1. அனுபத³ஸுத்தம்

93. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

‘‘பண்டி³தோ, பி⁴க்க²வே, ஸாரிபுத்தோ; மஹாபஞ்ஞோ, பி⁴க்க²வே, ஸாரிபுத்தோ; புது²பஞ்ஞோ, பி⁴க்க²வே, ஸாரிபுத்தோ; ஹாஸபஞ்ஞோ [ஹாஸுபஞ்ஞோ (ஸீ. பீ.)], பி⁴க்க²வே, ஸாரிபுத்தோ; ஜவனபஞ்ஞோ, பி⁴க்க²வே, ஸாரிபுத்தோ; திக்க²பஞ்ஞோ, பி⁴க்க²வே, ஸாரிபுத்தோ; நிப்³பே³தி⁴கபஞ்ஞோ, பி⁴க்க²வே, ஸாரிபுத்தோ; ஸாரிபுத்தோ, பி⁴க்க²வே, அட்³ட⁴மாஸம் அனுபத³த⁴ம்மவிபஸ்ஸனம் விபஸ்ஸதி. தத்ரித³ம், பி⁴க்க²வே, ஸாரிபுத்தஸ்ஸ அனுபத³த⁴ம்மவிபஸ்ஸனாய ஹோதி.

94. ‘‘இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஸாரிபுத்தோ விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. யே ச பட²மே ஜா²னே [பட²மஜ்ஜா²னே (க. ஸீ. பீ. க.)] த⁴ம்மா விதக்கோ ச விசாரோ ச பீதி ச ஸுக²ஞ்ச சித்தேகக்³க³தா ச, ப²ஸ்ஸோ வேத³னா ஸஞ்ஞா சேதனா சித்தம் ச²ந்தோ³ அதி⁴மோக்கோ² வீரியம் ஸதி உபேக்கா² மனஸிகாரோ – த்யாஸ்ஸ த⁴ம்மா அனுபத³வவத்தி²தா ஹோந்தி. த்யாஸ்ஸ த⁴ம்மா விதி³தா உப்பஜ்ஜந்தி, விதி³தா உபட்ட²ஹந்தி, விதி³தா அப்³ப⁴த்த²ம் க³ச்ச²ந்தி. ஸோ ஏவம் பஜானாதி – ‘ஏவம் கிரமே த⁴ம்மா அஹுத்வா ஸம்போ⁴ந்தி, ஹுத்வா படிவேந்தீ’தி. ஸோ தேஸு த⁴ம்மேஸு அனுபாயோ அனபாயோ அனிஸ்ஸிதோ அப்படிப³த்³தோ⁴ [அப்படிப³ந்தோ⁴ (க.)] விப்பமுத்தோ விஸம்யுத்தோ விமரியாதீ³கதேன சேதஸா விஹரதி. ஸோ ‘அத்தி² உத்தரி நிஸ்ஸரண’ந்தி பஜானாதி. தப்³ப³ஹுலீகாரா அத்தி²த்வேவஸ்ஸ [அத்தி²தேவஸ்ஸ (ஸீ. பீ.)] ஹோதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, ஸாரிபுத்தோ விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னம் சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வம் அவிதக்கம் அவிசாரம் ஸமாதி⁴ஜம் பீதிஸுக²ம் து³தியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. யே ச து³தியே ஜா²னே த⁴ம்மா – அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாதோ³ ச பீதி ச ஸுக²ஞ்ச சித்தேகக்³க³தா ச, ப²ஸ்ஸோ வேத³னா ஸஞ்ஞா சேதனா சித்தம் ச²ந்தோ³ அதி⁴மோக்கோ² வீரியம் ஸதி உபேக்கா² மனஸிகாரோ – த்யாஸ்ஸ த⁴ம்மா அனுபத³வவத்தி²தா ஹோந்தி. த்யாஸ்ஸ த⁴ம்மா விதி³தா உப்பஜ்ஜந்தி, விதி³தா உபட்ட²ஹந்தி, விதி³தா அப்³ப⁴த்த²ம் க³ச்ச²ந்தி. ஸோ ஏவம் பஜானாதி – ‘ஏவம் கிரமே த⁴ம்மா அஹுத்வா ஸம்போ⁴ந்தி, ஹுத்வா படிவேந்தீ’தி. ஸோ தேஸு த⁴ம்மேஸு அனுபாயோ அனபாயோ அனிஸ்ஸிதோ அப்படிப³த்³தோ⁴ விப்பமுத்தோ விஸம்யுத்தோ விமரியாதீ³கதேன சேதஸா விஹரதி. ஸோ ‘அத்தி² உத்தரி நிஸ்ஸரண’ந்தி பஜானாதி. தப்³ப³ஹுலீகாரா