வா தி²னமித்³த⁴ஸ்ஸ உப்பாதா³ய, உப்பன்னஸ்ஸ வா தி²னமித்³த⁴ஸ்ஸ பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய.

‘‘கோ ச, பி⁴க்க²வே, ஆஹாரோ அனுப்பன்னஸ்ஸ வா உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சஸ்ஸ உப்பாதா³ய, உப்பன்னஸ்ஸ வா உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சஸ்ஸ பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய? அத்தி², பி⁴க்க²வே, சேதஸோ அவூபஸமோ. தத்த² அயோனிஸோமனஸிகாரப³ஹுலீகாரோ – அயமாஹாரோ அனுப்பன்னஸ்ஸ வா உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சஸ்ஸ உப்பாதா³ய, உப்பன்னஸ்ஸ வா உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சஸ்ஸ பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய.

‘‘கோ ச, பி⁴க்க²வே, ஆஹாரோ அனுப்பன்னாய வா விசிகிச்சா²ய உப்பாதா³ய, உப்பன்னாய வா விசிகிச்சா²ய பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய? அத்தி², பி⁴க்க²வே, விசிகிச்சா²ட்டா²னீயா த⁴ம்மா. தத்த² அயோனிஸோமனஸிகாரப³ஹுலீகாரோ – அயமாஹாரோ அனுப்பன்னாய வா விசிகிச்சா²ய உப்பாதா³ய, உப்பன்னாய வா விசிகிச்சா²ய பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, அயம் காயோ ஆஹாரட்டி²திகோ, ஆஹாரம் படிச்ச திட்ட²தி, அனாஹாரோ நோ திட்ட²தி; ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, இமே பஞ்ச நீவரணா ஆஹாரட்டி²திகா, ஆஹாரம் படிச்ச திட்ட²ந்தி, அனாஹாரா நோ திட்ட²ந்தி.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, அயம் காயோ ஆஹாரட்டி²திகோ, ஆஹாரம் படிச்ச திட்ட²தி, அனாஹாரோ நோ திட்ட²தி; ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ ஆஹாரட்டி²திகா, ஆஹாரம் படிச்ச திட்ட²ந்தி, அனாஹாரா நோ திட்ட²ந்தி.

‘‘கோ ச, பி⁴க்க²வே, ஆஹாரோ அனுப்பன்னஸ்ஸ வா ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதா³ய, உப்பன்னஸ்ஸ வா ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரியா? அத்தி², பி⁴க்க²வே, ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ட்டா²னீயா த⁴ம்மா. தத்த² யோனிஸோமனஸிகாரப³ஹுலீகாரோ – அயமாஹாரோ அனுப்பன்னஸ்ஸ வா ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதா³ய, உப்பன்னஸ்ஸ வா ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரியா.

‘‘கோ ச, பி⁴க்க²வே, ஆஹாரோ அனுப்பன்னஸ்ஸ வா த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதா³ய, உப்பன்னஸ்ஸ வா த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரியா? அத்தி², பி⁴க்க²வே, குஸலாகுஸலா த⁴ம்மா, ஸாவஜ்ஜானவஜ்ஜா த⁴ம்மா, ஹீனபணீதா த⁴ம்மா, கண்ஹஸுக்கஸப்படிபா⁴கா³ த⁴ம்மா. தத்த² யோனிஸோமனஸிகாரப³ஹுலீகாரோ – அயமாஹாரோ அனுப்பன்னஸ்ஸ வா த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதா³ய, உப்பன்னஸ்ஸ வா த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரியா.

‘‘கோ ச, பி⁴க்க²வே, ஆஹாரோ அனுப்பன்னஸ்ஸ வா வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதா³ய, உப்பன்னஸ்ஸ வா வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரியா? அத்தி², பி⁴க்க²வே, ஆரம்ப⁴தா⁴து [ஆரப்³ப⁴தா⁴து (ஸ்யா. க.)] நிக்கமதா⁴து பரக்கமதா⁴து. தத்த² யோனிஸோமனஸிகாரப³ஹுலீகாரோ – அயமாஹாரோ அனுப்பன்னஸ்ஸ வா வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதா³ய, உப்பன்னஸ்ஸ வா வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரியா.

‘‘கோ ச, பி⁴க்க²வே, ஆஹாரோ அனுப்பன்னஸ்ஸ வா பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதா³ய, உப்பன்னஸ்ஸ வா பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரியா? அத்தி², பி⁴க்க²வே, பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ட்டா²னீயா த⁴ம்மா. தத்த² யோனிஸோமனஸிகாரப³ஹுலீகாரோ – அயமாஹாரோ அனுப்பன்னஸ்ஸ வா பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதா³ய, உப்பன்னஸ்ஸ வா பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரியா.

‘‘கோ ச, பி⁴க்க²வே, ஆஹாரோ அனுப்பன்னஸ்ஸ வா பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதா³ய, உப்பன்னஸ்ஸ வா பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரியா? அத்தி², பி⁴க்க²வே, காயபஸ்ஸத்³தி⁴, சித்தபஸ்ஸத்³தி⁴. தத்த² யோனிஸோமனஸிகாரப³ஹுலீகாரோ – அயமாஹாரோ அனுப்பன்னஸ்ஸ வா பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதா³ய, உப்பன்னஸ்ஸ வா பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரியா.

‘‘கோ ச, பி⁴க்க²வே, ஆஹாரோ அனுப்பன்னஸ்ஸ வா ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதா³ய, உப்பன்னஸ்ஸ வா ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரியா? அத்தி², பி⁴க்க²வே, ஸமத²னிமித்தம் [ஸமாதி⁴னிமித்தம் (ஸ்யா.)] அப்³யக்³க³னிமித்தம். தத்த² யோனிஸோமனஸிகாரப³ஹுலீகாரோ – அயமாஹாரோ அனுப்பன்னஸ்ஸ வா ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதா³ய, உப்பன்னஸ்ஸ வா ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரியா.

‘‘கோ ச, பி⁴க்க²வே, ஆஹாரோ அனுப்பன்னஸ்ஸ வா உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதா³ய, உப்பன்னஸ்ஸ வா உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரியா? அத்தி², பி⁴க்க²வே, உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ட்டா²னீயா த⁴ம்மா. தத்த² யோனிஸோமனஸிகாரப³ஹுலீகாரோ – அயமாஹாரோ அனுப்பன்னஸ்ஸ வா உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ உப்பாதா³ய, உப்பன்னஸ்ஸ வா உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ பா⁴வனாய பாரிபூரியா.

‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, அயம் காயோ ஆஹாரட்டி²திகோ, ஆஹாரம் படிச்ச திட்ட²தி, அனாஹாரோ நோ திட்ட²தி; ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, இமே ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ ஆஹாரட்டி²திகா, ஆஹாரம் படிச்ச திட்ட²ந்தி, அனாஹாரா நோ திட்ட²ந்தீ’’தி. து³தியம்.

3. ஸீலஸுத்தம்

184. ‘‘யே தே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ² ஸீலஸம்பன்னா ஸமாதி⁴ஸம்பன்னா ஞாணஸம்பன்னா விமுத்திஸம்பன்னா விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனஸம்பன்னா, த³ஸ்ஸனம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, தேஸம் பி⁴க்கூ²னம் ப³ஹுகாரம் [ப³ஹூபகாரம் (ஸ்யா.)] வதா³மி; ஸவனம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, தேஸம் பி⁴க்கூ²னம் ப³ஹுகாரம் வதா³மி; உபஸங்கமனம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, தேஸம் பி⁴க்கூ²னம் ப³ஹுகாரம் வதா³மி; பயிருபாஸனம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, தேஸம் பி⁴க்கூ²னம் ப³ஹுகாரம் வதா³மி; அனுஸ்ஸதிம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, தேஸம் பி⁴க்கூ²னம் ப³ஹுகாரம் வதா³மி; அனுபப்³ப³ஜ்ஜம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, தேஸம் பி⁴க்கூ²னம் ப³ஹுகாரம் வதா³மி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ததா²ரூபானம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கூ²னம் த⁴ம்மம் ஸுத்வா த்³வயேன வூபகாஸேன வூபகட்டோ² [த்³வயேன வூபகட்டோ² (ஸீ. ஸ்யா.)] விஹரதி – காயவூபகாஸேன ச சித்தவூபகாஸேன ச. ஸோ ததா² வூபகட்டோ² விஹரந்தோ தம் த⁴ம்மம் அனுஸ்ஸரதி அனுவிதக்கேதி.

