1. தே³வத³ஹவக்³கோ³

1. தே³வத³ஹஸுத்தம்

1. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸக்கேஸு விஹரதி தே³வத³ஹம் நாம ஸக்யானம் நிக³மோ. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘ஸந்தி, பி⁴க்க²வே, ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஏவம்வாதி³னோ ஏவம்தி³ட்டி²னோ – ‘யம் கிஞ்சாயம் புரிஸபுக்³க³லோ படிஸம்வேதே³தி ஸுக²ம் வா து³க்க²ம் வா அது³க்க²மஸுக²ம் வா, ஸப்³ப³ம் தம் புப்³பே³கதஹேது. இதி புராணானம் கம்மானம் தபஸா ப்³யந்தீபா⁴வா, நவானம் கம்மானம் அகரணா, ஆயதிம் அனவஸ்ஸவோ; ஆயதிம் அனவஸ்ஸவா கம்மக்க²யோ; கம்மக்க²யா து³க்க²க்க²யோ; து³க்க²க்க²யா வேத³னாக்க²யோ; வேத³னாக்க²யா ஸப்³ப³ம் து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம் ப⁴விஸ்ஸதீ’தி. ஏவம்வாதி³னோ, பி⁴க்க²வே, நிக³ண்டா².

‘‘ஏவம்வாதா³ஹம், பி⁴க்க²வே, நிக³ண்டே² உபஸங்கமித்வா ஏவம் வதா³மி – ‘ஸச்சம் கிர தும்ஹே, ஆவுஸோ நிக³ண்டா², ஏவம்வாதி³னோ ஏவம்தி³ட்டி²னோ – யம் கிஞ்சாயம் புரிஸபுக்³க³லோ படிஸம்வேதே³தி ஸுக²ம் வா து³க்க²ம் வா அது³க்க²மஸுக²ம் வா, ஸப்³ப³ம் தம் புப்³பே³கதஹேது. இதி புராணானம் கம்மானம் தபஸா ப்³யந்தீபா⁴வா, நவானம் கம்மானம் அகரணா, ஆயதிம் அனவஸ்ஸவோ; ஆயதிம் அனவஸ்ஸவா கம்மக்க²யோ; கம்மக்க²யா து³க்க²க்க²யோ; து³க்க²க்க²யா வேத³னாக்க²யோ; வேத³னாக்க²யா ஸப்³ப³ம் து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம் ப⁴விஸ்ஸதீ’தி? தே ச மே, பி⁴க்க²வே, நிக³ண்டா² ஏவம் புட்டா² ‘ஆமா’தி படிஜானந்தி.

‘‘த்யாஹம் ஏவம் வதா³மி – ‘கிம் பன தும்ஹே, ஆவுஸோ நிக³ண்டா², ஜானாத² – அஹுவம்ஹேவ மயம் புப்³பே³, ந நாஹுவம்ஹா’தி? ‘நோ ஹித³ம், ஆவுஸோ’.

‘‘‘கிம் பன தும்ஹே, ஆவுஸோ நிக³ண்டா², ஜானாத² – அகரம்ஹேவ மயம் புப்³பே³ பாபகம்மம், ந நாகரம்ஹா’தி? ‘நோ ஹித³ம், ஆவுஸோ’.

‘‘‘கிம் பன தும்ஹே, ஆவுஸோ நிக³ண்டா², ஜானாத² – ஏவரூபம் வா ஏவரூபம் வா பாபகம்மம் அகரம்ஹா’தி? ‘நோ ஹித³ம், ஆவுஸோ’.

‘‘‘கிம் பன தும்ஹே, ஆவுஸோ நிக³ண்டா², ஜானாத² – ஏத்தகம் வா து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம், ஏத்தகம் வா து³க்க²ம் நிஜ்ஜீரேதப்³ப³ம், ஏத்தகம்ஹி வா து³க்கே² நிஜ்ஜிண்ணே ஸப்³ப³ம் து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம் ப⁴விஸ்ஸதீ’தி? ‘நோ ஹித³ம், ஆவுஸோ’.

‘‘‘கிம் பன தும்ஹே, ஆவுஸோ நிக³ண்டா², ஜானாத² – தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானம், குஸலானம் த⁴ம்மானம் உபஸம்பத³’ந்தி? ‘நோ ஹித³ம், ஆவுஸோ’.