அத்தி²த்வேவஸ்ஸ ஹோதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, ஸாரிபுத்தோ பீதியா ச விராகா³ உபேக்க²கோ ச விஹரதி ஸதோ ச ஸம்பஜானோ, ஸுக²ஞ்ச காயேன படிஸம்வேதே³தி. யம் தம் அரியா ஆசிக்க²ந்தி – ‘உபேக்க²கோ ஸதிமா ஸுக²விஹாரீ’தி ததியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. யே ச ததியே ஜா²னே த⁴ம்மா – ஸுக²ஞ்ச ஸதி ச ஸம்பஜஞ்ஞஞ்ச சித்தேகக்³க³தா ச, ப²ஸ்ஸோ வேத³னா ஸஞ்ஞா சேதனா சித்தம் ச²ந்தோ³ அதி⁴மோக்கோ² வீரியம் ஸதி உபேக்கா² மனஸிகாரோ – த்யாஸ்ஸ த⁴ம்மா அனுபத³வவத்தி²தா ஹோந்தி, த்யாஸ்ஸ த⁴ம்மா விதி³தா உப்பஜ்ஜந்தி, விதி³தா உபட்ட²ஹந்தி, விதி³தா அப்³ப⁴த்த²ம் க³ச்ச²ந்தி. ஸோ ஏவம் பஜானாதி – ‘ஏவம் கிரமே த⁴ம்மா அஹுத்வா ஸம்போ⁴ந்தி, ஹுத்வா படிவேந்தீ’தி. ஸோ தேஸு த⁴ம்மேஸு அனுபாயோ அனபாயோ அனிஸ்ஸிதோ அப்படிப³த்³தோ⁴ விப்பமுத்தோ விஸம்யுத்தோ விமரியாதீ³கதேன சேதஸா விஹரதி. ஸோ ‘அத்தி² உத்தரி நிஸ்ஸரண’ந்தி பஜானாதி. தப்³ப³ஹுலீகாரா அத்தி²த்வேவஸ்ஸ ஹோதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, ஸாரிபுத்தோ ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா து³க்க²ஸ்ஸ ச பஹானா புப்³பே³வ ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மா அது³க்க²மஸுக²ம் உபேக்கா²ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ம் சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. யே ச சதுத்தே² ஜா²னே த⁴ம்மா – உபேக்கா² அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா பஸ்ஸத்³த⁴த்தா சேதஸோ அனாபோ⁴கோ³ ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ சித்தேகக்³க³தா ச, ப²ஸ்ஸோ வேத³னா ஸஞ்ஞா சேதனா சித்தம் ச²ந்தோ³ அதி⁴மோக்கோ² வீரியம் ஸதி உபேக்கா² மனஸிகாரோ – த்யாஸ்ஸ த⁴ம்மா அனுபத³வவத்தி²தா ஹோந்தி. த்யாஸ்ஸ த⁴ம்மா விதி³தா உப்பஜ்ஜந்தி, விதி³தா உபட்ட²ஹந்தி, விதி³தா அப்³ப⁴த்த²ம் க³ச்ச²ந்தி. ஸோ ஏவம் பஜானாதி – ‘ஏவம் கிரமே த⁴ம்மா அஹுத்வா ஸம்போ⁴ந்தி, ஹுத்வா படிவேந்தீ’தி. ஸோ தேஸு த⁴ம்மேஸு அனுபாயோ அனபாயோ அனிஸ்ஸிதோ அப்படிப³த்³தோ⁴ விப்பமுத்தோ விஸம்யுத்தோ விமரியாதீ³கதேன சேதஸா விஹரதி. ஸோ ‘அத்தி² உத்தரி நிஸ்ஸரண’ந்தி பஜானாதி. தப்³ப³ஹுலீகாரா அத்தி²த்வேவஸ்ஸ ஹோதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, ஸாரிபுத்தோ ஸப்³ப³ஸோ ரூபஸஞ்ஞானம் ஸமதிக்கமா படிக⁴ஸஞ்ஞானம் அத்த²ங்க³மா நானத்தஸஞ்ஞானம் அமனஸிகாரா ‘அனந்தோ ஆகாஸோ’தி ஆகாஸானஞ்சாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. யே ச ஆகாஸானஞ்சாயதனே