1. நிதா³னஸம்யுத்தம்

1. பு³த்³த⁴வக்³கோ³

1. படிச்சஸமுப்பாத³ஸுத்தம்

1. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘படிச்சஸமுப்பாத³ம் வோ, பி⁴க்க²வே, தே³ஸேஸ்ஸாமி; தம் ஸுணாத², ஸாது⁴கம் மனஸி கரோத²; பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, படிச்சஸமுப்பாதோ³? அவிஜ்ஜாபச்சயா, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா; ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம்; விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூபம்; நாமரூபபச்சயா ஸளாயதனம்; ஸளாயதனபச்சயா ப²ஸ்ஸோ; ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னா; வேத³னாபச்சயா தண்ஹா; தண்ஹாபச்சயா உபாதா³னம்; உபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ; ப⁴வபச்சயா ஜாதி; ஜாதிபச்சயா ஜராமரணம் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா ஸம்ப⁴வந்தி. ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, படிச்சஸமுப்பாதோ³.

‘‘அவிஜ்ஜாய த்வேவ அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴; ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴; விஞ்ஞாணனிரோதா⁴ நாமரூபனிரோதோ⁴; நாமரூபனிரோதா⁴ ஸளாயதனனிரோதோ⁴; ஸளாயதனனிரோதா⁴ ப²ஸ்ஸனிரோதோ⁴; ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴ வேத³னானிரோதோ⁴; வேத³னானிரோதா⁴ தண்ஹானிரோதோ⁴; தண்ஹானிரோதா⁴ உபாதா³னனிரோதோ⁴; உபாதா³னனிரோதா⁴ ப⁴வனிரோதோ⁴; ப⁴வனிரோதா⁴ ஜாதினிரோதோ⁴; ஜாதினிரோதா⁴ ஜராமரணம் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா நிருஜ்ஜ²ந்தி. ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதீ’’தி. இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனா தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ந்தி. பட²மம்.

2. விப⁴ங்க³ஸுத்தம்

2. ஸாவத்தி²யம் விஹரதி…பே… ‘‘படிச்சஸமுப்பாத³ம் வோ, பி⁴க்க²வே, தே³ஸேஸ்ஸாமி விப⁴ஜிஸ்ஸாமி. தம் ஸுணாத², ஸாது⁴கம் மனஸி கரோத²; பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, படிச்சஸமுப்பாதோ³? அவிஜ்ஜாபச்சயா, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா; ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம்; விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூபம்; நாமரூபபச்சயா ஸளாயதனம்; ஸளாயதனபச்சயா ப²ஸ்ஸோ; ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னா; வேத³னாபச்சயா தண்ஹா; தண்ஹாபச்சயா உபாதா³னம்; உபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ; ப⁴வபச்சயா ஜாதி; ஜாதிபச்சயா ஜராமரணம் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா ஸம்ப⁴வந்தி. ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ஜராமரணம்? யா தேஸம் தேஸம் ஸத்தானம் தம்ஹி தம்ஹி ஸத்தனிகாயே ஜரா ஜீரணதா க²ண்டி³ச்சம் பாலிச்சம் வலித்தசதா ஆயுனோ ஸம்ஹானி இந்த்³ரியானம் பரிபாகோ; அயம் வுச்சதி ஜரா. யா தேஸம் தேஸம் ஸத்தானம் தம்ஹா தம்ஹா ஸத்தனிகாயா சுதி சவனதா பே⁴தோ³ அந்தரதா⁴னம் மச்சு மரணம் காலகிரியா க²ந்தா⁴னம் பே⁴தோ³ களேவரஸ்ஸ நிக்கே²போ ( ) [(ஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸ உபச்சே²தோ³) (ஸ்யா. கம்.) ஏவமுபரிபி, அட்ட²கதா²யம் பன ந தி³ஸ்ஸதி], இத³ம் வுச்சதி மரணம். இதி அயஞ்ச ஜரா, இத³ஞ்ச மரணம். இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஜராமரணம்.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஜாதி? யா தேஸம் தேஸம் ஸத்தானம் தம்ஹி தம்ஹி ஸத்தனிகாயே ஜாதி ஸஞ்ஜாதி ஓக்கந்தி நிப்³ப³த்தி அபி⁴னிப்³ப³த்தி க²ந்தா⁴னம் பாதுபா⁴வோ ஆயதனானம் படிலாபோ⁴. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஜாதி.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, ப⁴வோ? தயோ மே, பி⁴க்க²வே, ப⁴வா – காமப⁴வோ, ரூபப⁴வோ, அரூபப⁴வோ. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ப⁴வோ.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, உபாதா³னம்? சத்தாரிமானி, பி⁴க்க²வே, உபாதா³னானி – காமுபாதா³னம், தி³ட்டு²பாதா³னம், ஸீலப்³ப³துபாதா³னம், அத்தவாது³பாதா³னம். இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, உபாதா³னம்.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, தண்ஹா? ச²யிமே, பி⁴க்க²வே, தண்ஹாகாயா – ரூபதண்ஹா, ஸத்³த³தண்ஹா, க³ந்த⁴தண்ஹா, ரஸதண்ஹா, போ²ட்ட²ப்³ப³தண்ஹா, த⁴ம்மதண்ஹா. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, தண்ஹா.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, வேத³னா? ச²யிமே, பி⁴க்க²வே, வேத³னாகாயா – சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா, ஸோதஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா, கா⁴னஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா, ஜிவ்ஹாஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா, காயஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா, மனோஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, வேத³னா.

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, ப²ஸ்ஸோ? ச²யிமே, பி⁴க்க²வே, ப²ஸ்ஸகாயா – சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸோ, ஸோதஸம்ப²ஸ்ஸோ, கா⁴னஸம்ப²ஸ்ஸோ, ஜிவ்ஹாஸம்ப²ஸ்ஸோ, காயஸம்ப²ஸ்ஸோ, மனோஸம்ப²ஸ்ஸோ. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ப²ஸ்ஸோ.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ஸளாயதனம்? சக்கா²யதனம், ஸோதாயதனம், கா⁴னாயதனம், ஜிவ்ஹாயதனம், காயாயதனம், மனாயதனம் – இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஸளாயதனம்.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, நாமரூபம்? வேத³னா, ஸஞ்ஞா, சேதனா, ப²ஸ்ஸோ, மனஸிகாரோ – இத³ம் வுச்சதி நாமம். சத்தாரோ ச மஹாபூ⁴தா, சதுன்னஞ்ச மஹாபூ⁴தானம் உபாதா³யரூபம். இத³ம் வுச்சதி ரூபம். இதி இத³ஞ்ச நாமம், இத³ஞ்ச ரூபம். இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, நாமரூபம்.

‘‘கதமஞ்ச, பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணம்? ச²யிமே, பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணகாயா – சக்கு²விஞ்ஞாணம், ஸோதவிஞ்ஞாணம், கா⁴னவிஞ்ஞாணம், ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞாணம், காயவிஞ்ஞாணம், மனோவிஞ்ஞாணம். இத³ம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணம்.

‘‘கதமே ச, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா? தயோமே, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா – காயஸங்கா²ரோ, வசீஸங்கா²ரோ, சித்தஸங்கா²ரோ. இமே வுச்சந்தி, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, அவிஜ்ஜா? யம் கோ², பி⁴க்க²வே, து³க்கே² அஞ்ஞாணம், து³க்க²ஸமுத³யே அஞ்ஞாணம், து³க்க²னிரோதே⁴ அஞ்ஞாணம், து³க்க²னிரோத⁴கா³மினியா படிபதா³ய அஞ்ஞாணம். அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, அவிஜ்ஜா.

‘‘இதி கோ², பி⁴க்க²வே, அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா; ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம்…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி. அவிஜ்ஜாய த்வேவ அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴; ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதீ’’தி. து³தியம்.

3. படிபதா³ஸுத்தம்

3. ஸாவத்தி²யம் விஹரதி…பே… ‘‘மிச்சா²படிபத³ஞ்ச வோ, பி⁴க்க²வே, தே³ஸேஸ்ஸாமி ஸம்மாபடிபத³ஞ்ச. தம் ஸுணாத², ஸாது⁴கம் மனஸி கரோத²; பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம் ப⁴ந்தே’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²படிபதா³? அவிஜ்ஜாபச்சயா, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா; ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம்…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, மிச்சா²படிபதா³.

‘‘கதமா ச, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாபடிபதா³? அவிஜ்ஜாய த்வேவ அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴; ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதி. அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, ஸம்மாபடிபதா³’’தி. ததியம்.

4. விபஸ்ஸீஸுத்தம்

4. ஸாவத்தி²யம் விஹரதி…பே… ‘‘விபஸ்ஸிஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ புப்³பே³வ ஸம்போ³தா⁴ அனபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸேவ ஸதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிச்ச²ம் வதாயம் லோகோ ஆபன்னோ ஜாயதி ச ஜீயதி ச மீயதி ச சவதி ச உபபஜ்ஜதி ச. அத² ச பனிமஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் நப்பஜானாதி ஜராமரணஸ்ஸ. குதா³ஸ்ஸு நாம இமஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் பஞ்ஞாயிஸ்ஸதி ஜராமரணஸ்ஸா’’’தி?

