2. மஹாஸுஞ்ஞதஸுத்தம்

185. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸக்கேஸு விஹரதி கபிலவத்து²ஸ்மிம் நிக்³ரோதா⁴ராமே. அத² கோ² ப⁴க³வா புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய கபிலவத்து²ம் பிண்டா³ய பாவிஸி. கபிலவத்து²ஸ்மிம் பிண்டா³ய சரித்வா பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தோ யேன காளகே²மகஸ்ஸ ஸக்கஸ்ஸ விஹாரோ தேனுபஸங்கமி தி³வாவிஹாராய. தேன கோ² பன ஸமயேன காளகே²மகஸ்ஸ ஸக்கஸ்ஸ விஹாரே ஸம்ப³ஹுலானி ஸேனாஸனானி பஞ்ஞத்தானி ஹோந்தி. அத்³த³ஸா கோ² ப⁴க³வா காளகே²மகஸ்ஸ ஸக்கஸ்ஸ விஹாரே ஸம்ப³ஹுலானி ஸேனாஸனானி பஞ்ஞத்தானி. தி³ஸ்வான ப⁴க³வதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘ஸம்ப³ஹுலானி கோ² காளகே²மகஸ்ஸ ஸக்கஸ்ஸ விஹாரே ஸேனாஸனானி பஞ்ஞத்தானி. ஸம்ப³ஹுலா நு கோ² இத⁴ பி⁴க்கூ² விஹரந்தீ’’தி.

186. தேன கோ² பன ஸமயேன ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ஸம்ப³ஹுலேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ஸத்³தி⁴ம் க⁴டாய ஸக்கஸ்ஸ விஹாரே சீவரகம்மம் கரோதி. அத² கோ² ப⁴க³வா ஸாயன்ஹஸமயம் படிஸல்லானா வுட்டி²தோ யேன க⁴டாய ஸக்கஸ்ஸ விஹாரோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³. நிஸஜ்ஜ கோ² ப⁴க³வா ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஆமந்தேஸி – ‘‘ஸம்ப³ஹுலானி கோ², ஆனந்த³, காளகே²மகஸ்ஸ ஸக்கஸ்ஸ விஹாரே ஸேனாஸனானி பஞ்ஞத்தானி. ஸம்ப³ஹுலா நு கோ² ஏத்த² பி⁴க்கூ² விஹரந்தீ’’தி? ‘‘ஸம்ப³ஹுலானி, ப⁴ந்தே, காளகே²மகஸ்ஸ ஸக்கஸ்ஸ விஹாரே ஸேனாஸனானி பஞ்ஞத்தானி. ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கூ² ஏத்த² விஹரந்தி. சீவரகாரஸமயோ நோ, ப⁴ந்தே, வத்ததீ’’தி.

‘‘ந கோ², ஆனந்த³, பி⁴க்கு² ஸோப⁴தி ஸங்க³ணிகாராமோ ஸங்க³ணிகரதோ ஸங்க³ணிகாராமதம் அனுயுத்தோ க³ணாராமோ க³ணரதோ க³ணஸம்முதி³தோ. ஸோ வதானந்த³, பி⁴க்கு² ஸங்க³ணிகாராமோ ஸங்க³ணிகரதோ ஸங்க³ணிகாராமதம் அனுயுத்தோ க³ணாராமோ க³ணரதோ க³ணஸம்முதி³தோ யம் தம் நேக்க²ம்மஸுக²ம் பவிவேகஸுக²ம் உபஸமஸுக²ம் ஸம்போ³தி⁴ஸுக²ம் [ஸம்போ³த⁴ஸுக²ம் (ஸீ. பீ.), ஸம்போ³த⁴ஸுக²ம் சித்தேகக்³க³தாஸுக²ம் (க.) உபரி அரணவிப⁴ங்க³ஸுத்தே பன ஸம்போ³தி⁴ஸுக²ந்த்வேவ தி³ஸ்ஸதி] தஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ நிகாமலாபீ⁴ ப⁴விஸ்ஸதி அகிச்ச²லாபீ⁴ அகஸிரலாபீ⁴தி – நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. யோ ச கோ² ஸோ, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² ஏகோ க³ணஸ்மா வூபகட்டோ² விஹரதி தஸ்ஸேதம் பி⁴க்கு²னோ பாடிகங்க²ம் யம் தம் நேக்க²ம்மஸுக²ம் பவிவேகஸுக²ம் உபஸமஸுக²ம் ஸம்போ³தி⁴ஸுக²ம் தஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ நிகாமலாபீ⁴ ப⁴விஸ்ஸதி அகிச்ச²லாபீ⁴ அகஸிரலாபீ⁴தி – டா²னமேதம் விஜ்ஜதி.

