1. பு³த்³த⁴வக்³கோ³

1. படிச்சஸமுப்பாத³ஸுத்தம்

1. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘படிச்சஸமுப்பாத³ம் வோ, பி⁴க்க²வே, தே³ஸேஸ்ஸாமி; தம் ஸுணாத², ஸாது⁴கம் மனஸி கரோத²; பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, படிச்சஸமுப்பாதோ³? அவிஜ்ஜாபச்சயா, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா; ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம்; விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூபம்; நாமரூபபச்சயா ஸளாயதனம்; ஸளாயதனபச்சயா ப²ஸ்ஸோ; ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னா; வேத³னாபச்சயா தண்ஹா; தண்ஹாபச்சயா உபாதா³னம்; உபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ; ப⁴வபச்சயா ஜாதி; ஜாதிபச்சயா ஜராமரணம் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா ஸம்ப⁴வந்தி. ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, படிச்சஸமுப்பாதோ³.

‘‘அவிஜ்ஜாய த்வேவ அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴; ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴; விஞ்ஞாணனிரோதா⁴ நாமரூபனிரோதோ⁴; நாமரூபனிரோதா⁴ ஸளாயதனனிரோதோ⁴; ஸளாயதனனிரோதா⁴ ப²ஸ்ஸனிரோதோ⁴; ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴ வேத³னானிரோதோ⁴; வேத³னானிரோதா⁴ தண்ஹானிரோதோ⁴; தண்ஹானிரோதா⁴ உபாதா³னனிரோதோ⁴; உபாதா³னனிரோதா⁴ ப⁴வனிரோதோ⁴; ப⁴வனிரோதா⁴ ஜாதினிரோதோ⁴; ஜாதினிரோதா⁴ ஜராமரணம் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா நிருஜ்ஜ²ந்தி. ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதீ’’தி. இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனா தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ந்தி. பட²மம்.

