10. அப்³யாகதஸம்யுத்தம்

1. கே²மாஸுத்தம்

410. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தேன கோ² பன ஸமயேன கே²மா பி⁴க்கு²னீ கோஸலேஸு சாரிகம் சரமானா அந்தரா ச ஸாவத்தி²ம் அந்தரா ச ஸாகேதம் தோரணவத்து²ஸ்மிம் வாஸம் உபக³தா ஹோதி. அத² கோ² ராஜா பஸேனதி³ கோஸலோ ஸாகேதா ஸாவத்தி²ம் க³ச்ச²ந்தோ, அந்தரா ச ஸாகேதம் அந்தரா ச ஸாவத்தி²ம் தோரணவத்து²ஸ்மிம் ஏகரத்திவாஸம் உபக³ச்சி². அத² கோ² ராஜா பஸேனதி³ கோஸலோ அஞ்ஞதரம் புரிஸம் ஆமந்தேஸி – ‘‘ஏஹி த்வம், அம்போ⁴ புரிஸ, தோரணவத்து²ஸ்மிம் ததா²ரூபம் ஸமணம் வா ப்³ராஹ்மணம் வா ஜான யமஹம் அஜ்ஜ பயிருபாஸேய்ய’’ந்தி.

‘‘ஏவம், தே³வா’’தி கோ² ஸோ புரிஸோ ரஞ்ஞோ பஸேனதி³ஸ்ஸ கோஸலஸ்ஸ படிஸ்ஸுத்வா கேவலகப்பம் தோரணவத்து²ம் ஆஹிண்ட³ந்தோ [அன்வாஹிண்ட³ந்தோ (ஸீ.)] நாத்³த³ஸ ததா²ரூபம் ஸமணம் வா ப்³ராஹ்மணம் வா யம் ராஜா பஸேனதி³ கோஸலோ பயிருபாஸேய்ய. அத்³த³ஸா கோ² ஸோ புரிஸோ கே²மம் பி⁴க்கு²னிம் தோரணவத்து²ஸ்மிம் வாஸம் உபக³தம். தி³ஸ்வான யேன ராஜா பஸேனதி³ கோஸலோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ராஜானம் பஸேனதி³ம் கோஸலம் ஏதத³வோச –

‘‘நத்தி² கோ², தே³வ, தோரணவத்து²ஸ்மிம் ததா²ரூபோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா யம் தே³வோ பயிருபாஸேய்ய. அத்தி² ச கோ², தே³வ, கே²மா நாம பி⁴க்கு²னீ, தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ ஸாவிகா அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ. தஸ்ஸா கோ² பன அய்யாய ஏவம் கல்யாணோ கித்திஸத்³தோ³ அப்³பு⁴க்³க³தோ – ‘பண்டி³தா, வியத்தா மேதா⁴வினீ ப³ஹுஸ்ஸுதா சித்தகதா² கல்யாணபடிபா⁴னா’தி. தம் தே³வோ பயிருபாஸதூ’’தி.

அத² கோ² ராஜா பஸேனதி³ கோஸலோ யேன கே²மா பி⁴க்கு²னீ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா கே²மம் பி⁴க்கு²னிம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ராஜா பஸேனதி³ கோஸலோ கே²மம் பி⁴க்கு²னிம் ஏதத³வோச – ‘‘கிம் நு கோ², அய்யே, ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி? ‘‘அப்³யாகதம் கோ² ஏதம், மஹாராஜ, ப⁴க³வதா – ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி. ‘‘கிம் பனய்யே, ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி? ‘‘ஏதம்பி கோ², மஹாராஜ, அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா – ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி. ‘‘கிம் நு கோ², அய்யே, ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி? ‘‘அப்³யாகதம் கோ² ஏதம், மஹாராஜ, ப⁴க³வதா – ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி. ‘‘கிம் பனய்யே, நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி. ‘‘ஏதம்பி கோ², மஹாராஜ, அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா – ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி.

‘‘‘கிம் நு கோ², அய்யே, ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி, இதி புட்டா² ஸமானா – ‘அப்³யாகதம் கோ² ஏதம், மஹாராஜ, ப⁴க³வதா – ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வதே³ஸி. ‘கிம் பனய்யே, ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி இதி புட்டா² ஸமானா – ‘ஏதம்பி கோ², மஹாராஜ, அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா – ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வதே³ஸி. ‘கிம் நு கோ², அய்யே, ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி இதி புட்டா² ஸமானா – ‘அப்³யாகதம் கோ² ஏதம், மஹாராஜ, ப⁴க³வதா – ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வதே³ஸி. ‘கிம் பனய்யே, நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி இதி புட்டா² ஸமானா – ‘ஏதம்பி கோ², மஹாராஜ, அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா – நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வதே³ஸி. ‘கோ நு கோ², அய்யே, ஹேது, கோ பச்சயோ யேனேதம் அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா’’’தி?

‘‘தேன ஹி, மஹாராஜ, தஞ்ஞேவேத்த² படிபுச்சி²ஸ்ஸாமி. யதா² தே க²மேய்ய ததா² நம் ப்³யாகரேய்யாஸி. தம் கிம் மஞ்ஞஸி, மஹாராஜ, அத்தி² தே கோசி க³ணகோ வா முத்³தி³கோ வா ஸங்கா²யகோ வா யோ பஹோதி க³ங்கா³ய வாலுகம் [வாலிகம் (ஸீ. ஸ்யா. கம்.)] க³ணேதும் – ஏத்தகா [ஏத்திகா (ஸீ.)] வாலுகா இதி வா, ஏத்தகானி வாலுகஸதானி இதி வா, ஏத்தகானி வாலுகஸஹஸ்ஸானி இதி வா, ஏத்தகானி வாலுகஸதஸஹஸ்ஸானி இதி வா’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், அய்யே’’. ‘‘அத்தி² பன தே கோசி க³ணகோ வா முத்³தி³கோ வா ஸங்கா²யகோ வா யோ பஹோதி மஹாஸமுத்³தே³ உத³கம் க³ணேதும் – ஏத்தகானி உத³காள்ஹகானி இதி வா, ஏத்தகானி உத³காள்ஹகஸதானி இதி வா, ஏத்தகானி உத³காள்ஹகஸஹஸ்ஸானி இதி வா, ஏத்தகானி உத³காள்ஹகஸதஸஹஸ்ஸானி இதி வா’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், அய்யே’’. ‘‘தம் கிஸ்ஸ ஹேது’’? ‘‘மஹாய்யே, ஸமுத்³தோ³ க³ம்பீ⁴ரோ அப்பமேய்யோ து³ப்பரியோகா³ஹோ’’தி. ‘‘ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, யேன ரூபே ததா²க³தம் பஞ்ஞாபயமானோ பஞ்ஞாபேய்ய தம் ரூபம் ததா²க³தஸ்ஸ பஹீனம் உச்சி²ன்னமூலம் தாலாவத்து²கதம் அனபா⁴வங்கதம் ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மம். ரூபஸங்கா²யவிமுத்தோ கோ², மஹாராஜ, ததா²க³தோ க³ம்பீ⁴ரோ அப்பமேய்யோ து³ப்பரியோகா³ஹோ – ஸேய்யதா²பி மஹாஸமுத்³தோ³. ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி ந உபேதி, ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி ந உபேதி, ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி ந உபேதி, ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி ந உபேதி.

‘‘யாய வேத³னாய ததா²க³தம் பஞ்ஞாபயமானோ பஞ்ஞாபேய்ய, ஸா வேத³னா ததா²க³தஸ்ஸ பஹீனா உச்சி²ன்னமூலா தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வங்கதா ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா. வேத³னாஸங்கா²யவிமுத்தோ, மஹாராஜ, ததா²க³தோ க³ம்பீ⁴ரோ அப்பமேய்யோ து³ப்பரியோகா³ஹோ – ஸேய்யதா²பி மஹாஸமுத்³தோ³. ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி ந உபேதி, ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி ந உபேதி, ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி ந உபேதி, ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி ந உபேதி.

‘‘யாய ஸஞ்ஞா ததா²க³தம்…பே… யேஹி ஸங்கா²ரேஹி ததா²க³தம் பஞ்ஞாபயமானோ பஞ்ஞாபேய்ய, தே ஸங்கா²ரா ததா²க³தஸ்ஸ பஹீனா உச்சி²ன்னமூலா தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வங்கதா ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா. ஸங்கா²ரஸங்கா²யவிமுத்தோ கோ², மஹாராஜ, ததா²க³தோ க³ம்பீ⁴ரோ அப்பமேய்யோ து³ப்பரியோகா³ஹோ – ஸேய்யதா²பி மஹாஸமுத்³தோ³. ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி ந உபேதி, ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி ந உபேதி, ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி ந உபேதி, ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி ந உபேதி.