‘‘ஸோ வதானந்த³, பி⁴க்கு² ஸங்க³ணிகாராமோ ஸங்க³ணிகரதோ ஸங்க³ணிகாராமதம் அனுயுத்தோ க³ணாராமோ க³ணரதோ க³ணஸம்முதி³தோ ஸாமாயிகம் வா கந்தம் சேதோவிமுத்திம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸதி அஸாமாயிகம் வா அகுப்பந்தி – நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. யோ ச கோ² ஸோ, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² ஏகோ க³ணஸ்மா வூபகட்டோ² விஹரதி தஸ்ஸேதம் பி⁴க்கு²னோ பாடிகங்க²ம் ஸாமாயிகம் வா கந்தம் சேதோவிமுத்திம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸதி அஸாமாயிகம் வா அகுப்பந்தி – டா²னமேதம் விஜ்ஜதி.

‘‘நாஹம், ஆனந்த³, ஏகம் ரூபம்பி [ஏகரூபம்பி (ஸீ.)] ஸமனுபஸ்ஸாமி யத்த² ரத்தஸ்ஸ யதா²பி⁴ரதஸ்ஸ ரூபஸ்ஸ விபரிணாமஞ்ஞதா²பா⁴வா ந உப்பஜ்ஜேய்யும் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸூபாயாஸா.

187. ‘‘அயம் கோ² பனானந்த³, விஹாரோ ததா²க³தேன அபி⁴ஸம்பு³த்³தோ⁴ யதி³த³ம் – ஸப்³ப³னிமித்தானம் அமனஸிகாரா அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிதும் [விஹரதம் (க. ஸீ.), விஹரதி (ஸ்யா. கம். க.)]. தத்ர சே, ஆனந்த³, ததா²க³தம் இமினா விஹாரேன விஹரந்தம் ப⁴வந்தி [ப⁴க³வந்தம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். க.)] உபஸங்கமிதாரோ பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²னியோ உபாஸகா உபாஸிகாயோ ராஜானோ ராஜமஹாமத்தா தித்தி²யா தித்தி²யஸாவகா. தத்ரானந்த³, ததா²க³தோ விவேகனின்னேனேவ சித்தேன விவேகபோணேன விவேகபப்³பா⁴ரேன வூபகட்டே²ன நேக்க²ம்மாபி⁴ரதேன ப்³யந்தீபூ⁴தேன ஸப்³ப³ஸோ ஆஸவட்டா²னீயேஹி த⁴ம்மேஹி அஞ்ஞத³த்து² உய்யோஜனிகபடிஸம்யுத்தம்யேவ கத²ம் கத்தா ஹோதி. தஸ்மாதிஹானந்த³, பி⁴க்கு² சேபி ஆகங்கே²ய்ய – ‘அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரேய்ய’ந்தி, தேனானந்த³, பி⁴க்கு²னா அஜ்ஜ²த்தமேவ சித்தம் ஸண்ட²பேதப்³ப³ம் ஸன்னிஸாதே³தப்³ப³ம் ஏகோதி³ காதப்³ப³ம் ஸமாத³ஹாதப்³ப³ம்.