‘‘அத² கோ² பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி ஜராமரணம் ஹோதி, கிம்பச்சயா ஜராமரண’ந்தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘ஜாதியா கோ² ஸதி ஜராமரணம் ஹோதி, ஜாதிபச்சயா ஜராமரண’’’ந்தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி ஜாதி ஹோதி, கிம்பச்சயா ஜாதீ’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘ப⁴வே கோ² ஸதி ஜாதி ஹோதி, ப⁴வபச்சயா ஜாதீ’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி ப⁴வோ ஹோதி, கிம்பச்சயா ப⁴வோ’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘உபாதா³னே கோ² ஸதி ப⁴வோ ஹோதி, உபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி உபாதா³னம் ஹோதி, கிம்பச்சயா உபாதா³ன’ந்தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘தண்ஹாய கோ² ஸதி உபாதா³னம் ஹோதி, தண்ஹாபச்சயா உபாதா³ன’’’ந்தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி தண்ஹா ஹோதி, கிம்பச்சயா தண்ஹா’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘வேத³னாய கோ² ஸதி தண்ஹா ஹோதி, வேத³னாபச்சயா தண்ஹா’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி வேத³னா ஹோதி, கிம்பச்சயா வேத³னா’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘ப²ஸ்ஸே கோ² ஸதி வேத³னா ஹோதி, ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னா’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி ப²ஸ்ஸோ ஹோதி, கிம்பச்சயா ப²ஸ்ஸோ’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘ஸளாயதனே கோ² ஸதி ப²ஸ்ஸோ ஹோதி, ஸளாயதனபச்சயா ப²ஸ்ஸோ’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி ஸளாயதனம் ஹோதி, கிம்பச்சயா ஸளாயதன’ந்தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘நாமரூபே கோ² ஸதி ஸளாயதனம் ஹோதி, நாமரூபபச்சயா ஸளாயதன’’’ந்தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி நாமரூபம் ஹோதி, கிம்பச்சயா நாமரூப’ந்தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘விஞ்ஞாணே கோ² ஸதி நாமரூபம் ஹோதி, விஞ்ஞாணபச்சயா நாமரூப’’’ந்தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி விஞ்ஞாணம் ஹோதி, கிம்பச்சயா விஞ்ஞாண’ந்தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘ஸங்கா²ரேஸு கோ² ஸதி விஞ்ஞாணம் ஹோதி, ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாண’’’ந்தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி ஸங்கா²ரா ஹோந்தி, கிம்பச்சயா ஸங்கா²ரா’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘அவிஜ்ஜாய கோ² ஸதி ஸங்கா²ரா ஹோந்தி, அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’’தி.

‘‘இதி ஹித³ம் அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா; ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம்…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி. ‘ஸமுத³யோ, ஸமுத³யோ’தி கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு சக்கு²ம் உத³பாதி³, ஞாணம் உத³பாதி³, பஞ்ஞா உத³பாதி³, விஜ்ஜா உத³பாதி³, ஆலோகோ உத³பாதி³.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி ஜராமரணம் ந ஹோதி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ ஜராமரணனிரோதோ⁴’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘ஜாதியா கோ² அஸதி ஜராமரணம் ந ஹோதி, ஜாதினிரோதா⁴ ஜராமரணனிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி ஜாதி ந ஹோதி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ ஜாதினிரோதோ⁴’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘ப⁴வே கோ² அஸதி ஜாதி ந ஹோதி, ப⁴வனிரோதா⁴ ஜாதினிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி ப⁴வோ ந ஹோதி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ ப⁴வனிரோதோ⁴’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘உபாதா³னே கோ² அஸதி ப⁴வோ ந ஹோதி, உபாதா³னனிரோதா⁴ ப⁴வனிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி உபாதா³னம் ந ஹோதி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ உபாதா³னனிரோதோ⁴’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘தண்ஹாய கோ² அஸதி உபாதா³னம் ந ஹோதி, தண்ஹானிரோதா⁴ உபாதா³னனிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி தண்ஹா ந ஹோதி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ தண்ஹானிரோதோ⁴’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘வேத³னாய கோ² அஸதி தண்ஹா ந ஹோதி, வேத³னானிரோதா⁴ தண்ஹானிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி வேத³னா ந ஹோதி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ வேத³னானிரோதோ⁴’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘ப²ஸ்ஸே கோ² அஸதி வேத³னா ந ஹோதி, ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴ வேத³னானிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி ப²ஸ்ஸோ ந ஹோதி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ ப²ஸ்ஸனிரோதோ⁴’தி? அத² கோ² பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘ஸளாயதனே கோ² அஸதி ப²ஸ்ஸோ ந ஹோதி, ஸளாயதனனிரோதா⁴ ப²ஸ்ஸனிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி ஸளாயதனம் ந ஹோதி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ ஸளாயதனனிரோதோ⁴’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘நாமரூபே கோ² அஸதி ஸளாயதனம் ந ஹோதி, நாமரூபனிரோதா⁴ ஸளாயதனனிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி நாமரூபம் ந ஹோதி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ நாமரூபனிரோதோ⁴’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘விஞ்ஞாணே கோ² அஸதி நாமரூபம் ந ஹோதி, விஞ்ஞாணனிரோதா⁴ நாமரூபனிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி விஞ்ஞாணம் ந ஹோதி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘ஸங்கா²ரேஸு கோ² அஸதி விஞ்ஞாணம் ந ஹோதி, ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி ஸங்கா²ரா ந ஹோந்தி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴’தி? அத² கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘அவிஜ்ஜாய கோ² அஸதி ஸங்கா²ரா ந ஹோந்தி, அவிஜ்ஜானிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘இதி ஹித³ம் அவிஜ்ஜானிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴; ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதீதி. ‘நிரோதோ⁴, நிரோதோ⁴’தி கோ², பி⁴க்க²வே, விபஸ்ஸிஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸ புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு சக்கு²ம் உத³பாதி³, ஞாணம் உத³பாதி³, பஞ்ஞா உத³பாதி³, விஜ்ஜா உத³பாதி³, ஆலோகோ உத³பாதி³’’. சதுத்த²ம்.

(ஸத்தன்னம்பி பு³த்³தா⁴னம் ஏவம் வித்தா²ரேதப்³போ³).

5. ஸிகீ²ஸுத்தம்

5. ஸிகி²ஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ…பே….

6. வேஸ்ஸபூ⁴ஸுத்தம்

6. வேஸ்ஸபு⁴ஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ…பே….

7. ககுஸந்த⁴ஸுத்தம்

7. ககுஸந்த⁴ஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ…பே….

8. கோணாக³மனஸுத்தம்

8. கோணாக³மனஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ…பே….

9. கஸ்ஸபஸுத்தம்

9. கஸ்ஸபஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, ப⁴க³வதோ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ…பே….

10. கோ³தமஸுத்தம்

10. ‘‘புப்³பே³வ மே, பி⁴க்க²வே, ஸம்போ³தா⁴ அனபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸேவ ஸதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘கிச்ச²ம் வதாயம் லோகோ ஆபன்னோ ஜாயதி ச ஜீயதி ச மீயதி ச சவதி ச உபபஜ்ஜதி ச. அத² ச பனிமஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் நப்பஜானாதி ஜராமரணஸ்ஸ. குதா³ஸ்ஸு நாம இமஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் பஞ்ஞாயிஸ்ஸதி ஜராமரணஸ்ஸா’’’தி?

‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், பி⁴க்க²வே, ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி ஜராமரணம் ஹோதி, கிம்பச்சயா ஜராமரண’ந்தி? தஸ்ஸ மய்ஹம், பி⁴க்க²வே, யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘ஜாதியா கோ² ஸதி ஜராமரணம் ஹோதி, ஜாதிபச்சயா ஜராமரண’’’ந்தி.

‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், பி⁴க்க²வே, ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² ஸதி ஜாதி ஹோதி…பே… ப⁴வோ… உபாதா³னம்… தண்ஹா… வேத³னா… ப²ஸ்ஸோ… ஸளாயதனம்… நாமரூபம்… விஞ்ஞாணம்… ஸங்கா²ரா ஹோந்தி, கிம்பச்சயா ஸங்கா²ரா’தி? தஸ்ஸ மய்ஹம், பி⁴க்க²வே, யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘அவிஜ்ஜாய கோ² ஸதி ஸங்கா²ரா ஹோந்தி, அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா’’’தி.

‘‘இதி ஹித³ம் அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா; ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம்…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி. ‘ஸமுத³யோ, ஸமுத³யோ’தி கோ² மே, பி⁴க்க²வே, புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு சக்கு²ம் உத³பாதி³, ஞாணம் உத³பாதி³, பஞ்ஞா உத³பாதி³, விஜ்ஜா உத³பாதி³, ஆலோகோ உத³பாதி³.

‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், பி⁴க்க²வே, ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி ஜராமரணம் ந ஹோதி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ ஜராமரணனிரோதோ⁴’தி? தஸ்ஸ மய்ஹம், பி⁴க்க²வே, யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘ஜாதியா கோ² அஸதி ஜராமரணம் ந ஹோதி, ஜாதினிரோதா⁴ ஜராமரணனிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், பி⁴க்க²வே, ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம்ஹி நு கோ² அஸதி ஜாதி ந ஹோதி…பே… ப⁴வோ… உபாதா³னம்… தண்ஹா… வேத³னா… ப²ஸ்ஸோ… ஸளாயதனம்… நாமரூபம்… விஞ்ஞாணம்… ஸங்கா²ரா ந ஹோந்தி, கிஸ்ஸ நிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴’தி? தஸ்ஸ மய்ஹம், பி⁴க்க²வே, யோனிஸோ மனஸிகாரா அஹு பஞ்ஞாய அபி⁴ஸமயோ – ‘அவிஜ்ஜாய கோ² அஸதி ஸங்கா²ரா ந ஹோந்தி, அவிஜ்ஜானிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴’’’தி.

‘‘இதி ஹித³ம் அவிஜ்ஜானிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴; ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதி. ‘நிரோதோ⁴, நிரோதோ⁴’தி கோ² மே, பி⁴க்க²வே, புப்³பே³ அனனுஸ்ஸுதேஸு த⁴ம்மேஸு சக்கு²ம் உத³பாதி³, ஞாணம் உத³பாதி³, பஞ்ஞா உத³பாதி³, விஜ்ஜா உத³பாதி³, ஆலோகோ உத³பாதீ³’’தி. த³ஸமோ.

பு³த்³த⁴வக்³கோ³ பட²மோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

தே³ஸனா விப⁴ங்க³படிபதா³ ச,

விபஸ்ஸீ ஸிகீ² ச வேஸ்ஸபூ⁴;

ககுஸந்தோ⁴ கோணாக³மனோ கஸ்ஸபோ,

மஹாஸக்யமுனி ச கோ³தமோதி.

2. ஆஹாரவக்³கோ³

1. ஆஹாரஸுத்தம்

11. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே…பே… ஏதத³வோச – ‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, ஆஹாரா பூ⁴தானம் வா ஸத்தானம் டி²தியா ஸம்ப⁴வேஸீனம் வா அனுக்³க³ஹாய. கதமே சத்தாரோ? கப³ளீகாரோ [கப³ளிம்காரோ (ஸீ. பீ.), கவளீகாரோ (ஸ்யா. கம்.)] ஆஹாரோ – ஓளாரிகோ வா ஸுகு²மோ வா, ப²ஸ்ஸோ து³தியோ, மனோஸஞ்சேதனா ததியா, விஞ்ஞாணம் சதுத்த²ம். இமே கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ ஆஹாரா பூ⁴தானம் வா ஸத்தானம் டி²தியா ஸம்ப⁴வேஸீனம் வா அனுக்³க³ஹாய’’.