‘‘யஸ்மிம் ஸமயே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ததா² வூபகட்டோ² விஹரந்தோ தம் த⁴ம்மம் அனுஸ்ஸரதி அனுவிதக்கேதி, ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ தஸ்மிம் ஸமயே பி⁴க்கு²னோ ஆரத்³தோ⁴ ஹோதி; ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் தஸ்மிம் ஸமயே பி⁴க்கு² பா⁴வேதி; ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ தஸ்மிம் ஸமயே பி⁴க்கு²னோ பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²தி. ஸோ ததா² ஸதோ விஹரந்தோ தம் த⁴ம்மம் பஞ்ஞாய பவிசினதி பவிசரதி பரிவீமம்ஸமாபஜ்ஜதி.

‘‘யஸ்மிம் ஸமயே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ததா² ஸதோ விஹரந்தோ தம் த⁴ம்மம் பஞ்ஞாய பவிசினதி பவிசரதி பரிவீமம்ஸமாபஜ்ஜதி, த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ தஸ்மிம் ஸமயே பி⁴க்கு²னோ ஆரத்³தோ⁴ ஹோதி; த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் தஸ்மிம் ஸமயே பி⁴க்கு² பா⁴வேதி; த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ தஸ்மிம் ஸமயே பி⁴க்கு²னோ பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²தி. தஸ்ஸ தம் த⁴ம்மம் பஞ்ஞாய பவிசினதோ பவிசரதோ பரிவீமம்ஸமாபஜ்ஜதோ ஆரத்³த⁴ம் ஹோதி வீரியம் அஸல்லீனம்.

‘‘யஸ்மிம் ஸமயே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ தம் த⁴ம்மம் பஞ்ஞாய பவிசினதோ பவிசரதோ பரிவீமம்ஸமாபஜ்ஜதோ ஆரத்³த⁴ம் ஹோதி வீரியம் அஸல்லீனம், வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ தஸ்மிம் ஸமயே பி⁴க்கு²னோ ஆரத்³தோ⁴ ஹோதி; வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் தஸ்மிம் ஸமயே பி⁴க்கு² பா⁴வேதி; வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ தஸ்மிம் ஸமயே பி⁴க்கு²னோ பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²தி. ஆரத்³த⁴வீரியஸ்ஸ உப்பஜ்ஜதி பீதி நிராமிஸா.

‘‘யஸ்மிம் ஸமயே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ ஆரத்³த⁴வீரியஸ்ஸ உப்பஜ்ஜதி பீதி நிராமிஸா, பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ தஸ்மிம் ஸமயே பி⁴க்கு²னோ ஆரத்³தோ⁴ ஹோதி; பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் தஸ்மிம் ஸமயே பி⁴க்கு² பா⁴வேதி; பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ தஸ்மிம் ஸமயே பி⁴க்கு²னோ பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²தி. பீதிமனஸ்ஸ காயோபி பஸ்ஸம்ப⁴தி, சித்தம்பி பஸ்ஸம்ப⁴தி.

‘‘யஸ்மிம் ஸமயே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ பீதிமனஸ்ஸ காயோபி பஸ்ஸம்ப⁴தி சித்தம்பி பஸ்ஸம்ப⁴தி, பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ தஸ்மிம் ஸமயே பி⁴க்கு²னோ ஆரத்³தோ⁴ ஹோதி; பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் தஸ்மிம் ஸமயே பி⁴க்கு² பா⁴வேதி; பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ தஸ்மிம் ஸமயே பி⁴க்கு²னோ பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²தி. பஸ்ஸத்³த⁴காயஸ்ஸ ஸுகி²னோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதி.

‘‘யஸ்மிம் ஸமயே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ பஸ்ஸத்³த⁴காயஸ்ஸ ஸுகி²னோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதி, ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ தஸ்மிம் ஸமயே பி⁴க்கு²னோ ஆரத்³தோ⁴ ஹோதி; ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் தஸ்மிம் ஸமயே பி⁴க்கு² பா⁴வேதி; ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ தஸ்மிம் ஸமயே பி⁴க்கு²னோ பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²தி. ஸோ ததா²ஸமாஹிதம் சித்தம் ஸாது⁴கம் அஜ்ஜு²பேக்கி²தா ஹோதி.

‘‘யஸ்மிம் ஸமயே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ததா²ஸமாஹிதம் சித்தம் ஸாது⁴கம் அஜ்ஜு²பேக்கி²தா ஹோதி, உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ தஸ்மிம் ஸமயே பி⁴க்கு²னோ ஆரத்³தோ⁴ ஹோதி; உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் தஸ்மிம் ஸமயே பி⁴க்கு² பா⁴வேதி; உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ தஸ்மிம் ஸமயே பி⁴க்கு²னோ பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²தி.

‘‘ஏவம் பா⁴விதேஸு கோ², பி⁴க்க²வே, ஸத்தஸு ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ஸு ஏவம் ப³ஹுலீகதேஸு ஸத்த ப²லா ஸத்தானிஸம்ஸா பாடிகங்கா². கதமே ஸத்த ப²லா ஸத்தானிஸம்ஸா? தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே படிகச்ச அஞ்ஞம் ஆராதே⁴தி. நோ சே தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே படிகச்ச அஞ்ஞம் ஆராதே⁴தி, அத² மரணகாலே அஞ்ஞம் ஆராதே⁴தி. நோ சே தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே படிகச்ச அஞ்ஞம் ஆராதே⁴தி, நோ சே மரணகாலே அஞ்ஞம் ஆராதே⁴தி, அத² பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா அந்தராபரினிப்³பா³யீ ஹோதி. நோ சே தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே படிகச்ச அஞ்ஞம் ஆராதே⁴தி, நோ சே மரணகாலே அஞ்ஞம் ஆராதே⁴தி, நோ சே பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா அந்தராபரினிப்³பா³யீ ஹோதி, அத² பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா உபஹச்சபரினிப்³பா³யீ ஹோதி. நோ சே தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே படிகச்ச அஞ்ஞம் ஆராதே⁴தி, நோ சே மரணகாலே அஞ்ஞம் ஆராதே⁴தி, நோ சே பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா அந்தராபரினிப்³பா³யீ ஹோதி, நோ சே பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா உபஹச்சபரினிப்³பா³யீ ஹோதி, அத² பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா அஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீ ஹோதி. நோ சே தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே படிகச்ச அஞ்ஞம் ஆராதே⁴தி, நோ சே மரணகாலே அஞ்ஞம் ஆராதே⁴தி, நோ சே பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா அந்தராபரினிப்³பா³யீ ஹோதி, நோ சே பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா உபஹச்சபரினிப்³பா³யீ ஹோதி, நோ சே பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா அஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீ ஹோதி, அத² பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா ஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீ ஹோதி. நோ சே தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே படிகச்ச அஞ்ஞம் ஆராதே⁴தி, நோ சே மரணகாலே அஞ்ஞம் ஆராதே⁴தி, நோ சே பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா அந்தராபரினிப்³பா³யீ ஹோதி, நோ சே பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா உபஹச்சபரினிப்³பா³யீ ஹோதி, நோ சே பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா அஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீ ஹோதி, நோ சே பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா ஸஸங்கா²ரபரினிப்³பா³யீ ஹோதி, அத² பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பரிக்க²யா உத்³த⁴ம்ஸோதோ ஹோதி அகனிட்ட²கா³மீ. ஏவம் பா⁴விதேஸு கோ², பி⁴க்க²வே, ஸத்தஸு போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ஸு ஏவம் ப³ஹுலீகதேஸு இமே ஸத்த ப²லா ஸத்தானிஸம்ஸா பாடிகங்கா²’’தி. ததியம்.

4. வத்த²ஸுத்தம்

185. ஏகம் ஸமயம் ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தத்ர கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘ஆவுஸோ, பி⁴க்க²வோ’’தி! ‘‘ஆவுஸோ’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ பச்சஸ்ஸோஸும். ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஏதத³வோச –

‘‘ஸத்திமே, ஆவுஸோ, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³. கதமே ஸத்த? ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³, உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ – இமே கோ², ஆவுஸோ, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³. இமேஸம் க்²வாஹம், ஆவுஸோ, ஸத்தன்னம் போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னம் யேன யேன போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ன ஆகங்கா²மி புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹரிதும், தேன தேன போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ன புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹராமி; யேன யேன போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ன ஆகங்கா²மி மஜ்ஜ²ன்ஹிகம் ஸமயம் விஹரிதும், தேன தேன போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ன மஜ்ஜ²ன்ஹிகம் ஸமயம் விஹராமி; யேன யேன போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ன ஆகங்கா²மி ஸாயன்ஹஸமயம் விஹரிதும், தேன தேன போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ன ஸாயன்ஹஸமயம் விஹராமி. ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ இதி சே மே, ஆவுஸோ, ஹோதி, ‘அப்பமாணோ’தி மே ஹோதி, ‘ஸுஸமாரத்³தோ⁴’தி மே ஹோதி, திட்ட²ந்தஞ்ச நம் ‘திட்ட²தீ’தி பஜானாமி. ஸசேபி மே சவதி, ‘இத³ப்பச்சயா மே சவதீ’தி பஜானாமி…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ இதி சே மே, ஆவுஸோ, ஹோதி, ‘அப்பமாணோ’தி மே ஹோதி, ‘ஸுஸமாரத்³தோ⁴’தி மே ஹோதி, திட்ட²ந்தஞ்ச நம் ‘திட்ட²தீ’தி பஜானாமி. ஸசேபி மே சவதி, ‘இத³ப்பச்சயா மே சவதீ’தி பஜானாமி.