188. ‘‘கத²ஞ்சானந்த³, பி⁴க்கு² அஜ்ஜ²த்தமேவ சித்தம் ஸண்ட²பேதி ஸன்னிஸாதே³தி ஏகோதி³ம் கரோதி [ஏகோதி³கரோதி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] ஸமாத³ஹதி? இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி…பே… பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி…பே… து³தியம் ஜா²னம்… ததியம் ஜா²னம்… சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஏவம் கோ², ஆனந்த³, பி⁴க்கு² அஜ்ஜ²த்தமேவ சித்தம் ஸண்ட²பேதி ஸன்னிஸாதே³தி ஏகோதி³ம் கரோதி ஸமாத³ஹதி. ஸோ அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதம் மனஸி கரோதி. தஸ்ஸ அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதம் மனஸிகரோதோ ஸுஞ்ஞதாய சித்தம் ந பக்க²ந்த³தி நப்பஸீத³தி ந ஸந்திட்ட²தி ந விமுச்சதி. ஏவம் ஸந்தமேதம், ஆனந்த³, பி⁴க்கு² ஏவம் பஜானாதி – ‘அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதம் கோ² மே மனஸிகரோதோ அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதாய சித்தம் ந பக்க²ந்த³தி நப்பஸீத³தி ந ஸந்திட்ட²தி ந விமுச்சதீ’தி. இதிஹ தத்த² ஸம்பஜானோ ஹோதி. ஸோ ப³ஹித்³தா⁴ ஸுஞ்ஞதம் மனஸி கரோதி…பே… ஸோ அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ ஸுஞ்ஞதம் மனஸி கரோதி …பே… ஸோ ஆனேஞ்ஜம் மனஸி கரோதி. தஸ்ஸ ஆனேஞ்ஜம் மனஸிகரோதோ ஆனேஞ்ஜாய சித்தம் ந பக்க²ந்த³தி நப்பஸீத³தி ந ஸந்திட்ட²தி ந விமுச்சதி. ஏவம் ஸந்தமேதம், ஆனந்த³, பி⁴க்கு² ஏவம் பஜானாதி – ‘ஆனேஞ்ஜம் கோ² மே மனஸிகரோதோ ஆனேஞ்ஜாய சித்தம் ந பக்க²ந்த³தி நப்பஸீத³தி ந ஸந்திட்ட²தி ந விமுச்சதீ’தி. இதிஹ தத்த² ஸம்பஜானோ ஹோதி.

‘‘தேனானந்த³, பி⁴க்கு²னா தஸ்மிம்யேவ புரிமஸ்மிம் ஸமாதி⁴னிமித்தே அஜ்ஜ²த்தமேவ சித்தம் ஸண்ட²பேதப்³ப³ம் ஸன்னிஸாதே³தப்³ப³ம் ஏகோதி³ காதப்³ப³ம் ஸமாத³ஹாதப்³ப³ம். ஸோ அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதம் மனஸி கரோதி. தஸ்ஸ அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதம் மனஸிகரோதோ அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதாய சித்தம் பக்க²ந்த³தி பஸீத³தி ஸந்திட்ட²தி விமுச்சதி. ஏவம் ஸந்தமேதம், ஆனந்த³, பி⁴க்கு² ஏவம் பஜானாதி – ‘அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதம் கோ² மே மனஸிகரோதோ அஜ்ஜ²த்தம் ஸுஞ்ஞதாய சித்தம் பக்க²ந்த³தி பஸீத³தி ஸந்திட்ட²தி விமுச்சதீ’தி. இதிஹ தத்த² ஸம்பஜானோ ஹோதி. ஸோ ப³ஹித்³தா⁴ ஸுஞ்ஞதம் மனஸி கரோதி…பே… ஸோ அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ ஸுஞ்ஞதம் மனஸி கரோதி…பே… ஸோ ஆனேஞ்ஜம் மனஸி கரோதி. தஸ்ஸ ஆனேஞ்ஜம் மனஸிகரோதோ ஆனேஞ்ஜாய சித்தம் பக்க²ந்த³தி பஸீத³தி ஸந்திட்ட²தி விமுச்சதி. ஏவம் ஸந்தமேதம், ஆனந்த³, பி⁴க்கு² ஏவம் பஜானாதி – ‘ஆனேஞ்ஜம் கோ² மே மனஸிகரோதோ ஆனேஞ்ஜாய சித்தம் பக்க²ந்த³தி பஸீத³தி ஸந்திட்ட²தி விமுச்சதீ’தி. இதிஹ தத்த² ஸம்பஜானோ ஹோதி.

189. ‘‘தஸ்ஸ சே, ஆனந்த³, பி⁴க்கு²னோ இமினா விஹாரேன விஹரதோ சங்கமாய சித்தம் நமதி, ஸோ சங்கமதி – ‘ஏவம் மம் சங்கமந்தம் நாபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அன்வாஸ்ஸவிஸ்ஸந்தீ’தி. இதிஹ தத்த² ஸம்பஜானோ ஹோதி. தஸ்ஸ சே, ஆனந்த³, பி⁴க்கு²னோ இமினா விஹாரேன விஹரதோ டா²னாய சித்தம் நமதி, ஸோ திட்ட²தி – ‘ஏவம் மம் டி²தம் நாபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அன்வாஸ்ஸவிஸ்ஸந்தீ’தி. இதிஹ தத்த² ஸம்பஜானோ ஹோதி. தஸ்ஸ சே, ஆனந்த³, பி⁴க்கு²னோ இமினா விஹாரேன விஹரதோ நிஸஜ்ஜாய சித்தம் நமதி, ஸோ நிஸீத³தி – ‘ஏவம் மம் நிஸின்னம் நாபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அன்வாஸ்ஸவிஸ்ஸந்தீ’தி. இதிஹ தத்த² ஸம்பஜானோ ஹோதி. தஸ்ஸ சே, ஆனந்த³, பி⁴க்கு²னோ இமினா விஹாரேன விஹரதோ ஸயனாய சித்தம் நமதி, ஸோ ஸயதி – ‘ஏவம் மம் ஸயந்தம் நாபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அன்வாஸ்ஸவிஸ்ஸந்தீ’தி. இதிஹ தத்த² ஸம்பஜானோ ஹோதி.