‘‘இமே, பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ ஆஹாரா கிம்னிதா³னா கிம்ஸமுத³யா கிம்ஜாதிகா கிம்பப⁴வா? இமே சத்தாரோ ஆஹாரா தண்ஹானிதா³னா தண்ஹாஸமுத³யா தண்ஹாஜாதிகா தண்ஹாபப⁴வா. தண்ஹா சாயம், பி⁴க்க²வே, கிம்னிதா³னா கிம்ஸமுத³யா கிம்ஜாதிகா கிம்பப⁴வா? தண்ஹா வேத³னானிதா³னா வேத³னாஸமுத³யா வேத³னாஜாதிகா வேத³னாபப⁴வா. வேத³னா சாயம், பி⁴க்க²வே, கிம்னிதா³னா கிம்ஸமுத³யா கிம்ஜாதிகா கிம்பப⁴வா? வேத³னா ப²ஸ்ஸனிதா³னா ப²ஸ்ஸஸமுத³யா ப²ஸ்ஸஜாதிகா ப²ஸ்ஸபப⁴வா. ப²ஸ்ஸோ சாயம், பி⁴க்க²வே, கிம்னிதா³னோ கிம்ஸமுத³யோ கிம்ஜாதிகோ கிம்பப⁴வோ? ப²ஸ்ஸோ ஸளாயதனனிதா³னோ ஸளாயதனஸமுத³யோ ஸளாயதனஜாதிகோ ஸளாயதனபப⁴வோ. ஸளாயதனஞ்சித³ம், பி⁴க்க²வே, கிம்னிதா³னம் கிம்ஸமுத³யம் கிம்ஜாதிகம் கிம்பப⁴வம்? ஸளாயதனம் நாமரூபனிதா³னம் நாமரூபஸமுத³யம் நாமரூபஜாதிகம் நாமரூபபப⁴வம். நாமரூபஞ்சித³ம், பி⁴க்க²வே, கிம்னிதா³னம் கிம்ஸமுத³யம் கிம்ஜாதிகம் கிம்பப⁴வம்? நாமரூபம் விஞ்ஞாணனிதா³னம் விஞ்ஞாணஸமுத³யம் விஞ்ஞாணஜாதிகம் விஞ்ஞாணபப⁴வம். விஞ்ஞாணஞ்சித³ம், பி⁴க்க²வே, கிம்னிதா³னம் கிம்ஸமுத³யம் கிம்ஜாதிகம் கிம்பப⁴வம்? விஞ்ஞாணம் ஸங்கா²ரனிதா³னம் ஸங்கா²ரஸமுத³யம் ஸங்கா²ரஜாதிகம் ஸங்கா²ரபப⁴வம். ஸங்கா²ரா சிமே, பி⁴க்க²வே, கிம்னிதா³னா கிம்ஸமுத³யா கிம்ஜாதிகா கிம்பப⁴வா? ஸங்கா²ரா அவிஜ்ஜானிதா³னா அவிஜ்ஜாஸமுத³யா அவிஜ்ஜாஜாதிகா அவிஜ்ஜாபப⁴வா.

‘‘இதி கோ², பி⁴க்க²வே, அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா; ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம்…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி. அவிஜ்ஜாய த்வேவ அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴; ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴ …பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதீ’’தி. பட²மம்.

2. மோளியப²க்³கு³னஸுத்தம்

12. ஸாவத்தி²யம் விஹரதி…பே… ‘‘சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, ஆஹாரா பூ⁴தானம் வா ஸத்தானம் டி²தியா ஸம்ப⁴வேஸீனம் வா அனுக்³க³ஹாய. கதமே சத்தாரோ? கப³ளீகாரோ ஆஹாரோ – ஓளாரிகோ வா ஸுகு²மோ வா, ப²ஸ்ஸோ து³தியோ, மனோஸஞ்சேதனா ததியா, விஞ்ஞாணம் சதுத்த²ம். இமே கோ², பி⁴க்க²வே, சத்தாரோ ஆஹாரா பூ⁴தானம் வா ஸத்தானம் டி²தியா ஸம்ப⁴வேஸீனம் வா அனுக்³க³ஹாயா’’தி.

ஏவம் வுத்தே, ஆயஸ்மா மோளியப²க்³கு³னோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கோ நு கோ², ப⁴ந்தே, விஞ்ஞாணாஹாரம் ஆஹாரேதீ’’தி? ‘‘நோ கல்லோ பஞ்ஹோ’’தி ப⁴க³வா அவோச – ‘‘‘ஆஹாரேதீ’தி அஹம் ந வதா³மி. ‘ஆஹாரேதீ’தி சாஹம் வதே³ய்யம், தத்ரஸ்ஸ கல்லோ பஞ்ஹோ – ‘கோ நு கோ², ப⁴ந்தே, ஆஹாரேதீ’தி? ஏவம் சாஹம் ந வதா³மி. ஏவம் மம் அவத³ந்தம் யோ ஏவம் புச்சே²ய்ய – ‘கிஸ்ஸ நு கோ², ப⁴ந்தே, விஞ்ஞாணாஹாரோ’தி, ஏஸ கல்லோ பஞ்ஹோ. தத்ர கல்லம் வேய்யாகரணம் – ‘விஞ்ஞாணாஹாரோ ஆயதிம் புனப்³ப⁴வாபி⁴னிப்³ப³த்தியா பச்சயோ, தஸ்மிம் பூ⁴தே ஸதி ஸளாயதனம், ஸளாயதனபச்சயா ப²ஸ்ஸோ’’’தி.

‘‘கோ நு கோ², ப⁴ந்தே, பு²ஸதீ’’தி? ‘‘நோ கல்லோ பஞ்ஹோ’’தி ப⁴க³வா அவோச – ‘‘‘பு²ஸதீ’தி அஹம் ந வதா³மி. ‘பு²ஸதீ’தி சாஹம் வதே³ய்யம், தத்ரஸ்ஸ கல்லோ பஞ்ஹோ – ‘கோ நு கோ², ப⁴ந்தே, பு²ஸதீ’தி? ஏவம் சாஹம் ந வதா³மி. ஏவம் மம் அவத³ந்தம் யோ ஏவம் புச்சே²ய்ய – ‘கிம்பச்சயா நு கோ², ப⁴ந்தே, ப²ஸ்ஸோ’தி, ஏஸ கல்லோ பஞ்ஹோ. தத்ர கல்லம் வேய்யாகரணம் – ‘ஸளாயதனபச்சயா ப²ஸ்ஸோ, ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னா’’’தி.

‘‘கோ நு கோ², ப⁴ந்தே, வேத³யதீ’’தி [வேதி³யதீதி (ஸீ. பீ. க.)]? ‘‘நோ கல்லோ பஞ்ஹோ’’தி ப⁴க³வா அவோச – ‘‘‘வேத³யதீ’தி அஹம் ந வதா³மி. ‘வேத³யதீ’தி சாஹம் வதே³ய்யம், தத்ரஸ்ஸ கல்லோ பஞ்ஹோ – ‘கோ நு கோ², ப⁴ந்தே, வேத³யதீ’தி? ஏவம் சாஹம் ந வதா³மி. ஏவம் மம் அவத³ந்தம் யோ ஏவம் புச்சே²ய்ய – ‘கிம்பச்சயா நு கோ², ப⁴ந்தே, வேத³னா’தி, ஏஸ கல்லோ பஞ்ஹோ. தத்ர கல்லம் வேய்யாகரணம் – ‘ப²ஸ்ஸபச்சயா வேத³னா, வேத³னாபச்சயா தண்ஹா’’’தி.

‘‘கோ நு கோ², ப⁴ந்தே, தஸதீ’’தி [தண்ஹீயதீதி (ஸீ. ஸ்யா. கம்.)]? ‘‘நோ கல்லோ பஞ்ஹோ’’தி ப⁴க³வா அவோச – ‘‘‘தஸதீ’தி அஹம் ந வதா³மி. ‘தஸதீ’தி சாஹம் வதே³ய்யம், தத்ரஸ்ஸ கல்லோ பஞ்ஹோ – ‘கோ நு கோ², ப⁴ந்தே, தஸதீ’தி? ஏவம் சாஹம் ந வதா³மி. ஏவம் மம் அவத³ந்தம் யோ ஏவம் புச்சே²ய்ய – ‘கிம்பச்சயா நு கோ², ப⁴ந்தே, தண்ஹா’தி, ஏஸ கல்லோ பஞ்ஹோ. தத்ர கல்லம் வேய்யாகரணம் – ‘வேத³னாபச்சயா தண்ஹா, தண்ஹாபச்சயா உபாதா³ன’’’ந்தி.

‘‘கோ நு கோ², ப⁴ந்தே, உபாதி³யதீ’’தி? ‘‘நோ கல்லோ பஞ்ஹோ’’தி ப⁴க³வா அவோச – ‘‘‘உபாதி³யதீ’தி அஹம் ந வதா³மி. ‘உபாதி³யதீ’தி சாஹம் வதே³ய்யம், தத்ரஸ்ஸ கல்லோ பஞ்ஹோ – ‘கோ நு கோ², ப⁴ந்தே, உபாதி³யதீ’தி? ஏவம் சாஹம் ந வதா³மி. ஏவம் மம் அவத³ந்தம் யோ ஏவம் புச்சே²ய்ய – ‘கிம்பச்சயா நு கோ², ப⁴ந்தே, உபாதா³ன’ந்தி, ஏஸ கல்லோ பஞ்ஹோ. தத்ர கல்லம் வேய்யாகரணம் – ‘தண்ஹாபச்சயா உபாதா³னம்; உபாதா³னபச்சயா ப⁴வோ’தி…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி.

‘‘ச²ன்னம் த்வேவ, ப²க்³கு³ன, ப²ஸ்ஸாயதனானம் அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ ப²ஸ்ஸனிரோதோ⁴; ப²ஸ்ஸனிரோதா⁴ வேத³னானிரோதோ⁴; வேத³னானிரோதா⁴ தண்ஹானிரோதோ⁴; தண்ஹானிரோதா⁴ உபாதா³னனிரோதோ⁴; உபாதா³னனிரோதா⁴ ப⁴வனிரோதோ⁴; ப⁴வனிரோதா⁴ ஜாதினிரோதோ⁴; ஜாதினிரோதா⁴ ஜராமரணம் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸுபாயாஸா நிருஜ்ஜ²ந்தி. ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதீ’’தி. து³தியம்.

