2. அனுராத⁴ஸுத்தம்

411. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா வேஸாலியம் விஹரதி மஹாவனே கூடாகா³ரஸாலாயம். தேன கோ² பன ஸமயேன ஆயஸ்மா அனுராதோ⁴ ப⁴க³வதோ அவிதூ³ரே அரஞ்ஞகுடிகாயம் விஹரதி. அத² கோ² ஸம்ப³ஹுலா அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா யேனாயஸ்மா அனுராதோ⁴ தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா அனுராதே⁴ன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³ம்ஸு. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னா கோ² தே அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா ஆயஸ்மந்தம் அனுராத⁴ம் ஏதத³வோசும் – ‘‘யோ ஸோ, ஆவுஸோ அனுராத⁴, ததா²க³தோ உத்தமபுரிஸோ பரமபுரிஸோ பரமபத்திபத்தோ, தம் ததா²க³தோ இமேஸு சதூஸு டா²னேஸு பஞ்ஞாபயமானோ பஞ்ஞாபேதி – ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா, ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா, ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா, ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா’’தி? ‘‘யோ ஸோ, ஆவுஸோ, ததா²க³தோ உத்தமபுரிஸோ பரமபுரிஸோ பரமபத்திபத்தோ, தம் ததா²க³தோ அஞ்ஞத்ர இமேஹி சதூஹி டா²னேஹி பஞ்ஞாபயமானோ பஞ்ஞாபேதி – ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி வா, ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா, ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா, நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி வா’’தி. ஏவம் வுத்தே, தே அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா ஆயஸ்மந்தம் அனுராத⁴ம் ஏதத³வோசும் – ‘‘ஸோ சாயம் [யோ சாயம் (ஸீ.)] பி⁴க்கு² நவோ ப⁴விஸ்ஸதி அசிரபப்³ப³ஜிதோ, தே²ரோ வா பன பா³லோ அப்³யத்தோ’’தி. அத² கோ² தே அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா ஆயஸ்மந்தம் அனுராத⁴ம் நவவாதே³ன ச பா³லவாதே³ன ச அபஸாதே³த்வா உட்டா²யாஸனா பக்கமிம்ஸு.

அத² கோ² ஆயஸ்மதோ அனுராத⁴ஸ்ஸ அசிரபக்கந்தேஸு அஞ்ஞதித்தி²யேஸு பரிப்³பா³ஜகேஸு ஏதத³ஹோஸி – ‘‘ஸசே கோ² மம் தே அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா உத்தரிம் புச்சே²ய்யும், கத²ம் ப்³யாகரமானோ நு க்²வாஹம் தேஸம் அஞ்ஞதித்தி²யானம் பரிப்³பா³ஜகானம் வுத்தவாதீ³ சேவ ப⁴க³வதோ அஸ்ஸம், ந ச ப⁴க³வந்தம் அபூ⁴தேன அப்³பா⁴சிக்கே²ய்யம், த⁴ம்மஸ்ஸ சானுத⁴ம்மம் ப்³யாகரேய்யம், ந ச கோசி ஸஹத⁴ம்மிகோ வாதா³னுவாதோ³ கா³ரய்ஹம் டா²னம் ஆக³ச்சே²ய்யா’’தி? அத² கோ² ஆயஸ்மா அனுராதோ⁴ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா அனுராதோ⁴ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘இதா⁴ஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ அவிதூ³ரே அரஞ்ஞகுடிகாயம் விஹராமி. அத² கோ², ப⁴ந்தே, ஸம்ப³ஹுலா அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா யேனாஹம் தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா மயா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³ம்ஸு. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னா கோ², ப⁴ந்தே, தே அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா மம் ஏதத³வோசும் – ‘‘யோ ஸோ, ஆவுஸோ அனுராத⁴, ததா²க³தோ உத்தமபுரிஸோ பரமபுரிஸோ பரமபத்திபத்தோ, தம் ததா²க³தோ இமேஸு சதூஸு டா²னேஸு பஞ்ஞாபயமானோ பஞ்ஞாபேதி – ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா’’தி? ஏவம் வுத்தாஹம், ப⁴ந்தே, தே அஞ்ஞதித்தி²யே பரிப்³பா³ஜகே ஏதத³வோசம் – ‘‘யோ ஸோ, ஆவுஸோ, ததா²க³தோ உத்தமபுரிஸோ பரமபுரிஸோ பரமபத்திபத்தோ, தம் ததா²க³தோ அஞ்ஞத்ர இமேஹி சதூஹி டா²னேஹி பஞ்ஞாபயமானோ பஞ்ஞாபேதி – ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா’’தி. ஏவம் வுத்தே, ப⁴ந்தே, தே அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா மம் ஏதத³வோசும் – ‘‘ஸோ சாயம் பி⁴க்கு² நவோ ப⁴விஸ்ஸதி அசிரபப்³ப³ஜிதோ தே²ரோ வா பன பா³லோ அப்³யத்தோ’’தி. அத² கோ² மம், ப⁴ந்தே, தே அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா நவவாதே³ன ச பா³லவாதே³ன ச அபஸாதே³த்வா உட்டா²யாஸனா பக்கமிம்ஸு. தஸ்ஸ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, அசிரபக்கந்தேஸு தேஸு அஞ்ஞதித்தி²யேஸு பரிப்³பா³ஜகேஸு ஏதத³ஹோஸி – ‘‘ஸசே கோ² மம் தே அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா உத்தரிம் புச்சே²ய்யும், கத²ம் ப்³யாகரமானோ நு க்²வாஹம் தேஸம் அஞ்ஞதித்தி²யானம் பரிப்³பா³ஜகானம் வுத்தவாதீ³ சேவ ப⁴க³வதோ அஸ்ஸம், ந ச ப⁴க³வந்தம் அபூ⁴தேன அப்³பா⁴சிக்கே²ய்யம், த⁴ம்மஸ்ஸ சானுத⁴ம்மம் ப்³யாகரேய்யம், ந ச கோசி ஸஹத⁴ம்மிகோ வாதா³னுவாதோ³ கா³ரய்ஹம் டா²னம் ஆக³ச்சே²ய்யா’’தி?