2. ‘‘இதி கிர தும்ஹே, ஆவுஸோ நிக³ண்டா², ந ஜானாத² – அஹுவம்ஹேவ மயம் புப்³பே³, ந நாஹுவம்ஹாதி, ந ஜானாத² – அகரம்ஹேவ மயம் புப்³பே³ பாபகம்மம், ந நாகரம்ஹாதி, ந ஜானாத² – ஏவரூபம் வா ஏவரூபம் வா பாபகம்மம் அகரம்ஹாதி, ந ஜானாத² – ஏத்தகம் வா து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம், ஏத்தகம் வா து³க்க²ம் நிஜ்ஜீரேதப்³ப³ம், ஏத்தகம்ஹி வா து³க்கே² நிஜ்ஜிண்ணே ஸப்³ப³ம் து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம் ப⁴விஸ்ஸதீதி, ந ஜானாத² – தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானம், குஸலானம் த⁴ம்மானம் உபஸம்பத³ம்; ஏவம் ஸந்தே ஆயஸ்மந்தானம் நிக³ண்டா²னம் ந கல்லமஸ்ஸ வேய்யாகரணாய – யம் கிஞ்சாயம் புரிஸபுக்³க³லோ படிஸம்வேதே³தி ஸுக²ம் வா து³க்க²ம் வா அது³க்க²மஸுக²ம் வா, ஸப்³ப³ம் தம் புப்³பே³கதஹேது. இதி புராணானம் கம்மானம் தபஸா ப்³யந்தீபா⁴வா, நவானம் கம்மானம் அகரணா, ஆயதிம் அனவஸ்ஸவோ; ஆயதிம் அனவஸ்ஸவா கம்மக்க²யோ; கம்மக்க²யா து³க்க²க்க²யோ; து³க்க²க்க²யா வேத³னாக்க²யோ; வேத³னாக்க²யா ஸப்³ப³ம் து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி.

‘‘ஸசே பன தும்ஹே, ஆவுஸோ நிக³ண்டா², ஜானேய்யாத² – அஹுவம்ஹேவ மயம் புப்³பே³, ந நாஹுவம்ஹாதி, ஜானேய்யாத² – அகரம்ஹேவ மயம் புப்³பே³ பாபகம்மம், ந நாகரம்ஹாதி, ஜானேய்யாத² – ஏவரூபம் வா ஏவரூபம் வா பாபகம்மம் அகரம்ஹாதி, ஜானேய்யாத² – ஏத்தகம் வா து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம், ஏத்தகம் வா து³க்க²ம் நிஜ்ஜீரேதப்³ப³ம், ஏத்தகம்ஹி வா து³க்கே² நிஜ்ஜிண்ணே ஸப்³ப³ம் து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம் ப⁴விஸ்ஸதீதி, ஜானேய்யாத² – தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானம், குஸலானம் த⁴ம்மானம் உபஸம்பத³ம்; ஏவம் ஸந்தே ஆயஸ்மந்தானம் நிக³ண்டா²னம் கல்லமஸ்ஸ வேய்யாகரணாய – யம் கிஞ்சாயம் புரிஸபுக்³க³லோ படிஸம்வேதே³தி ஸுக²ம் வா து³க்க²ம் வா அது³க்க²மஸுக²ம் வா, ஸப்³ப³ம் தம் புப்³பே³கதஹேது. இதி புராணானம் கம்மானம் தபஸா ப்³யந்தீபா⁴வா, நவானம் கம்மானம் அகரணா, ஆயதிம் அனவஸ்ஸவோ; ஆயதிம் அனவஸ்ஸவா கம்மக்க²யோ; கம்மக்க²யா து³க்க²க்க²யோ; து³க்க²க்க²யா வேத³னாக்க²யோ; வேத³னாக்க²யா ஸப்³ப³ம் து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி.