‘‘யேன விஞ்ஞாணே ததா²க³தம் பஞ்ஞாபயமானோ பஞ்ஞாபேய்ய தம் விஞ்ஞாணம் ததா²க³தஸ்ஸ பஹீனம் உச்சி²ன்னமூலம் தாலாவத்து²கதம் அனபா⁴வங்கதம் ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மம். விஞ்ஞாணஸங்கா²யவிமுத்தோ கோ², மஹாராஜ, ததா²க³தோ க³ம்பீ⁴ரோ அப்பமேய்யோ து³ப்பரியோகா³ஹோ – ஸேய்யதா²பி மஹாஸமுத்³தோ³. ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி ந உபேதி, ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி ந உபேதி, ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி ந உபேதி, ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி ந உபேதீ’’தி. அத² கோ² ராஜா பஸேனதி³ கோஸலோ கே²மாய பி⁴க்கு²னியா பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்தி³த்வா அனுமோதி³த்வா உட்டா²யாஸனா கே²மம் பி⁴க்கு²னிம் அபி⁴வாதே³த்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா பக்காமி.

அத² கோ² ராஜா பஸேனதி³ கோஸலோ அபரேன ஸமயேன யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ராஜா பஸேனதி³ கோஸலோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கிம் நு கோ², ப⁴ந்தே, ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி? ‘‘அப்³யாகதம் கோ² ஏதம், மஹாராஜ, மயா – ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி. ‘‘கிம் பன, ப⁴ந்தே, ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி? ‘‘ஏதம்பி கோ², மஹாராஜ, அப்³யாகதம் மயா – ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி. ‘‘கிம் நு கோ², ப⁴ந்தே, ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி? ‘‘அப்³யாகதம் கோ² ஏதம், மஹாராஜ, மயா – ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி. ‘‘கிம் பன, ப⁴ந்தே, நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி? ‘‘ஏதம்பி கோ², மஹாராஜ, அப்³யாகதம் மயா – ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி. ‘‘கிம் நு கோ², ப⁴ந்தே, ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ – ‘அப்³யாகதம் கோ² ஏதம், மஹாராஜ, மயா – ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வதே³ஸி…பே…. ‘‘‘கிம் பன, ப⁴ந்தே, நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ – ‘‘‘ஏதம்பி கோ², மஹாராஜ, அப்³யாகதம் மயா – நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வதே³ஸி. கோ நு கோ², ப⁴ந்தே, ஹேது, கோ பச்சயோ, யேனேதம் அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா’’தி?

‘‘தேன ஹி, மஹாராஜ, தஞ்ஞேவேத்த² படிபுச்சி²ஸ்ஸாமி. யதா² தே க²மேய்ய ததா² நம் ப்³யாகரேய்யாஸி. தம் கிம் மஞ்ஞஸி, மஹாராஜ, அத்தி² தே கோசி க³ணகோ வா முத்³தி³கோ வா ஸங்கா²யகோ வா யோ பஹோதி க³ங்கா³ய வாலுகம் க³ணேதும் – ஏத்தகா வாலுகா இதி வா…பே… ஏத்தகானி வாலுகஸதஸஹஸ்ஸானி இதி வா’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘அத்தி² பன தே கோசி க³ணகோ வா முத்³தி³கோ வா ஸங்கா²யகோ வா யோ பஹோதி மஹாஸமுத்³தே³ உத³கம் க³ணேதும் – ஏத்தகானி உத³காள்ஹகானி இதி வா…பே… ஏத்தகானி உத³காள்ஹகஸதஸஹஸ்ஸானி இதி வா’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘தம் கிஸ்ஸ ஹேது’’? ‘‘மஹா, ப⁴ந்தே, ஸமுத்³தோ³ க³ம்பீ⁴ரோ அப்பமேய்யோ து³ப்பரியோகா³ஹோ. ஏவமேவ கோ², மஹாராஜ, யேன ரூபேன ததா²க³தம் பஞ்ஞாபயமானோ பஞ்ஞாபேய்ய, தம் ரூபம் ததா²க³தஸ்ஸ பஹீனம் உச்சி²ன்னமூலம் தாலாவத்து²கதம் அனபா⁴வங்கதம் ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மம். ரூபஸங்கா²யவிமுத்தோ கோ², மஹாராஜ, ததா²க³தோ க³ம்பீ⁴ரோ அப்பமேய்யோ து³ப்பரியோகா³ஹோ – ஸேய்யதா²பி மஹாஸமுத்³தோ³. ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி ந உபேதி…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி ந உபேதி. யாய வேத³னாய…பே… யாய ஸஞ்ஞாய…பே… யேஹி ஸங்கா²ரேஹி…பே…’’.

‘‘யேன விஞ்ஞாணேன ததா²க³தம் பஞ்ஞாபயமானோ பஞ்ஞாபேய்ய, தம் விஞ்ஞாணம் ததா²க³தஸ்ஸ பஹீனம் உச்சி²ன்னமூலம் தாலாவத்து²கதம் அனபா⁴வங்கதம் ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மம். விஞ்ஞாணஸங்கா²யவிமுத்தோ கோ², மஹாராஜ, ததா²க³தோ க³ம்பீ⁴ரோ அப்பமேய்யோ து³ப்பரியோகா³ஹோ – ஸேய்யதா²பி மஹாஸமுத்³தோ³. ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி ந உபேதி, ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி ந உபேதி, ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி ந உபேதி, ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி ந உபேதீ’’தி.

‘‘அச்ச²ரியம், ப⁴ந்தே, அப்³பு⁴தம், ப⁴ந்தே! யத்ர ஹி நாம ஸத்து² சேவ [ஸத்து²னோ சேவ (ஸீ.)] ஸாவிகாய ச அத்தே²ன அத்தோ² ப்³யஞ்ஜனேன ப்³யஞ்ஜனம் ஸம்ஸந்தி³ஸ்ஸதி, ஸமேஸ்ஸதி, ந விரோத⁴யிஸ்ஸதி [விஹாயிஸ்ஸதி (ஸீ. ஸ்யா. கம்.), விகா³யிஸ்ஸதி (க.)] யதி³த³ம் அக்³க³பத³ஸ்மிம். ஏகமிதா³ஹம், ப⁴ந்தே, ஸமயம் கே²மம் பி⁴க்கு²னிம் உபஸங்கமித்வா ஏதமத்த²ம் அபுச்சி²ம். ஸாபி மே அய்யா ஏதேஹி பதே³ஹி ஏதேஹி ப்³யஞ்ஜனேஹி ஏதமத்த²ம் ப்³யாகாஸி, ஸேய்யதா²பி ப⁴க³வா. அச்ச²ரியம், ப⁴ந்தே, அப்³பு⁴தம், ப⁴ந்தே! யத்ர ஹி நாம ஸத்து² சேவ ஸாவிகாய ச அத்தே²ன அத்தோ² ப்³யஞ்ஜனேன ப்³யஞ்ஜனம் ஸம்ஸந்தி³ஸ்ஸதி, ஸமேஸ்ஸதி, ந விரோத⁴யிஸ்ஸதி யதி³த³ம் அக்³க³பத³ஸ்மிம். ஹந்த³ தா³னி மயம், ப⁴ந்தே, க³ச்சா²ம. ப³ஹுகிச்சா மயம் ப³ஹுகரணீயா’’தி. ‘‘யஸ்ஸ தா³னி த்வம், மஹாராஜ, காலம் மஞ்ஞஸீ’’தி. அத² கோ² ராஜா பஸேனதி³ கோஸலோ ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்தி³த்வா அனுமோதி³த்வா உட்டா²யாஸனா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா பக்காமீதி. பட²மம்.

2. அனுராத⁴ஸுத்தம்

411. ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா வேஸாலியம் விஹரதி மஹாவனே கூடாகா³ரஸாலாயம். தேன கோ² பன ஸமயேன ஆயஸ்மா அனுராதோ⁴ ப⁴க³வதோ அவிதூ³ரே அரஞ்ஞகுடிகாயம் விஹரதி. அத² கோ² ஸம்ப³ஹுலா அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா யேனாயஸ்மா அனுராதோ⁴ தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா அனுராதே⁴ன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³ம்ஸு. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னா கோ² தே அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா ஆயஸ்மந்தம் அனுராத⁴ம் ஏதத³வோசும் – ‘‘யோ ஸோ, ஆவுஸோ அனுராத⁴, ததா²க³தோ உத்தமபுரிஸோ பரமபுரிஸோ பரமபத்திபத்தோ, தம் ததா²க³தோ இமேஸு சதூஸு டா²னேஸு பஞ்ஞாபயமானோ பஞ்ஞாபேதி – ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா, ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா, ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா, ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா’’தி? ‘‘யோ ஸோ, ஆவுஸோ, ததா²க³தோ உத்தமபுரிஸோ பரமபுரிஸோ பரமபத்திபத்தோ, தம் ததா²க³தோ அஞ்ஞத்ர இமேஹி சதூஹி டா²னேஹி பஞ்ஞாபயமானோ பஞ்ஞாபேதி – ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி வா, ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா, ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா, நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி வா’’தி. ஏவம் வுத்தே, தே அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா ஆயஸ்மந்தம் அனுராத⁴ம் ஏதத³வோசும் – ‘‘ஸோ சாயம் [யோ சாயம் (ஸீ.)] பி⁴க்கு² நவோ ப⁴விஸ்ஸதி அசிரபப்³ப³ஜிதோ, தே²ரோ வா பன பா³லோ அப்³யத்தோ’’தி. அத² கோ² தே அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா ஆயஸ்மந்தம் அனுராத⁴ம் நவவாதே³ன ச பா³லவாதே³ன ச அபஸாதே³த்வா உட்டா²யாஸனா பக்கமிம்ஸு.