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அனுராத⁴, ரூபம் நிச்சம் வா அனிச்சம் வா’’தி?

‘‘அனிச்சம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் வா தம் ஸுக²ம் வா’’தி?

‘‘து³க்க²ம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் விபரிணாமத⁴ம்மம், கல்லம் நு தம் ஸமனுபஸ்ஸிதும் – ‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’’’தி?

‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘வேத³னா நிச்சா வா அனிச்சா வா’’தி?…பே… ஸஞ்ஞா …பே… ஸங்கா²ரா…பே… ‘‘விஞ்ஞாணம் நிச்சம் வா அனிச்சம் வா’’தி?

‘‘அனிச்சம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் வா தம் ஸுக²ம் வா’’தி?

‘‘து³க்க²ம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் விபரிணாமத⁴ம்மம், கல்லம் நு தம் ஸமனுபஸ்ஸிதும் – ‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’’’தி?

‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘தஸ்மாதிஹ, அனுராத⁴, யம் கிஞ்சி ரூபம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஓளாரிகம் வா ஸுகு²மம் வா ஹீனம் வா பணீதம் வா யம் தூ³ரே ஸந்திகே வா, ஸப்³ப³ம் ரூபம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய த³ட்ட²ப்³ப³ம். யா காசி வேத³னா அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னா…பே… யா காசி ஸஞ்ஞா…பே… யே கேசி ஸங்கா²ரா…பே… யம் கிஞ்சி விஞ்ஞாணம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஓளாரிகம் வா ஸுகு²மம் வா ஹீனம் வா பணீதம் வா யம் தூ³ரே ஸந்திகே வா, ஸப்³ப³ம் விஞ்ஞாணம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏவம் பஸ்ஸம், அனுராத⁴, ஸுதவா அரியஸாவகோ ரூபஸ்மிம்பி நிப்³பி³ந்த³தி, வேத³னாயபி நிப்³பி³ந்த³தி, ஸஞ்ஞாயபி நிப்³பி³ந்த³தி, ஸங்கா²ரேஸுபி நிப்³பி³ந்த³தி, விஞ்ஞாணஸ்மிம்பி நிப்³பி³ந்த³தி. நிப்³பி³ந்த³ம் விரஜ்ஜதி; விராகா³ விமுச்சதி; விமுத்தஸ்மிம் விமுத்தமிதி ஞாணம் ஹோதி. ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானாதி.

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அனுராத⁴, ரூபம் ததா²க³தோதி ஸமனுபஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘வேத³னம் ததா²க³தோதி ஸமனுபஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘ஸஞ்ஞம் ததா²க³தோதி ஸமனுபஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘ஸங்கா²ரே ததா²க³தோதி ஸமனுபஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘விஞ்ஞாணம் ததா²க³தோதி ஸமனுபஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அனுராத⁴, ரூபஸ்மிம் ததா²க³தோதி ஸமனுபஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘அஞ்ஞத்ர ரூபா ததா²க³தோதி ஸமனுபஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘வேத³னாய…பே… அஞ்ஞத்ர வேத³னாய…பே… ஸஞ்ஞாய…பே… அஞ்ஞத்ர ஸஞ்ஞாய…பே… ஸங்கா²ரேஸு…பே… அஞ்ஞத்ர ஸங்கா²ரேஹி…பே… விஞ்ஞாணஸ்மிம் ததா²க³தோதி ஸமனுபஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘அஞ்ஞத்ர விஞ்ஞாணா ததா²க³தோதி ஸமனுபஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அனுராத⁴, ரூபம், வேத³னம், ஸஞ்ஞம், ஸங்கா²ரே, விஞ்ஞாணம் ததா²க³தோதி ஸமனுபஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அனுராத⁴, அயம் ஸோ அரூபீ அவேத³னோ அஸஞ்ஞீ அஸங்கா²ரோ அவிஞ்ஞாணோ ததா²க³தோதி ஸமனுபஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘ஏத்த² ச தே, அனுராத⁴, தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸச்சதோ தே²ததோ ததா²க³தே அனுபலப்³பி⁴யமானே [ததா²க³தோ அனுபலப்³பி⁴யமானோ (ஸ்யா. க.), ததா²க³தே அனுபலப்³ப⁴மானே (?)] கல்லம் நு தே தம் வேய்யாகரணம் [வேய்யாகரணாய (ஸீ.)] – யோ ஸோ, ஆவுஸோ, ததா²க³தோ உத்தமபுரிஸோ பரமபுரிஸோ பரமபத்திபத்தோ, தம் ததா²க³தோ அஞ்ஞத்ர இமேஹி சதூஹி டா²னேஹி பஞ்ஞாபயமானோ பஞ்ஞாபேதி – ‘‘‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, அனுராத⁴! புப்³பே³ சாஹம், அனுராத⁴, ஏதரஹி ச து³க்க²ஞ்சேவ பஞ்ஞாபேமி து³க்க²ஸ்ஸ ச நிரோத⁴’’ந்தி. து³தியம்.