‘‘ஸேய்யதா²பி, ஆவுஸோ, ரஞ்ஞோ வா ராஜமஹாமத்தஸ்ஸ வா நானாரத்தானம் து³ஸ்ஸானம் து³ஸ்ஸகரண்ட³கோ பூரோ அஸ்ஸ. ஸோ யஞ்ஞதே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் ஆகங்கே²ய்ய புப்³ப³ண்ஹஸமயம் பாருபிதும், தம் ததே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் புப்³ப³ண்ஹஸமயம் பாருபேய்ய; யஞ்ஞதே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் ஆகங்கே²ய்ய மஜ்ஜ²ன்ஹிகம் ஸமயம் பாருபிதும், தம் ததே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் மஜ்ஜ²ன்ஹிகம் ஸமயம் பாருபேய்ய; யஞ்ஞதே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் ஆகங்கே²ய்ய ஸாயன்ஹஸமயம் பாருபிதும், தம் ததே³வ து³ஸ்ஸயுக³ம் ஸாயன்ஹஸமயம் பாருபேய்ய. ஏவமேவ க்²வாஹம், ஆவுஸோ, இமேஸம் ஸத்தன்னம் போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னம் யேன யேன போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ன ஆகங்கா²மி புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹரிதும், தேன தேன போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ன புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹராமி; யேன யேன போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ன ஆகங்கா²மி மஜ்ஜ²ன்ஹிகம் ஸமயம் விஹரிதும், தேன தேன போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ன மஜ்ஜ²ன்ஹிகம் ஸமயம் விஹராமி; யேன யேன போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ன ஆகங்கா²மி ஸாயன்ஹஸமயம் விஹரிதும், தேன தேன போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ன ஸாயன்ஹஸமயம் விஹராமி. ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ இதி சே மே, ஆவுஸோ, ஹோதி, ‘அப்பமாணோ’தி மே ஹோதி, ‘ஸுஸமாரத்³தோ⁴’தி மே ஹோதி, திட்ட²ந்தஞ்ச நம் ‘திட்ட²தீ’தி பஜானாமி. ஸசேபி மே சவதி, ‘இத³ப்பச்சயா மே சவதீ’தி பஜானாமி…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ இதி சே மே, ஆவுஸோ, ஹோதி, ‘அப்பமாணோ’தி மே ஹோதி, ‘ஸுஸமாரத்³தோ⁴’தி மே ஹோதி, திட்ட²ந்தஞ்ச நம் ‘திட்ட²தீ’தி பஜானாமி. ஸசேபி மே சவதி, ‘இத³ப்பச்சயா மே சவதீ’தி பஜானாமீ’’தி. சதுத்த²ம்.

5. பி⁴க்கு²ஸுத்தம்

186. ஸாவத்தி²னிதா³னம். அத² கோ² அஞ்ஞதரோ பி⁴க்கு² யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி…பே… ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஸோ பி⁴க்கு² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘‘போ³ஜ்ஜ²ங்கா³, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³’தி, ப⁴ந்தே, வுச்சந்தி. கித்தாவதா நு கோ², ப⁴ந்தே, ‘போ³ஜ்ஜ²ங்கா³’தி வுச்சந்தீ’’தி? ‘‘போ³தா⁴ய ஸம்வத்தந்தீதி கோ², பி⁴க்கு², தஸ்மா ‘போ³ஜ்ஜ²ங்கா³’தி வுச்சந்தி. இத⁴, பி⁴க்கு², ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம்…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம். தஸ்ஸிமே ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பா⁴வயதோ காமாஸவாபி சித்தம் விமுச்சதி, ப⁴வாஸவாபி சித்தம் விமுச்சதி, அவிஜ்ஜாஸவாபி சித்தம் விமுச்சதி. விமுத்தஸ்மிம் விமுத்தமிதி ஞாணம் ஹோதி. ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானாதி. போ³தா⁴ய ஸம்வத்தந்தீதி, பி⁴க்கு², தஸ்மா ‘போ³ஜ்ஜ²ங்கா³’தி வுச்சந்தீ’’தி. பஞ்சமம்.

6. குண்ட³லியஸுத்தம்

187. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாகேதே விஹரதி அஞ்ஜனவனே மிக³தா³யே. அத² கோ² குண்ட³லியோ பரிப்³பா³ஜகோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² குண்ட³லியோ பரிப்³பா³ஜகோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அஹமஸ்மி, போ⁴ கோ³தம, ஆராமனிஸ்ஸயீ [ஆராமனிஸாதீ³ (ஸீ.), ஆராமனியாதீ³ (ஸ்யா.)] பரிஸாவசரோ. தஸ்ஸ மய்ஹம், போ⁴ கோ³தம, பச்சா²ப⁴த்தம் பு⁴த்தபாதராஸஸ்ஸ அயமாசாரோ [அயமாஹாரோ (ஸ்யா. க.)] ஹோதி – ஆராமேன ஆராமம் உய்யானேன உய்யானம் அனுசங்கமாமி அனுவிசராமி. ஸோ தத்த² பஸ்ஸாமி ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணே இதிவாத³ப்பமோக்கா²னிஸம்ஸஞ்சேவ கத²ம் கதே²ந்தே உபாரம்பா⁴னிஸம்ஸஞ்ச – ‘ப⁴வம் பன கோ³தமோ கிமானிஸம்ஸோ விஹரதீ’’’தி? ‘‘விஜ்ஜாவிமுத்திப²லானிஸம்ஸோ கோ², குண்ட³லிய, ததா²க³தோ விஹரதீ’’தி.

‘‘கதமே பன, போ⁴ கோ³தம, த⁴ம்மா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா விஜ்ஜாவிமுத்திம் பரிபூரேந்தீ’’தி? ‘‘ஸத்த கோ², குண்ட³லிய, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா விஜ்ஜாவிமுத்திம் பரிபூரேந்தீ’’தி. ‘‘கதமே பன, போ⁴ கோ³தம, த⁴ம்மா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பரிபூரேந்தீ’’தி? ‘‘சத்தாரோ கோ², குண்ட³லிய, ஸதிபட்டா²னா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பரிபூரேந்தீ’’தி. ‘‘கதமே பன, போ⁴ கோ³தம, த⁴ம்மா பா⁴விதா, ப³ஹுலீகதா சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே பரிபூரேந்தீ’’தி? ‘‘தீணி கோ², குண்ட³லிய, ஸுசரிதானி பா⁴விதானி ப³ஹுலீகதானி சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே பரிபூரேந்தீ’’தி. ‘‘கதமே பன, போ⁴ கோ³தம, த⁴ம்மா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா தீணி ஸுசரிதானி பரிபூரேந்தீ’’தி? ‘‘இந்த்³ரியஸம்வரோ கோ², குண்ட³லிய, பா⁴விதோ ப³ஹுலீகதோ தீணி ஸுசரிதானி பரிபூரேதீ’’தி.

‘‘கத²ம் பா⁴விதோ ச, குண்ட³லிய, இந்த்³ரியஸம்வரோ கத²ம் ப³ஹுலீகதோ தீணி ஸுசரிதானி பரிபூரேதீதி? இத⁴, குண்ட³லிய, பி⁴க்கு² சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா மனாபம் நாபி⁴ஜ்ஜ²தி நாபி⁴ஹம்ஸதி, ந ராக³ம் ஜனேதி. தஸ்ஸ டி²தோ ச காயோ ஹோதி, டி²தம் சித்தம் அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஸண்டி²தம் ஸுவிமுத்தம். சக்கு²னா கோ² பனேவ ரூபம் தி³ஸ்வா அமனாபம் ந மங்கு ஹோதி அப்பதிட்டி²தசித்தோ அதீ³னமானஸோ அப்³யாபன்னசேதஸோ. தஸ்ஸ டி²தோ ச காயோ ஹோதி டி²தம் சித்தம் அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஸண்டி²தம் ஸுவிமுத்தம்.