3. ஸமணப்³ராஹ்மணஸுத்தம்

13. ஸாவத்தி²யம் விஹரதி…பே… ‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஜராமரணம் நப்பஜானந்தி, ஜராமரணஸமுத³யம் நப்பஜானந்தி, ஜராமரணனிரோத⁴ம் நப்பஜானந்தி, ஜராமரணனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் நப்பஜானந்தி; ஜாதிம்…பே… ப⁴வம்… உபாதா³னம்… தண்ஹம்… வேத³னம்… ப²ஸ்ஸம்… ஸளாயதனம்… நாமரூபம்… விஞ்ஞாணம்… ஸங்கா²ரே நப்பஜானந்தி, ஸங்கா²ரஸமுத³யம் நப்பஜானந்தி, ஸங்கா²ரனிரோத⁴ம் நப்பஜானந்தி, ஸங்கா²ரனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் நப்பஜானந்தி, ந மே தே, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஸமணேஸு வா ஸமணஸம்மதா ப்³ராஹ்மணேஸு வா ப்³ராஹ்மணஸம்மதா; ந ச பன தே ஆயஸ்மந்தோ ஸாமஞ்ஞத்த²ம் வா ப்³ரஹ்மஞ்ஞத்த²ம் [ப்³ராஹ்மஞ்ஞத்த²ம் (ஸ்யா. கம்.) மோக்³க³ல்லானப்³யாகரணம் ஓலோகேதப்³ப³ம்] வா தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரந்தி.

‘‘யே ச கோ² கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஜராமரணம் பஜானந்தி, ஜராமரணஸமுத³யம் பஜானந்தி, ஜராமரணனிரோத⁴ம் பஜானந்தி, ஜராமரணனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் பஜானந்தி; ஜாதிம்…பே… ப⁴வம்… உபாதா³னம்… தண்ஹம்… வேத³னம்… ப²ஸ்ஸம்… ஸளாயதனம்… நாமரூபம்… விஞ்ஞாணம்… ஸங்கா²ரே பஜானந்தி, ஸங்கா²ரஸமுத³யம் பஜானந்தி, ஸங்கா²ரனிரோத⁴ம் பஜானந்தி, ஸங்கா²ரனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் பஜானந்தி, தே கோ² மே, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஸமணேஸு சேவ ஸமணஸம்மதா ப்³ராஹ்மணேஸு ச ப்³ராஹ்மணஸம்மதா; தே ச பனாயஸ்மந்தோ ஸாமஞ்ஞத்த²ஞ்ச ப்³ரஹ்மஞ்ஞத்த²ஞ்ச தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரந்தீ’’தி. ததியம்.

4. து³தியஸமணப்³ராஹ்மணஸுத்தம்

14. ஸாவத்தி²யம் விஹரதி…பே… ‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா இமே த⁴ம்மே நப்பஜானந்தி, இமேஸம் த⁴ம்மானம் ஸமுத³யம் நப்பஜானந்தி, இமேஸம் த⁴ம்மானம் நிரோத⁴ம் நப்பஜானந்தி, இமேஸம் த⁴ம்மானம் நிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் நப்பஜானந்தி, கதமே த⁴ம்மே நப்பஜானந்தி, கதமேஸம் த⁴ம்மானம் ஸமுத³யம் நப்பஜானந்தி, கதமேஸம் த⁴ம்மானம் நிரோத⁴ம் நப்பஜானந்தி, கதமேஸம் த⁴ம்மானம் நிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் நப்பஜானந்தி’’?

‘‘ஜராமரணம் நப்பஜானந்தி, ஜராமரணஸமுத³யம் நப்பஜானந்தி, ஜராமரணனிரோத⁴ம் நப்பஜானந்தி, ஜராமரணனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் நப்பஜானந்தி; ஜாதிம்…பே… ப⁴வம்… உபாதா³னம்… தண்ஹம்… வேத³னம்… ப²ஸ்ஸம்… ஸளாயதனம்… நாமரூபம்… விஞ்ஞாணம்… ஸங்கா²ரே நப்பஜானந்தி, ஸங்கா²ரஸமுத³யம் நப்பஜானந்தி, ஸங்கா²ரனிரோத⁴ம் நப்பஜானந்தி, ஸங்கா²ரனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் நப்பஜானந்தி. இமே த⁴ம்மே நப்பஜானந்தி, இமேஸம் த⁴ம்மானம் ஸமுத³யம் நப்பஜானந்தி, இமேஸம் த⁴ம்மானம் நிரோத⁴ம் நப்பஜானந்தி, இமேஸம் த⁴ம்மானம் நிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் நப்பஜானந்தி. ந மே தே, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஸமணேஸு வா ஸமணஸம்மதா ப்³ராஹ்மணேஸு வா ப்³ராஹ்மணஸம்மதா, ந ச பன தே ஆயஸ்மந்தோ ஸாமஞ்ஞத்த²ம் வா ப்³ரஹ்மஞ்ஞத்த²ம் வா தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரந்தி.

‘‘யே ச கோ² கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா இமே த⁴ம்மே பஜானந்தி, இமேஸம் த⁴ம்மானம் ஸமுத³யம் பஜானந்தி, இமேஸம் த⁴ம்மானம் நிரோத⁴ம் பஜானந்தி, இமேஸம் த⁴ம்மானம் நிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் பஜானந்தி, கதமே த⁴ம்மே பஜானந்தி, கதமேஸம் த⁴ம்மானம் ஸமுத³யம் பஜானந்தி, கதமேஸம் த⁴ம்மானம் நிரோத⁴ம் பஜானந்தி, கதமேஸம் த⁴ம்மானம் நிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் பஜானந்தி?

‘‘ஜராமரணம் பஜானந்தி, ஜராமரணஸமுத³யம் பஜானந்தி, ஜராமரணனிரோத⁴ம் பஜானந்தி, ஜராமரணனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் பஜானந்தி; ஜாதிம்…பே… ப⁴வம்… உபாதா³னம்… தண்ஹம்… வேத³னம்… ப²ஸ்ஸம்… ஸளாயதனம்… நாமரூபம்… விஞ்ஞாணம்… ஸங்கா²ரே பஜானந்தி, ஸங்கா²ரஸமுத³யம் பஜானந்தி, ஸங்கா²ரனிரோத⁴ம் பஜானந்தி, ஸங்கா²ரனிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் பஜானந்தி. இமே த⁴ம்மே பஜானந்தி, இமேஸம் த⁴ம்மானம் ஸமுத³யம் பஜானந்தி, இமேஸம் த⁴ம்மானம் நிரோத⁴ம் பஜானந்தி, இமேஸம் த⁴ம்மானம் நிரோத⁴கா³மினிம் படிபத³ம் பஜானந்தி. தே கோ² மே, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஸமணேஸு சேவ ஸமணஸம்மதா, ப்³ராஹ்மணேஸு ச ப்³ராஹ்மணஸம்மதா. தே ச பனாயஸ்மந்தோ ஸாமஞ்ஞத்த²ஞ்ச ப்³ரஹ்மஞ்ஞத்த²ஞ்ச தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரந்தீ’’தி. சதுத்த²ம்.

5. கச்சானகோ³த்தஸுத்தம்

15. ஸாவத்தி²யம் விஹரதி. அத² கோ² ஆயஸ்மா கச்சானகோ³த்தோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா கச்சானகோ³த்தோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘‘ஸம்மாதி³ட்டி² ஸம்மாதி³ட்டீ²’தி, ப⁴ந்தே, வுச்சதி. கித்தாவதா நு கோ², ப⁴ந்தே, ஸம்மாதி³ட்டி² ஹோதீ’’தி?

‘‘த்³வயனிஸ்ஸிதோ க்²வாயம், கச்சான, லோகோ யேபு⁴ய்யேன – அத்தி²தஞ்சேவ நத்தி²தஞ்ச. லோகஸமுத³யம் கோ², கச்சான, யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதோ யா லோகே நத்தி²தா ஸா ந ஹோதி. லோகனிரோத⁴ம் கோ², கச்சான, யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய பஸ்ஸதோ யா லோகே அத்தி²தா ஸா ந ஹோதி. உபயுபாதா³னாபி⁴னிவேஸவினிப³ந்தோ⁴ [உபாயுபாதா³னாபி⁴னிவேஸவினிப³ந்தோ⁴ (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] க்²வாயம், கச்சான, லோகோ யேபு⁴ய்யேன. தஞ்சாயம் உபயுபாதா³னம் சேதஸோ அதி⁴ட்டா²னம் அபி⁴னிவேஸானுஸயம் ந உபேதி ந உபாதி³யதி நாதி⁴ட்டா²தி – ‘அத்தா மே’தி. ‘து³க்க²மேவ உப்பஜ்ஜமானம் உப்பஜ்ஜதி, து³க்க²ம் நிருஜ்ஜ²மானம் நிருஜ்ஜ²தீ’தி ந கங்க²தி ந விசிகிச்ச²தி அபரபச்சயா ஞாணமேவஸ்ஸ ஏத்த² ஹோதி. ஏத்தாவதா கோ², கச்சான, ஸம்மாதி³ட்டி² ஹோதி.

‘‘‘ஸப்³ப³ம் அத்தீ²’தி கோ², கச்சான, அயமேகோ அந்தோ. ‘ஸப்³ப³ம் நத்தீ²’தி அயம் து³தியோ அந்தோ. ஏதே தே, கச்சான, உபோ⁴ அந்தே அனுபக³ம்ம மஜ்ஜே²ன ததா²க³தோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி – ‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா; ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம்…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி. அவிஜ்ஜாய த்வேவ அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴; ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதீ’’’தி. பஞ்சமம்.

6. த⁴ம்மகதி²கஸுத்தம்

16. ஸாவத்தி²யம் …பே… அத² கோ² அஞ்ஞதரோ பி⁴க்கு² யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஸோ பி⁴க்கு² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘‘த⁴ம்மகதி²கோ த⁴ம்மகதி²கோ’தி, ப⁴ந்தே, வுச்சதி. கித்தாவதா நு கோ², ப⁴ந்தே, த⁴ம்மகதி²கோ ஹோதீ’’தி?