2. விப⁴ங்க³ஸுத்தம்

2. ஸாவத்தி²யம் விஹரதி…பே… ‘‘படிச்சஸமுப்பாத³ம் வோ, பி⁴க்க²வே, தே³ஸேஸ்ஸாமி விப⁴ஜிஸ்ஸாமி. தம் ஸுணாத², ஸாது⁴கம் மனஸி கரோத²; பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, படிச்சஸமுப்பாதோ³? அவிஜ்ஜாபச்சயா, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா; ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம்; விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூபம்; நாமரூபபச்சயா ஸளாயதனம்; ஸளாயதனபச்சயா ப²ஸ்ஸோ; ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னா; வேத³னாபச்சயா தண்ஹா; தண்ஹாபச்சயா உபாதா³னம்; உபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ; ப⁴வபச்சயா ஜாதி; ஜாதிபச்சயா ஜராமரணம் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா ஸம்ப⁴வந்தி. ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ஜராமரணம்? யா தேஸம் தேஸம் ஸத்தானம் தம்ஹி தம்ஹி ஸத்தனிகாயே ஜரா ஜீரணதா க²ண்டி³ச்சம் பாலிச்சம் வலித்தசதா ஆயுனோ ஸம்ஹானி இந்த்³ரியானம் பரிபாகோ; அயம் வுச்சதி ஜரா. யா தேஸம் தேஸம் ஸத்தானம் தம்ஹா தம்ஹா ஸத்தனிகாயா சுதி சவனதா பே⁴தோ³ அந்தரதா⁴னம் மச்சு மரணம் காலகிரியா க²ந்தா⁴னம் பே⁴தோ³ களேவரஸ்ஸ நிக்கே²போ ( ) [(ஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸ உபச்சே²தோ³) (ஸ்யா. கம்.) ஏவமுபரிபி, அட்ட²கதா²யம் பன ந தி³ஸ்ஸதி], இத³ம் வுச்சதி மரணம். இதி அயஞ்ச ஜரா, இத³ஞ்ச மரணம். இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஜராமரணம்.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஜாதி? யா தேஸம் தேஸம் ஸத்தானம் தம்ஹி தம்ஹி ஸத்தனிகாயே ஜாதி ஸஞ்ஜாதி ஓக்கந்தி நிப்³ப³த்தி அபி⁴னிப்³ப³த்தி க²ந்தா⁴னம் பாதுபா⁴வோ ஆயதனானம் படிலாபோ⁴. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஜாதி.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, ப⁴வோ? தயோ மே, பி⁴க்க²வே, ப⁴வா – காமப⁴வோ, ரூபப⁴வோ, அரூபப⁴வோ. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ப⁴வோ.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, உபாதா³னம்? சத்தாரிமானி, பி⁴க்க²வே, உபாதா³னானி – காமுபாதா³னம், தி³ட்டு²பாதா³னம், ஸீலப்³ப³துபாதா³னம், அத்தவாது³பாதா³னம். இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, உபாதா³னம்.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, தண்ஹா? ச²யிமே, பி⁴க்க²வே, தண்ஹாகாயா – ரூபதண்ஹா, ஸத்³த³தண்ஹா, க³ந்த⁴தண்ஹா, ரஸதண்ஹா, போ²ட்ட²ப்³ப³தண்ஹா, த⁴ம்மதண்ஹா. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, தண்ஹா.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, வேத³னா? ச²யிமே, பி⁴க்க²வே, வேத³னாகாயா – சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா, ஸோதஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா, கா⁴னஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா, ஜிவ்ஹாஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா, காயஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா, மனோஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, வேத³னா.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, ப²ஸ்ஸோ? ச²யிமே, பி⁴க்க²வே, ப²ஸ்ஸகாயா – சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸோ, ஸோதஸம்ப²ஸ்ஸோ, கா⁴னஸம்ப²ஸ்ஸோ, ஜிவ்ஹாஸம்ப²ஸ்ஸோ, காயஸம்ப²ஸ்ஸோ, மனோஸம்ப²ஸ்ஸோ. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ப²ஸ்ஸோ.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ஸளாயதனம்? சக்கா²யதனம், ஸோதாயதனம், கா⁴னாயதனம், ஜிவ்ஹாயதனம், காயாயதனம், மனாயதனம் – இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஸளாயதனம்.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, நாமரூபம்? வேத³னா, ஸஞ்ஞா, சேதனா, ப²ஸ்ஸோ, மனஸிகாரோ – இத³ம் வுச்சதி நாமம். சத்தாரோ ச மஹாபூ⁴தா, சதுன்னஞ்ச மஹாபூ⁴தானம் உபாதா³யரூபம். இத³ம் வுச்சதி ரூபம். இதி இத³ஞ்ச நாமம், இத³ஞ்ச ரூபம். இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, நாமரூபம்.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணம்? ச²யிமே, பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணகாயா – சக்கு²விஞ்ஞாணம், ஸோதவிஞ்ஞாணம், கா⁴னவிஞ்ஞாணம், ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞாணம், காயவிஞ்ஞாணம், மனோவிஞ்ஞாணம். இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணம்.

‘‘கதமே ச, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா? தயோமே, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா – காயஸங்கா²ரோ, வசீஸங்கா²ரோ, சித்தஸங்கா²ரோ. இமே வுச்சந்தி, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, அவிஜ்ஜா? யம் கோ², பி⁴க்க²வே, து³க்கே² அஞ்ஞாணம், து³க்க²ஸமுத³யே அஞ்ஞாணம், து³க்க²னிரோதே⁴ அஞ்ஞாணம், து³க்க²னிரோத⁴கா³மினியா படிபதா³ய அஞ்ஞாணம். அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, அவிஜ்ஜா.

‘‘இதி கோ², பி⁴க்க²வே, அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா; ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம்…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி. அவிஜ்ஜாய த்வேவ அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴; ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதீ’’தி. து³தியம்.