த⁴ம்மா – ஆகாஸானஞ்சாயதனஸஞ்ஞா ச சித்தேகக்³க³தா ச ப²ஸ்ஸோ வேத³னா ஸஞ்ஞா சேதனா சித்தம் ச²ந்தோ³ அதி⁴மோக்கோ² வீரியம் ஸதி உபேக்கா² மனஸிகாரோ – த்யாஸ்ஸ த⁴ம்மா அனுபத³வவத்தி²தா ஹோந்தி. த்யாஸ்ஸ த⁴ம்மா விதி³தா உப்பஜ்ஜந்தி, விதி³தா உபட்ட²ஹந்தி, விதி³தா அப்³ப⁴த்த²ம் க³ச்ச²ந்தி. ஸோ ஏவம் பஜானாதி – ‘ஏவம் கிரமே த⁴ம்மா அஹுத்வா ஸம்போ⁴ந்தி, ஹுத்வா படிவேந்தீ’தி. ஸோ தேஸு த⁴ம்மேஸு அனுபாயோ அனபாயோ அனிஸ்ஸிதோ அப்படிப³த்³தோ⁴ விப்பமுத்தோ விஸம்யுத்தோ விமரியாதீ³கதேன சேதஸா விஹரதி. ஸோ ‘அத்தி² உத்தரி நிஸ்ஸரண’ந்தி பஜானாதி. தப்³ப³ஹுலீகாரா அத்தி²த்வேவஸ்ஸ ஹோதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, ஸாரிபுத்தோ ஸப்³ப³ஸோ ஆகாஸானஞ்சாயதனம் ஸமதிக்கம்ம ‘அனந்தம் விஞ்ஞாண’ந்தி விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. யே ச விஞ்ஞாணஞ்சாயதனே த⁴ம்மா – விஞ்ஞாணஞ்சாயதனஸஞ்ஞா ச சித்தேகக்³க³தா ச, ப²ஸ்ஸோ வேத³னா ஸஞ்ஞா சேதனா சித்தம் ச²ந்தோ³ அதி⁴மோக்கோ² வீரியம் ஸதி உபேக்கா² மனஸிகாரோ – த்யாஸ்ஸ த⁴ம்மா அனுபத³வவத்தி²தா ஹோந்தி. த்யாஸ்ஸ த⁴ம்மா விதி³தா உப்பஜ்ஜந்தி, விதி³தா உபட்ட²ஹந்தி, விதி³தா அப்³ப⁴த்த²ம் க³ச்ச²ந்தி. ஸோ ஏவம் பஜானாதி – ‘ஏவம் கிரமே த⁴ம்மா அஹுத்வா ஸம்போ⁴ந்தி, ஹுத்வா படிவேந்தீ’தி. ஸோ தேஸு த⁴ம்மேஸு அனுபாயோ அனபாயோ அனிஸ்ஸிதோ அப்படிப³த்³தோ⁴ விப்பமுத்தோ விஸம்யுத்தோ விமரியாதீ³கதேன சேதஸா விஹரதி. ஸோ ‘அத்தி² உத்தரி நிஸ்ஸரண’ந்தி பஜானாதி. தப்³ப³ஹுலீகாரா அத்தி²த்வேவஸ்ஸ ஹோதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, ஸாரிபுத்தோ ஸப்³ப³ஸோ விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் ஸமதிக்கம்ம ‘நத்தி² கிஞ்சீ’தி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. யே ச ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனே த⁴ம்மா – ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞா ச சித்தேகக்³க³தா ச, ப²ஸ்ஸோ வேத³னா ஸஞ்ஞா சேதனா சித்தம் ச²ந்தோ³ அதி⁴மோக்கோ² வீரியம் ஸதி உபேக்கா² மனஸிகாரோ – த்யாஸ்ஸ த⁴ம்மா அனுபத³வவத்தி²தா ஹோந்தி. த்யாஸ்ஸ த⁴ம்மா விதி³தா உப்பஜ்ஜந்தி, விதி³தா உபட்ட²ஹந்தி, விதி³தா அப்³ப⁴த்த²ம் க³ச்ச²ந்தி. ஸோ ஏவம் பஜானாதி – ‘ஏவம் கிரமே த⁴ம்மா அஹுத்வா ஸம்போ⁴ந்தி, ஹுத்வா படிவேந்தீ’தி. ஸோ தேஸு த⁴ம்மேஸு அனுபாயோ அனபாயோ அனிஸ்ஸிதோ அப்படிப³த்³தோ⁴ விப்பமுத்தோ விஸம்யுத்தோ விமரியாதீ³கதேன சேதஸா விஹரதி. ஸோ ‘அத்தி² உத்தரி நிஸ்ஸரண’ந்தி பஜானாதி. தப்³ப³ஹுலீகாரா அத்தி²த்வேவஸ்ஸ ஹோதி.

95. ‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, ஸாரிபுத்தோ ஸப்³ப³ஸோ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் ஸமதிக்கம்ம நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஸோ தாய ஸமாபத்தியா ஸதோ வுட்ட²ஹதி. ஸோ தாய ஸமாபத்தியா ஸதோ வுட்ட²ஹித்வா யே த⁴ம்மா [யே தே த⁴ம்மா (ஸீ.)] அதீதா நிருத்³தா⁴ விபரிணதா தே த⁴ம்மே ஸமனுபஸ்ஸதி – ‘ஏவம் கிரமே த⁴ம்மா அஹுத்வா ஸம்போ⁴ந்தி, ஹுத்வா படிவேந்தீ’தி. ஸோ தேஸு த⁴ம்மேஸு அனுபாயோ அனபாயோ அனிஸ்ஸிதோ அப்படிப³த்³தோ⁴ விப்பமுத்தோ விஸம்யுத்தோ விமரியாதீ³கதேன சேதஸா விஹரதி. ஸோ ‘அத்தி² உத்தரி நிஸ்ஸரண’ந்தி பஜானாதி. தப்³ப³ஹுலீகாரா அத்தி²த்வேவஸ்ஸ ஹோதி.

96. ‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, ஸாரிபுத்தோ ஸப்³ப³ஸோ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் ஸமதிக்கம்ம ஸஞ்ஞாவேத³யிதனிரோத⁴ம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. பஞ்ஞாய சஸ்ஸ தி³ஸ்வா ஆஸவா பரிக்கீ²ணா ஹோந்தி. ஸோ தாய ஸமாபத்தியா ஸதோ வுட்ட²ஹதி. ஸோ தாய ஸமாபத்தியா ஸதோ வுட்ட²ஹித்வா யே த⁴ம்மா அதீதா நிருத்³தா⁴ விபரிணதா தே த⁴ம்மே ஸமனுபஸ்ஸதி – ‘ஏவம் கிரமே த⁴ம்மா அஹுத்வா ஸம்போ⁴ந்தி, ஹுத்வா படிவேந்தீ’தி. ஸோ தேஸு த⁴ம்மேஸு அனுபாயோ அனபாயோ அனிஸ்ஸிதோ அப்படிப³த்³தோ⁴ விப்பமுத்தோ விஸம்யுத்தோ விமரியாதீ³கதேன சேதஸா விஹரதி. ஸோ ‘நத்தி² உத்தரி நிஸ்ஸரண’ந்தி பஜானாதி. தப்³ப³ஹுலீகாரா நத்தி²த்வேவஸ்ஸ ஹோதி.

97. ‘‘யம் கோ² தம், பி⁴க்க²வே, ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய – ‘வஸிப்பத்தோ பாரமிப்பத்தோ அரியஸ்மிம் ஸீலஸ்மிம், வஸிப்பத்தோ பாரமிப்பத்தோ அரியஸ்மிம் ஸமாதி⁴ஸ்மிம், வஸிப்பத்தோ பாரமிப்பத்தோ அரியாய பஞ்ஞாய, வஸிப்பத்தோ பாரமிப்பத்தோ அரியாய விமுத்தியா’தி, ஸாரிபுத்தமேவ தம் ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய – ‘வஸிப்பத்தோ பாரமிப்பத்தோ அரியஸ்மிம் ஸீலஸ்மிம், வஸிப்பத்தோ பாரமிப்பத்தோ அரியஸ்மிம் ஸமாதி⁴ஸ்மிம், வஸிப்பத்தோ பாரமிப்பத்தோ அரியாய பஞ்ஞாய, வஸிப்பத்தோ பாரமிப்பத்தோ அரியாய விமுத்தியா’தி. யம் கோ² தம், பி⁴க்க²வே, ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய – ‘ப⁴க³வதோ புத்தோ ஓரஸோ முக²தோ ஜாதோ த⁴ம்மஜோ த⁴ம்மனிம்மிதோ த⁴ம்மதா³யாதோ³ நோ ஆமிஸதா³யாதோ³’தி, ஸாரிபுத்தமேவ தம் ஸம்மா வத³மானோ வதே³ய்ய – ‘ப⁴க³வதோ புத்தோ ஓரஸோ முக²தோ ஜாதோ த⁴ம்மஜோ த⁴ம்மனிம்மிதோ த⁴ம்மதா³யாதோ³ நோ ஆமிஸதா³யாதோ³’தி. ஸாரிபுத்தோ, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தேன அனுத்தரம் த⁴ம்மசக்கம் பவத்திதம் ஸம்மதே³வ அனுப்பவத்தேதீ’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனா தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ந்தி.

அனுபத³ஸுத்தம் நிட்டி²தம் பட²மம்.