‘‘ஜராமரணஸ்ஸ சே பி⁴க்கு² நிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, ‘த⁴ம்மகதி²கோ பி⁴க்கூ²’தி அலம் வசனாய. ஜராமரணஸ்ஸ சே பி⁴க்கு² நிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய படிபன்னோ ஹோதி, ‘த⁴ம்மானுத⁴ம்மப்படிபன்னோ பி⁴க்கூ²’தி அலம் வசனாய. ஜராமரணஸ்ஸ சே பி⁴க்கு² நிப்³பி³தா³ விராகா³ நிரோதா⁴ அனுபாதா³விமுத்தோ ஹோதி, ‘தி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னப்பத்தோ பி⁴க்கூ²’தி அலம் வசனாய.

‘‘ஜாதியா சே பி⁴க்கு²…பே… ப⁴வஸ்ஸ சே பி⁴க்கு²… உபாதா³னஸ்ஸ சே பி⁴க்கு²… தண்ஹாய சே பி⁴க்கு²… வேத³னாய சே பி⁴க்கு²… ப²ஸ்ஸஸ்ஸ சே பி⁴க்கு²… ஸளாயதனஸ்ஸ சே பி⁴க்கு²… நாமரூபஸ்ஸ சே பி⁴க்கு²… விஞ்ஞாணஸ்ஸ சே பி⁴க்கு²… ஸங்கா²ரானம் சே பி⁴க்கு²… அவிஜ்ஜாய சே பி⁴க்கு² நிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, ‘த⁴ம்மகதி²கோ பி⁴க்கூ²’தி அலம் வசனாய. அவிஜ்ஜாய சே பி⁴க்கு² நிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய படிபன்னோ ஹோதி, ‘த⁴ம்மானுத⁴ம்மப்படிபன்னோ பி⁴க்கூ²’தி அலம் வசனாய. அவிஜ்ஜாய சே பி⁴க்கு² நிப்³பி³தா³ விராகா³ நிரோதா⁴ அனுபாதா³விமுத்தோ ஹோதி, ‘தி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னப்பத்தோ பி⁴க்கூ²’தி அலம் வசனாயா’’தி.

7. அசேலகஸ்ஸபஸுத்தம்

17. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ராஜக³ஹே விஹரதி வேளுவனே கலந்த³கனிவாபே. அத² கோ² ப⁴க³வா புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய ராஜக³ஹம் பிண்டா³ய பாவிஸி. அத்³த³ஸா கோ² அசேலோ கஸ்ஸபோ ப⁴க³வந்தம் தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தம். தி³ஸ்வான யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் அட்டா²ஸி. ஏகமந்தம் டி²தோ கோ² அசேலோ கஸ்ஸபோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘புச்சே²ய்யாம மயம் ப⁴வந்தம் கோ³தமம் கஞ்சிதே³வ [கிஞ்சிதே³வ (க.)] தே³ஸம், ஸசே நோ ப⁴வம் கோ³தமோ ஓகாஸம் கரோதி பஞ்ஹஸ்ஸ வேய்யாகரணாயா’’தி.

‘‘அகாலோ கோ² தாவ, கஸ்ஸப, பஞ்ஹஸ்ஸ; அந்தரக⁴ரம் பவிட்ட²ம்ஹா’’தி. து³தியம்பி கோ² அசேலோ கஸ்ஸபோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச ‘‘புச்சே²ய்யாம மயம் ப⁴வந்தம் கோ³தமம் கஞ்சிதே³வ தே³ஸம், ஸசே நோ ப⁴வம் கோ³தமோ ஓகாஸம் கரோதி பஞ்ஹஸ்ஸ வேய்யாகரணாயா’’தி. ‘‘அகாலோ கோ² தாவ, கஸ்ஸப, பஞ்ஹஸ்ஸ; அந்தரக⁴ரம் பவிட்ட²ம்ஹா’’தி. ததியம்பி கோ² அசேலோ கஸ்ஸபோ…பே… அந்தரக⁴ரம் பவிட்ட²ம்ஹாதி. ஏவம் வுத்தே, அசேலோ கஸ்ஸபோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ந கோ² பன மயம் ப⁴வந்தம் கோ³தமம் ப³ஹுதே³வ புச்சி²துகாமா’’தி. ‘‘புச்ச², கஸ்ஸப, யதா³கங்க²ஸீ’’தி.

‘‘கிம் நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ‘ஸயம்கதம் து³க்க²’ந்தி? ‘மா ஹேவம், கஸ்ஸபா’தி ப⁴க³வா அவோச. ‘கிம் பன, போ⁴ கோ³தம, பரம்கதம் து³க்க²’ந்தி? ‘மா ஹேவம், கஸ்ஸபா’தி ப⁴க³வா அவோச. ‘கிம் நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ஸயம்கதஞ்ச பரம்கதஞ்ச து³க்க²’ந்தி? ‘மா ஹேவம், கஸ்ஸபா’தி ப⁴க³வா அவோச. ‘கிம் பன போ⁴ கோ³தம, அஸயம்காரம் அபரம்காரம் அதி⁴ச்சஸமுப்பன்னம் து³க்க²’ந்தி? ‘மா ஹேவம், கஸ்ஸபா’தி ப⁴க³வா அவோச. ‘கிம் நு கோ², போ⁴ கோ³தம, நத்தி² து³க்க²’ந்தி? ‘ந கோ², கஸ்ஸப, நத்தி² து³க்க²ம். அத்தி² கோ², கஸ்ஸப, து³க்க²’ந்தி. ‘தேன ஹி ப⁴வம் கோ³தமோ து³க்க²ம் ந ஜானாதி, ந பஸ்ஸதீ’தி. ‘ந க்²வாஹம், கஸ்ஸப, து³க்க²ம் ந ஜானாமி, ந பஸ்ஸாமி. ஜானாமி க்²வாஹம், கஸ்ஸப, து³க்க²ம்; பஸ்ஸாமி க்²வாஹம், கஸ்ஸப, து³க்க²’’’ந்தி.

‘‘கி நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ‘ஸயம்கதம் து³க்க²’ந்தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘மா ஹேவம், கஸ்ஸபா’தி வதே³ஸி. ‘கிம் பன, போ⁴ கோ³தம, பரம்கதம் து³க்க²’ந்தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘மா ஹேவம், கஸ்ஸபா’தி வதே³ஸி. ‘கிம் நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ஸயம்கதஞ்ச பரம்கதஞ்ச து³க்க²’ந்தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘மா ஹேவம், கஸ்ஸபா’தி வதே³ஸி. ‘கிம் பன, போ⁴ கோ³தம, அஸயம்காரம் அபரம்காரம் அதி⁴ச்சஸமுப்பன்னம் து³க்க²’ந்தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘மா ஹேவம், கஸ்ஸபா’தி வதே³ஸி. ‘கிம் நு கோ², போ⁴ கோ³தம, நத்தி² து³க்க²’ந்தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘ந கோ², கஸ்ஸப, நத்தி² து³க்க²ம், அத்தி² கோ², கஸ்ஸப, து³க்க²’ந்தி வதே³ஸி. ‘தேன ஹி ப⁴வம் கோ³தமோ து³க்க²ம் ந ஜானாதி ந பஸ்ஸதீ’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘ந க்²வாஹம், கஸ்ஸப, து³க்க²ம் ந ஜானாமி ந பஸ்ஸாமி. ஜானாமி க்²வாஹம், கஸ்ஸப, து³க்க²ம்; பஸ்ஸாமி க்²வாஹம், கஸ்ஸப, து³க்க²’ந்தி வதே³ஸி. ஆசிக்க²து ச [அயம் சகாரோ ஸீ. போத்த²கே நத்தி²] மே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா து³க்க²ம். தே³ஸேது ச [அயம் சகாரோ ஸீ. போத்த²கே நத்தி²] மே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா து³க்க²’’ந்தி.

‘‘‘ஸோ கரோதி ஸோ படிஸம்வேத³யதீ’தி [படிஸம்வேதி³யதீதி (ஸீ. பீ. க.)] கோ², கஸ்ஸப, ஆதி³தோ ஸதோ ‘ஸயம்கதம் து³க்க²’ந்தி இதி வத³ம் ஸஸ்ஸதம் ஏதம் பரேதி. ‘அஞ்ஞோ கரோதி அஞ்ஞோ படிஸம்வேத³யதீ’தி கோ², கஸ்ஸப, வேத³னாபி⁴துன்னஸ்ஸ ஸதோ ‘பரம்கதம் து³க்க²’ந்தி இதி வத³ம் உச்சே²த³ம் ஏதம் பரேதி. ஏதே தே, கஸ்ஸப, உபோ⁴ அந்தே அனுபக³ம்ம மஜ்ஜே²ன ததா²க³தோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி – ‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா; ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம்…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி. அவிஜ்ஜாய த்வேவ அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴; ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதீ’’’தி.

ஏவம் வுத்தே, அசேலோ கஸ்ஸபோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அபி⁴க்கந்தம், ப⁴ந்தே, அபி⁴க்கந்தம், ப⁴ந்தே! ஸேய்யதா²பி, ப⁴ந்தே, நிக்குஜ்ஜிதம் வா உக்குஜ்ஜேய்ய…பே… சக்கு²மந்தோ ரூபானி த³க்க²ந்தீதி; ஏவமேவம் ப⁴க³வதா அனேகபரியாயேன த⁴ம்மோ பகாஸிதோ. ஏஸாஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வந்தம் ஸரணம் க³ச்சா²மி த⁴ம்மஞ்ச பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஞ்ச. லபே⁴ய்யாஹம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதோ ஸந்திகே பப்³ப³ஜ்ஜம், லபே⁴ய்யம் உபஸம்பத³’’ந்தி.

‘‘யோ கோ², கஸ்ஸப, அஞ்ஞதித்தி²யபுப்³போ³ இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே ஆகங்க²தி பப்³ப³ஜ்ஜம், ஆகங்க²தி உபஸம்பத³ம், ஸோ சத்தாரோ மாஸே பரிவஸதி. சதுன்னம் மாஸானம் அச்சயேன [அச்சயேன பரிவுட்ட²பரிவாஸம் (ஸ்யா. கம். பீ. க.)] (பரிவுத்த²பரிவாஸம்) ஆரத்³த⁴சித்தா பி⁴க்கூ² [பி⁴க்கூ² ஆகங்க²மானா (ஸ்யா. கம். பீ. க.)] பப்³பா³ஜேந்தி உபஸம்பாதே³ந்தி பி⁴க்கு²பா⁴வாய. அபி ச மயா புக்³க³லவேமத்ததா விதி³தா’’தி.

