1. ப⁴த்³தே³கரத்தஸுத்தம்

272. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘ப⁴த்³தே³கரத்தஸ்ஸ வோ, பி⁴க்க²வே, உத்³தே³ஸஞ்ச விப⁴ங்க³ஞ்ச தே³ஸேஸ்ஸாமி. தம் ஸுணாத², ஸாது⁴கம் மனஸி கரோத²; பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘அதீதம் நான்வாக³மேய்ய, நப்படிகங்கே² அனாக³தம்;

யத³தீதம் பஹீனம் தம், அப்பத்தஞ்ச அனாக³தம்.

‘‘பச்சுப்பன்னஞ்ச யோ [யம் (நேத்திபாளி)] த⁴ம்மம், தத்த² தத்த² விபஸ்ஸதி;

அஸம்ஹீரம் [அஸம்ஹிரம் (ஸ்யா. கம். க.)] அஸம்குப்பம், தம் வித்³வா மனுப்³ரூஹயே.

‘‘அஜ்ஜேவ கிச்சமாதப்பம் [கிச்சம் ஆதப்பம் (ஸீ. க.)], கோ ஜஞ்ஞா மரணம் ஸுவே;

ந ஹி நோ ஸங்க³ரம் தேன, மஹாஸேனேன மச்சுனா.

‘‘ஏவம் விஹாரிம் ஆதாபிம், அஹோரத்தமதந்தி³தம்;

தம் வே ப⁴த்³தே³கரத்தோதி, ஸந்தோ ஆசிக்க²தே முனி’’ [முனீதி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)].

273. ‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, அதீதம் அன்வாக³மேதி? ‘ஏவம்ரூபோ அஹோஸிம் அதீதமத்³தா⁴ன’ந்தி தத்த² நந்தி³ம் ஸமன்வானேதி, ‘ஏவம்வேத³னோ அஹோஸிம் அதீதமத்³தா⁴ன’ந்தி தத்த² நந்தி³ம் ஸமன்வானேதி, ‘ஏவம்ஸஞ்ஞோ அஹோஸிம் அதீதமத்³தா⁴ன’ந்தி தத்த² நந்தி³ம் ஸமன்வானேதி, ‘ஏவம்ஸங்கா²ரோ அஹோஸிம் அதீதமத்³தா⁴ன’ந்தி தத்த² நந்தி³ம் ஸமன்வானேதி, ‘ஏவம்விஞ்ஞாணோ அஹோஸிம் அதீதமத்³தா⁴ன’ந்தி தத்த² நந்தி³ம் ஸமன்வானேதி – ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, அதீதம் அன்வாக³மேதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, அதீதம் நான்வாக³மேதி? ‘ஏவம்ரூபோ அஹோஸிம் அதீதமத்³தா⁴ன’ந்தி தத்த² நந்தி³ம் ந ஸமன்வானேதி, ‘ஏவம்வேத³னோ அஹோஸிம் அதீதமத்³தா⁴ன’ந்தி தத்த² நந்தி³ம் ந ஸமன்வானேதி, ‘ஏவம்ஸஞ்ஞோ அஹோஸிம் அதீதமத்³தா⁴ன’ந்தி தத்த² நந்தி³ம் ந ஸமன்வானேதி, ‘ஏவம்ஸங்கா²ரோ அஹோஸிம் அதீதமத்³தா⁴ன’ந்தி தத்த² நந்தி³ம் ந ஸமன்வானேதி, ‘ஏவம்விஞ்ஞாணோ அஹோஸிம் அதீதமத்³தா⁴ன’ந்தி தத்த² நந்தி³ம் ந ஸமன்வானேதி – ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, அதீதம் நான்வாக³மேதி.

274. ‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, அனாக³தம் படிகங்க²தி? ‘ஏவம்ரூபோ ஸியம் அனாக³தமத்³தா⁴ன’ந்தி தத்த² நந்தி³ம் ஸமன்வானேதி, ஏவம்வேத³னோ ஸியம்…பே… ஏவம்ஸஞ்ஞோ ஸியம்… ஏவம்ஸங்கா²ரோ ஸியம்… ஏவம்விஞ்ஞாணோ ஸியம் அனாக³தமத்³தா⁴னந்தி தத்த² நந்தி³ம் ஸமன்வானேதி – ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, அனாக³தம் படிகங்க²தி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, அனாக³தம் நப்படிகங்க²தி? ‘ஏவம்ரூபோ ஸியம் அனாக³தமத்³தா⁴ன’ந்தி தத்த² நந்தி³ம் ந ஸமன்வானேதி, ஏவம்வேத³னோ ஸியம் … ஏவம்ஸஞ்ஞோ ஸியம்… ஏவம்ஸங்கா²ரோ ஸியம்… ‘ஏவம்விஞ்ஞாணோ ஸியம் அனாக³தமத்³தா⁴ன’ந்தி தத்த² நந்தி³ம் ந ஸமன்வானேதி – ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, அனாக³தம் நப்படிகங்க²தி.

275. ‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பச்சுப்பன்னேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்ஹீரதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, அஸ்ஸுதவா புது²ஜ்ஜனோ அரியானம் அத³ஸ்ஸாவீ அரியத⁴ம்மஸ்ஸ அகோவிதோ³ அரியத⁴ம்மே அவினீதோ ஸப்புரிஸானம் அத³ஸ்ஸாவீ ஸப்புரிஸத⁴ம்மஸ்ஸ அகோவிதோ³ ஸப்புரிஸத⁴ம்மே அவினீதோ ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, ரூபவந்தம் வா அத்தானம், அத்தனி வா ரூபம், ரூபஸ்மிம் வா அத்தானம்; வேத³னம்…பே… ஸஞ்ஞம்… ஸங்கா²ரே… விஞ்ஞாணம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, விஞ்ஞாணவந்தம் வா அத்தானம் அத்தனி வா விஞ்ஞாணம், விஞ்ஞாணஸ்மிம் வா அத்தானம் – ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பச்சுப்பன்னேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்ஹீரதி.

‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, பச்சுப்பன்னேஸு த⁴ம்மேஸு ந ஸம்ஹீரதி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஸுதவா அரியஸாவகோ அரியானம் த³ஸ்ஸாவீ அரியத⁴ம்மஸ்ஸ கோவிதோ³ அரியத⁴ம்மே ஸுவினீதோ ஸப்புரிஸானம் த³ஸ்ஸாவீ ஸப்புரிஸத⁴ம்மஸ்ஸ கோவிதோ³ ஸப்புரிஸத⁴ம்மே ஸுவினீதோ ந ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, ந ரூபவந்தம் வா அத்தானம், ந அத்தனி வா ரூபம், ந ரூபஸ்மிம் வா அத்தானம்; ந வேத³னம்… ந ஸஞ்ஞம்… ந ஸங்கா²ரே… ந விஞ்ஞாணம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, ந விஞ்ஞாணவந்தம் வா அத்தானம், ந அத்தனி வா விஞ்ஞாணம், ந விஞ்ஞாணஸ்மிம் வா அத்தானம் – ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, பச்சுப்பன்னேஸு த⁴ம்மேஸு ந ஸம்ஹீரதி.

‘‘அதீதம் நான்வாக³மேய்ய, நப்படிகங்கே² அனாக³தம்;

யத³தீதம் பஹீனம் தம், அப்பத்தஞ்ச அனாக³தம்.

‘‘பச்சுப்பன்னஞ்ச யோ த⁴ம்மம், தத்த² தத்த² விபஸ்ஸதி;

அஸம்ஹீரம் அஸம்குப்பம், தம் வித்³வா மனுப்³ரூஹயே.

‘‘அஜ்ஜேவ கிச்சமாதப்பம், கோ ஜஞ்ஞா மரணம் ஸுவே;

ந ஹி நோ ஸங்க³ரம் தேன, மஹாஸேனேன மச்சுனா.

‘‘ஏவம் விஹாரிம் ஆதாபிம், அஹோரத்தமதந்தி³தம்;

தம் வே ப⁴த்³தே³கரத்தோதி, ஸந்தோ ஆசிக்க²தே முனீ’’தி.

‘‘‘ப⁴த்³தே³கரத்தஸ்ஸ வோ, பி⁴க்க²வே, உத்³தே³ஸஞ்ச விப⁴ங்க³ஞ்ச தே³ஸேஸ்ஸாமீ’தி – இதி யம் தம் வுத்தம் இத³மேதம் படிச்ச வுத்த’’ந்தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனா தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ந்தி.

ப⁴த்³தே³கரத்தஸுத்தம் நிட்டி²தம் பட²மம்.