‘‘தஸ்ஸ சே, ஆனந்த³, பி⁴க்கு²னோ இமினா விஹாரேன விஹரதோ கதா²ய [ப⁴ஸ்ஸாய (ஸீ.), பா⁴ஸாய (ஸ்யா. கம். பீ.)] சித்தம் நமதி, ஸோ – ‘யாயம் கதா² ஹீனா க³ம்மா போது²ஜ்ஜனிகா அனரியா அனத்த²ஸம்ஹிதா ந நிப்³பி³தா³ய ந விராகா³ய ந நிரோதா⁴ய ந உபஸமாய ந அபி⁴ஞ்ஞாய ந ஸம்போ³தா⁴ய ந நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி, ஸேய்யதி²த³ம் – ராஜகதா² சோரகதா² மஹாமத்தகதா² ஸேனாகதா² ப⁴யகதா² யுத்³த⁴கதா² அன்னகதா² பானகதா² வத்த²கதா² ஸயனகதா² மாலாகதா² க³ந்த⁴கதா² ஞாதிகதா² யானகதா² கா³மகதா² நிக³மகதா² நக³ரகதா² ஜனபத³கதா² இத்தி²கதா² ஸுராகதா² விஸிகா²கதா² கும்ப⁴ட்டா²னகதா² புப்³ப³பேதகதா² நானத்தகதா² லோகக்கா²யிகா ஸமுத்³த³க்கா²யிகா இதிப⁴வாப⁴வகதா² இதி வா இதி – ஏவரூபிம் கத²ம் ந கதே²ஸ்ஸாமீ’தி. இதிஹ தத்த² ஸம்பஜானோ ஹோதி. யா ச கோ² அயம், ஆனந்த³, கதா² அபி⁴ஸல்லேகி²கா சேதோவினீவரணஸப்பாயா [சேதோவிசாரணஸப்பாயா (ஸீ. ஸ்யா. கம்.), சேதோவிவரணஸப்பாயா (பீ.)] ஏகந்தனிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய உபஸமாய அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி, ஸேய்யதி²த³ம் – அப்பிச்ச²கதா² ஸந்துட்டி²கதா² பவிவேககதா² அஸம்ஸக்³க³கதா² வீரியாரம்ப⁴கதா² ஸீலகதா² ஸமாதி⁴கதா² பஞ்ஞாகதா² விமுத்திகதா² விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனகதா² இதி – ‘ஏவரூபிம் கத²ம் கதே²ஸ்ஸாமீ’தி. இதிஹ தத்த² ஸம்பஜானோ ஹோதி.

‘‘தஸ்ஸ சே, ஆனந்த³, பி⁴க்கு²னோ இமினா விஹாரேன விஹரதோ விதக்காய சித்தம் நமதி, ஸோ – ‘யே தே விதக்கா ஹீனா க³ம்மா போது²ஜ்ஜனிகா அனரியா அனத்த²ஸம்ஹிதா ந நிப்³பி³தா³ய ந விராகா³ய ந நிரோதா⁴ய ந உபஸமாய ந அபி⁴ஞ்ஞாய ந ஸம்போ³தா⁴ய ந நிப்³பா³னாய ஸம்வத்தந்தி, ஸேய்யதி²த³ம் – காமவிதக்கோ ப்³யாபாத³விதக்கோ விஹிம்ஸாவிதக்கோ இதி ஏவரூபே விதக்கே [ஏவரூபேன விதக்கேன (ஸீ. ஸ்யா. கம். க.)] ந விதக்கேஸ்ஸாமீ’தி. இதிஹ தத்த² ஸம்பஜானோ ஹோதி. யே ச கோ² இமே, ஆனந்த³, விதக்கா அரியா நிய்யானிகா நிய்யந்தி தக்கரஸ்ஸ ஸம்மாது³க்க²க்க²யாய, ஸேய்யதி²த³ம் – நேக்க²ம்மவிதக்கோ அப்³யாபாத³விதக்கோ அவிஹிம்ஸாவிதக்கோ இதி – ‘ஏவரூபே விதக்கே [ஏவரூபேன விதக்கேன (க.)] விதக்கேஸ்ஸாமீ’தி. இதிஹ தத்த² ஸம்பஜானோ ஹோதி.