‘‘புன சபரம், குண்ட³லிய, பி⁴க்கு² ஸோதேன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா…பே… கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் கா⁴யித்வா… ஜிவ்ஹாய ரஸம் ஸாயித்வா… காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் பு²ஸித்வா…பே… மனஸா த⁴ம்மம் விஞ்ஞாய மனாபம் நாபி⁴ஜ்ஜ²தி நாபி⁴ஹம்ஸதி, ந ராக³ம் ஜனேதி. தஸ்ஸ டி²தோ ச காயோ ஹோதி, டி²தம் சித்தம் அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஸண்டி²தம் ஸுவிமுத்தம். மனஸா கோ² பனேவ த⁴ம்மம் விஞ்ஞாய அமனாபம் ந மங்கு ஹோதி அப்பதிட்டி²தசித்தோ அதீ³னமானஸோ அப்³யாபன்னசேதஸோ. தஸ்ஸ டி²தோ ச காயோ ஹோதி, டி²தம் சித்தம் அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஸண்டி²தம் ஸுவிமுத்தம்.

‘‘யதோ கோ², குண்ட³லிய, பி⁴க்கு²னோ சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா மனாபாமனாபேஸு ரூபேஸு டி²தோ ச காயோ ஹோதி, டி²தம் சித்தம் அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஸண்டி²தம் ஸுவிமுத்தம். ஸோதேன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா…பே… கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் கா⁴யித்வா…பே… ஜிவ்ஹாய ரஸம் ஸாயித்வா…பே… காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் பு²ஸித்வா…பே… மனஸா த⁴ம்மம் விஞ்ஞாய மனாபாமனாபேஸு த⁴ம்மேஸு டி²தோ ச காயோ ஹோதி, டி²தம் சித்தம் அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஸண்டி²தம் ஸுவிமுத்தம். ஏவம் பா⁴விதோ கோ², குண்ட³லிய, இந்த்³ரியஸம்வரோ ஏவம் ப³ஹுலீகதோ தீணி ஸுசரிதானி பரிபூரேதி.

‘‘கத²ம் பா⁴விதானி ச, குண்ட³லிய, தீணி ஸுசரிதானி கத²ம் ப³ஹுலீகதானி சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே பரிபூரேந்தி? இத⁴, குண்ட³லிய, பி⁴க்கு² காயது³ச்சரிதம் பஹாய காயஸுசரிதம் பா⁴வேதி, வசீது³ச்சரிதம் பஹாய வசீஸுசரிதம் பா⁴வேதி, மனோது³ச்சரிதம் பஹாய மனோஸுசரிதம் பா⁴வேதி. ஏவம் பா⁴விதானி கோ², குண்ட³லிய, தீணி ஸுசரிதானி ஏவம் ப³ஹுலீகதானி சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே பரிபூரேந்தி.

‘‘கத²ம் பா⁴விதா ச, குண்ட³லிய, சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா கத²ம் ப³ஹுலீகதா ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பரிபூரேந்தி? இத⁴, குண்ட³லிய, பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம்; வேத³னாஸு…பே… த⁴ம்மேஸு த⁴ம்மானுபஸ்ஸீ விஹரதி ஆதாபீ ஸம்பஜானோ ஸதிமா, வினேய்ய லோகே அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸம். ஏவம் பா⁴விதா கோ², குண்ட³லிய, சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா ஏவம் ப³ஹுலீகதா ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பரிபூரேந்தி.

‘‘கத²ம் பா⁴விதா ச, குண்ட³லிய, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ கத²ம் ப³ஹுலீகதா விஜ்ஜாவிமுத்திம் பரிபூரேந்தி? இத⁴, குண்ட³லிய, பி⁴க்கு² ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம்…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம். ஏவம் பா⁴விதா கோ², குண்ட³லிய, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ ஏவம் ப³ஹுலீகதா விஜ்ஜாவிமுத்திம் பரிபூரேந்தீ’’தி.

ஏவம் வுத்தே குண்ட³லியோ பரிப்³பா³ஜகோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அபி⁴க்கந்தம், போ⁴ கோ³தம, அபி⁴க்கந்தம், போ⁴ கோ³தம! ஸேய்யதா²பி, போ⁴ கோ³தம, நிக்குஜ்ஜிதம் வா உக்குஜ்ஜேய்ய, படிச்ச²ன்னம் வா விவரேய்ய, மூள்ஹஸ்ஸ வா மக்³க³ம் ஆசிக்கே²ய்ய, அந்த⁴காரே வா தேலபஜ்ஜோதம் தா⁴ரேய்ய, சக்கு²மந்தோ ரூபானி த³க்க²ந்தீதி; ஏவமேவ போ⁴தா கோ³தமேன அனேகபரியாயேன த⁴ம்மோ பகாஸிதோ. ஏஸாஹம் ப⁴வந்தம் கோ³தமம் ஸரணம் க³ச்சா²மி த⁴ம்மஞ்ச பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஞ்ச. உபாஸகம் மம் ப⁴வம் கோ³தமோ தா⁴ரேது அஜ்ஜதக்³கே³ பாணுபேதம் ஸரணம் க³த’’ந்தி. ச²ட்ட²ம்.

7. கூடாகா³ரஸுத்தம்

188. ‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, கூடாகா³ரஸ்ஸ யா காசி கோ³பானஸியோ, ஸப்³பா³ தா கூடனின்னா கூடபோணா கூடபப்³பா⁴ரா; ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பா⁴வேந்தோ ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ ப³ஹுலீகரோந்தோ நிப்³பா³னனின்னோ ஹோதி நிப்³பா³னபோணோ நிப்³பா³னபப்³பா⁴ரோ.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பா⁴வேந்தோ ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ ப³ஹுலீகரோந்தோ நிப்³பா³னனின்னோ ஹோதி நிப்³பா³னபோணோ நிப்³பா³னபப்³பா⁴ரோ? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம்…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம். ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பா⁴வேந்தோ ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ ப³ஹுலீகரோந்தோ நிப்³பா³னனின்னோ ஹோதி நிப்³பா³னபோணோ நிப்³பா³னபப்³பா⁴ரோ’’தி. ஸத்தமம்.

8. உபவானஸுத்தம்

189. ஏகம் ஸமயம் ஆயஸ்மா ச உபவானோ ஆயஸ்மா ச ஸாரிபுத்தோ கோஸம்பி³யம் விஹரந்தி கோ⁴ஸிதாராமே. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஸாயன்ஹஸமயம் படிஸல்லானா வுட்டி²தோ யேனாயஸ்மா உபவானோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா உபவானேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஆயஸ்மந்தம் உபவானம் ஏதத³வோச –

‘‘ஜானேய்ய நு கோ², ஆவுஸோ உபவான, பி⁴க்கு² ‘பச்சத்தம் யோனிஸோமனஸிகாரா ஏவம் ஸுஸமாரத்³தா⁴ மே ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ பா²ஸுவிஹாராய ஸம்வத்தந்தீ’’’தி? ‘‘ஜானேய்ய கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு² ‘பச்சத்தம் யோனிஸோமனஸிகாரா ஏவம் ஸுஸமாரத்³தா⁴ மே ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ பா²ஸுவிஹாராய ஸம்வத்தந்தீ’’’தி.

‘‘ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் கோ², ஆவுஸோ, பி⁴க்கு² ஆரப்³ப⁴மானோ பஜானாதி ‘சித்தஞ்ச மே ஸுவிமுத்தம், தி²னமித்³த⁴ஞ்ச மே ஸுஸமூஹதம், உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சஞ்ச மே ஸுப்படிவினீதம், ஆரத்³த⁴ஞ்ச மே வீரியம், அட்டி²ம்கத்வா மனஸி கரோமி, நோ ச லீன’ந்தி…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் ஆவுஸோ, பி⁴க்கு² ஆரப்³ப⁴மானோ பஜானாதி ‘சித்தஞ்ச மே ஸுவிமுத்தம், தி²னமித்³த⁴ஞ்ச மே ஸுஸமூஹதம், உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சஞ்ச மே ஸுப்படிவினீதம், ஆரத்³த⁴ஞ்ச மே வீரியம், அட்டி²ம்கத்வா மனஸி கரோமி, நோ ச லீன’ந்தி. ஏவம் கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு² ஜானேய்ய ‘பச்சத்தம் யோனிஸோமனஸிகாரா ஏவம் ஸுஸமாரத்³தா⁴ மே ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ பா²ஸுவிஹாராய ஸம்வத்தந்தீ’’தி. அட்ட²மம்.