அத² கோ² ஆயஸ்மதோ அனுராத⁴ஸ்ஸ அசிரபக்கந்தேஸு அஞ்ஞதித்தி²யேஸு பரிப்³பா³ஜகேஸு ஏதத³ஹோஸி – ‘‘ஸசே கோ² மம் தே அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா உத்தரிம் புச்சே²ய்யும், கத²ம் ப்³யாகரமானோ நு க்²வாஹம் தேஸம் அஞ்ஞதித்தி²யானம் பரிப்³பா³ஜகானம் வுத்தவாதீ³ சேவ ப⁴க³வதோ அஸ்ஸம், ந ச ப⁴க³வந்தம் அபூ⁴தேன அப்³பா⁴சிக்கே²ய்யம், த⁴ம்மஸ்ஸ சானுத⁴ம்மம் ப்³யாகரேய்யம், ந ச கோசி ஸஹத⁴ம்மிகோ வாதா³னுவாதோ³ கா³ரய்ஹம் டா²னம் ஆக³ச்சே²ய்யா’’தி? அத² கோ² ஆயஸ்மா அனுராதோ⁴ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா அனுராதோ⁴ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘இதா⁴ஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ அவிதூ³ரே அரஞ்ஞகுடிகாயம் விஹராமி. அத² கோ², ப⁴ந்தே, ஸம்ப³ஹுலா அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா யேனாஹம் தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா மயா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³ம்ஸு. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னா கோ², ப⁴ந்தே, தே அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா மம் ஏதத³வோசும் – ‘‘யோ ஸோ, ஆவுஸோ அனுராத⁴, ததா²க³தோ உத்தமபுரிஸோ பரமபுரிஸோ பரமபத்திபத்தோ, தம் ததா²க³தோ இமேஸு சதூஸு டா²னேஸு பஞ்ஞாபயமானோ பஞ்ஞாபேதி – ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா’’தி? ஏவம் வுத்தாஹம், ப⁴ந்தே, தே அஞ்ஞதித்தி²யே பரிப்³பா³ஜகே ஏதத³வோசம் – ‘‘யோ ஸோ, ஆவுஸோ, ததா²க³தோ உத்தமபுரிஸோ பரமபுரிஸோ பரமபத்திபத்தோ, தம் ததா²க³தோ அஞ்ஞத்ர இமேஹி சதூஹி டா²னேஹி பஞ்ஞாபயமானோ பஞ்ஞாபேதி – ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா’’தி. ஏவம் வுத்தே, ப⁴ந்தே, தே அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா மம் ஏதத³வோசும் – ‘‘ஸோ சாயம் பி⁴க்கு² நவோ ப⁴விஸ்ஸதி அசிரபப்³ப³ஜிதோ தே²ரோ வா பன பா³லோ அப்³யத்தோ’’தி. அத² கோ² மம், ப⁴ந்தே, தே அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா நவவாதே³ன ச பா³லவாதே³ன ச அபஸாதே³த்வா உட்டா²யாஸனா பக்கமிம்ஸு. தஸ்ஸ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, அசிரபக்கந்தேஸு தேஸு அஞ்ஞதித்தி²யேஸு பரிப்³பா³ஜகேஸு ஏதத³ஹோஸி – ‘‘ஸசே கோ² மம் தே அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா உத்தரிம் புச்சே²ய்யும், கத²ம் ப்³யாகரமானோ நு க்²வாஹம் தேஸம் அஞ்ஞதித்தி²யானம் பரிப்³பா³ஜகானம் வுத்தவாதீ³ சேவ ப⁴க³வதோ அஸ்ஸம், ந ச ப⁴க³வந்தம் அபூ⁴தேன அப்³பா⁴சிக்கே²ய்யம், த⁴ம்மஸ்ஸ சானுத⁴ம்மம் ப்³யாகரேய்யம், ந ச கோசி ஸஹத⁴ம்மிகோ வாதா³னுவாதோ³ கா³ரய்ஹம் டா²னம் ஆக³ச்சே²ய்யா’’தி?

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அனுராத⁴, ரூபம் நிச்சம் வா அனிச்சம் வா’’தி?

‘‘அனிச்சம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் வா தம் ஸுக²ம் வா’’தி?

‘‘து³க்க²ம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் விபரிணாமத⁴ம்மம், கல்லம் நு தம் ஸமனுபஸ்ஸிதும் – ‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’’’தி?

‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘வேத³னா நிச்சா வா அனிச்சா வா’’தி?…பே… ஸஞ்ஞா …பே… ஸங்கா²ரா…பே… ‘‘விஞ்ஞாணம் நிச்சம் வா அனிச்சம் வா’’தி?

‘‘அனிச்சம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் வா தம் ஸுக²ம் வா’’தி?

‘‘து³க்க²ம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘யம் பனானிச்சம் து³க்க²ம் விபரிணாமத⁴ம்மம், கல்லம் நு தம் ஸமனுபஸ்ஸிதும் – ‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’’’தி?

‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘தஸ்மாதிஹ, அனுராத⁴, யம் கிஞ்சி ரூபம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஓளாரிகம் வா ஸுகு²மம் வா ஹீனம் வா பணீதம் வா யம் தூ³ரே ஸந்திகே வா, ஸப்³ப³ம் ரூபம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய த³ட்ட²ப்³ப³ம். யா காசி வேத³னா அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னா…பே… யா காசி ஸஞ்ஞா…பே… யே கேசி ஸங்கா²ரா…பே… யம் கிஞ்சி விஞ்ஞாணம் அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஓளாரிகம் வா ஸுகு²மம் வா ஹீனம் வா பணீதம் வா யம் தூ³ரே ஸந்திகே வா, ஸப்³ப³ம் விஞ்ஞாணம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஏவமேதம் யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய த³ட்ட²ப்³ப³ம். ஏவம் பஸ்ஸம், அனுராத⁴, ஸுதவா அரியஸாவகோ ரூபஸ்மிம்பி நிப்³பி³ந்த³தி, வேத³னாயபி நிப்³பி³ந்த³தி, ஸஞ்ஞாயபி நிப்³பி³ந்த³தி, ஸங்கா²ரேஸுபி நிப்³பி³ந்த³தி, விஞ்ஞாணஸ்மிம்பி நிப்³பி³ந்த³தி. நிப்³பி³ந்த³ம் விரஜ்ஜதி; விராகா³ விமுச்சதி; விமுத்தஸ்மிம் விமுத்தமிதி ஞாணம் ஹோதி. ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானாதி.

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அனுராத⁴, ரூபம் ததா²க³தோதி ஸமனுபஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘வேத³னம் ததா²க³தோதி ஸமனுபஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘ஸஞ்ஞம் ததா²க³தோதி ஸமனுபஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘ஸங்கா²ரே ததா²க³தோதி ஸமனுபஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘விஞ்ஞாணம் ததா²க³தோதி ஸமனுபஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அனுராத⁴, ரூபஸ்மிம் ததா²க³தோதி ஸமனுபஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘அஞ்ஞத்ர ரூபா ததா²க³தோதி ஸமனுபஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘வேத³னாய…பே… அஞ்ஞத்ர வேத³னாய…பே… ஸஞ்ஞாய…பே… அஞ்ஞத்ர ஸஞ்ஞாய…பே… ஸங்கா²ரேஸு…பே… அஞ்ஞத்ர ஸங்கா²ரேஹி…பே… விஞ்ஞாணஸ்மிம் ததா²க³தோதி ஸமனுபஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘அஞ்ஞத்ர விஞ்ஞாணா ததா²க³தோதி ஸமனுபஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’.

‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அனுராத⁴, ரூபம், வேத³னம், ஸஞ்ஞம், ஸங்கா²ரே, விஞ்ஞாணம் ததா²க³தோதி ஸமனுபஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, அனுராத⁴, அயம் ஸோ அரூபீ அவேத³னோ அஸஞ்ஞீ அஸங்கா²ரோ அவிஞ்ஞாணோ ததா²க³தோதி ஸமனுபஸ்ஸஸீ’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘ஏத்த² ச தே, அனுராத⁴, தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸச்சதோ தே²ததோ ததா²க³தே அனுபலப்³பி⁴யமானே [ததா²க³தோ அனுபலப்³பி⁴யமானோ (ஸ்யா. க.), ததா²க³தே அனுபலப்³ப⁴மானே (?)] கல்லம் நு தே தம் வேய்யாகரணம் [வேய்யாகரணாய (ஸீ.)] – யோ ஸோ, ஆவுஸோ, ததா²க³தோ உத்தமபுரிஸோ பரமபுரிஸோ பரமபத்திபத்தோ, தம் ததா²க³தோ அஞ்ஞத்ர இமேஹி சதூஹி டா²னேஹி பஞ்ஞாபயமானோ பஞ்ஞாபேதி – ‘‘‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘ஸாது⁴ ஸாது⁴, அனுராத⁴! புப்³பே³ சாஹம், அனுராத⁴, ஏதரஹி ச து³க்க²ஞ்சேவ பஞ்ஞாபேமி து³க்க²ஸ்ஸ ச நிரோத⁴’’ந்தி. து³தியம்.

