2. பஞ்சத்தயஸுத்தம் [பஞ்சாயதனஸுத்த (க.)]

21. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘ஸந்தி, பி⁴க்க²வே, ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா அபரந்தகப்பிகா அபரந்தானுதி³ட்டி²னோ அபரந்தம் ஆரப்³ப⁴ அனேகவிஹிதானி அதி⁴வுத்திபதா³னி [அதி⁴முத்திபதா³னி (ஸ்யா. கம். க.)] அபி⁴வத³ந்தி. ‘ஸஞ்ஞீ அத்தா ஹோதி அரோகோ³ பரம் மரணா’தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி; ‘அஸஞ்ஞீ அத்தா ஹோதி அரோகோ³ பரம் மரணா’தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி; ‘நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீ அத்தா ஹோதி அரோகோ³ பரம் மரணா’தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி; ஸதோ வா பன ஸத்தஸ்ஸ உச்சே²த³ம் வினாஸம் விப⁴வம் பஞ்ஞபேந்தி [பஞ்ஞாபேந்தி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)], தி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னம் வா பனேகே அபி⁴வத³ந்தி. இதி ஸந்தம் வா அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் [பரம் மரணா. இதி இமானி (க.)] பரம் மரணா, ஸதோ வா பன ஸத்தஸ்ஸ உச்சே²த³ம் வினாஸம் விப⁴வம் பஞ்ஞபேந்தி, தி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னம் வா பனேகே அபி⁴வத³ந்தி. இதி இமானி பஞ்ச [பரம் மரணா. இதி இமானி (க.)] ஹுத்வா தீணி ஹோந்தி, தீணி ஹுத்வா பஞ்ச ஹோந்தி – அயமுத்³தே³ஸோ பஞ்சத்தயஸ்ஸ.

22. ‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, அரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ரூபிஞ்ச அரூபிஞ்ச வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, நேவரூபிம் நாரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ஏகத்தஸஞ்ஞிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, நானத்தஸஞ்ஞிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, பரித்தஸஞ்ஞிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, அப்பமாணஸஞ்ஞிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ஏதம் [ஏவம் (க.)] வா பனேகேஸம் [பனேதேஸம் (ஸ்யா. கம்.)] உபாதிவத்ததம் விஞ்ஞாணகஸிணமேகே அபி⁴வத³ந்தி அப்பமாணம் ஆனேஞ்ஜம். தயித³ம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ அபி⁴ஜானாதி [பஜானாதி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.) அட்ட²கதா² ஓலோகேதப்³பா³]. யே கோ² தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, அரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ரூபிஞ்ச அரூபிஞ்ச வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, நேவரூபிம் நாரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ஏகத்தஸஞ்ஞிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, நானத்தஸஞ்ஞிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, பரித்தஸஞ்ஞிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, அப்பமாணஸஞ்ஞிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா [மரணாதி (க.)], யா வா பனேதாஸம் ஸஞ்ஞானம் பரிஸுத்³தா⁴ பரமா அக்³கா³ அனுத்தரியா அக்கா²யதி – யதி³ ரூபஸஞ்ஞானம் யதி³ அரூபஸஞ்ஞானம் யதி³ ஏகத்தஸஞ்ஞானம் யதி³ நானத்தஸஞ்ஞானம். ‘நத்தி² கிஞ்சீ’தி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனமேகே அபி⁴வத³ந்தி அப்பமாணம் ஆனேஞ்ஜம். ‘தயித³ம் ஸங்க²தம் ஓளாரிகம் அத்தி² கோ² பன ஸங்கா²ரானம் நிரோதோ⁴ அத்தே²த’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணத³ஸ்ஸாவீ ததா²க³தோ தது³பாதிவத்தோ.

23. ‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, அரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ரூபிஞ்ச அரூபிஞ்ச வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, நேவரூபிம் நாரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா. தத்ர, பி⁴க்க²வே, யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா தேஸமேதே படிக்கோஸந்தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ஸஞ்ஞா ரோகோ³ ஸஞ்ஞா க³ண்டோ³ ஸஞ்ஞா ஸல்லம், ஏதம் ஸந்தம் ஏதம் பணீதம் யதி³த³ம் – ‘அஸஞ்ஞ’ந்தி. தயித³ம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ அபி⁴ஜானாதி யே கோ² தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, அரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ரூபிஞ்ச அரூபிஞ்ச வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, நேவரூபிம் நாரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா. யோ ஹி கோசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ஏவம் வதே³ய்ய – ‘அஹமஞ்ஞத்ர ரூபா, அஞ்ஞத்ர வேத³னாய, அஞ்ஞத்ர ஸஞ்ஞாய, அஞ்ஞத்ர ஸங்கா²ரேஹி, விஞ்ஞாணஸ்ஸ [அஞ்ஞத்ர விஞ்ஞாணா (ஸ்யா. கம்.), அஞ்ஞத்ர விஞ்ஞாணேன (க.)] ஆக³திம் வா க³திம் வா சுதிம் வா உபபத்திம் வா வுத்³தி⁴ம் வா விரூள்ஹிம் வா வேபுல்லம் வா பஞ்ஞபேஸ்ஸாமீ’தி – நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. ‘தயித³ம் ஸங்க²தம் ஓளாரிகம் அத்தி² கோ² பன ஸங்கா²ரானம் நிரோதோ⁴ அத்தே²த’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணத³ஸ்ஸாவீ ததா²க³தோ தது³பாதிவத்தோ.

24. ‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, அரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ரூபிஞ்ச அரூபிஞ்ச வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, நேவரூபிம் நாரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா. தத்ர, பி⁴க்க²வே, யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா தேஸமேதே படிக்கோஸந்தி, யேபி தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா தேஸமேதே படிக்கோஸந்தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ஸஞ்ஞா ரோகோ³ ஸஞ்ஞா க³ண்டோ³ ஸஞ்ஞா ஸல்லம், அஸஞ்ஞா ஸம்மோஹோ, ஏதம் ஸந்தம் ஏதம் பணீதம் யதி³த³ம் – ‘நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞ’ந்தி. [நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாதி (ஸ்யா. கம். பீ. க.) ஏதந்திபத³ம் மனஸிகாதப்³ப³ம்] தயித³ம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ அபி⁴ஜானாதி. யே கோ² தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, அரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ரூபிஞ்ச அரூபிஞ்ச வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, நேவரூபிம் நாரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா. யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா [ஸமணப்³ராஹ்மணா (ஸீ. பீ.)] தி³ட்ட²ஸுதமுதவிஞ்ஞாதப்³ப³ஸங்கா²ரமத்தேன ஏதஸ்ஸ ஆயதனஸ்ஸ உபஸம்பத³ம் பஞ்ஞபேந்தி, ப்³யஸனஞ்ஹேதம், பி⁴க்க²வே, அக்கா²யதி [ஆயதனமக்கா²யதி (க.)] ஏதஸ்ஸ ஆயதனஸ்ஸ உபஸம்பதா³ய. ந ஹேதம், பி⁴க்க²வே, ஆயதனம் ஸங்கா²ரஸமாபத்திபத்தப்³ப³மக்கா²யதி; ஸங்கா²ராவஸேஸஸமாபத்திபத்தப்³ப³மேதம், பி⁴க்க²வே, ஆயதனமக்கா²யதி. ‘தயித³ம் ஸங்க²தம் ஓளாரிகம் அத்தி² கோ² பன ஸங்கா²ரானம் நிரோதோ⁴ அத்தே²த’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணத³ஸ்ஸாவீ ததா²க³தோ தது³பாதிவத்தோ.

25. ‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸதோ ஸத்தஸ்ஸ உச்சே²த³ம் வினாஸம் விப⁴வம் பஞ்ஞபேந்தி, தத்ர, பி⁴க்க²வே, யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா தேஸமேதே படிக்கோஸந்தி, யேபி தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா தேஸமேதே படிக்கோஸந்தி, யேபி தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா தேஸமேதே படிக்கோஸந்தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ஸப்³பே³பிமே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா உத்³த⁴ம் ஸரம் [உத்³த⁴ம்ஸரா (ஸீ. பீ.), உத்³த⁴ம் பராமஸந்தி (ஸ்யா. கம்.)] ஆஸத்திம்யேவ அபி⁴வத³ந்தி – ‘இதி பேச்ச ப⁴விஸ்ஸாம, இதி பேச்ச ப⁴விஸ்ஸாமா’தி. ஸேய்யதா²பி நாம வாணிஜஸ்ஸ வாணிஜ்ஜாய க³ச்ச²தோ ஏவம் ஹோதி – ‘இதோ மே இத³ம் ப⁴விஸ்ஸதி, இமினா இத³ம் லச்சா²மீ’தி, ஏவமேவிமே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா வாணிஜூபமா மஞ்ஞே படிப⁴ந்தி – ‘இதி பேச்ச ப⁴விஸ்ஸாம, இதி பேச்ச ப⁴விஸ்ஸாமா’தி. தயித³ம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ அபி⁴ஜானாதி. யே கோ² தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸதோ ஸத்தஸ்ஸ உச்சே²த³ம் வினாஸம் விப⁴வம் பஞ்ஞபேந்தி தே ஸக்காயப⁴யா ஸக்காயபரிஜேகு³ச்சா² ஸக்காயஞ்ஞேவ அனுபரிதா⁴வந்தி அனுபரிவத்தந்தி. ஸேய்யதா²பி நாம ஸா க³த்³து³லப³த்³தோ⁴ த³ள்ஹே த²ம்பே⁴ வா கி²லே [கீ²லே (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] வா உபனிப³த்³தோ⁴, தமேவ த²ம்ப⁴ம் வா கி²லம் வா அனுபரிதா⁴வதி அனுபரிவத்ததி; ஏவமேவிமே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸக்காயப⁴யா ஸக்காயபரிஜேகு³ச்சா² ஸக்காயஞ்ஞேவ அனுபரிதா⁴வந்தி அனுபரிவத்தந்தி. ‘தயித³ம் ஸங்க²தம் ஓளாரிகம் அத்தி² கோ² பன ஸங்கா²ரானம் நிரோதோ⁴ அத்தே²த’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணத³ஸ்ஸாவீ ததா²க³தோ தது³பாதிவத்தோ.

26. ‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா அபரந்தகப்பிகா அபரந்தானுதி³ட்டி²னோ அபரந்தம் ஆரப்³ப⁴ அனேகவிஹிதானி அதி⁴வுத்திபதா³னி அபி⁴வத³ந்தி, ஸப்³பே³ தே இமானேவ பஞ்சாயதனானி அபி⁴வத³ந்தி ஏதேஸம் வா அஞ்ஞதரம்.

27. ‘‘ஸந்தி, பி⁴க்க²வே, ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா புப்³ப³ந்தகப்பிகா புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டி²னோ புப்³ப³ந்தம் ஆரப்³ப⁴ அனேகவிஹிதானி அதி⁴வுத்திபதா³னி அபி⁴வத³ந்தி. ‘ஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘அஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘ஸஸ்ஸதோ ச அஸஸ்ஸதோ ச அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘நேவஸஸ்ஸதோ நாஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘அந்தவா அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘அனந்தவா அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘அந்தவா ச அனந்தவா ச அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘நேவந்தவா நானந்தவா அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘ஏகத்தஸஞ்ஞீ அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘நானத்தஸஞ்ஞீ அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘பரித்தஸஞ்ஞீ அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘அப்பமாணஸஞ்ஞீ அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘ஏகந்தஸுகீ² அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘ஏகந்தது³க்கீ² அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘ஸுக²து³க்கீ² அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘அது³க்க²மஸுகீ² அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி.

28. ‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஏவம்வாதி³னோ ஏவம்தி³ட்டி²னோ – ‘ஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி, தேஸம் வத அஞ்ஞத்ரேவ ஸத்³தா⁴ய அஞ்ஞத்ர ருசியா அஞ்ஞத்ர அனுஸ்ஸவா அஞ்ஞத்ர ஆகாரபரிவிதக்கா அஞ்ஞத்ர தி³ட்டி²னிஜ்ஜா²னக்க²ந்தியா பச்சத்தம்யேவ ஞாணம் ப⁴விஸ்ஸதி பரிஸுத்³த⁴ம் பரியோதா³தந்தி – நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. பச்சத்தம் கோ² பன, பி⁴க்க²வே, ஞாணே அஸதி பரிஸுத்³தே⁴ பரியோதா³தே யத³பி [யதி³பி (க.)] தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா தத்த² ஞாணபா⁴க³மத்தமேவ பரியோத³பேந்தி தத³பி தேஸம் ப⁴வதம் ஸமணப்³ராஹ்மணானம் உபாதா³னமக்கா²யதி. ‘தயித³ம் ஸங்க²தம் ஓளாரிகம் அத்தி² கோ² பன ஸங்கா²ரானம் நிரோதோ⁴ அத்தே²த’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணத³ஸ்ஸாவீ ததா²க³தோ தது³பாதிவத்தோ.

29. ‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஏவம்வாதி³னோ ஏவம்தி³ட்டி²னோ – ‘அஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி…பே… [யதா² ஸஸ்ஸதவாரே, ததா² வித்தா²ரேதப்³ப³ம்] ஸஸ்ஸதோ ச அஸஸ்ஸதோ ச அத்தா ச லோகோ ச… நேவஸஸ்ஸதோ நாஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ ச… அந்தவா அத்தா ச லோகோ ச… அனந்தவா அத்தா ச லோகோ ச… அந்தவா ச அனந்தவா ச அத்தா ச லோகோ ச… நேவந்தவா நானந்தவா அத்தா ச லோகோ ச… ஏகத்தஸஞ்ஞீ அத்தா ச லோகோ ச… நானத்தஸஞ்ஞீ அத்தா ச லோகோ ச… பரித்தஸஞ்ஞீ அத்தா ச லோகோ ச… அப்பமாணஸஞ்ஞீ அத்தா ச லோகோ ச… ஏகந்தஸுகீ² அத்தா ச லோகோ ச… ஏகந்தது³க்கீ² அத்தா ச லோகோ ச… ஸுக²து³க்கீ² அத்தா ச லோகோ ச… அது³க்க²மஸுகீ² அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞந்தி, தேஸம் வத அஞ்ஞத்ரேவ ஸத்³தா⁴ய அஞ்ஞத்ர ருசியா அஞ்ஞத்ர அனுஸ்ஸவா அஞ்ஞத்ர ஆகாரபரிவிதக்கா அஞ்ஞத்ர தி³ட்டி²னிஜ்ஜா²னக்க²ந்தியா பச்சத்தம்யேவ ஞாணம் ப⁴விஸ்ஸதி பரிஸுத்³த⁴ம் பரியோதா³தந்தி – நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. பச்சத்தம் கோ² பன, பி⁴க்க²வே, ஞாணே அஸதி பரிஸுத்³தே⁴ பரியோதா³தே யத³பி தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா தத்த² ஞாணபா⁴க³மத்தமேவ பரியோத³பேந்தி தத³பி தேஸம் ப⁴வதம் ஸமணப்³ராஹ்மணானம் உபாதா³னமக்கா²யதி. ‘தயித³ம் ஸங்க²தம் ஓளாரிகம் அத்தி² கோ² பன ஸங்கா²ரானம் நிரோதோ⁴ அத்தே²த’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணத³ஸ்ஸாவீ ததா²க³தோ தது³பாதிவத்தோ.

30. ‘‘இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, அபரந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, ஸப்³ப³ஸோ காமஸம்யோஜனானம் அனதி⁴ட்டா²னா, பவிவேகம் பீதிம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி – ‘ஏதம் ஸந்தம் ஏதம் பணீதம் யதி³த³ம் பவிவேகம் பீதிம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீ’தி. தஸ்ஸ ஸா பவிவேகா பீதி நிருஜ்ஜ²தி. பவிவேகாய பீதியா நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி தோ³மனஸ்ஸம், தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸ நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி பவிவேகா பீதி. ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, யம் சா²யா ஜஹதி தம் ஆதபோ ப²ரதி, யம் ஆதபோ ஜஹதி தம் சா²யா ப²ரதி; ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, பவிவேகாய பீதியா நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி தோ³மனஸ்ஸம், தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸ நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி பவிவேகா பீதி. தயித³ம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ அபி⁴ஜானாதி. அயம் கோ² ப⁴வம் ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, அபரந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, ஸப்³ப³ஸோ காமஸம்யோஜனானம் அனதி⁴ட்டா²னா, பவிவேகம் பீதிம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி – ‘ஏதம் ஸந்தம் ஏதம் பணீதம் யதி³த³ம் பவிவேகம் பீதிம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீ’தி. தஸ்ஸ ஸா பவிவேகா பீதி நிருஜ்ஜ²தி. பவிவேகாய பீதியா நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி தோ³மனஸ்ஸம், தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸ நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி பவிவேகா பீதி. ‘தயித³ம் ஸங்க²தம் ஓளாரிகம் அத்தி² கோ² பன ஸங்கா²ரானம் நிரோதோ⁴ அத்தே²த’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணத³ஸ்ஸாவீ ததா²க³தோ தது³பாதிவத்தோ.

31. ‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, அபரந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, ஸப்³ப³ஸோ காமஸம்யோஜனானம் அனதி⁴ட்டா²னா, பவிவேகாய பீதியா ஸமதிக்கமா நிராமிஸம் ஸுக²ம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி – ‘ஏதம் ஸந்தம் ஏதம் பணீதம் யதி³த³ம் நிராமிஸம் ஸுக²ம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீ’தி. தஸ்ஸ தம் நிராமிஸம் ஸுக²ம் நிருஜ்ஜ²தி. நிராமிஸஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி பவிவேகா பீதி, பவிவேகாய பீதியா நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி நிராமிஸம் ஸுக²ம். ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, யம் சா²யா ஜஹதி தம் ஆதபோ ப²ரதி, யம் ஆதபோ ஜஹதி தம் சா²யா ப²ரதி; ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, நிராமிஸஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி பவிவேகா பீதி, பவிவேகாய பீதியா நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி நிராமிஸம் ஸுக²ம். தயித³ம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ அபி⁴ஜானாதி. அயம் கோ² ப⁴வம் ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, அபரந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, ஸப்³ப³ஸோ காமஸம்யோஜனானம் அனதி⁴ட்டா²னா, பவிவேகாய பீதியா ஸமதிக்கமா, நிராமிஸம் ஸுக²ம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி – ‘ஏதம் ஸந்தம் ஏதம் பணீதம் யதி³த³ம் நிராமிஸம் ஸுக²ம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீ’தி. தஸ்ஸ தம் நிராமிஸம் ஸுக²ம் நிருஜ்ஜ²தி. நிராமிஸஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி பவிவேகா பீதி, பவிவேகாய பீதியா நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி நிராமிஸம் ஸுக²ம். ‘தயித³ம் ஸங்க²தம் ஓளாரிகம் அத்தி² கோ² பன ஸங்கா²ரானம் நிரோதோ⁴ அத்தே²த’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணத³ஸ்ஸாவீ ததா²க³தோ தது³பாதிவத்தோ.

32. ‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, அபரந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, ஸப்³ப³ஸோ காமஸம்யோஜனானம் அனதி⁴ட்டா²னா, பவிவேகாய பீதியா ஸமதிக்கமா, நிராமிஸஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ ஸமதிக்கமா, அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி – ‘ஏதம் ஸந்தம் ஏதம் பணீதம் யதி³த³ம் அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீ’தி. தஸ்ஸ ஸா அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா நிருஜ்ஜ²தி. அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி நிராமிஸம் ஸுக²ம், நிராமிஸஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா. ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, யம் சா²யா ஜஹதி தம் ஆதபோ ப²ரதி, யம் ஆதபோ ஜஹதி தம் சா²யா ப²ரதி; ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி நிராமிஸம் ஸுக²ம், நிராமிஸஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா. தயித³ம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ அபி⁴ஜானாதி. அயம் கோ² ப⁴வம் ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, அபரந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, ஸப்³ப³ஸோ காமஸம்யோஜனானம் அனதி⁴ட்டா²னா, பவிவேகாய பீதியா ஸமதிக்கமா, நிராமிஸஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ ஸமதிக்கமா, அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி – ‘ஏதம் ஸந்தம் ஏதம் பணீதம் யதி³த³ம் அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீ’தி. தஸ்ஸ ஸா அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா நிருஜ்ஜ²தி. அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி நிராமிஸம் ஸுக²ம், நிராமிஸஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா. ‘தயித³ம் ஸங்க²தம் ஓளாரிகம் அத்தி² கோ² பன ஸங்கா²ரானம் நிரோதோ⁴ அத்தே²த’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணத³ஸ்ஸாவீ ததா²க³தோ தது³பாதிவத்தோ.

33. ‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, அபரந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, ஸப்³ப³ஸோ காமஸம்யோஜனானம் அனதி⁴ட்டா²னா, பவிவேகாய பீதியா ஸமதிக்கமா, நிராமிஸஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ ஸமதிக்கமா, அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய ஸமதிக்கமா – ‘ஸந்தோஹமஸ்மி, நிப்³பு³தோஹமஸ்மி, அனுபாதா³னோஹமஸ்மீ’தி ஸமனுபஸ்ஸதி. தயித³ம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ அபி⁴ஜானாதி. அயம் கோ² ப⁴வம் ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, அபரந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, ஸப்³ப³ஸோ காமஸம்யோஜனானம் அனதி⁴ட்டா²னா, பவிவேகாய பீதியா ஸமதிக்கமா, நிராமிஸஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ ஸமதிக்கமா, அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய ஸமதிக்கமா – ‘ஸந்தோஹமஸ்மி, நிப்³பு³தோஹமஸ்மி, அனுபாதா³னோஹமஸ்மீ’தி ஸமனுபஸ்ஸதி; அத்³தா⁴ அயமாயஸ்மா நிப்³பா³னஸப்பாயம்யேவ படிபத³ம் அபி⁴வத³தி. அத² ச பனாயம் ப⁴வம் ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டி²ம் வா உபாதி³யமானோ உபாதி³யதி, அபரந்தானுதி³ட்டி²ம் வா உபாதி³யமானோ உபாதி³யதி, காமஸம்யோஜனம் வா உபாதி³யமானோ உபாதி³யதி, பவிவேகம் வா பீதிம் உபாதி³யமானோ உபாதி³யதி, நிராமிஸம் வா ஸுக²ம் உபாதி³யமானோ உபாதி³யதி, அது³க்க²மஸுக²ம் வா வேத³னம் உபாதி³யமானோ உபாதி³யதி. யஞ்ச கோ² அயமாயஸ்மா – ‘ஸந்தோஹமஸ்மி, நிப்³பு³தோஹமஸ்மி, அனுபாதா³னோஹமஸ்மீ’தி ஸமனுபஸ்ஸதி தத³பி இமஸ்ஸ போ⁴தோ ஸமணஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ உபாதா³னமக்கா²யதி. ‘தயித³ம் ஸங்க²தம் ஓளாரிகம் அத்தி² கோ² பன ஸங்கா²ரானம் நிரோதோ⁴ அத்தே²த’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணத³ஸ்ஸாவீ ததா²க³தோ தது³பாதிவத்தோ.

‘‘இத³ம் கோ² பன, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தேன அனுத்தரம் ஸந்திவரபத³ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴ம் யதி³த³ம் – ச²ன்னம் ப²ஸ்ஸாயதனானம் ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச அஸ்ஸாத³ஞ்ச ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச யதா²பூ⁴தம் விதி³த்வா [அனுபாதா³விமோக்கோ². தயித³ம் பி⁴க்க²வே ததா²க³தேன அனுத்தரம் ஸந்திவரபத³ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴ம், யதி³த³ம் ச²ன்னம் ப²ஸ்ஸாயதனானம் ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச அஸ்ஸாத³ஞ்ச ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச யதா²பூ⁴தம் விதி³த்வா அனுபாதா³விமோக்கோ²தி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] அனுபாதா³விமோக்கோ²’’தி [அனுபாதா³விமோக்கோ². தயித³ம் பி⁴க்க²வே ததா²க³தேன அனுத்தரம் ஸந்திவரபத³ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴ம், யதி³த³ம் ச²ன்னம் ப²ஸ்ஸாயதனம் ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச அஸ்ஸாத³ஞ்ச அதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச யதா²பூ⁴தம் விதி³த்வா அனுபாதா³விமோக்கோ²தி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)].

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனா தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ந்தி.

பஞ்சத்தயஸுத்தம் நிட்டி²தம் து³தியம்.