9. பட²மஉப்பன்னஸுத்தம்

190. ‘‘ஸத்திமே, பி⁴க்க²வே, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா அனுப்பன்னா உப்பஜ்ஜந்தி, நாஞ்ஞத்ர ததா²க³தஸ்ஸ பாதுபா⁴வா அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ. கதமே ஸத்த? ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ – இமே கோ², பி⁴க்க²வே, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா அனுப்பன்னா உப்பஜ்ஜந்தி, நாஞ்ஞத்ர ததா²க³தஸ்ஸ பாதுபா⁴வா அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸா’’தி. நவமம்.

10. து³தியஉப்பன்னஸுத்தம்

191. ‘‘ஸத்திமே, பி⁴க்க²வே, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா அனுப்பன்னா உப்பஜ்ஜந்தி, நாஞ்ஞத்ர ஸுக³தவினயா. கதமே ஸத்த? ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ – இமே கோ², பி⁴க்க²வே, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா அனுப்பன்னா உப்பஜ்ஜந்தி, நாஞ்ஞத்ர ஸுக³தவினயா’’தி. த³ஸமம்.

பப்³ப³தவக்³கோ³ பட²மோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

ஹிமவந்தம் காயம் ஸீலம், வத்த²ம் பி⁴க்கு² ச குண்ட³லி;

கூடஞ்ச உபவானஞ்ச, உப்பன்னா அபரே து³வேதி.

2. கி³லானவக்³கோ³

1. பாணஸுத்தம்

192. ‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, யே கேசி பாணா சத்தாரோ இரியாபதே² கப்பேந்தி – காலேன க³மனம், காலேன டா²னம், காலேன நிஸஜ்ஜம், காலேன ஸேய்யம், ஸப்³பே³ தே பத²விம் நிஸ்ஸாய பத²வியம் பதிட்டா²ய ஏவமேதே சத்தாரோ இரியாபதே² கப்பேந்தி; ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸீலம் நிஸ்ஸாய ஸீலே பதிட்டா²ய ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பா⁴வேதி, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ ப³ஹுலீகரோதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸீலம் நிஸ்ஸாய ஸீலே பதிட்டா²ய ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பா⁴வேதி ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ ப³ஹுலீகரோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம்…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம். ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸீலம் நிஸ்ஸாய ஸீலே பதிட்டா²ய ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பா⁴வேதி, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ ப³ஹுலீகரோதீ’’தி. பட²மம்.

2. பட²மஸூரியூபமஸுத்தம்

193. ‘‘ஸூரியஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, உத³யதோ ஏதம் புப்³ப³ங்க³மம் ஏதம் புப்³ப³னிமித்தம், யதி³த³ம் – அருணுக்³க³ம்; ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ ஸத்தன்னம் போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னம் உப்பாதா³ய ஏதம் புப்³ப³ங்க³மம் ஏதம் புப்³ப³னிமித்தம், யதி³த³ம் – கல்யாணமித்ததா. கல்யாணமித்தஸ்ஸேதம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ பாடிகங்க²ம் – ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பா⁴வேஸ்ஸதி, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ ப³ஹுலீகரிஸ்ஸதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² கல்யாணமித்தோ ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பா⁴வேதி ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ ப³ஹுலீகரோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம்…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம். ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² கல்யாணமித்தோ ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பா⁴வேதி, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ ப³ஹுலீகரோதீ’’தி. து³தியம்.

3. து³தியஸூரியூபமஸுத்தம்

194. ‘‘ஸூரியஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, உத³யதோ ஏதம் புப்³ப³ங்க³மம் ஏதம் புப்³ப³னிமித்தம், யதி³த³ம் – அருணுக்³க³ம்; ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ ஸத்தன்னம் போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னம் உப்பாதா³ய ஏதம் புப்³ப³ங்க³மம் ஏதம் புப்³ப³னிமித்தம், யதி³த³ம் – யோனிஸோமனஸிகாரோ. யோனிஸோமனஸிகாரஸம்பன்னஸ்ஸேதம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ பாடிகங்க²ம் – ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பா⁴வேஸ்ஸதி, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ ப³ஹுலீகரிஸ்ஸதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யோனிஸோமனஸிகாரஸம்பன்னோ ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பா⁴வேதி, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ ப³ஹுலீகரோதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம்…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம். ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² யோனிஸோமனஸிகாரஸம்பன்னோ ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பா⁴வேதி, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ ப³ஹுலீகரோதீ’’தி. ததியம்.

4. பட²மகி³லானஸுத்தம்

195. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ராஜக³ஹே விஹரதி வேளுவனே கலந்த³கனிவாபே. தேன கோ² பன ஸமயேன ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ பிப்பலிகு³ஹாயம் [விப்ப²லிகு³ஹாயம் (ஸீ.)] விஹரதி ஆபா³தி⁴கோ து³க்கி²தோ பா³ள்ஹகி³லானோ. அத² கோ² ப⁴க³வா ஸாயன்ஹஸமயம் படிஸல்லானா வுட்டி²தோ யேனாயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³. நிஸஜ்ஜ கோ² ப⁴க³வா ஆயஸ்மந்தம் மஹாகஸ்ஸபம் ஏதத³வோச –

‘‘கச்சி தே, கஸ்ஸப, க²மனீயம் கச்சி யாபனீயம்? கச்சி து³க்கா² வேத³னா படிக்கமந்தி, நோ அபி⁴க்கமந்தி; படிக்கமோஸானம் பஞ்ஞாயதி, நோ அபி⁴க்கமோ’’தி? ‘‘ந மே, ப⁴ந்தே, க²மனீயம், ந யாபனீயம். பா³ள்ஹா மே து³க்கா² வேத³னா அபி⁴க்கமந்தி, நோ படிக்கமந்தி; அபி⁴க்கமோஸானம் பஞ்ஞாயதி, நோ படிக்கமோ’’தி.

‘‘ஸத்திமே, கஸ்ஸப, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ மயா ஸம்மத³க்கா²தா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்தந்தி. கதமே ஸத்த? ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ கோ², கஸ்ஸப, மயா ஸம்மத³க்கா²தோ பா⁴விதோ ப³ஹுலீகதோ அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ கோ², கஸ்ஸப, மயா ஸம்மத³க்கா²தோ பா⁴விதோ ப³ஹுலீகதோ அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி. இமே கோ², கஸ்ஸப, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ மயா ஸம்மத³க்கா²தா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்தந்தீ’’தி. ‘‘தக்³க⁴, ப⁴க³வா, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³; தக்³க⁴, ஸுக³த, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனோ ஆயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்தி³. வுட்ட²ஹி சாயஸ்மா மஹாகஸ்ஸபோ தம்ஹா ஆபா³தா⁴. ததா²பஹீனோ சாயஸ்மதோ மஹாகஸ்ஸபஸ்ஸ ஸோ ஆபா³தோ⁴ அஹோஸீதி. சதுத்த²ம்.

5. து³தியகி³லானஸுத்தம்

196. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ராஜக³ஹே விஹரதி வேளுவனே கலந்த³கனிவாபே. தேன கோ² பன ஸமயேன ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ கி³ஜ்ஜ²கூடே பப்³ப³தே விஹரதி ஆபா³தி⁴கோ து³க்கி²தோ பா³ள்ஹகி³லானோ. அத² கோ² ப⁴க³வா ஸாயன்ஹஸமயம் படிஸல்லானா வுட்டி²தோ யேனாயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³. நிஸஜ்ஜ கோ² ப⁴க³வா ஆயஸ்மந்தம் மஹாமோக்³க³ல்லானம் ஏதத³வோச –

‘‘கச்சி தே, மோக்³க³ல்லான, க²மனீயம் கச்சி யாபனீயம்? கச்சி து³க்கா² வேத³னா படிக்கமந்தி, நோ அபி⁴க்கமந்தி; படிக்கமோஸானம் பஞ்ஞாயதி, நோ அபி⁴க்கமோ’’தி? ‘‘ந மே, ப⁴ந்தே, க²மனீயம், ந யாபனீயம். பா³ள்ஹா மே து³க்கா² வேத³னா அபி⁴க்கமந்தி, நோ படிக்கமந்தி; அபி⁴க்கமோஸானம் பஞ்ஞாயதி, நோ படிக்கமோ’’தி.