3. பட²மஸாரிபுத்தகோட்டி²கஸுத்தம்

412. ஏகம் ஸமயம் ஆயஸ்மா ச ஸாரிபுத்தோ, ஆயஸ்மா ச மஹாகோட்டி²கோ பா³ராணஸியம் விஹரந்தி இஸிபதனே மிக³தா³யே. அத² கோ² ஆயஸ்மா மஹாகோட்டி²கோ ஸாயன்ஹஸமயம் படிஸல்லானா வுட்டி²தோ யேனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா ஸாரிபுத்தேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா மஹாகோட்டி²கோ ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ஏதத³வோச –

‘‘கிம் நு கோ², ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி? ‘‘அப்³யாகதம் கோ² ஏதம், ஆவுஸோ, ப⁴க³வதா – ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி. ‘‘கிம் பனாவுஸோ, ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி? ‘‘ஏதம்பி கோ², ஆவுஸோ, அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா – ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி. ‘‘கிம் நு கோ², ஆவுஸோ, ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி? ‘‘அப்³யாகதம் கோ² ஏதம், ஆவுஸோ, ப⁴க³வதா – ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி. ‘‘கிம் பனாவுஸோ, நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி? ‘‘ஏதம்பி கோ², ஆவுஸோ, அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா – ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி.

‘‘‘கிம் நு கோ², ஆவுஸோ, ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ, ‘அப்³யாகதம் கோ² ஏதம், ஆவுஸோ, ப⁴க³வதா – ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வதே³ஸி…பே… ‘கிம் பனாவுஸோ, நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ – ‘ஏதம்பி கோ², ஆவுஸோ, அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா – நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வதே³ஸி. கோ நு கோ², ஆவுஸோ, ஹேது, கோ பச்சயோ யேனேதம் அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா’’தி?

‘‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி கோ², ஆவுஸோ, ரூபக³தமேதம். ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி, ரூபக³தமேதம். ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி, ரூபக³தமேதம். நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி, ரூபக³தமேதம். ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி கோ², ஆவுஸோ, வேத³னாக³தமேதம். ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி, வேத³னாக³தமேதம். ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி, வேத³னாக³தமேதம். நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி, வேத³னாக³தமேதம். ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி கோ², ஆவுஸோ, ஸஞ்ஞாக³தமேதம். ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி, ஸஞ்ஞாக³தமேதம். ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி, ஸஞ்ஞாக³தமேதம். நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி, ஸஞ்ஞாக³தமேதம். ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி கோ², ஆவுஸோ, ஸங்கா²ரக³தமேதம். ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி, ஸங்கா²ரக³தமேதம். ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி, ஸங்கா²ரக³தமேதம். நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி, ஸங்கா²ரக³தமேதம். ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி கோ², ஆவுஸோ, விஞ்ஞாணக³தமேதம். ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி, விஞ்ஞாணக³தமேதம். ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி, விஞ்ஞாணக³தமேதம். நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி, விஞ்ஞாணக³தமேதம். அயம் கோ², ஆவுஸோ, ஹேது அயம் பச்சயோ, யேனேதம் அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா’’தி. ததியம்.

4. து³தியஸாரிபுத்தகோட்டி²கஸுத்தம்

413. ஏகம் ஸமயம் ஆயஸ்மா ச ஸாரிபுத்தோ, ஆயஸ்மா ச மஹாகோட்டி²கோ பா³ராணஸியம் விஹரந்தி இஸிபதனே மிக³தா³யே…பே… (ஸாயேவ புச்சா²) ‘‘கோ நு கோ², ஆவுஸோ, ஹேது, கோ பச்சயோ, யேனேதம் அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா’’தி? ‘‘ரூபம் கோ², ஆவுஸோ, அஜானதோ அபஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், ரூபஸமுத³யம் அஜானதோ அபஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், ரூபனிரோத⁴ம் அஜானதோ அபஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், ரூபனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் அஜானதோ அபஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ஹோதி; ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ஹோதி; ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ஹோதி; ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ஹோதி. வேத³னம்…பே… ஸஞ்ஞம்…பே… ஸங்கா²ரே…பே… விஞ்ஞாணம் அஜானதோ அபஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், விஞ்ஞாணஸமுத³யம் அஜானதோ அபஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், விஞ்ஞாணனிரோத⁴ம் அஜானதோ அபஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், விஞ்ஞாணனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் அஜானதோ அபஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ஹோதி; ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ஹோதி; ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ஹோதி; ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’திபிஸ்ஸ ஹோதி.

‘‘ரூபஞ்ச கோ², ஆவுஸோ, ஜானதோ பஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், ரூபஸமுத³யம் ஜானதோ பஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், ரூபனிரோத⁴ம் ஜானதோ பஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், ரூபனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் ஜானதோ பஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ந ஹோதி…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ந ஹோதி. வேத³னம்…பே… ஸஞ்ஞம்…பே… ஸங்கா²ரே…பே… விஞ்ஞாணம் ஜானதோ பஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், விஞ்ஞாணஸமுத³யம் ஜானதோ பஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், விஞ்ஞாணனிரோத⁴ம் ஜானதோ பஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், விஞ்ஞாணனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் ஜானதோ பஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ந ஹோதி; ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ந ஹோதி; ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ந ஹோதி; ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ந ஹோதி. அயம் கோ², ஆவுஸோ, ஹேது அயம் பச்சயோ, யேனேதம் அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா’’தி. சதுத்த²ம்.

5. ததியஸாரிபுத்தகோட்டி²கஸுத்தம்

414. ஏகம் ஸமயம் ஆயஸ்மா ச ஸாரிபுத்தோ, ஆயஸ்மா ச மஹாகோட்டி²கோ பா³ராணஸியம் விஹரந்தி இஸிபதனே மிக³தா³யே…பே… (ஸாயேவ புச்சா²) ‘‘கோ நு கோ², ஆவுஸோ, ஹேது கோ பச்சயோ, யேனேதம் அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா’’தி? ‘‘ரூபே கோ², ஆவுஸோ, அவிக³தராக³ஸ்ஸ அவிக³தச்ச²ந்த³ஸ்ஸ அவிக³தபேமஸ்ஸ அவிக³தபிபாஸஸ்ஸ அவிக³தபரிளாஹஸ்ஸ அவிக³ததண்ஹஸ்ஸ ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ஹோதி…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ஹோதி. வேத³னாய…பே… ஸஞ்ஞாய…பே… ஸங்கா²ரேஸு…பே… விஞ்ஞாணே அவிக³தராக³ஸ்ஸ அவிக³தச்ச²ந்த³ஸ்ஸ அவிக³தபேமஸ்ஸ அவிக³தபிபாஸஸ்ஸ அவிக³தபரிளாஹஸ்ஸ அவிக³ததண்ஹஸ்ஸ ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ஹோதி…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ஹோதி. ரூபே ச கோ², ஆவுஸோ, விக³தராக³ஸ்ஸ…பே… வேத³னாய…பே… ஸஞ்ஞாய…பே… ஸங்கா²ரேஸு…பே… விஞ்ஞாணே விக³தராக³ஸ்ஸ விக³தச்ச²ந்த³ஸ்ஸ விக³தபேமஸ்ஸ விக³தபிபாஸஸ்ஸ விக³தபரிளாஹஸ்ஸ விக³ததண்ஹஸ்ஸ ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ந ஹோதி…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ந ஹோதி. அயம் கோ², ஆவுஸோ, ஹேது, அயம் பச்சயோ, யேனேதம் அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா’’தி. பஞ்சமம்.

6. சதுத்த²ஸாரிபுத்தகோட்டி²கஸுத்தம்

415. ஏகம் ஸமயம் ஆயஸ்மா ச ஸாரிபுத்தோ, ஆயஸ்மா ச மஹாகோட்டி²கோ பா³ராணஸியம் விஹரந்தி இஸிபதனே மிக³தா³யே. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஸாயன்ஹஸமயம் படிஸல்லானா வுட்டி²தோ யேனாயஸ்மா மஹாகோட்டி²கோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா மஹாகோட்டி²கேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஆயஸ்மந்தம் மஹாகோட்டி²கம் ஏதத³வோச – ‘‘‘கிம் நு கோ², ஆவுஸோ கோட்டி²க, ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி…பே… ‘கிம் பனாவுஸோ, நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ – ‘ஏதம்பி கோ², ஆவுஸோ, அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா – நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வதே³ஸி’’. ‘‘கோ நு கோ², ஆவுஸோ, ஹேது, கோ பச்சயோ, யேனேதம் அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா’’தி?