190. ‘‘பஞ்ச கோ² இமே, ஆனந்த³, காமகு³ணா. கதமே பஞ்ச? சக்கு²விஞ்ஞேய்யா ரூபா இட்டா² கந்தா மனாபா பியரூபா காமூபஸம்ஹிதா ரஜனீயா, ஸோதவிஞ்ஞேய்யா ஸத்³தா³… கா⁴னவிஞ்ஞேய்யா க³ந்தா⁴… ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞேய்யா ரஸா… காயவிஞ்ஞேய்யா போ²ட்ட²ப்³பா³ இட்டா² கந்தா மனாபா பியரூபா காமூபஸம்ஹிதா ரஜனீயா – இமே கோ², ஆனந்த³, பஞ்ச காமகு³ணா யத்த² பி⁴க்கு²னா அபி⁴க்க²ணம் ஸகம் சித்தம் பச்சவேக்கி²தப்³ப³ம் – ‘அத்தி² நு கோ² மே இமேஸு பஞ்சஸு காமகு³ணேஸு அஞ்ஞதரஸ்மிம் வா அஞ்ஞதரஸ்மிம் வா ஆயதனே உப்பஜ்ஜதி சேதஸோ ஸமுதா³சாரோ’தி? ஸசே, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² பச்சவேக்க²மானோ ஏவம் பஜானாதி – ‘அத்தி² கோ² மே இமேஸு பஞ்சஸு காமகு³ணேஸு அஞ்ஞதரஸ்மிம் வா அஞ்ஞதரஸ்மிம் வா ஆயதனே உப்பஜ்ஜதி சேதஸோ ஸமுதா³சாரோ’தி, ஏவம் ஸந்தமேதம் [ஏவம் ஸந்தம் (அட்ட².)], ஆனந்த³, பி⁴க்கு² ஏவம் பஜானாதி – ‘யோ கோ² இமேஸு பஞ்சஸு காமகு³ணேஸு ச²ந்த³ராகோ³ ஸோ மே நப்பஹீனோ’தி. இதிஹ தத்த² ஸம்பஜானோ ஹோதி. ஸசே பனானந்த³, பி⁴க்கு² பச்சவேக்க²மானோ ஏவம் பஜானாதி – ‘நத்தி² கோ² மே இமேஸு பஞ்சஸு காமகு³ணேஸு அஞ்ஞதரஸ்மிம் வா அஞ்ஞதரஸ்மிம் வா ஆயதனே உப்பஜ்ஜதி சேதஸோ ஸமுதா³சாரோ’தி, ஏவம் ஸந்தமேதம், ஆனந்த³, பி⁴க்கு² ஏவம் பஜானாதி – ‘யோ கோ² இமேஸு பஞ்சஸு காமகு³ணேஸு ச²ந்த³ராகோ³ ஸோ மே பஹீனோ’தி. இதிஹ தத்த² ஸம்பஜானோ ஹோதி.