‘‘ஸத்திமே, மோக்³க³ல்லான, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ மயா ஸம்மத³க்கா²தா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்தந்தி. கதமே ஸத்த? ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ கோ², மோக்³க³ல்லான, மயா ஸம்மத³க்கா²தோ பா⁴விதோ ப³ஹுலீகதோ அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ கோ², மோக்³க³ல்லான, மயா ஸம்மத³க்கா²தோ பா⁴விதோ ப³ஹுலீகதோ அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி. இமே கோ², மோக்³க³ல்லான, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ மயா ஸம்மத³க்கா²தா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்தந்தீ’’தி. ‘‘தக்³க⁴, ப⁴க³வா, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³; தக்³க⁴, ஸுக³த, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனோ ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்தி³. வுட்ட²ஹி சாயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ தம்ஹா ஆபா³தா⁴. ததா²பஹீனோ சாயஸ்மதோ மஹாமோக்³க³ல்லானஸ்ஸ ஸோ ஆபா³தோ⁴ அஹோஸீதி. பஞ்சமம்.

6. ததியகி³லானஸுத்தம்

197. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ராஜக³ஹே விஹரதி வேளுவனே கலந்த³கனிவாபே. தேன கோ² பன ஸமயேன ப⁴க³வா ஆபா³தி⁴கோ ஹோதி து³க்கி²தோ பா³ள்ஹகி³லானோ. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாசுந்தோ³ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² ஆயஸ்மந்தம் மஹாசுந்த³ம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘படிப⁴ந்து தம், சுந்த³, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³’’தி.

‘‘ஸத்திமே, ப⁴ந்தே, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ ப⁴க³வதா ஸம்மத³க்கா²தா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்தந்தி. கதமே ஸத்த? ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ கோ², ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா ஸம்மத³க்கா²தோ பா⁴விதோ ப³ஹுலீகதோ அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ கோ², ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா ஸம்மத³க்கா²தோ பா⁴விதோ ப³ஹுலீகதோ அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி. இமே கோ², ப⁴ந்தே, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ ப⁴க³வதா ஸம்மத³க்கா²தா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்தந்தீ’’தி. ‘‘தக்³க⁴, சுந்த³, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³; தக்³க⁴, சுந்த³, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³’’தி.

இத³மவோசாயஸ்மா சுந்தோ³. ஸமனுஞ்ஞோ ஸத்தா² அஹோஸி. வுட்ட²ஹி ச ப⁴க³வா தம்ஹா ஆபா³தா⁴. ததா²பஹீனோ ச ப⁴க³வதோ ஸோ ஆபா³தோ⁴ அஹோஸீதி. ச²ட்ட²ம்.

7. பாரங்க³மஸுத்தம்

198. ‘‘ஸத்திமே, பி⁴க்க²வே, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா அபாரா பாரம் க³மனாய ஸம்வத்தந்தி. கதமே ஸத்த? ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ – இமே கோ², பி⁴க்க²வே, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா அபாரா பாரம் க³மனாய ஸம்வத்தந்தீ’’தி.

‘‘அப்பகா தே மனுஸ்ஸேஸு, யே ஜனா பாரகா³மினோ;

அதா²யம் இதரா பஜா, தீரமேவானுதா⁴வதி.

‘‘யே ச கோ² ஸம்மத³க்கா²தே, த⁴ம்மே த⁴ம்மானுவத்தினோ;

தே ஜனா பாரமேஸ்ஸந்தி, மச்சுதே⁴ய்யம் ஸுது³த்தரம்.

‘‘கண்ஹம் த⁴ம்மம் விப்பஹாய, ஸுக்கம் பா⁴வேத² பண்டி³தோ;

ஓகா அனோகமாக³ம்ம, விவேகே யத்த² தூ³ரமம்.

‘‘தத்ராபி⁴ரதிமிச்சே²ய்ய, ஹித்வா காமே அகிஞ்சனோ;

பரியோத³பேய்ய அத்தானம், சித்தக்லேஸேஹி பண்டி³தோ.

‘‘யேஸம் ஸம்போ³தி⁴யங்கே³ஸு, ஸம்மா சித்தம் ஸுபா⁴விதம்;

ஆதா³னப்படினிஸ்ஸக்³கே³, அனுபாதா³ய யே ரதா;

கீ²ணாஸவா ஜுதிமந்தோ, தே லோகே பரினிப்³பு³தா’’தி. ஸத்தமம்;

8. விரத்³த⁴ஸுத்தம்

199. ‘‘யேஸம் கேஸஞ்சி, பி⁴க்க²வே, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ விரத்³தா⁴, விரத்³தோ⁴ தேஸம் அரியோ மக்³கோ³ ஸம்மா து³க்க²க்க²யகா³மீ. யேஸம் கேஸஞ்சி, பி⁴க்க²வே, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ ஆரத்³தா⁴, ஆரத்³தோ⁴ தேஸம் அரியோ மக்³கோ³ ஸம்மா து³க்க²க்க²யகா³மீ. கதமே ஸத்த? ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ – யேஸம் கேஸஞ்சி, பி⁴க்க²வே, இமே ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ விரத்³தா⁴, விரத்³தோ⁴ தேஸம் அரியோ மக்³கோ³ ஸம்மா து³க்க²க்க²யகா³மீ. யேஸம் கேஸஞ்சி, பி⁴க்க²வே, இமே ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ ஆரத்³தா⁴, ஆரத்³தோ⁴ தேஸம் அரியோ மக்³கோ³ ஸம்மா து³க்க²க்க²யகா³மீ’’தி. அட்ட²மம்.

9. அரியஸுத்தம்

200. ‘‘ஸத்திமே, பி⁴க்க²வே, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா அரியா நிய்யானிகா நீயந்தி தக்கரஸ்ஸ ஸம்மா து³க்க²க்க²யாய. கதமே ஸத்த? ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ – இமே கோ², பி⁴க்க²வே, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா அரியா நிய்யானிகா நீயந்தி தக்கரஸ்ஸ ஸம்மா து³க்க²க்க²யாயா’’தி. நவமம்.

10. நிப்³பி³தா³ஸுத்தம்

201. ‘‘ஸத்திமே, பி⁴க்க²வே, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஏகந்தனிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய உபஸமாய அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்தந்தி. கதமே ஸத்த? ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ – இமே கோ², பி⁴க்க²வே, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா ஏகந்தனிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய உபஸமாய அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்தந்தீ’’தி. த³ஸமம்.

கி³லானவக்³கோ³ து³தியோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

பாணா ஸூரியூபமா த்³வே, கி³லானா அபரே தயோ;

பாரங்கா³மீ விரத்³தோ⁴ ச, அரியோ நிப்³பி³தா³ய சாதி.

3. உதா³யிவக்³கோ³

1. போ³தா⁴யஸுத்தம்

202. அத² கோ² அஞ்ஞதரோ பி⁴க்கு² யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி…பே… ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஸோ பி⁴க்கு² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச –

‘‘‘போ³ஜ்ஜ²ங்கா³, போ³ஜ்ஜ²ங்கா³’தி, ப⁴ந்தே, வுச்சந்தி. கித்தாவதா நு கோ², ப⁴ந்தே, ‘போ³ஜ்ஜ²ங்கா³’தி வுச்சந்தீ’’தி? ‘‘‘போ³தா⁴ய ஸம்வத்தந்தீ’தி கோ², பி⁴க்கு², தஸ்மா போ³ஜ்ஜ²ங்கா³தி வுச்சந்தி. இத⁴, பி⁴க்கு², ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம்…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம். ‘போ³தா⁴ய ஸம்வத்தந்தீ’தி கோ², பி⁴க்கு², தஸ்மா ‘போ³ஜ்ஜ²ங்கா³’தி வுச்சந்தீ’’தி. பட²மம்.

2. போ³ஜ்ஜ²ங்க³தே³ஸனாஸுத்தம்

203. ‘‘ஸத்த வோ, பி⁴க்க²வே, போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ தே³ஸேஸ்ஸாமி; தம் ஸுணாத². கதமே ச, பி⁴க்க²வே, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³? ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ – இமே கோ², பி⁴க்க²வே, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³’’தி. து³தியம்.