‘‘ரூபாராமஸ்ஸ கோ², ஆவுஸோ, ரூபரதஸ்ஸ ரூபஸம்முதி³தஸ்ஸ ரூபனிரோத⁴ம் அஜானதோ அபஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ஹோதி; ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ஹோதி; ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ஹோதி; ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ஹோதி. வேத³னாராமஸ்ஸ கோ², ஆவுஸோ, வேத³னாரதஸ்ஸ வேத³னாஸம்முதி³தஸ்ஸ, வேத³னானிரோத⁴ம் அஜானதோ அபஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ஹோதி…பே… ஸஞ்ஞாராமஸ்ஸ கோ², ஆவுஸோ…பே… ஸங்கா²ராராமஸ்ஸ கோ² ஆவுஸோ…பே… விஞ்ஞாணாராமஸ்ஸ கோ², ஆவுஸோ, விஞ்ஞாணரதஸ்ஸ விஞ்ஞாணஸம்முதி³தஸ்ஸ விஞ்ஞாணனிரோத⁴ம் அஜானதோ அபஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ஹோதி…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ஹோதி’’.

‘‘ந ரூபாராமஸ்ஸ கோ², ஆவுஸோ, ந ரூபரதஸ்ஸ ந ரூபஸம்முதி³தஸ்ஸ, ரூபனிரோத⁴ம் ஜானதோ பஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ந ஹோதி…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ந ஹோதி. ந வேத³னாராமஸ்ஸ கோ², ஆவுஸோ…பே… ந ஸஞ்ஞாராமஸ்ஸ கோ², ஆவுஸோ…பே… ந ஸங்கா²ராராமஸ்ஸ கோ², ஆவுஸோ…பே… ந விஞ்ஞாணாராமஸ்ஸ கோ², ஆவுஸோ, ந விஞ்ஞாணரதஸ்ஸ ந விஞ்ஞாணஸம்முதி³தஸ்ஸ, விஞ்ஞாணனிரோத⁴ம் ஜானதோ பஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ந ஹோதி…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ந ஹோதி. அயம் கோ², ஆவுஸோ, ஹேது, அயம் பச்சயோ, யேனேதம் அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா’’தி.

‘‘ஸியா பனாவுஸோ, அஞ்ஞோபி பரியாயோ, யேனேதம் அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா’’தி? ‘‘ஸியா, ஆவுஸோ. ப⁴வாராமஸ்ஸ கோ², ஆவுஸோ, ப⁴வரதஸ்ஸ ப⁴வஸம்முதி³தஸ்ஸ, ப⁴வனிரோத⁴ம் அஜானதோ அபஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ஹோதி…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ஹோதி. ந ப⁴வாராமஸ்ஸ கோ², ஆவுஸோ, ந ப⁴வரதஸ்ஸ ந ப⁴வஸம்முதி³தஸ்ஸ, ப⁴வனிரோத⁴ம் ஜானதோ பஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ந ஹோதி…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ந ஹோதி. அயம்பி கோ², ஆவுஸோ, பரியாயோ, யேனேதம் அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா’’தி.

‘‘ஸியா பனாவுஸோ, அஞ்ஞோபி பரியாயோ, யேனேதம் அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா’’தி? ‘‘ஸியா, ஆவுஸோ. உபாதா³னாராமஸ்ஸ கோ², ஆவுஸோ, உபாதா³னரதஸ்ஸ உபாதா³னஸம்முதி³தஸ்ஸ, உபாதா³னனிரோத⁴ம் அஜானதோ அபஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ஹோதி…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ஹோதி. ந உபாதா³னாராமஸ்ஸ கோ², ஆவுஸோ, ந உபாதா³னரதஸ்ஸ ந உபாதா³னஸம்முதி³தஸ்ஸ, உபாதா³னனிரோத⁴ம் ஜானதோ பஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ந ஹோதி…பே… ‘நேவ, ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ந ஹோதி. அயம்பி கோ² ஆவுஸோ, பரியாயோ, யேனேதம் அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா’’தி.

‘‘ஸியா பனாவுஸோ, அஞ்ஞோபி பரியாயோ, யேனேதம் அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா’’தி? ‘‘ஸியா, ஆவுஸோ. தண்ஹாராமஸ்ஸ கோ², ஆவுஸோ, தண்ஹாரதஸ்ஸ தண்ஹாஸம்முதி³தஸ்ஸ, தண்ஹானிரோத⁴ம் அஜானதோ அபஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ஹோதி…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ஹோதி. ந தண்ஹாராமஸ்ஸ கோ², ஆவுஸோ, ந தண்ஹாரதஸ்ஸ ந தண்ஹாஸம்முதி³தஸ்ஸ, தண்ஹானிரோத⁴ம் ஜானதோ பஸ்ஸதோ யதா²பூ⁴தம், ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ந ஹோதி…பே. … ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபிஸ்ஸ ந ஹோதி. அயம்பி கோ², ஆவுஸோ, பரியாயோ, யேனேதம் அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா’’தி.

‘‘ஸியா பனாவுஸோ, அஞ்ஞோபி பரியாயோ, யேனேதம் அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா’’தி? ‘‘ஏத்த² தா³னி, ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, இதோ உத்தரி கிம் இச்ச²ஸி? தண்ஹாஸங்க²யவிமுத்தஸ்ஸ, ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, பி⁴க்கு²னோ வட்டம் [வத்தம் (ஸ்யா. கம். க.) வத்³த⁴ம் (பீ.)] நத்தி² பஞ்ஞாபனாயா’’தி. ச²ட்ட²ம்.

7. மோக்³க³ல்லானஸுத்தம்

416. அத² கோ² வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ யேனாயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா மஹாமோக்³க³ல்லானேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ ஆயஸ்மந்தம் மஹாமோக்³க³ல்லானம் ஏதத³வோச –

‘‘கிம் நு கோ², போ⁴ மோக்³க³ல்லான, ஸஸ்ஸதோ லோகோ’’தி? ‘‘அப்³யாகதம் கோ² ஏதம், வச்ச², ப⁴க³வதா – ‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’’’தி. ‘‘கிம் பன, போ⁴ மோக்³க³ல்லான, அஸஸ்ஸதோ லோகோ’’தி? ‘‘ஏதம்பி கோ², வச்ச², அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா – ‘அஸஸ்ஸதோ லோகோ’’’தி. ‘‘கிம் நு கோ², போ⁴ மோக்³க³ல்லான, அந்தவா லோகோ’’தி? ‘‘அப்³யாகதம் கோ² ஏதம், வச்ச², ப⁴க³வதா – ‘அந்தவா லோகோ’’’தி. ‘‘கிம் பன, போ⁴ மோக்³க³ல்லான, அனந்தவா லோகோ’’தி? ‘‘ஏதம்பி கோ², வச்ச², அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா – ‘அனந்தவா லோகோ’’’தி. ‘‘கிம் நு கோ², போ⁴ மோக்³க³ல்லான, தம் ஜீவம் தம் ஸரீர’’ந்தி? ‘‘அப்³யாகதம் கோ² ஏதம், வச்ச², ப⁴க³வதா – ‘தம் ஜீவம் தம் ஸரீர’’’ந்தி. ‘‘கிம் பன, போ⁴ மோக்³க³ல்லான, அஞ்ஞம் ஜீவம் அஞ்ஞம் ஸரீர’’ந்தி? ‘‘ஏதம்பி கோ², வச்ச², அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா – ‘அஞ்ஞம் ஜீவம் அஞ்ஞம் ஸரீர’’’ந்தி. ‘‘கிம் நு கோ², போ⁴ மோக்³க³ல்லான, ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி? ‘‘அப்³யாகதம் கோ² ஏதம், வச்ச², ப⁴க³வதா – ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி. ‘‘கிம் பன, போ⁴ மோக்³க³ல்லான, ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி? ‘‘ஏதம்பி கோ², வச்ச², அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா – ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி. ‘‘கிம் நு கோ², போ⁴ மோக்³க³ல்லான, ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி? ‘‘அப்³யாகதம் கோ² ஏதம், வச்ச², ப⁴க³வதா – ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி. ‘‘கிம் பன, போ⁴ மோக்³க³ல்லான, நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி? ‘‘ஏதம்பி கோ², வச்ச², அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா – ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி.

‘‘கோ நு கோ², போ⁴ மோக்³க³ல்லான, ஹேது கோ பச்சயோ, யேன அஞ்ஞதித்தி²யானம் பரிப்³பா³ஜகானம் ஏவம் புட்டா²னம் ஏவம் வேய்யாகரணம் ஹோதி – ஸஸ்ஸதோ லோகோதி வா, அஸஸ்ஸதோ லோகோதி வா, அந்தவா லோகோதி வா, அனந்தவா லோகோதி வா, தம் ஜீவம் தம் ஸரீரந்தி வா, அஞ்ஞம் ஜீவம் அஞ்ஞம் ஸரீரந்தி வா, ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி வா, ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி வா, ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி வா, நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி வா? கோ பன, போ⁴ மோக்³க³ல்லான, ஹேது கோ பச்சயோ, யேன ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஏவம் புட்ட²ஸ்ஸ ந ஏவம் வேய்யாகரணம் ஹோதி – ஸஸ்ஸதோ லோகோதிபி, அஸஸ்ஸதோ லோகோதிபி, அந்தவா லோகோதிபி, அனந்தவா லோகோதிபி, தம் ஜீவம் தம் ஸரீரந்திபி, அஞ்ஞம் ஜீவம் அஞ்ஞம் ஸரீரந்திபி, ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதிபி, ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதிபி, ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதிபி, நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதிபீ’’தி?