191. ‘‘பஞ்ச கோ² இமே, ஆனந்த³, உபாதா³னக்க²ந்தா⁴ யத்த² பி⁴க்கு²னா உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸினா விஹாதப்³ப³ம் – ‘இதி ரூபம் இதி ரூபஸ்ஸ ஸமுத³யோ இதி ரூபஸ்ஸ அத்த²ங்க³மோ, இதி வேத³னா… இதி ஸஞ்ஞா… இதி ஸங்கா²ரா… இதி விஞ்ஞாணம் இதி விஞ்ஞாணஸ்ஸ ஸமுத³யோ இதி விஞ்ஞாணஸ்ஸ அத்த²ங்க³மோ’தி. தஸ்ஸ இமேஸு பஞ்சஸு உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸு உத³யப்³ப³யானுபஸ்ஸினோ விஹரதோ யோ பஞ்சஸு உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸு அஸ்மிமானோ ஸோ பஹீயதி. ஏவம் ஸந்தமேதம், ஆனந்த³, பி⁴க்கு² ஏவம் பஜானாதி – ‘யோ கோ² இமேஸு பஞ்சஸு உபாதா³னக்க²ந்தே⁴ஸு அஸ்மிமானோ ஸோ மே பஹீனோ’தி. இதிஹ தத்த² ஸம்பஜானோ ஹோதி. இமே கோ² தே, ஆனந்த³, த⁴ம்மா ஏகந்தகுஸலா குஸலாயாதிகா [த⁴ம்மா ஏகந்தகுஸலாயதிகா (ஸப்³ப³த்த²) அட்ட²கதா²டீகா ஓலோகேதப்³பா³] அரியா லோகுத்தரா அனவக்கந்தா பாபிமதா. தம் கிம் மஞ்ஞஸி, ஆனந்த³, கம் அத்த²வஸம் ஸம்பஸ்ஸமானோ அரஹதி ஸாவகோ ஸத்தா²ரம் அனுப³ந்தி⁴தும் அபி பணுஜ்ஜமானோ’’தி [அபி பனுஜ்ஜமானோபீதி (க. ஸீ.), அபி பயுஜ்ஜமானோதி (ஸ்யா. கம். பீ.)]? ‘‘ப⁴க³வம்மூலகா நோ, ப⁴ந்தே, த⁴ம்மா ப⁴க³வம்னேத்திகா ப⁴க³வம்படிஸரணா. ஸாது⁴ வத, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வந்தம்யேவ படிபா⁴து ஏதஸ்ஸ பா⁴ஸிதஸ்ஸ அத்தோ². ப⁴க³வதோ ஸுத்வா பி⁴க்கூ² தா⁴ரேஸ்ஸந்தீ’’தி.

192. ‘‘ந கோ², ஆனந்த³, அரஹதி ஸாவகோ ஸத்தா²ரம் அனுப³ந்தி⁴தும், யதி³த³ம் ஸுத்தம் கே³ய்யம் வேய்யாகரணம் தஸ்ஸ ஹேது [வேய்யாகரணஸ்ஸ ஹேது (க.)]. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? தீ³க⁴ரத்தஸ்ஸ [தீ³க⁴ரத்தம் + அஸ்ஸாதி பத³ச்சே²தோ³] ஹி தே, ஆனந்த³, த⁴ம்மா ஸுதா தா⁴தா வசஸா பரிசிதா மனஸானுபேக்கி²தா தி³ட்டி²யா ஸுப்படிவித்³தா⁴. யா ச கோ² அயம், ஆனந்த³, கதா² அபி⁴ஸல்லேகி²கா சேதோவினீவரணஸப்பாயா ஏகந்தனிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய உபஸமா அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி, ஸேய்யதி²த³ம் – அப்பிச்ச²கதா² ஸந்துட்டி²கதா² பவிவேககதா² அஸம்ஸக்³க³கதா² வீரியாரம்ப⁴கதா² ஸீலகதா² ஸமாதி⁴கதா² பஞ்ஞாகதா² விமுத்திகதா² விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனகதா² – ஏவரூபியா கோ², ஆனந்த³, கதா²ய ஹேது அரஹதி ஸாவகோ ஸத்தா²ரம் அனுப³ந்தி⁴தும் அபி பணுஜ்ஜமானோ.

‘‘ஏவம் ஸந்தே கோ², ஆனந்த³, ஆசரியூபத்³த³வோ ஹோதி, ஏவம் ஸந்தே அந்தேவாஸூபத்³த³வோ ஹோதி, ஏவம் ஸந்தே ப்³ரஹ்மசாரூபத்³த³வோ ஹோதி.

193. ‘‘கத²ஞ்சானந்த³, ஆசரியூபத்³த³வோ ஹோதி? இதா⁴னந்த³, ஏகச்சோ ஸத்தா² விவித்தம் ஸேனாஸனம் ப⁴ஜதி அரஞ்ஞம் ருக்க²மூலம் பப்³ப³தம் கந்த³ரம் கி³ரிகு³ஹம் ஸுஸானம் வனபத்த²ம் அப்³போ⁴காஸம் பலாலபுஞ்ஜம். தஸ்ஸ ததா²வூபகட்ட²ஸ்ஸ விஹரதோ அன்வாவத்தந்தி [அன்வாவட்டந்தி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] ப்³ராஹ்மணக³ஹபதிகா நேக³மா சேவ ஜானபதா³ ச. ஸோ அன்வாவத்தந்தேஸு ப்³ராஹ்மணக³ஹபதிகேஸு நேக³மேஸு சேவ ஜானபதே³ஸு ச முச்ச²ம் நிகாமயதி [முச்ச²தி காமயதி (ஸீ. பீ.) அட்ட²கதா²யம் பன ந ததா² தி³ஸ்ஸதி], கே³த⁴ம் ஆபஜ்ஜதி, ஆவத்ததி பா³ஹுல்லாய. அயம் வுச்சதானந்த³, உபத்³த³வோ [உபத்³து³தோ (ஸீ. பீ.)] ஆசரியோ. ஆசரியூபத்³த³வேன அவதி⁴ம்ஸு நம் பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா ஸம்கிலேஸிகா போனோப்³ப⁴விகா [போனோப⁴விகா (ஸீ. பீ.)] ஸத³ரா து³க்க²விபாகா ஆயதிம் ஜாதிஜராமரணியா. ஏவம் கோ², ஆனந்த³, ஆசரியூபத்³த³வோ ஹோதி.

