4. லோகஸமுத³யஸுத்தம்
107. ‘‘லோகஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச தே³ஸேஸ்ஸாமி. தம் ஸுணாத². கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, லோகஸ்ஸ ஸமுத³யோ? சக்கு²ஞ்ச படிச்ச ரூபே ச உப்பஜ்ஜதி சக்கு²விஞ்ஞாணம். திண்ணம் ஸங்க³தி ப²ஸ்ஸோ. ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னா; வேத³னாபச்சயா தண்ஹா; தண்ஹாபச்சயா உபாதா³னம்; உபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ; ப⁴வபச்சயா ஜாதி; ஜாதிபச்சயா ஜராமரணம் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா ஸம்ப⁴வந்தி. அயம் கோ², பி⁴க்க²வே, லோகஸ்ஸ ஸமுத³யோ …பே… ஜிவ்ஹஞ்ச படிச்ச ரஸே ச உப்பஜ்ஜதி ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞாணம்…பே… மனஞ்ச படிச்ச த⁴ம்மே ச உப்பஜ்ஜதி மனோவிஞ்ஞாணம். திண்ணம் ஸங்க³தி ப²ஸ்ஸோ. ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னா; வேத³னாபச்சயா தண்ஹா; தண்ஹாபச்சயா உபாதா³னம்; உபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ; ப⁴வபச்சயா ஜாதி; ஜாதிபச்சயா ஜராமரணம் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா ஸம்ப⁴வந்தி. அயம் கோ², பி⁴க்க²வே, லோகஸ்ஸ ஸமுத³யோ.
‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, லோகஸ்ஸ அத்த²ங்க³மோ? சக்கு²ஞ்ச படிச்ச ரூபே ச உப்பஜ்ஜதி சக்கு²விஞ்ஞாணம். திண்ணம் ஸங்க³தி ப²ஸ்ஸோ. ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னா; வேத³னாபச்சயா தண்ஹா. தஸ்ஸாயேவ தண்ஹாய அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ உபாதா³னனிரோதோ⁴; உபாதா³னனிரோதா⁴ ப⁴வனிரோதோ⁴; ப⁴வனிரோதா⁴ ஜாதினிரோதோ⁴; ஜாதினிரோதா⁴ ஜராமரணம் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா நிருஜ்ஜ²ந்தி. ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதி. அயம் கோ², பி⁴க்க²வே, லோகஸ்ஸ அத்த²ங்க³மோ…பே… ஜிவ்ஹஞ்ச படிச்ச ரஸே ச உப்பஜ்ஜதி…பே… மனஞ்ச படிச்ச த⁴ம்மே ச உப்பஜ்ஜதி மனோவிஞ்ஞாணம். திண்ணம் ஸங்க³தி ப²ஸ்ஸோ. ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னா; வேத³னாபச்சயா தண்ஹா. தஸ்ஸாயேவ தண்ஹாய அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ உபாதா³னனிரோதோ⁴; உபாதா³னனிரோதா⁴…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதி. அயம் கோ², பி⁴க்க²வே, லோகஸ்ஸ அத்த²ங்க³மோ’’தி. சதுத்த²ம்.