3. டா²னியஸுத்தம்

204. ‘‘காமராக³ட்டா²னியானம், [காமராக³ட்டா²னீயானம் (ஸீ.)] பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மானம் மனஸிகாரப³ஹுலீகாரா அனுப்பன்னோ சேவ காமச்ச²ந்தோ³ உப்பஜ்ஜதி, உப்பன்னோ ச காமச்ச²ந்தோ³ பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய ஸம்வத்ததி. ப்³யாபாத³ட்டா²னியானம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மானம் மனஸிகாரப³ஹுலீகாரா அனுப்பன்னோ சேவ ப்³யாபாதோ³ உப்பஜ்ஜதி, உப்பன்னோ ச ப்³யாபாதோ³ பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய ஸம்வத்ததி. தி²னமித்³த⁴ட்டா²னியானம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மானம் மனஸிகாரப³ஹுலீகாரா அனுப்பன்னஞ்சேவ தி²னமித்³த⁴ம் உப்பஜ்ஜதி, உப்பன்னஞ்ச தி²னமித்³த⁴ம் பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாயம் ஸம்வத்ததி. உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சட்டா²னியானம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மானம் மனஸிகாரப³ஹுலீகாரா அனுப்பன்னஞ்சேவ உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம் உப்பஜ்ஜதி, உப்பன்னஞ்ச உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம் பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய ஸம்வத்ததி. விசிகிச்சா²ட்டா²னியானம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மானம் மனஸிகாரப³ஹுலீகாரா அனுப்பன்னா சேவ விசிகிச்சா² உப்பஜ்ஜதி, உப்பன்னா ச விசிகிச்சா² பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய ஸம்வத்ததி.

‘‘ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ட்டா²னியானம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மானம் மனஸிகாரப³ஹுலீகாரா அனுப்பன்னோ சேவ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ உப்பஜ்ஜதி, உப்பன்னோ ச ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²தி…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ட்டா²னியானம், பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மானம் மனஸிகாரப³ஹுலீகாரா அனுப்பன்னோ சேவ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ உப்பஜ்ஜதி, உப்பன்னோ ச உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²தீ’’தி. ததியம்.

4. அயோனிஸோமனஸிகாரஸுத்தம்

205. ‘‘அயோனிஸோ, பி⁴க்க²வே, மனஸிகரோதோ அனுப்பன்னோ சேவ காமச்ச²ந்தோ³ உப்பஜ்ஜதி, உப்பன்னோ ச காமச்ச²ந்தோ³ பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய ஸம்வத்ததி; அனுப்பன்னோ சேவ ப்³யாபாதோ³ உப்பஜ்ஜதி, உப்பன்னோ ச ப்³யாபாதோ³ பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய ஸம்வத்ததி; அனுப்பன்னஞ்சேவ தி²னமித்³த⁴ம் உப்பஜ்ஜதி, உப்பன்னஞ்ச தி²னமித்³த⁴ம் பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய ஸம்வத்ததி; அனுப்பன்னஞ்சேவ உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம் உப்பஜ்ஜதி, உப்பன்னஞ்ச உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம் பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய ஸம்வத்ததி; அனுப்பன்னா சேவ விசிகிச்சா² உப்பஜ்ஜதி, உப்பன்னா ச விசிகிச்சா² பி⁴ய்யோபா⁴வாய வேபுல்லாய ஸம்வத்ததி; அனுப்பன்னோ சேவ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ நுப்பஜ்ஜதி, உப்பன்னோ ச ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ நிருஜ்ஜ²தி…பே… அனுப்பன்னோ சேவ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ நுப்பஜ்ஜதி, உப்பன்னோ ச உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ நிருஜ்ஜ²தி.

யோனிஸோ ச கோ², பி⁴க்க²வே, மனஸிகரோதோ அனுப்பன்னோ சேவ காமச்ச²ந்தோ³ நுப்பஜ்ஜதி, உப்பன்னோ ச காமச்ச²ந்தோ³ பஹீயதி; அனுப்பன்னோ சேவ ப்³யாபாதோ³ நுப்பஜ்ஜதி, உப்பன்னோ ச ப்³யாபாதோ³ பஹீயதி; அனுப்பன்னஞ்சேவ தி²னமித்³த⁴ம் நுப்பஜ்ஜதி, உப்பன்னஞ்ச தி²னமித்³த⁴ம் பஹீயதி; அனுப்பன்னஞ்சேவ உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம் நுப்பஜ்ஜதி, உப்பன்னஞ்ச உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம் பஹீயதி; அனுப்பன்னா சேவ விசிகிச்சா² நுப்பஜ்ஜதி, உப்பன்னா ச விசிகிச்சா² பஹீயதி.

‘‘அனுப்பன்னோ சேவ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ உப்பஜ்ஜதி, உப்பன்னோ ச ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²தி…பே… அனுப்பன்னோ சேவ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ உப்பஜ்ஜதி, உப்பன்னோ ச உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²தீ’’தி. சதுத்த²ம்.

5. அபரிஹானியஸுத்தம்

206. ‘‘ஸத்த வோ, பி⁴க்க²வே, அபரிஹானியே த⁴ம்மே தே³ஸேஸ்ஸாமி; தம் ஸுணாத². கதமே ச, பி⁴க்க²வே, ஸத்த அபரிஹானியா த⁴ம்மா? யதி³த³ம் – ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³. கதமே ஸத்த? ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ – இமே கோ², பி⁴க்க²வே, ஸத்த அபரிஹானியா த⁴ம்மா’’தி. பஞ்சமம்.

6. தண்ஹக்க²யஸுத்தம்

207. ‘‘யோ, பி⁴க்க²வே, மக்³கோ³ யா படிபதா³ தண்ஹக்க²யாய ஸம்வத்ததி, தம் மக்³க³ம் தம் படிபத³ம் பா⁴வேத². கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, மக்³கோ³ கதமா ச படிபதா³ தண்ஹக்க²யாய ஸம்வத்ததி? யதி³த³ம் – ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³. கதமே ஸத்த? ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’’தி. ஏவம் வுத்தே ஆயஸ்மா உதா³யீ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கத²ம் பா⁴விதா நு கோ², ப⁴ந்தே, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³, கத²ம் ப³ஹுலீகதா தண்ஹக்க²யாய ஸம்வத்தந்தீ’’தி?

‘‘இத⁴, உதா³யி, பி⁴க்கு² ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம் விபுலம் மஹக்³க³தம் அப்பமாணம் அப்³யாபஜ்ஜம் [அப்³யாபஜ்ஜ²ம் (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)]. தஸ்ஸ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வயதோ விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம் விபுலம் மஹக்³க³தம் அப்பமாணம் அப்³யாபஜ்ஜம் தண்ஹா பஹீயதி. தண்ஹாய பஹானா கம்மம் பஹீயதி. கம்மஸ்ஸ பஹானா து³க்க²ம் பஹீயதி…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம் விபுலம் மஹக்³க³தம் அப்பமாணம் அப்³யாபஜ்ஜம். தஸ்ஸ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வயதோ விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம் விபுலம் மஹக்³க³தம் அப்பமாணம் அப்³யாபஜ்ஜம் தண்ஹா பஹீயதி தண்ஹாய பஹானா கம்மம் பஹீயதி. கம்மஸ்ஸ பஹானா து³க்க²ம் பஹீயதி. இதி கோ², உதா³யி, தண்ஹக்க²யா கம்மக்க²யோ, கம்மக்க²யா து³க்க²க்க²யோ’’தி. ச²ட்ட²ம்.

7. தண்ஹானிரோத⁴ஸுத்தம்

208. ‘‘யோ, பி⁴க்க²வே, மக்³கோ³ யா படிபதா³ தண்ஹானிரோதா⁴ய ஸம்வத்ததி, தம் மக்³க³ம் தம் படிபத³ம் பா⁴வேத². கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, மக்³கோ³ கதமா ச படிபதா³ தண்ஹானிரோதா⁴ய ஸம்வத்ததி? யதி³த³ம் – ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³. கதமே ஸத்த? ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³. கத²ம் பா⁴விதா, ச பி⁴க்க²வே, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ கத²ம் ப³ஹுலீகதா தண்ஹானிரோதா⁴ய ஸம்வத்தந்தி?

‘‘இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம்…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம். ஏவம் பா⁴விதா கோ², பி⁴க்க²வே, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ ஏவம் ப³ஹுலீகதா தண்ஹானிரோதா⁴ய ஸம்வத்தந்தீ’’தி. ஸத்தமம்.

8. நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யஸுத்தம்

209. ‘‘நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யம் வோ, பி⁴க்க²வே, மக்³க³ம் தே³ஸேஸ்ஸாமி; தம் ஸுணாத². கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யோ மக்³கோ³? யதி³த³ம் – ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³. கதமே ஸத்த? ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³’’தி. ஏவம் வுத்தே ஆயஸ்மா உதா³யீ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கத²ம் பா⁴விதா நு கோ², ப⁴ந்தே, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ கத²ம் ப³ஹுலீகதா நிப்³பே³தா⁴ய ஸம்வத்தந்தீ’’தி?