3. படிபதா³ஸுத்தம்

3. ஸாவத்தி²யம் விஹரதி…பே… ‘‘மிச்சா²படிபத³ஞ்ச வோ, பி⁴க்க²வே, தே³ஸேஸ்ஸாமி ஸம்மாபடிபத³ஞ்ச. தம் ஸுணாத², ஸாது⁴கம் மனஸி கரோத²; பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம் ப⁴ந்தே’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²படிபதா³? அவிஜ்ஜாபச்சயா, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா; ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம்…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²படிபதா³.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாபடிபதா³? அவிஜ்ஜாய த்வேவ அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴; ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாபடிபதா³’’தி. ததியம்.

4. விபஸ்ஸீஸுத்தம்

4. ஸாவத்தி²யம் விஹரதி…பே… ‘‘விபஸ்ஸிஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ புப்³பே³வ ஸம்போ³தா⁴ அனபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸேவ ஸதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிச்ச²ம் வதாயம் லோகோ ஆபன்னோ ஜாயதி ச ஜீயதி ச மீயதி ச சவதி ச உபபஜ்ஜதி ச. அத² ச பனிமஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் நப்பஜானாதி ஜராமரணஸ்ஸ. குதா³ஸ்ஸு நாம இமஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் பஞ்ஞாயிஸ்ஸதி ஜராமரணஸ்ஸா’’’தி?

‘‘அத² கோ² பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி ஜராமரணம் ஹோதி, கிம்பச்சயா ஜராமரண’ந்தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘ஜாதியா கோ² ஸதி ஜராமரணம் ஹோதி, ஜாதிபச்சயா ஜராமரண’’’ந்தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி ஜாதி ஹோதி, கிம்பச்சயா ஜாதீ’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘ப⁴வே கோ² ஸதி ஜாதி ஹோதி, ப⁴வபச்சயா ஜாதீ’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி ப⁴வோ ஹோதி, கிம்பச்சயா ப⁴வோ’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘உபாதா³னே கோ² ஸதி ப⁴வோ ஹோதி, உபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி உபாதா³னம் ஹோதி, கிம்பச்சயா உபாதா³ன’ந்தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘தண்ஹாய கோ² ஸதி உபாதா³னம் ஹோதி, தண்ஹாபச்சயா உபாதா³ன’’’ந்தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி தண்ஹா ஹோதி, கிம்பச்சயா தண்ஹா’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘வேத³னாய கோ² ஸதி தண்ஹா ஹோதி, வேத³னாபச்சயா தண்ஹா’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி வேத³னா ஹோதி, கிம்பச்சயா வேத³னா’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘ப²ஸ்ஸே கோ² ஸதி வேத³னா ஹோதி, ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னா’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி ப²ஸ்ஸோ ஹோதி, கிம்பச்சயா ப²ஸ்ஸோ’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘ஸளாயதனே கோ² ஸதி ப²ஸ்ஸோ ஹோதி, ஸளாயதனபச்சயா ப²ஸ்ஸோ’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி ஸளாயதனம் ஹோதி, கிம்பச்சயா ஸளாயதன’ந்தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘நாமரூபே கோ² ஸதி ஸளாயதனம் ஹோதி, நாமரூபபச்சயா ஸளாயதன’’’ந்தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி நாமரூபம் ஹோதி, கிம்பச்சயா நாமரூப’ந்தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘விஞ்ஞாணே கோ² ஸதி நாமரூபம் ஹோதி, விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூப’’’ந்தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி விஞ்ஞாணம் ஹோதி, கிம்பச்சயா விஞ்ஞாண’ந்தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘ஸங்கா²ரேஸு கோ² ஸதி விஞ்ஞாணம் ஹோதி, ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாண’’’ந்தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி ஸங்கா²ரா ஹோந்தி, கிம்பச்சயா ஸங்கா²ரா’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘அவிஜ்ஜாய கோ² ஸதி ஸங்கா²ரா ஹோந்தி, அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’’தி.