‘‘ஸசே, ப⁴ந்தே, அஞ்ஞதித்தி²யபுப்³போ³ இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே ஆகங்க²தி பப்³ப³ஜ்ஜம், ஆகங்க²தி உபஸம்பத³ம், சத்தாரோ மாஸே பரிவஸதி. சதுன்னம் மாஸானம் அச்சயேன [அச்சயேன பரிவுட்ட²பரிவாஸம் (ஸ்யா. கம். பீ. க.)] (பரிவுத்த²பரிவாஸம்) ஆரத்³த⁴சித்தா பி⁴க்கூ² [பி⁴க்கூ² ஆகங்க²மானா (ஸ்யா. கம். பீ. க.)] பப்³பா³ஜேந்தி உபஸம்பாதே³ந்தி பி⁴க்கு²பா⁴வாய. அஹம் சத்தாரி வஸ்ஸானி பரிவஸிஸ்ஸாமி, சதுன்னம் வஸ்ஸானம் அச்சயேன [அச்சயேன பரிவுட்ட²பரிவாஸம் (ஸ்யா. கம். பீ. க.)] (பரிவுத்த²பரிவாஸம்) ஆரத்³த⁴சித்தா பி⁴க்கூ² பப்³பா³ஜேந்து உபஸம்பாதே³ந்து பி⁴க்கு²பா⁴வாயா’’தி.

அலத்த² கோ² அசேலோ கஸ்ஸபோ ப⁴க³வதோ ஸந்திகே பப்³ப³ஜ்ஜம், அலத்த² உபஸம்பத³ம். அசிரூபஸம்பன்னோ ச பனாயஸ்மா கஸ்ஸபோ ஏகோ வூபகட்டோ² அப்பமத்தோ ஆதாபீ பஹிதத்தோ விஹரந்தோ நசிரஸ்ஸேவ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி தத³னுத்தரம் – ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹாஸி. ‘‘கீ²ணா ஜாதி வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’’தி அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸி. அஞ்ஞதரோ ச பனாயஸ்மா கஸ்ஸபோ அரஹதம் அஹோஸீதி. ஸத்தமம்.

8. திம்ப³ருகஸுத்தம்

18. ஸாவத்தி²யம் விஹரதி. அத² கோ² திம்ப³ருகோ பரிப்³பா³ஜகோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² திம்ப³ருகோ பரிப்³பா³ஜகோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச –

‘‘‘கிம் நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ஸயம்கதம் ஸுக²து³க்க²’ந்தி? ‘மா ஹேவம், திம்ப³ருகா’தி ப⁴க³வா அவோச. ‘கிம் பன, போ⁴ கோ³தம, பரம்கதம் ஸுக²து³க்க²’ந்தி? ‘மா ஹேவம், திம்ப³ருகா’தி ப⁴க³வா அவோச. ‘கிம் நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ஸயம்கதஞ்ச பரம்கதஞ்ச ஸுக²து³க்க²’ந்தி? ‘மா ஹேவம், திம்ப³ருகா’தி ப⁴க³வா அவோச. ‘கிம் பன, போ⁴ கோ³தம, அஸயம்காரம் அபரம்காரம் அதி⁴ச்சஸமுப்பன்னம் ஸுக²து³க்க²’ந்தி? ‘மா ஹேவம், திம்ப³ருகா’தி ப⁴க³வா அவோச. ‘கிம் நு கோ², போ⁴ கோ³தம, நத்தி² ஸுக²து³க்க²’ந்தி? ‘ந கோ², திம்ப³ருக, நத்தி² ஸுக²து³க்க²ம்; அத்தி² கோ², திம்ப³ருக, ஸுக²து³க்க²’ந்தி. ‘தேன ஹி ப⁴வம் கோ³தமோ ஸுக²து³க்க²ம் ந ஜானாதி, ந பஸ்ஸதீ’தி? ‘ந க்²வாஹம், திம்ப³ருக, ஸுக²து³க்க²ம் ந ஜானாமி, ந பஸ்ஸாமி. ஜானாமி க்²வாஹம், திம்ப³ருக, ஸுக²து³க்க²ம்; பஸ்ஸாமி க்²வாஹம், திம்ப³ருக, ஸுக²து³க்க²’’’ந்தி.

‘‘‘கிம் நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ஸயம்கதம் ஸுக²து³க்க²’ந்தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘மா ஹேவம், திம்ப³ருகா’தி வதே³ஸி. ‘கிம் பன, போ⁴ கோ³தம, பரம்கதம் ஸுக²து³க்க²’ந்தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘மா ஹேவம், திம்ப³ருகா’தி வதே³ஸி. ‘கிம் நு கோ², போ⁴ கோ³தம, ஸயம்கதஞ்ச பரம்கதஞ்ச ஸுக²து³க்க²’ந்தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘மா ஹேவம், திம்ப³ருகா’தி வதே³ஸி. ‘கிம் பன, போ⁴ கோ³தம, அஸயம்காரம் அபரம்காரம் அதி⁴ச்சஸமுப்பன்னம் ஸுக²து³க்க²’ந்தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘மா ஹேவம், திம்ப³ருகா’தி வதே³ஸி. ‘கிம் நு கோ², போ⁴ கோ³தம, நத்தி² ஸுக²து³க்க²’ந்தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘ந கோ², திம்ப³ருக, நத்தி² ஸுக²து³க்க²ம்; அத்தி² கோ², திம்ப³ருக, ஸுக²து³க்க²’ந்தி வதே³ஸி. ‘தேன ஹி ப⁴வம் கோ³தமோ ஸுக²து³க்க²ம் ந ஜானாதி, ந பஸ்ஸதீ’தி இதி புட்டோ² ஸமானோ ‘ந க்²வாஹம், திம்ப³ருக, ஸுக²து³க்க²ம் ந ஜானாமி, ந பஸ்ஸாமி. ஜானாமி க்²வாஹம், திம்ப³ருக, ஸுக²து³க்க²ம்; பஸ்ஸாமி க்²வாஹம், திம்ப³ருக, ஸுக²து³க்க²’ந்தி வதே³ஸி. ஆசிக்க²து ச மே ப⁴வம் கோ³தமோ ஸுக²து³க்க²ம். தே³ஸேது ச மே ப⁴வம் கோ³தமோ ஸுக²து³க்க²’’ந்தி.

‘‘‘ஸா வேத³னா, ஸோ வேத³யதீ’தி கோ², திம்ப³ருக, ஆதி³தோ ஸதோ ‘ஸயம்கதம் ஸுக²து³க்க²’ந்தி ஏவம்பாஹம் ந வதா³மி. ‘அஞ்ஞா வேத³னா, அஞ்ஞோ வேத³யதீ’தி கோ², திம்ப³ருக, வேத³னாபி⁴துன்னஸ்ஸ ஸதோ ‘பரம்கதம் ஸுக²து³க்க²’ந்தி ஏவம்பாஹம் ந வதா³மி. ஏதே தே, திம்ப³ருக, உபோ⁴ அந்தே அனுபக³ம்ம மஜ்ஜே²ன ததா²க³தோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி – ‘அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா; ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம்…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி. அவிஜ்ஜாய த்வேவ அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴; ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதீ’’’தி.

ஏவம் வுத்தே, திம்ப³ருகோ பரிப்³பா³ஜகோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அபி⁴க்கந்தம், போ⁴ கோ³தம…பே… ஏஸாஹம் ப⁴வந்தம் கோ³தமம் ஸரணம் க³ச்சா²மி த⁴ம்மஞ்ச பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஞ்ச. உபாஸகம் மம் ப⁴வம் கோ³தமோ தா⁴ரேது அஜ்ஜதக்³கே³ பாணுபேதம் ஸரணம் க³த’’ந்தி. அட்ட²மம்.

9. பா³லபண்டி³தஸுத்தம்

19. ஸாவத்தி²யம் விஹரதி…பே… ‘‘அவிஜ்ஜானீவரணஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பா³லஸ்ஸ தண்ஹாய ஸம்பயுத்தஸ்ஸ ஏவமயம் காயோ ஸமுதா³க³தோ. இதி அயஞ்சேவ காயோ ப³ஹித்³தா⁴ ச நாமரூபம், இத்தே²தம் த்³வயம், த்³வயம் படிச்ச ப²ஸ்ஸோ ஸளேவாயதனானி [ஸளாயதனானி (க.)], யேஹி பு²ட்டோ² பா³லோ ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேத³யதி ஏதேஸம் வா அஞ்ஞதரேன’’.

‘‘அவிஜ்ஜானீவரணஸ்ஸ, பி⁴க்க²வே, பண்டி³தஸ்ஸ தண்ஹாய ஸம்பயுத்தஸ்ஸ ஏவமயம் காயோ ஸமுதா³க³தோ. இதி அயஞ்சேவ காயோ ப³ஹித்³தா⁴ ச நாமரூபம், இத்தே²தம் த்³வயம், த்³வயம் படிச்ச ப²ஸ்ஸோ ஸளேவாயதனானி, யேஹி பு²ட்டோ² பண்டி³தோ ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேத³யதி ஏதேஸம் வா அஞ்ஞதரேன’’.

‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, கோ விஸேஸோ கோ அதி⁴ப்பயாஸோ [அதி⁴ப்பாயோ (ஸீ. பீ. க.), அதி⁴ப்பாயஸோ (ஸ்யா. கம்.) அதி⁴ + ப + யஸு + ண + ஸீ = அதி⁴ப்பயாஸோ] கிம் நானாகரணம் பண்டி³தஸ்ஸ பா³லேனா’’தி? ‘‘ப⁴க³வம்மூலகா நோ, ப⁴ந்தே, த⁴ம்மா, ப⁴க³வம்னேத்திகா, ப⁴க³வம்படிஸரணா. ஸாது⁴ வத, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வந்தம்யேவ படிபா⁴து ஏதஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்தோ². ப⁴க³வதோ ஸுத்வா பி⁴க்கூ² தா⁴ரேஸ்ஸந்தீ’’தி.