194. ‘‘கத²ஞ்சானந்த³, அந்தேவாஸூபத்³த³வோ ஹோதி? தஸ்ஸேவ கோ² பனானந்த³, ஸத்து² ஸாவகோ தஸ்ஸ ஸத்து² விவேகமனுப்³ரூஹயமானோ விவித்தம் ஸேனாஸனம் ப⁴ஜதி அரஞ்ஞம் ருக்க²மூலம் பப்³ப³தம் கந்த³ரம் கி³ரிகு³ஹம் ஸுஸானம் வனபத்த²ம் அப்³போ⁴காஸம் பலாலபுஞ்ஜம். தஸ்ஸ ததா²வூபகட்ட²ஸ்ஸ விஹரதோ அன்வாவத்தந்தி ப்³ராஹ்மணக³ஹபதிகா நேக³மா சேவ ஜானபதா³ ச. ஸோ அன்வாவத்தந்தேஸு ப்³ராஹ்மணக³ஹபதிகேஸு நேக³மேஸு சேவ ஜானபதே³ஸு ச முச்ச²ம் நிகாமயதி, கே³த⁴ம் ஆபஜ்ஜதி, ஆவத்ததி பா³ஹுல்லாய. அயம் வுச்சதானந்த³, உபத்³த³வோ அந்தேவாஸீ. அந்தேவாஸூபத்³த³வேன அவதி⁴ம்ஸு நம் பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா ஸம்கிலேஸிகா போனோப்³ப⁴விகா ஸத³ரா து³க்க²விபாகா ஆயதிம் ஜாதிஜராமரணியா. ஏவம் கோ², ஆனந்த³, அந்தேவாஸூபத்³த³வோ ஹோதி.

195. ‘‘கத²ஞ்சானந்த³, ப்³ரஹ்மசாரூபத்³த³வோ ஹோதி? இதா⁴னந்த³, ததா²க³தோ லோகே உப்பஜ்ஜதி அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோ ஸுக³தோ லோகவிதூ³ அனுத்தரோ புரிஸத³ம்மஸாரதி² ஸத்தா² தே³வமனுஸ்ஸானம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா. ஸோ விவித்தம் ஸேனாஸனம் ப⁴ஜதி அரஞ்ஞம் ருக்க²மூலம் பப்³ப³தம் கந்த³ரம் கி³ரிகு³ஹம் ஸுஸானம் வனபத்த²ம் அப்³போ⁴காஸம் பலாலபுஞ்ஜம். தஸ்ஸ ததா²வூபகட்ட²ஸ்ஸ விஹரதோ அன்வாவத்தந்தி ப்³ராஹ்மணக³ஹபதிகா நேக³மா சேவ ஜானபதா³ ச. ஸோ அன்வாவத்தந்தேஸு ப்³ராஹ்மணக³ஹபதிகேஸு நேக³மேஸு சேவ ஜானபதே³ஸு ச ந முச்ச²ம் நிகாமயதி, ந கே³த⁴ம் ஆபஜ்ஜதி, ந ஆவத்ததி பா³ஹுல்லாய. தஸ்ஸேவ கோ² பனானந்த³, ஸத்து² ஸாவகோ தஸ்ஸ ஸத்து² விவேகமனுப்³ரூஹயமானோ விவித்தம் ஸேனாஸனம் ப⁴ஜதி அரஞ்ஞம் ருக்க²மூலம் பப்³ப³தம் கந்த³ரம் கி³ரிகு³ஹம் ஸுஸானம் வனபத்த²ம் அப்³போ⁴காஸம் பலாலபுஞ்ஜம். தஸ்ஸ ததா²வூபகட்ட²ஸ்ஸ விஹரதோ அன்வாவத்தந்தி ப்³ராஹ்மணக³ஹபதிகா நேக³மா சேவ ஜானபதா³ ச. ஸோ அன்வாவத்தந்தேஸு ப்³ராஹ்மணக³ஹபதிகேஸு நேக³மேஸு சேவ ஜானபதே³ஸு ச முச்ச²ம் நிகாமயதி, கே³த⁴ம் ஆபஜ்ஜதி, ஆவத்ததி பா³ஹுல்லாய. அயம் வுச்சதானந்த³, உபத்³த³வோ ப்³ரஹ்மசாரீ. ப்³ரஹ்மசாரூபத்³த³வேன அவதி⁴ம்ஸு நம் பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா ஸம்கிலேஸிகா போனோப்³ப⁴விகா ஸத³ரா து³க்க²விபாகா ஆயதிம் ஜாதிஜராமரணியா. ஏவம் கோ², ஆனந்த³, ப்³ரஹ்மசாரூபத்³த³வோ ஹோதி.