‘‘இதி ஹித³ம் அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா; ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம்…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி. ‘ஸமுத³யோ, ஸமுத³யோ’தி கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு சக்கு²ம் உத³பாதி³, ஞாணம் உத³பாதி³, பஞ்ஞா உத³பாதி³, விஜ்ஜா உத³பாதி³, ஆலோகோ உத³பாதி³.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி ஜராமரணம் ந ஹோதி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ ஜராமரணனிரோதோ⁴’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘ஜாதியா கோ² அஸதி ஜராமரணம் ந ஹோதி, ஜாதினிரோதா⁴ ஜராமரணனிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி ஜாதி ந ஹோதி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ ஜாதினிரோதோ⁴’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘ப⁴வே கோ² அஸதி ஜாதி ந ஹோதி, ப⁴வனிரோதா⁴ ஜாதினிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி ப⁴வோ ந ஹோதி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ ப⁴வனிரோதோ⁴’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘உபாதா³னே கோ² அஸதி ப⁴வோ ந ஹோதி, உபாதா³னனிரோதா⁴ ப⁴வனிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி உபாதா³னம் ந ஹோதி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ உபாதா³னனிரோதோ⁴’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘தண்ஹாய கோ² அஸதி உபாதா³னம் ந ஹோதி, தண்ஹானிரோதா⁴ உபாதா³னனிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி தண்ஹா ந ஹோதி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ தண்ஹானிரோதோ⁴’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘வேத³னாய கோ² அஸதி தண்ஹா ந ஹோதி, வேத³னானிரோதா⁴ தண்ஹானிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி வேத³னா ந ஹோதி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ வேத³னானிரோதோ⁴’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘ப²ஸ்ஸே கோ² அஸதி வேத³னா ந ஹோதி, ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴ வேத³னானிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி ப²ஸ்ஸோ ந ஹோதி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ ப²ஸ்ஸனிரோதோ⁴’தி? அத² கோ² பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘ஸளாயதனே கோ² அஸதி ப²ஸ்ஸோ ந ஹோதி, ஸளாயதனனிரோதா⁴ ப²ஸ்ஸனிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி ஸளாயதனம் ந ஹோதி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ ஸளாயதனனிரோதோ⁴’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘நாமரூபே கோ² அஸதி ஸளாயதனம் ந ஹோதி, நாமரூபனிரோதா⁴ ஸளாயதனனிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி நாமரூபம் ந ஹோதி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ நாமரூபனிரோதோ⁴’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘விஞ்ஞாணே கோ² அஸதி நாமரூபம் ந ஹோதி, விஞ்ஞாணனிரோதா⁴ நாமரூபனிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி விஞ்ஞாணம் ந ஹோதி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘ஸங்கா²ரேஸு கோ² அஸதி விஞ்ஞாணம் ந ஹோதி, ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி ஸங்கா²ரா ந ஹோந்தி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘அவிஜ்ஜாய கோ² அஸதி ஸங்கா²ரா ந ஹோந்தி, அவிஜ்ஜானிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘இதி ஹித³ம் அவிஜ்ஜானிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴; ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதீதி. ‘நிரோதோ⁴, நிரோதோ⁴’தி கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு சக்கு²ம் உத³பாதி³, ஞாணம் உத³பாதி³, பஞ்ஞா உத³பாதி³, விஜ்ஜா உத³பாதி³, ஆலோகோ உத³பாதி³’’. சதுத்த²ம்.

(ஸத்தன்னம்பி பு³த்³தா⁴னம் ஏவம் வித்தா²ரேதப்³போ³).

5. ஸிகீ²ஸுத்தம்

5. ஸிகி²ஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ…பே….

6. வேஸ்ஸபூ⁴ஸுத்தம்

6. வேஸ்ஸபு⁴ஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ…பே….

7. ககுஸந்த⁴ஸுத்தம்

7. ககுஸந்த⁴ஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ…பே….

8. கோணாக³மனஸுத்தம்

8. கோணாக³மனஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ…பே….