‘‘அஞ்ஞதித்தி²யா கோ², வச்ச², பரிப்³பா³ஜகா சக்கு²ம் ‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸந்தி…பே… ஜிவ்ஹம் ‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸந்தி…பே… மனம் ‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸந்தி. தஸ்மா அஞ்ஞதித்தி²யானம் பரிப்³பா³ஜகானம் ஏவம் புட்டா²னம் ஏவம் வேய்யாகரணம் ஹோதி – ஸஸ்ஸதோ லோகோதி வா…பே… நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதி வா. ததா²க³தோ ச கோ², வச்ச², அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ சக்கு²ம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸதி…பே… ஜிவ்ஹம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸதி…பே… மனம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸதி. தஸ்மா ததா²க³தஸ்ஸ ஏவம் புட்ட²ஸ்ஸ ந ஏவம் வேய்யாகரணம் ஹோதி – ஸஸ்ஸதோ லோகோதிபி…பே… நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணாதிபீ’’தி.

அத² கோ² வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ உட்டா²யாஸனா யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கிம் நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ஸஸ்ஸதோ லோகோ’’தி? அப்³யாகதம் கோ² ஏதம், வச்ச², மயா – ‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’தி…பே…. ‘‘கிம் பன, போ⁴ கோ³தம, நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி? ‘‘ஏதம்பி கோ², வச்ச², அப்³யாகதம் மயா – ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி.

‘‘கோ நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ஹேது கோ பச்சயோ, யேன அஞ்ஞதித்தி²யானம் பரிப்³பா³ஜகானம் ஏவம் புட்டா²னம் ஏவம் வேய்யாகரணம் ஹோதி – ‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’தி வா…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா? கோ பன, போ⁴ கோ³தம, ஹேது கோ பச்சயோ, யேன போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ ஏவம் புட்ட²ஸ்ஸ ந ஏவம் வேய்யாகரணம் ஹோதி – ‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’திபி…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபீ’’தி?

‘‘அஞ்ஞதித்தி²யா கோ², வச்ச², பரிப்³பா³ஜகா சக்கு²ம் ‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸந்தி…பே… ஜிவ்ஹம் ‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸந்தி…பே… மனம் ‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸந்தி. தஸ்மா அஞ்ஞதித்தி²யானம் பரிப்³பா³ஜகானம் ஏவம் புட்டா²னம் ஏவம் வேய்யாகரணம் ஹோதி – ‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’தி வா…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா. ததா²க³தோ ச கோ², வச்ச², அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ சக்கு²ம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸதி…பே… ஜிவ்ஹம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸதி…பே… மனம் ‘நேதம் மம, நேஸோஹமஸ்மி, ந மேஸோ அத்தா’தி ஸமனுபஸ்ஸதி. தஸ்மா ததா²க³தஸ்ஸ ஏவம் புட்ட²ஸ்ஸ ந ஏவம் வேய்யாகரணம் ஹோதி – ‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’திபி, ‘அஸஸ்ஸதோ லோகோ’திபி, ‘அந்தவா லோகோ’திபி, ‘அனந்தவா லோகோ’திபி, ‘தம் ஜீவம் தம் ஸரீர’ந்திபி, ‘அஞ்ஞம் ஜீவம் அஞ்ஞம் ஸரீர’ந்திபி, ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி, ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி, ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி, ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபீ’’தி.

‘‘அச்ச²ரியம், போ⁴ கோ³தம, அப்³பு⁴தம், போ⁴ கோ³தம! யத்ர ஹி நாம ஸத்து² ச [ஸத்து²ஸ்ஸ ச (ஸீ. பீ.), ஸத்து² சேவ (கே²மாஸுத்தே)] ஸாவகஸ்ஸ ச அத்தே²ன அத்தோ² ப்³யஞ்ஜனேன ப்³யஞ்ஜனம் ஸம்ஸந்தி³ஸ்ஸதி ஸமேஸ்ஸதி ந விரோத⁴யிஸ்ஸதி, யதி³த³ம் அக்³க³பத³ஸ்மிம். இதா³னாஹம், போ⁴ கோ³தம, ஸமணம் மஹாமோக்³க³ல்லானம் உபஸங்கமித்வா ஏதமத்த²ம் அபுச்சி²ம். ஸமணோபி மே மோக்³க³ல்லானோ ஏதேஹி பதே³ஹி ஏதேஹி ப்³யஞ்ஜனேஹி தமத்த²ம் ப்³யாகாஸி, ஸேய்யதா²பி ப⁴வம் கோ³தமோ. அச்ச²ரியம், போ⁴ கோ³தம, அப்³பு⁴தம், போ⁴ கோ³தம! யத்ர ஹி நாம ஸத்து² ச ஸாவகஸ்ஸ ச அத்தே²ன அத்தோ² ப்³யஞ்ஜனேன ப்³யஞ்ஜனம் ஸம்ஸந்தி³ஸ்ஸதி ஸமேஸ்ஸதி ந விரோத⁴யிஸ்ஸதி, யதி³த³ம் அக்³க³பத³ஸ்மி’’ந்தி. ஸத்தமம்.

8. வச்ச²கோ³த்தஸுத்தம்

417. அத² கோ² வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கிம் நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ஸஸ்ஸதோ லோகோ’’தி? அப்³யாகதம் கோ² ஏதம், வச்ச², மயா – ‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’தி…பே…. ‘‘கிம் பன, போ⁴ கோ³தம, ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி? ‘‘ஏதம்பி கோ², வச்ச², அப்³யாகதம் மயா – ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி.

‘‘கோ நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ஹேது, கோ பச்சயோ, யேன அஞ்ஞதித்தி²யானம் பரிப்³பா³ஜகானம் ஏவம் புட்டா²னம் ஏவம் வேய்யாகரணம் ஹோதி – ‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’தி வா…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா? கோ பன, போ⁴ கோ³தம, ஹேது, கோ பச்சயோ, யேன போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ ஏவம் புட்ட²ஸ்ஸ ந ஏவம் வேய்யாகரணம் ஹோதி – ‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’திபி…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபீ’’தி?

‘‘அஞ்ஞதித்தி²யா கோ², வச்ச², பரிப்³பா³ஜகா ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸந்தி, ரூபவந்தம் வா அத்தானம், அத்தனி வா ரூபம், ரூபஸ்மிம் வா அத்தானம். வேத³னம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸந்தி…பே… ஸஞ்ஞம்…பே… ஸங்கா²ரே…பே… விஞ்ஞாணம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸந்தி, விஞ்ஞாணவந்தம் வா அத்தானம், அத்தனி வா விஞ்ஞாணம், விஞ்ஞாணஸ்மிம் வா அத்தானம். தஸ்மா அஞ்ஞதித்தி²யானம் பரிப்³பா³ஜகானம் ஏவம் புட்டா²னம் ஏவம் வேய்யாகரணம் ஹோதி – ‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’தி வா…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா. ததா²க³தோ ச கோ², வச்ச², அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ ந ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, ந ரூபவந்தம் வா அத்தானம், ந அத்தனி வா ரூபம், ந ரூபஸ்மிம் வா அத்தானம். ந வேத³னம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி…பே… ந ஸஞ்ஞம்…பே… ந ஸங்கா²ரே…பே… ந விஞ்ஞாணம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, ந விஞ்ஞாணவந்தம் வா அத்தானம், ந அத்தனி வா விஞ்ஞாணம், ந விஞ்ஞாணஸ்மிம் வா அத்தானம். தஸ்மா ததா²க³தஸ்ஸ ஏவம் புட்ட²ஸ்ஸ ந ஏவம் வேய்யாகரணம் ஹோதி – ‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’திபி…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபீ’’தி.

அத² கோ² வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ உட்டா²யாஸனா யேனாயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா மஹாமோக்³க³ல்லானேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ ஆயஸ்மந்தம் மஹாமோக்³க³ல்லானம் ஏதத³வோச – ‘‘கிம் நு கோ², போ⁴ மோக்³க³ல்லான, ஸஸ்ஸதோ லோகோ’’தி? அப்³யாகதம் கோ² ஏதம், வச்ச², ப⁴க³வதா – ‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’தி…பே…. ‘‘கிம் பன, போ⁴ மோக்³க³ல்லான, ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி? ‘‘ஏதம்பி கோ², வச்ச², அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா – ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி.

‘‘கோ நு கோ², போ⁴ மோக்³க³ல்லான, ஹேது, கோ பச்சயோ, யேன அஞ்ஞதித்தி²யானம் பரிப்³பா³ஜகானம் ஏவம் புட்டா²னம் ஏவம் வேய்யாகரணம் ஹோதி – ‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’தி வா…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா? கோ பன, போ⁴ மோக்³க³ல்லான, ஹேது, கோ பச்சயோ யேன ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ ஏவம் புட்ட²ஸ்ஸ ந ஏவம் வேய்யாகரணம் ஹோதி – ‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’திபி…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபீ’’தி?