‘‘தத்ரானந்த³, யோ சேவாயம் ஆசரியூபத்³த³வோ, யோ ச அந்தேவாஸூபத்³த³வோ அயம் தேஹி ப்³ரஹ்மசாரூபத்³த³வோ து³க்க²விபாகதரோ சேவ கடுகவிபாகதரோ ச, அபி ச வினிபாதாய ஸம்வத்ததி.

196. ‘‘தஸ்மாதிஹ மம், ஆனந்த³, மித்தவதாய ஸமுதா³சரத², மா ஸபத்தவதாய. தம் வோ ப⁴விஸ்ஸதி தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய.

‘‘கத²ஞ்சானந்த³, ஸத்தா²ரம் ஸாவகா ஸபத்தவதாய ஸமுதா³சரந்தி, நோ மித்தவதாய? இதா⁴னந்த³, ஸத்தா² ஸாவகானம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதி அனுகம்பகோ ஹிதேஸீ அனுகம்பம் உபாதா³ய – ‘இத³ம் வோ ஹிதாய, இத³ம் வோ ஸுகா²யா’தி. தஸ்ஸ ஸாவகா ந ஸுஸ்ஸூஸந்தி, ந ஸோதம் ஓத³ஹந்தி, ந அஞ்ஞா சித்தம் உபட்ட²பேந்தி, வோக்கம்ம ச ஸத்து²ஸாஸனா வத்தந்தி. ஏவம் கோ², ஆனந்த³, ஸத்தா²ரம் ஸாவகா ஸபத்தவதாய ஸமுதா³சரந்தி, நோ மித்தவதாய.

‘‘கத²ஞ்சானந்த³, ஸத்தா²ரம் ஸாவகா மித்தவதாய ஸமுதா³சரந்தி, நோ ஸபத்தவதாய? இதா⁴னந்த³, ஸத்தா² ஸாவகானம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதி அனுகம்பகோ ஹிதேஸீ அனுகம்பம் உபாதா³ய – ‘இத³ம் வோ ஹிதாய, இத³ம் வோ ஸுகா²யா’தி. தஸ்ஸ ஸாவகா ஸுஸ்ஸூஸந்தி, ஸோதம் ஓத³ஹந்தி, அஞ்ஞா சித்தம் உபட்ட²பேந்தி, ந ச வோக்கம ஸத்து²ஸாஸனா வத்தந்தி. ஏவம் கோ², ஆனந்த³, ஸத்தா²ரம் ஸாவகா மித்தவதாய ஸமுதா³சரந்தி, நோ ஸபத்தவதாய.

‘‘தஸ்மாதிஹ மம், ஆனந்த³, மித்தவதாய ஸமுதா³சரத², மா ஸபத்தவதாய. தம் வோ ப⁴விஸ்ஸதி தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²ய. ந வோ அஹம், ஆனந்த³, ததா² பரக்கமிஸ்ஸாமி யதா² கும்ப⁴காரோ ஆமகே ஆமகமத்தே. நிக்³க³ய்ஹ நிக்³க³ய்ஹாஹம், ஆனந்த³, வக்கா²மி; பவய்ஹ பவய்ஹ, ஆனந்த³, வக்கா²மி [பவய்ஹ பவய்ஹ (ஸீ. பீ.), பக்³க³ய்ஹ பக்³க³ய்ஹ ஆனந்த³ வக்கா²மி (க.)]. யோ ஸாரோ ஸோ ட²ஸ்ஸதீ’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனோ ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்தீ³தி.

மஹாஸுஞ்ஞதஸுத்தம் நிட்டி²தம் து³தியம்.