9. கஸ்ஸபஸுத்தம்

9. கஸ்ஸபஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ…பே….

10. கோ³தமஸுத்தம்

10. ‘‘புப்³பே³வ மே, பி⁴க்க²வே, ஸம்போ³தா⁴ அனபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸேவ ஸதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிச்ச²ம் வதாயம் லோகோ ஆபன்னோ ஜாயதி ச ஜீயதி ச மீயதி ச சவதி ச உபபஜ்ஜதி ச. அத² ச பனிமஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் நப்பஜானாதி ஜராமரணஸ்ஸ. குதா³ஸ்ஸு நாம இமஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் பஞ்ஞாயிஸ்ஸதி ஜராமரணஸ்ஸா’’’தி?

‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், பி⁴க்க²வே, ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி ஜராமரணம் ஹோதி, கிம்பச்சயா ஜராமரண’ந்தி? தஸ்ஸ மய்ஹம், பி⁴க்க²வே, யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘ஜாதியா கோ² ஸதி ஜராமரணம் ஹோதி, ஜாதிபச்சயா ஜராமரண’’’ந்தி.

‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், பி⁴க்க²வே, ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி ஜாதி ஹோதி…பே… ப⁴வோ… உபாதா³னம்… தண்ஹா… வேத³னா… ப²ஸ்ஸோ… ஸளாயதனம்… நாமரூபம்… விஞ்ஞாணம்… ஸங்கா²ரா ஹோந்தி, கிம்பச்சயா ஸங்கா²ரா’தி? தஸ்ஸ மய்ஹம், பி⁴க்க²வே, யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘அவிஜ்ஜாய கோ² ஸதி ஸங்கா²ரா ஹோந்தி, அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’’தி.

‘‘இதி ஹித³ம் அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா; ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம்…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி. ‘ஸமுத³யோ, ஸமுத³யோ’தி கோ² மே, பி⁴க்க²வே, புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு சக்கு²ம் உத³பாதி³, ஞாணம் உத³பாதி³, பஞ்ஞா உத³பாதி³, விஜ்ஜா உத³பாதி³, ஆலோகோ உத³பாதி³.

‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், பி⁴க்க²வே, ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி ஜராமரணம் ந ஹோதி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ ஜராமரணனிரோதோ⁴’தி? தஸ்ஸ மய்ஹம், பி⁴க்க²வே, யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘ஜாதியா கோ² அஸதி ஜராமரணம் ந ஹோதி, ஜாதினிரோதா⁴ ஜராமரணனிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், பி⁴க்க²வே, ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி ஜாதி ந ஹோதி…பே… ப⁴வோ… உபாதா³னம்… தண்ஹா… வேத³னா… ப²ஸ்ஸோ… ஸளாயதனம்… நாமரூபம்… விஞ்ஞாணம்… ஸங்கா²ரா ந ஹோந்தி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴’தி? தஸ்ஸ மய்ஹம், பி⁴க்க²வே, யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘அவிஜ்ஜாய கோ² அஸதி ஸங்கா²ரா ந ஹோந்தி, அவிஜ்ஜானிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘இதி ஹித³ம் அவிஜ்ஜானிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴; ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதி. ‘நிரோதோ⁴, நிரோதோ⁴’தி கோ² மே, பி⁴க்க²வே, புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு சக்கு²ம் உத³பாதி³, ஞாணம் உத³பாதி³, பஞ்ஞா உத³பாதி³, விஜ்ஜா உத³பாதி³, ஆலோகோ உத³பாதீ³’’தி. த³ஸமோ.

பு³த்³த⁴வக்³கோ³ பட²மோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

தே³ஸனா விப⁴ங்க³படிபதா³ ச,

விபஸ்ஸீ ஸிகீ² ச வேஸ்ஸபூ⁴;

ககுஸந்தோ⁴ கோணாக³மனோ கஸ்ஸபோ,

மஹாஸக்யமுனி ச கோ³தமோதி.