‘‘அஞ்ஞதித்தி²யா கோ², வச்ச², பரிப்³பா³ஜகா ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸந்தி, ரூபவந்தம் வா அத்தானம், அத்தனி வா ரூபம், ரூபஸ்மிம் வா அத்தானம். வேத³னம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸந்தி…பே… ஸஞ்ஞம்…பே… ஸங்கா²ரே…பே… விஞ்ஞாணம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸந்தி, விஞ்ஞாணவந்தம் வா அத்தானம், அத்தனி வா விஞ்ஞாணம், விஞ்ஞாணஸ்மிம் வா அத்தானம். தஸ்மா அஞ்ஞதித்தி²யானம் பரிப்³பா³ஜகானம் ஏவம் புட்டா²னம் ஏவம் வேய்யாகரணம் ஹோதி – ‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’தி வா…பே… ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வா. ததா²க³தோ ச கோ², வச்ச², அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ ந ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, ந ரூபவந்தம் வா அத்தானம், ந அத்தனி வா ரூபம், ந ரூபஸ்மிம் வா அத்தானம். ந வேத³னம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி…பே… ந ஸஞ்ஞம்…பே… ந ஸங்கா²ரே…பே… ந விஞ்ஞாணம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, ந விஞ்ஞாணவந்தம் வா அத்தானம், ந அத்தனி வா விஞ்ஞாணம், ந விஞ்ஞாணஸ்மிம் வா அத்தானம். தஸ்மா ததா²க³தஸ்ஸ ஏவம் புட்ட²ஸ்ஸ ந ஏவம் வேய்யாகரணம் ஹோதி – ‘ஸஸ்ஸதோ லோகோ’திபி, ‘அஸஸ்ஸதோ லோகோ’திபி, ‘அந்தவா லோகோ’திபி, ‘அனந்தவா லோகோ’திபி, ‘தம் ஜீவம் தம் ஸரீர’ந்திபி, ‘அஞ்ஞம் ஜீவம் அஞ்ஞம் ஸரீர’ந்திபி, ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி, ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி, ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபி, ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’திபீ’’தி.

‘‘அச்ச²ரியம், போ⁴ மோக்³க³ல்லான, அப்³பு⁴தம், போ⁴ மோக்³க³ல்லான! யத்ர ஹி நாம ஸத்து² ச ஸாவகஸ்ஸ ச அத்தே²ன அத்தோ² ப்³யஞ்ஜனேன ப்³யஞ்ஜனம் ஸம்ஸந்தி³ஸ்ஸதி, ஸமேஸ்ஸதி, ந விரோத⁴யிஸ்ஸதி, யதி³த³ம் அக்³க³பத³ஸ்மிம். இதா³னாஹம், போ⁴ மோக்³க³ல்லான, ஸமணம் கோ³தமம் உபஸங்கமித்வா ஏதமத்த²ம் அபுச்சி²ம். ஸமணோபி மே கோ³தமோ ஏதேஹி பதே³ஹி ஏதேஹி ப்³யஞ்ஜனேஹி ஏதமத்த²ம் ப்³யாகாஸி, ஸேய்யதா²பி ப⁴வம் மோக்³க³ல்லானோ. அச்ச²ரியம், போ⁴ மோக்³க³ல்லான, அப்³பு⁴தம், போ⁴ மோக்³க³ல்லான! யத்ர ஹி நாம ஸத்து² ச ஸாவகஸ்ஸ ச அத்தே²ன அத்தோ² ப்³யஞ்ஜனேன ப்³யஞ்ஜனம் ஸம்ஸந்தி³ஸ்ஸதி ஸமேஸ்ஸதி ந விரோத⁴யிஸ்ஸதி, யதி³த³ம் அக்³க³பத³ஸ்மி’’ந்தி. அட்ட²மம்.

9. குதூஹலஸாலாஸுத்தம்

418. அத² கோ² வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச –

‘‘புரிமானி, போ⁴ கோ³தம, தி³வஸானி புரிமதரானி ஸம்ப³ஹுலானம் நானாதித்தி²யானம் ஸமணப்³ராஹ்மணானம் பரிப்³பா³ஜகானம் குதூஹலஸாலாயம் ஸன்னிஸின்னானம் ஸன்னிபதிதானம் அயமந்தராகதா² உத³பாதி³ – ‘அயம் கோ² பூரணோ கஸ்ஸபோ ஸங்கீ⁴ சேவ க³ணீ ச க³ணாசரியோ ச ஞாதோ யஸஸ்ஸீ தித்த²கரோ ஸாது⁴ஸம்மதோ ப³ஹுஜனஸ்ஸ. ஸோபி ஸாவகம் அப்³ப⁴தீதம் காலங்கதம் உபபத்தீஸு ப்³யாகரோதி – ‘அஸு அமுத்ர உபபன்னோ, அஸு அமுத்ர உபபன்னோ’தி. யோபிஸ்ஸ ஸாவகோ உத்தமபுரிஸோ பரமபுரிஸோ பரமபத்திபத்தோ தம்பி ஸாவகம் அப்³ப⁴தீதம் காலங்கதம் உபபத்தீஸு ப்³யாகரோதி – ‘அஸு அமுத்ர உபபன்னோ, அஸு அமுத்ர உபபன்னோ’’’தி.

‘‘அயம்பி கோ² மக்க²லி கோ³ஸாலோ…பே… அயம்பி கோ² நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ…பே… அயம்பி கோ² ஸஞ்சயோ [ஸஞ்ஜயோ (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] பே³லட்ட²புத்தோ…பே… அயம்பி கோ² பகுதோ⁴ [பகுத்³தோ⁴ (பீ.)] கச்சானோ…பே… அயம்பி கோ² அஜிதோ கேஸகம்ப³லோ ஸங்கீ⁴ சேவ க³ணீ ச க³ணாசரியோ ச ஞாதோ யஸஸ்ஸீ தித்த²கரோ ஸாது⁴ஸம்மதோ ப³ஹுஜனஸ்ஸ. ஸோபி ஸாவகம் அப்³ப⁴தீதம் காலங்கதம் உபபத்தீஸு ப்³யாகரோதி – ‘அஸு அமுத்ர உபபன்னோ, அஸு அமுத்ர உபபன்னோ’தி. யோபிஸ்ஸ ஸாவகோ உத்தமபுரிஸோ பரமபுரிஸோ பரமபத்திபத்தோ தம்பி ஸாவகம் அப்³ப⁴தீதம் காலங்கதம் உபபத்தீஸு ப்³யாகரோதி – ‘அஸு அமுத்ர உபபன்னோ, அஸு அமுத்ர உபபன்னோ’’’தி.

‘‘அயம்பி கோ² ஸமணோ கோ³தமோ ஸங்கீ⁴ சேவ க³ணீ ச க³ணாசரியோ ச ஞாதோ யஸஸ்ஸீ தித்த²கரோ ஸாது⁴ஸம்மதோ ப³ஹுஜனஸ்ஸ. ஸோபி ஸாவகம் அப்³ப⁴தீதம் காலங்கதம் உபபத்தீஸு ப்³யாகரோதி – ‘அஸு அமுத்ர உபபன்னோ, அஸு அமுத்ர உபபன்னோ’தி. யோபிஸ்ஸ [யோ ச க்²வஸ்ஸ (பீ.)] ஸாவகோ உத்தமபுரிஸோ பரமபுரிஸோ பரமபத்திபத்தோ தஞ்ச ஸாவகம் அப்³ப⁴தீதம் காலங்கதம் உபபத்தீஸு ந ப்³யாகரோதி – ‘அஸு அமுத்ர உபபன்னோ, அஸு அமுத்ர உபபன்னோ’தி. அபி ச கோ² நம் ஏவம் ப்³யாகரோதி – ‘அச்சே²ச்சி² தண்ஹம், விவத்தயி ஸம்யோஜனம், ஸம்மா மானாபி⁴ஸமயா அந்தமகாஸி து³க்க²ஸ்ஸா’தி. தஸ்ஸ மய்ஹம், போ⁴ கோ³தம, அஹு தே³வ கங்கா², அஹு விசிகிச்சா² – ‘கத²ம் நாம [கத²ஞ்ஹி நாம (ஸ்யா. கம். பீ. க.) கத²ம் கத²ம் நாம (ச²க்கங்கு³த்தரே பஞ்சமவக்³கே³ து³தியஸுத்தே)] ஸமணஸ்ஸ கோ³தமஸ்ஸ த⁴ம்மோ அபி⁴ஞ்ஞேய்யோ’’’தி [த⁴ம்மாபி⁴ஞ்ஞேய்யாதி (பீ. க.) த⁴ம்மோ… அஞ்ஞேய்யோ (ச²க்கங்கு³த்தரே)]?

‘‘அலஞ்ஹி தே, வச்ச², கங்கி²தும், அலம் விசிகிச்சி²தும். கங்க²னீயே ச பன தே டா²னே விசிகிச்சா² உப்பன்னா. ஸஉபாதா³னஸ்ஸ க்²வாஹம், வச்ச², உபபத்திம் பஞ்ஞாபேமி நோ அனுபாதா³னஸ்ஸ. ஸேய்யதா²பி, வச்ச², அக்³கி³ ஸஉபாதா³னோ ஜலதி, நோ அனுபாதா³னோ; ஏவமேவ க்²வாஹம், வச்ச², ஸஉபாதா³னஸ்ஸ உபபத்திம் பஞ்ஞாபேமி, நோ அனுபாதா³னஸ்ஸா’’தி.