‘‘தேன ஹி, பி⁴க்க²வே, ஸுணாத², ஸாது⁴கம் மனஸி கரோத², பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘யாய ச, பி⁴க்க²வே, அவிஜ்ஜாய நிவுதஸ்ஸ பா³லஸ்ஸ யாய ச தண்ஹாய ஸம்பயுத்தஸ்ஸ அயம் காயோ ஸமுதா³க³தோ, ஸா சேவ அவிஜ்ஜா பா³லஸ்ஸ அப்பஹீனா ஸா ச தண்ஹா அபரிக்கீ²ணா. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ந, பி⁴க்க²வே, பா³லோ அசரி ப்³ரஹ்மசரியம் ஸம்மா து³க்க²க்க²யாய. தஸ்மா பா³லோ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ காயூபகோ³ ஹோதி, ஸோ காயூபகோ³ ஸமானோ ந பரிமுச்சதி ஜாதியா ஜராமரணேன ஸோகேஹி பரிதே³வேஹி து³க்கே²ஹி தோ³மனஸ்ஸேஹி உபாயாஸேஹி. ந பரிமுச்சதி து³க்க²ஸ்மாதி வதா³மி.

‘‘யாய ச, பி⁴க்க²வே, அவிஜ்ஜாய நிவுதஸ்ஸ பண்டி³தஸ்ஸ யாய ச தண்ஹாய ஸம்பயுத்தஸ்ஸ அயம் காயோ ஸமுதா³க³தோ, ஸா சேவ அவிஜ்ஜா பண்டி³தஸ்ஸ பஹீனா, ஸா ச தண்ஹா பரிக்கீ²ணா. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? அசரி, பி⁴க்க²வே, பண்டி³தோ ப்³ரஹ்மசரியம் ஸம்மா து³க்க²க்க²யாய. தஸ்மா பண்டி³தோ காயஸ்ஸ பே⁴தா³ ந காயூபகோ³ ஹோதி. ஸோ அகாயூபகோ³ ஸமானோ பரிமுச்சதி ஜாதியா ஜராமரணேன ஸோகேஹி பரிதே³வேஹி து³க்கே²ஹி தோ³மனஸ்ஸேஹி உபாயாஸேஹி. பரிமுச்சதி து³க்க²ஸ்மாதி வதா³மி. அயம் கோ², பி⁴க்க²வே, விஸேஸோ, அயம் அதி⁴ப்பயாஸோ, இத³ம் நானாகரணம் பண்டி³தஸ்ஸ பா³லேன யதி³த³ம் ப்³ரஹ்மசரியவாஸோ’’தி. நவமம்.

10. பச்சயஸுத்தம்

20. ஸாவத்தி²யம் விஹரதி…பே… ‘‘படிச்சஸமுப்பாத³ஞ்ச வோ, பி⁴க்க²வே, தே³ஸேஸ்ஸாமி படிச்சஸமுப்பன்னே ச த⁴ம்மே. தம் ஸுணாத², ஸாது⁴கம் மனஸி கரோத², பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘கதமோ ச, பி⁴க்க²வே, படிச்சஸமுப்பாதோ³? ஜாதிபச்சயா, பி⁴க்க²வே, ஜராமரணம். உப்பாதா³ வா ததா²க³தானம் அனுப்பாதா³ வா ததா²க³தானம், டி²தாவ ஸா தா⁴து த⁴ம்மட்டி²ததா த⁴ம்மனியாமதா இத³ப்பச்சயதா. தம் ததா²க³தோ அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜ²தி அபி⁴ஸமேதி. அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜி²த்வா அபி⁴ஸமேத்வா ஆசிக்க²தி தே³ஸேதி பஞ்ஞாபேதி பட்ட²பேதி விவரதி விப⁴ஜதி உத்தானீகரோதி. ‘பஸ்ஸதா²’தி சாஹ – ‘ஜாதிபச்சயா, பி⁴க்க²வே, ஜராமரணம்’’’.

‘‘ப⁴வபச்சயா, பி⁴க்க²வே, ஜாதி…பே… உபாதா³னபச்சயா, பி⁴க்க²வே, ப⁴வோ… தண்ஹாபச்சயா, பி⁴க்க²வே, உபாதா³னம்… வேத³னாபச்சயா, பி⁴க்க²வே, தண்ஹா… ப²ஸ்ஸபச்சயா, பி⁴க்க²வே, வேத³னா… ஸளாயதனபச்சயா, பி⁴க்க²வே, ப²ஸ்ஸோ… நாமரூபபச்சயா, பி⁴க்க²வே, ஸளாயதனம்… விஞ்ஞாணபச்சயா, பி⁴க்க²வே, நாமரூபம்… ஸங்கா²ரபச்சயா, பி⁴க்க²வே, விஞ்ஞாணம்… அவிஜ்ஜாபச்சயா, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா உப்பாதா³ வா ததா²க³தானம் அனுப்பாதா³ வா ததா²க³தானம், டி²தாவ ஸா தா⁴து த⁴ம்மட்டி²ததா த⁴ம்மனியாமதா இத³ப்பச்சயதா. தம் ததா²க³தோ அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜ²தி அபி⁴ஸமேதி. அபி⁴ஸம்பு³ஜ்ஜி²த்வா அபி⁴ஸமேத்வா ஆசிக்க²தி தே³ஸேதி பஞ்ஞாபேதி பட்ட²பேதி விவரதி விப⁴ஜதி உத்தானீகரோதி. ‘பஸ்ஸதா²’தி சாஹ ‘அவிஜ்ஜாபச்சயா, பி⁴க்க²வே, ஸங்கா²ரா’. இதி கோ², பி⁴க்க²வே, யா தத்ர தத²தா அவிதத²தா அனஞ்ஞத²தா இத³ப்பச்சயதா – அயம் வுச்சதி, பி⁴க்க²வே, படிச்சஸமுப்பாதோ³.

‘‘கதமே ச, பி⁴க்க²வே, படிச்சஸமுப்பன்னா த⁴ம்மா? ஜராமரணம், பி⁴க்க²வே, அனிச்சம் ஸங்க²தம் படிச்சஸமுப்பன்னம் க²யத⁴ம்மம் வயத⁴ம்மம் விராக³த⁴ம்மம் நிரோத⁴த⁴ம்மம். ஜாதி, பி⁴க்க²வே, அனிச்சா ஸங்க²தா படிச்சஸமுப்பன்னா க²யத⁴ம்மா வயத⁴ம்மா விராக³த⁴ம்மா நிரோத⁴த⁴ம்மா. ப⁴வோ, பி⁴க்க²வே, அனிச்சோ ஸங்க²தோ படிச்சஸமுப்பன்னோ க²யத⁴ம்மோ வயத⁴ம்மோ விராக³த⁴ம்மோ நிரோத⁴த⁴ம்மோ. உபாதா³னம் பி⁴க்க²வே…பே… தண்ஹா, பி⁴க்க²வே… வேத³னா, பி⁴க்க²வே… ப²ஸ்ஸோ, பி⁴க்க²வே… ஸளாயதனம், பி⁴க்க²வே… நாமரூபம், பி⁴க்க²வே… விஞ்ஞாணம், பி⁴க்க²வே… ஸங்கா²ரா, பி⁴க்க²வே… அவிஜ்ஜா, பி⁴க்க²வே, அனிச்சா ஸங்க²தா படிச்சஸமுப்பன்னா க²யத⁴ம்மா வயத⁴ம்மா விராக³த⁴ம்மா நிரோத⁴த⁴ம்மா. இமே வுச்சந்தி, பி⁴க்க²வே, படிச்சஸமுப்பன்னா த⁴ம்மா.

‘‘யதோ கோ², பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகஸ்ஸ ‘அயஞ்ச படிச்சஸமுப்பாதோ³, இமே ச படிச்சஸமுப்பன்னா த⁴ம்மா’ யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய ஸுதி³ட்டா² ஹோந்தி, ஸோ வத புப்³ப³ந்தம் வா படிதா⁴விஸ்ஸதி – ‘அஹோஸிம் நு கோ² அஹம் [நு க்²வாஹம் (ஸ்யா. கம். பீ. க.)] அதீதமத்³தா⁴னம், நனு கோ² அஹோஸிம் அதீதமத்³தா⁴னம், கிம் நு கோ² அஹோஸிம் அதீதமத்³தா⁴னம், கத²ம் நு கோ² அஹோஸிம் அதீதமத்³தா⁴னம், கிம் ஹுத்வா கிம் அஹோஸிம் நு கோ² அஹம் அதீதமத்³தா⁴ன’ந்தி; அபரந்தம் வா உபதா⁴விஸ்ஸதி [அபதா⁴விஸ்ஸதி (க.)] – ‘ப⁴விஸ்ஸாமி நு கோ² அஹம் அனாக³தமத்³தா⁴னம், நனு கோ² ப⁴விஸ்ஸாமி அனாக³தமத்³தா⁴னம், கிம் நு கோ² ப⁴விஸ்ஸாமி அனாக³தமத்³தா⁴னம், கத²ம் நு கோ² ப⁴விஸ்ஸாமி அனாக³தமத்³தா⁴னம், கிம் ஹுத்வா கிம் ப⁴விஸ்ஸாமி நு கோ² அஹம் அனாக³தமத்³தா⁴ன’ந்தி; ஏதரஹி வா பச்சுப்பன்னம் அத்³தா⁴னம் அஜ்ஜ²த்தம் கத²ம்கதீ² ப⁴விஸ்ஸதி – ‘அஹம் நு கோ²ஸ்மி, நோ நு கோ²ஸ்மி, கிம் நு கோ²ஸ்மி, கத²ம் நு கோ²ஸ்மி, அயம் நு கோ² ஸத்தோ குதோ ஆக³தோ, ஸோ குஹிம் க³மிஸ்ஸதீ’தி – நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ததா²ஹி, பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகஸ்ஸ அயஞ்ச படிச்சஸமுப்பாதோ³ இமே ச படிச்சஸமுப்பன்னா த⁴ம்மா யதா²பூ⁴தம் ஸம்மப்பஞ்ஞாய ஸுதி³ட்டா²’’தி. த³ஸமம்.

ஆஹாரவக்³கோ³ து³தியோ.