‘‘இத⁴, உதா³யி, பி⁴க்கு² ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம் விபுலம் மஹக்³க³தம் அப்பமாணம் அப்³யாபஜ்ஜம். ஸோ ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴விதேன சித்தேன அனிப்³பி³த்³த⁴புப்³ப³ம் அப்பதா³லிதபுப்³ப³ம் லோப⁴க்க²ந்த⁴ம் நிப்³பி³ஜ்ஜ²தி பதா³லேதி; அனிப்³பி³த்³த⁴புப்³ப³ம் அப்பதா³லிதபுப்³ப³ம் தோ³ஸக்க²ந்த⁴ம் நிப்³பி³ஜ்ஜ²தி பதா³லேதி; அனிப்³பி³த்³த⁴புப்³ப³ம் அப்பதா³லிதபுப்³ப³ம் மோஹக்க²ந்த⁴ம் நிப்³பி³ஜ்ஜ²தி பதா³லேதி…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம் விபுலம் மஹக்³க³தம் அப்பமாணம் அப்³யாபஜ்ஜம். ஸோ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴விதேன சித்தேன அனிப்³பி³த்³த⁴புப்³ப³ம் அப்பதா³லிதபுப்³ப³ம் லோப⁴க்க²ந்த⁴ம் நிப்³பி³ஜ்ஜ²தி பதா³லேதி; அனிப்³பி³த்³த⁴புப்³ப³ம் அப்பதா³லிதபுப்³ப³ம் தோ³ஸக்க²ந்த⁴ம் நிப்³பி³ஜ்ஜ²தி பதா³லேதி; அனிப்³பி³த்³த⁴புப்³ப³ம் அப்பதா³லிதபுப்³ப³ம் மோஹக்க²ந்த⁴ம் நிப்³பி³ஜ்ஜ²தி பதா³லேதி. ஏவம் பா⁴விதா கோ², உதா³யி, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ ஏவம் ப³ஹுலீகதா நிப்³பே³தா⁴ய ஸம்வத்தந்தீ’’தி. அட்ட²மம்.

9. ஏகத⁴ம்மஸுத்தம்

210. ‘‘நாஹம், பி⁴க்க²வே, அஞ்ஞம் ஏகத⁴ம்மம்பி ஸமனுபஸ்ஸாமி, யோ ஏவம் பா⁴விதோ ப³ஹுலீகதோ ஸம்யோஜனீயானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய ஸம்வத்ததி, யத²யித³ம், பி⁴க்க²வே, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³. கதமே ஸத்த? ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³. கத²ம் பா⁴விதா ச, பி⁴க்க²வே, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ கத²ம் ப³ஹுலீகதா ஸம்யோஜனீயானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய ஸம்வத்தந்தி?

‘‘இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம்…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம் பா⁴வேதி விவேகனிஸ்ஸிதம் விராக³னிஸ்ஸிதம் நிரோத⁴னிஸ்ஸிதம் வோஸ்ஸக்³க³பரிணாமிம். ஏவம் பா⁴விதா கோ², பி⁴க்க²வே, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ ஏவம் ப³ஹுலீகதா ஸம்யோஜனீயானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய ஸம்வத்தந்தி.

‘‘கதமே ச, பி⁴க்க²வே, ஸம்யோஜனீயா த⁴ம்மா? சக்கு², பி⁴க்க²வே, ஸம்யோஜனீயோ த⁴ம்மோ. ஏத்தே²தே உப்பஜ்ஜந்தி ஸம்யோஜனவினிப³ந்தா⁴ அஜ்ஜோ²ஸானா…பே… ஜிவ்ஹா ஸம்யோஜனீயா த⁴ம்மா. ஏத்தே²தே உப்பஜ்ஜந்தி ஸம்யோஜனவினிப³ந்தா⁴ அஜ்ஜோ²ஸானா…பே… மனோ ஸம்யோஜனீயோ த⁴ம்மோ. ஏத்தே²தே உப்பஜ்ஜந்தி ஸம்யோஜனவினிப³ந்தா⁴ அஜ்ஜோ²ஸானா. இமே வுச்சந்தி, பி⁴க்க²வே, ஸம்யோஜனீயா த⁴ம்மா’’தி. நவமம்.

10. உதா³யிஸுத்தம்

211. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸும்பே⁴ஸு விஹரதி ஸேதகம் நாம ஸும்பா⁴னம் நிக³மோ. அத² கோ² ஆயஸ்மா உதா³யீ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி…பே… ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா உதா³யீ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச –

‘‘அச்ச²ரியம், ப⁴ந்தே, அப்³பு⁴தம், ப⁴ந்தே! யாவ ப³ஹுகதஞ்ச மே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதி பேமஞ்ச கா³ரவோ ச ஹிரீ ச ஓத்தப்பஞ்ச. அஹஞ்ஹி, ப⁴ந்தே, புப்³பே³ அகா³ரிகபூ⁴தோ ஸமானோ அப³ஹுகதோ அஹோஸிம் த⁴ம்மேன [த⁴ம்மே (?)] அப³ஹுகதோ ஸங்கே⁴ன. ஸோ க்²வாஹம் ப⁴க³வதி பேமஞ்ச கா³ரவஞ்ச ஹிரிஞ்ச ஓத்தப்பஞ்ச ஸம்பஸ்ஸமானோ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜிதோ. தஸ்ஸ மே ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேஸி – ‘இதி ரூபம், இதி ரூபஸ்ஸ ஸமுத³யோ, இதி ரூபஸ்ஸ அத்த²ங்க³மோ; இதி வேத³னா…பே… இதி ஸஞ்ஞா… இதி ஸங்கா²ரா… இதி விஞ்ஞாணம், இதி விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஸமுத³யோ, இதி விஞ்ஞாணஸ்ஸ அத்த²ங்க³மோ’தி.

‘‘ஸோ க்²வாஹம், ப⁴ந்தே, ஸுஞ்ஞாகா³ரக³தோ இமேஸம் பஞ்சுபாதா³னக்க²ந்தா⁴னம் உக்குஜ்ஜாவகுஜ்ஜம் ஸம்பரிவத்தேந்தோ ‘இத³ம் து³க்க²’ந்தி யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், ‘அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ’தி யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், ‘அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴’தி யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம், ‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம். த⁴ம்மோ ச மே, ப⁴ந்தே, அபி⁴ஸமிதோ, மக்³கோ³ ச மே படிலத்³தோ⁴; யோ மே பா⁴விதோ ப³ஹுலீகதோ ததா² ததா² விஹரந்தம் தத²த்தாய உபனேஸ்ஸதி யதா²ஹம் – ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானிஸ்ஸாமி.

‘‘ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ மே, ப⁴ந்தே, படிலத்³தோ⁴, யோ மே பா⁴விதோ ப³ஹுலீகதோ ததா² ததா² விஹரந்தம் தத²த்தாய உபனேஸ்ஸதி யதா²ஹம் – ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானிஸ்ஸாமி…பே… உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ மே, ப⁴ந்தே, படிலத்³தோ⁴, யோ மே பா⁴விதோ ப³ஹுலீகதோ ததா² ததா² விஹரந்தம் தத²த்தாய உபனேஸ்ஸதி யதா²ஹம் – ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானிஸ்ஸாமி. அயம் கோ² மே, ப⁴ந்தே, மக்³கோ³ படிலத்³தோ⁴, யோ மே பா⁴விதோ ப³ஹுலீகதோ ததா² ததா² விஹரந்தம் தத²த்தாய உபனேஸ்ஸதி யதா²ஹம் – ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானிஸ்ஸாமீ’’தி.

‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, உதா³யி! ஏஸோ ஹி தே, உதா³யி, மக்³கோ³ படிலத்³தோ⁴, யோ தே பா⁴விதோ ப³ஹுலீகதோ ததா² ததா² விஹரந்தம் தத²த்தாய உபனேஸ்ஸதி யதா² த்வம் – ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானிஸ்ஸஸீ’’தி. த³ஸமம்.

உதா³யிவக்³கோ³ ததியோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

போ³தா⁴ய தே³ஸனா டா²னா, அயோனிஸோ சாபரிஹானீ;

க²யோ நிரோதோ⁴ நிப்³பே³தோ⁴, ஏகத⁴ம்மோ உதா³யினாதி.

4. நீவரணவக்³கோ³

1. பட²மகுஸலஸுத்தம்

212. ‘‘யே கேசி, பி⁴க்க²வே, த⁴ம்மா குஸலா குஸலபா⁴கி³யா குஸலபக்கி²கா, ஸப்³பே³ தே அப்பமாத³மூலகா அப்பமாத³ஸமோஸரணா; அப்பமாதோ³ தேஸம் த⁴ம்மானம் அக்³க³மக்கா²யதி. அப்பமத்தஸ்ஸேதம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²னோ பாடிகங்க²ம் – ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ பா⁴வேஸ்ஸதி, ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கே³ ப³ஹுலீகரிஸ்ஸதி.