‘‘யஸ்மிம், போ⁴ கோ³தம, ஸமயே அச்சி வாதேன கி²த்தா தூ³ரம்பி க³ச்ச²தி, இமஸ்ஸ பன ப⁴வம் கோ³தமோ கிம் உபாதா³னஸ்மிம் பஞ்ஞாபேதீ’’தி? ‘‘யஸ்மிம் கோ², வச்ச², ஸமயே அச்சி வாதேன கி²த்தா தூ³ரம்பி க³ச்ச²தி, தமஹம் வாதூபாதா³னம் பஞ்ஞாபேமி. வாதோ ஹிஸ்ஸ, வச்ச², தஸ்மிம் ஸமயே உபாதா³னம் ஹோதீ’’தி. ‘‘யஸ்மிஞ்ச பன, போ⁴ கோ³தம, ஸமயே இமஞ்ச காயம் நிக்கி²பதி, ஸத்தோ ச அஞ்ஞதரம் காயம் அனுபபன்னோ ஹோதி, இமஸ்ஸ பன ப⁴வம் கோ³தமோ கிம் உபாதா³னஸ்மிம் பஞ்ஞாபேதீ’’தி? ‘‘யஸ்மிம் கோ², வச்ச², ஸமயே இமஞ்ச காயம் நிக்கி²பதி, ஸத்தோ ச அஞ்ஞதரம் காயம் அனுபபன்னோ ஹோதி, தமஹம் தண்ஹூபாதா³னம் வதா³மி. தண்ஹா ஹிஸ்ஸ, வச்ச², தஸ்மிம் ஸமயே உபாதா³னம் ஹோதீ’’தி [ஹோதீதி…பே… (க.)]. நவமம்.

10. ஆனந்த³ஸுத்தம்

419. அத² கோ² வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கிம் நு கோ², போ⁴ கோ³தம, அத்த²த்தா’’தி? ஏவம் வுத்தே, ப⁴க³வா துண்ஹீ அஹோஸி. ‘‘கிம் பன, போ⁴ கோ³தம, நத்த²த்தா’’தி? து³தியம்பி கோ² ப⁴க³வா துண்ஹீ அஹோஸி. அத² கோ² வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ உட்டா²யாஸனா பக்காமி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ அசிரபக்கந்தே வச்ச²கோ³த்தே பரிப்³பா³ஜகே ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கிம் நு கோ², ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா வச்ச²கோ³த்தஸ்ஸ பரிப்³பா³ஜகஸ்ஸ பஞ்ஹம் புட்டோ² ந ப்³யாகாஸீ’’தி? ‘‘அஹஞ்சானந்த³, வச்ச²கோ³த்தஸ்ஸ பரிப்³பா³ஜகஸ்ஸ ‘அத்த²த்தா’தி புட்டோ² ஸமானோ ‘அத்த²த்தா’தி ப்³யாகரேய்யம், யே தே, ஆனந்த³, ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஸ்ஸதவாதா³ தேஸமேதம் ஸத்³தி⁴ம் [தேஸமேதம் லத்³தி⁴ (ஸீ.)] அப⁴விஸ்ஸ. அஹஞ்சானந்த³, வச்ச²கோ³த்தஸ்ஸ பரிப்³பா³ஜகஸ்ஸ ‘நத்த²த்தா’தி புட்டோ² ஸமானோ ‘நத்த²த்தா’தி ப்³யாகரேய்யம், யே தே, ஆனந்த³, ஸமணப்³ராஹ்மணா உச்சே²த³வாதா³ தேஸமேதம் ஸத்³தி⁴ம் அப⁴விஸ்ஸ. அஹஞ்சானந்த³, வச்ச²கோ³த்தஸ்ஸ பரிப்³பா³ஜகஸ்ஸ ‘அத்த²த்தா’தி புட்டோ² ஸமானோ ‘அத்த²த்தா’தி ப்³யாகரேய்யம், அபி நு மே தம், ஆனந்த³, அனுலோமம் அப⁴விஸ்ஸ ஞாணஸ்ஸ உப்பாதா³ய – ‘ஸப்³பே³ த⁴ம்மா அனத்தா’’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘அஹஞ்சானந்த³, வச்ச²கோ³த்தஸ்ஸ பரிப்³பா³ஜகஸ்ஸ ‘நத்த²த்தா’தி புட்டோ² ஸமானோ ‘நத்த²த்தா’தி ப்³யாகரேய்யம், ஸம்மூள்ஹஸ்ஸ, ஆனந்த³, வச்ச²கோ³த்தஸ்ஸ பரிப்³பா³ஜகஸ்ஸ பி⁴ய்யோ ஸம்மோஹாய அப⁴விஸ்ஸ – ‘அஹுவா மே நூன புப்³பே³ அத்தா, ஸோ ஏதரஹி நத்தீ²’’’தி. த³ஸமம்.

11. ஸபி⁴யகச்சானஸுத்தம்

420. ஏகம் ஸமயம் ஆயஸ்மா ஸபி⁴யோ கச்சானோ ஞாதிகே விஹரதி கி³ஞ்ஜகாவஸதே². அத² கோ² வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ யேனாயஸ்மா ஸபி⁴யோ கச்சானோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மதா ஸபி⁴யேன கச்சானேன ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² வச்ச²கோ³த்தோ பரிப்³பா³ஜகோ ஆயஸ்மந்தம் ஸபி⁴யம் கச்சானம் ஏதத³வோச – ‘‘கிம் நு கோ² போ⁴, கச்சான, ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி? ‘‘அப்³யாகதம் கோ² ஏதம், வச்ச², ப⁴க³வதா – ‘ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி. ‘‘கிம் பன, போ⁴ கச்சான, ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி? ‘‘ஏதம்பி கோ², வச்ச², அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா – ‘ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி.

‘‘கிம் நு கோ², போ⁴ கச்சான, ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி? ‘‘அப்³யாகதம் கோ² ஏதம், வச்ச², ப⁴க³வதா – ‘ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி. ‘‘கிம் பன, போ⁴ கச்சான, நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’தி? ‘‘ஏதம்பி கோ², வச்ச², அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா – ‘நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’’’தி.

‘‘‘கிம் நு கோ², போ⁴ கச்சான, ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி, இதி புட்டோ² ஸமானோ – ‘அப்³யாகதம் கோ² ஏதம், வச்ச², ப⁴க³வதா – ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வதே³ஸி. ‘கிம் பன, போ⁴ கச்சான, ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி, இதி புட்டோ² ஸமானோ – ‘அப்³யாகதம் கோ² ஏதம், வச்ச², ப⁴க³வதா – ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வதே³ஸி. ‘கிம் நு கோ², போ⁴ கச்சான, ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி, இதி புட்டோ² ஸமானோ – ‘அப்³யாகதம் கோ² ஏதம், வச்ச², ப⁴க³வதா – ஹோதி ச ந ச ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வதே³ஸி. ‘கிம் பன, போ⁴ கச்சான, நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி, இதி புட்டோ² ஸமானோ – ‘ஏதம்பி கோ², வச்ச², அப்³யாகதம் ப⁴க³வதா – நேவ ஹோதி ந ந ஹோதி ததா²க³தோ பரம் மரணா’தி வதே³ஸி. கோ நு கோ², போ⁴ கச்சான, ஹேது, கோ பச்சயோ, யேனேதம் அப்³யாகதம் ஸமணேன கோ³தமேனா’’தி? ‘‘யோ ச, வச்ச², ஹேது, யோ ச பச்சயோ பஞ்ஞாபனாய ரூபீதி வா அரூபீதி வா ஸஞ்ஞீதி வா அஸஞ்ஞீதி வா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீதி வா, ஸோ ச ஹேது, ஸோ ச பச்சயோ ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் ஸப்³ப³தா² ஸப்³ப³ம் அபரிஸேஸம் நிருஜ்ஜே²ய்ய. கேன நம் பஞ்ஞாபயமானோ பஞ்ஞாபேய்ய ரூபீதி வா அரூபீதி வா ஸஞ்ஞீதி வா அஸஞ்ஞீதி வா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீதி வா’’தி. ‘‘கீவசிரம் பப்³ப³ஜிதோஸி, போ⁴ கச்சானா’’தி? ‘‘நசிரம், ஆவுஸோ, தீணி வஸ்ஸானீ’’தி. ‘‘யஸ்ஸப’ஸ்ஸ, ஆவுஸோ, ஏதமேத்தகேன ஏத்தகமேவ தம்ப’ஸ்ஸ ப³ஹு, கோ பன வாதோ³ ஏவம் [கோ பன வாதோ³ ஏவ (ஸீ. பீ.)] அபி⁴க்கந்தே’’தி! ஏகாத³ஸமம்.

அப்³யாகதஸம்யுத்தம் ஸமத்தம்.