தஸ்ஸுத்³தா³னம் –

ஆஹாரம் ப²க்³கு³னோ சேவ, த்³வே ச ஸமணப்³ராஹ்மணா;

கச்சானகோ³த்தோ த⁴ம்மகதி²கம், அசேலம் திம்ப³ருகேன ச;

பா³லபண்டி³ததோ சேவ, த³ஸமோ பச்சயேன சாதி.

3. த³ஸப³லவக்³கோ³

1. த³ஸப³லஸுத்தம்

21. ஸாவத்தி²யம் விஹரதி…பே… ‘‘த³ஸப³லஸமன்னாக³தோ, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ சதூஹி ச வேஸாரஜ்ஜேஹி ஸமன்னாக³தோ ஆஸப⁴ம் டா²னம் படிஜானாதி, பரிஸாஸு ஸீஹனாத³ம் நத³தி, ப்³ரஹ்மசக்கம் பவத்தேதி – இதி ரூபம் இதி ரூபஸ்ஸ ஸமுத³யோ இதி ரூபஸ்ஸ அத்த²ங்க³மோ, இதி வேத³னா இதி வேத³னாய ஸமுத³யோ இதி வேத³னாய அத்த²ங்க³மோ, இதி ஸஞ்ஞா இதி ஸஞ்ஞாய ஸமுத³யோ இதி ஸஞ்ஞாய அத்த²ங்க³மோ, இதி ஸங்கா²ரா இதி ஸங்கா²ரானம் ஸமுத³யோ இதி ஸங்கா²ரானம் அத்த²ங்க³மோ, இதி விஞ்ஞாணம் இதி விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஸமுத³யோ இதி விஞ்ஞாணஸ்ஸ அத்த²ங்க³மோ. இதி இமஸ்மிம் ஸதி இத³ம் ஹோதி, இமஸ்ஸுப்பாதா³ இத³ம் உப்பஜ்ஜதி. இமஸ்மிம் அஸதி இத³ம் ந ஹோதி, இமஸ்ஸ நிரோதா⁴ இத³ம் நிருஜ்ஜ²தி. யதி³த³ம் அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா; ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம்…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி. அவிஜ்ஜாய த்வேவ அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴; ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதீ’’தி. பட²மம்.

2. து³தியத³ஸப³லஸுத்தம்

22. ஸாவத்தி²யம் விஹரதி…பே… ‘‘த³ஸப³லஸமன்னாக³தோ, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ சதூஹி ச வேஸாரஜ்ஜேஹி ஸமன்னாக³தோ ஆஸப⁴ம் டா²னம் படிஜானாதி, பரிஸாஸு ஸீஹனாத³ம் நத³தி, ப்³ரஹ்மசக்கம் பவத்தேத்தி – ‘இதி ரூபம் இதி ரூபஸ்ஸ ஸமுத³யோ இதி ரூபஸ்ஸ அத்த²ங்க³மோ, இதி வேத³னா இதி வேத³னாய ஸமுத³யோ இதி வேத³னாய அத்த²ங்க³மோ, இதி ஸஞ்ஞா இதி ஸஞ்ஞாய ஸமுத³யோ இதி ஸஞ்ஞாய அத்த²ங்க³மோ, இதி ஸங்கா²ரா இதி ஸங்கா²ரானம் ஸமுத³யோ இதி ஸங்கா²ரானம் அத்த²ங்க³மோ, இதி விஞ்ஞாணம் இதி விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஸமுத³யோ இதி விஞ்ஞாணஸ்ஸ அத்த²ங்க³மோ. இதி இமஸ்மிம் ஸதி இத³ம் ஹோதி, இமஸ்ஸுப்பாதா³ இத³ம் உப்பஜ்ஜதி; இமஸ்மிம் அஸதி இத³ம் ந ஹோதி இமஸ்ஸ நிரோதா⁴ இத³ம் நிருஜ்ஜ²தி. யதி³த³ம் அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா; ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம்…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி. அவிஜ்ஜாய த்வேவ அஸேஸவிராக³னிரோதா⁴ ஸங்கா²ரனிரோதோ⁴; ஸங்கா²ரனிரோதா⁴ விஞ்ஞாணனிரோதோ⁴…பே… ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ ஹோதி’’’.

‘‘ஏவம் ஸ்வாக்கா²தோ, பி⁴க்க²வே, மயா த⁴ம்மோ உத்தானோ விவடோ பகாஸிதோ சி²ன்னபிலோதிகோ. ஏவம் ஸ்வாக்கா²தே கோ², பி⁴க்க²வே, மயா த⁴ம்மே உத்தானே விவடே பகாஸிதே சி²ன்னபிலோதிகே அலமேவ ஸத்³தா⁴பப்³ப³ஜிதேன குலபுத்தேன வீரியம் ஆரபி⁴தும் – ‘காமம் தசோ ச ந்ஹாரு [நஹாரு (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] ச அட்டி² ச அவஸிஸ்ஸது, ஸரீரே உபஸுஸ்ஸது [அவஸுஸ்ஸது ம. நி. 2.184] மம்ஸலோஹிதம். யம் தம் புரிஸதா²மேன புரிஸவீரியேன புரிஸபரக்கமேன பத்தப்³ப³ம், ந தம் அபாபுணித்வா வீரியஸ்ஸ ஸண்டா²னம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’’தி.

‘‘து³க்க²ம், பி⁴க்க²வே, குஸீதோ விஹரதி வோகிண்ணோ பாபகேஹி அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி, மஹந்தஞ்ச ஸத³த்த²ம் பரிஹாபேதி. ஆரத்³த⁴வீரியோ ச கோ², பி⁴க்க²வே, ஸுக²ம் விஹரதி பவிவித்தோ பாபகேஹி அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி, மஹந்தஞ்ச ஸத³த்த²ம் பரிபூரேதி. ந, பி⁴க்க²வே, ஹீனேன அக்³க³ஸ்ஸ பத்தி ஹோதி. அக்³கே³ன ச கோ², பி⁴க்க²வே, அக்³க³ஸ்ஸ பத்தி ஹோதி. மண்ட³பேய்யமித³ம், பி⁴க்க²வே, ப்³ரஹ்மசரியம், ஸத்தா² ஸம்முகீ²பூ⁴தோ. தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, வீரியம் ஆரப⁴த² அப்பத்தஸ்ஸ பத்தியா, அனதி⁴க³தஸ்ஸ அதி⁴க³மாய, அஸச்சி²கதஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய. ‘ஏவம் நோ அயம் அம்ஹாகம் பப்³ப³ஜ்ஜா அவஞ்ஜா² ப⁴விஸ்ஸதி ஸப²லா ஸஉத்³ரயா. யேஸஞ்ச [யேஸம் (ஸீ. ஸ்யா. கம்.), யேஸம் ஹி (பீ. க.)] மயம் பரிபு⁴ஞ்ஜாம சீவர-பிண்ட³பாதஸேனாஸன-கி³லானப்பச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரம் தேஸம் தே காரா அம்ஹேஸு மஹப்ப²லா ப⁴விஸ்ஸந்தி மஹானிஸம்ஸா’தி – ஏவஞ்ஹி வோ, பி⁴க்க²வே, ஸிக்கி²தப்³ப³ம். அத்தத்த²ம் வா ஹி, பி⁴க்க²வே, ஸம்பஸ்ஸமானேன அலமேவ அப்பமாதே³ன ஸம்பாதே³தும்; பரத்த²ம் வா ஹி, பி⁴க்க²வே, ஸம்பஸ்ஸமானேன அலமேவ அப்பமாதே³ன ஸம்பாதே³தும்; உப⁴யத்த²ம் வா ஹி, பி⁴க்க²வே, ஸம்பஸ்ஸமானேன அலமேவ அப்பமாதே³ன ஸம்பாதே³து’’ந்தி. து³தியம்.

3. உபனிஸஸுத்தம்

23. ஸாவத்தி²யம் விஹரதி…பே… ‘‘ஜானதோ அஹம், பி⁴க்க²வே, பஸ்ஸதோ ஆஸவானம் க²யம் வதா³மி, நோ அஜானதோ நோ அபஸ்ஸதோ. கிஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ஜானதோ கிம் பஸ்ஸதோ ஆஸவானம் க²யோ ஹோதி? இதி ரூபம் இதி ரூபஸ்ஸ ஸமுத³யோ இதி ரூபஸ்ஸ அத்த²ங்க³மோ, இதி வேத³னா…பே… இதி ஸஞ்ஞா… இதி ஸங்கா²ரா… இதி விஞ்ஞாணம் இதி விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஸமுத³யோ இதி விஞ்ஞாணஸ்ஸ அத்த²ங்க³மோதி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, ஜானதோ ஏவம் பஸ்ஸதோ ஆஸவானம் க²யோ ஹோதி’’.

‘‘யம்பிஸ்ஸ தம், பி⁴க்க²வே, க²யஸ்மிம் க²யேஞ்ஞாணம், தம்பி ஸஉபனிஸம் வதா³மி, நோ அனுபனிஸம். கா ச, பி⁴க்க²வே, க²யேஞாணஸ்ஸ உபனிஸா? ‘விமுத்தீ’திஸ்ஸ வசனீயம். விமுத்திம்பாஹம் [விமுத்திம்பஹம் (ஸீ. ஸ்யா. கம்.)], பி⁴க்க²வே, ஸஉபனிஸம் வதா³மி, நோ அனுபனிஸம். கா ச, பி⁴க்க²வே, விமுத்தியா உபனிஸா? ‘விராகோ³’திஸ்ஸ வசனீயம். விராக³ம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸஉபனிஸம் வதா³மி, நோ அனுபனிஸம். கா ச, பி⁴க்க²வே, விராக³ஸ்ஸ உபனிஸா? ‘நிப்³பி³தா³’திஸ்ஸ வசனீயம். நிப்³பி³த³ம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸஉபனிஸம் வதா³மி, நோ அனுபனிஸம். கா ச, பி⁴க்க²வே, நிப்³பி³தா³ய உபனிஸா? ‘யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸன’ந்திஸ்ஸ வசனீயம். யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸஉபனிஸம் வதா³மி, நோ அனுபனிஸம். கா ச, பி⁴க்க²வே, யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனஸ்ஸ உபனிஸா? ‘ஸமாதீ⁴’திஸ்ஸ வசனீயம். ஸமாதி⁴ம்பாஹம், பி⁴க்க²வே, ஸஉபனிஸம் வதா³மி, நோ அனுபனிஸம்.