3. ‘‘ஸேய்யதா²பி, ஆவுஸோ நிக³ண்டா², புரிஸோ ஸல்லேன வித்³தோ⁴ அஸ்ஸ ஸவிஸேன கா³ள்ஹூபலேபனேன [கா³ள்ஹபலேபனேன (க.)]; ஸோ ஸல்லஸ்ஸபி வேத⁴னஹேது [வேத³னாஹேது (ஸீ. பீ. க.)] து³க்கா² திப்³பா³ [திப்பா (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] கடுகா வேத³னா வேதி³யேய்ய. தஸ்ஸ மித்தாமச்சா ஞாதிஸாலோஹிதா பி⁴ஸக்கம் ஸல்லகத்தம் உபட்டா²பேய்யும். தஸ்ஸ ஸோ பி⁴ஸக்கோ ஸல்லகத்தோ ஸத்தே²ன வணமுக²ம் பரிகந்தேய்ய; ஸோ ஸத்தே²னபி வணமுக²ஸ்ஸ பரிகந்தனஹேது து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேதி³யேய்ய. தஸ்ஸ ஸோ பி⁴ஸக்கோ ஸல்லகத்தோ ஏஸனியா ஸல்லம் ஏஸேய்ய; ஸோ ஏஸனியாபி ஸல்லஸ்ஸ ஏஸனாஹேது து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேதி³யேய்ய. தஸ்ஸ ஸோ பி⁴ஸக்கோ ஸல்லகத்தோ ஸல்லம் அப்³பு³ஹேய்ய [அப்³பு³ய்ஹேய்ய (ஸீ.), அப்³பூ⁴ண்ஹேய்ய (ஸ்யா. கம்.)]; ஸோ ஸல்லஸ்ஸபி அப்³பு³ஹனஹேது [அப்³பு³ய்ஹனஹேது (ஸீ.), அப்³பூ⁴ண்ஹனஹேது (ஸ்யா. கம்.)] து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேதி³யேய்ய. தஸ்ஸ ஸோ பி⁴ஸக்கோ ஸல்லகத்தோ அக³த³ங்கா³ரம் வணமுகே² ஓத³ஹேய்ய; ஸோ அக³த³ங்கா³ரஸ்ஸபி வணமுகே² ஓத³ஹனஹேது து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேதி³யேய்ய. ஸோ அபரேன ஸமயேன ரூள்ஹேன வணேன ஸஞ்ச²வினா அரோகோ³ அஸ்ஸ ஸுகீ² ஸேரீ ஸயம்வஸீ யேன காமங்க³மோ. தஸ்ஸ ஏவமஸ்ஸ – அஹம் கோ² புப்³பே³ ஸல்லேன வித்³தோ⁴ அஹோஸிம் ஸவிஸேன கா³ள்ஹூபலேபனேன. ஸோஹம் ஸல்லஸ்ஸபி வேத⁴னஹேது து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேதி³யிம். தஸ்ஸ மே மித்தாமச்சா ஞாதிஸாலோஹிதா பி⁴ஸக்கம் ஸல்லகத்தம் உபட்ட²பேஸும். தஸ்ஸ மே ஸோ பி⁴ஸக்கோ ஸல்லகத்தோ ஸத்தே²ன வணமுக²ம் பரிகந்தி; ஸோஹம் ஸத்தே²னபி வணமுக²ஸ்ஸ பரிகந்தனஹேது து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேதி³யிம். தஸ்ஸ மே ஸோ பி⁴ஸக்கோ ஸல்லகத்தோ ஏஸனியா ஸல்லம் ஏஸி; ஸோ அஹம் ஏஸனியாபி ஸல்லஸ்ஸ ஏஸனாஹேது து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேதி³யிம். தஸ்ஸ மே ஸோ பி⁴ஸக்கோ ஸல்லகத்தோ ஸல்லம் அப்³பு³ஹி [அப்³பு³ய்ஹி (ஸீ.), அப்³பூ⁴ண்ஹி (ஸ்யா. கம்.)]; ஸோஹம் ஸல்லஸ்ஸபி அப்³பு³ஹனஹேது து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேதி³யிம். தஸ்ஸ மே ஸோ பி⁴ஸக்கோ ஸல்லகத்தோ அக³த³ங்கா³ரம் வணமுகே² ஓத³ஹி; ஸோஹம் அக³த³ங்கா³ரஸ்ஸபி வணமுகே² ஓத³ஹனஹேது து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேதி³யிம். ஸோம்ஹி ஏதரஹி ரூள்ஹேன வணேன ஸஞ்ச²வினா அரோகோ³ ஸுகீ² ஸேரீ ஸயம்வஸீ யேன காமங்க³மோ’’தி.

‘‘ஏவமேவ கோ², ஆவுஸோ நிக³ண்டா², ஸசே தும்ஹே ஜானேய்யாத² – அஹுவம்ஹேவ மயம் புப்³பே³, ந நாஹுவம்ஹாதி, ஜானேய்யாத² – அகரம்ஹேவ மயம் புப்³பே³ பாபகம்மம், ந நாகரம்ஹாதி, ஜானேய்யாத² – ஏவரூபம் வா ஏவரூபம் வா பாபகம்மம் அகரம்ஹாதி, ஜானேய்யாத² – ஏத்தகம் வா து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம், ஏத்தகம் வா து³க்க²ம் நிஜ்ஜீரேதப்³ப³ம், ஏத்தகம்ஹி வா து³க்கே² நிஜ்ஜிண்ணே ஸப்³ப³ம் து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம் ப⁴விஸ்ஸதீதி, ஜானேய்யாத² – தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானம், குஸலானம் த⁴ம்மானம் உபஸம்பத³ம்; ஏவம் ஸந்தே ஆயஸ்மந்தானம் நிக³ண்டா²னம் கல்லமஸ்ஸ வேய்யாகரணாய – யம் கிஞ்சாயம் புரிஸபுக்³க³லோ படிஸம்வேதே³தி ஸுக²ம் வா து³க்க²ம் வா அது³க்க²மஸுக²ம் வா, ஸப்³ப³ம் தம் புப்³பே³கதஹேது. இதி புராணானம் கம்மானம் தபஸா ப்³யந்தீபா⁴வா, நவானம் கம்மானம் அகரணா, ஆயதிம் அனவஸ்ஸவோ; ஆயதிம் அனவஸ்ஸவா கம்மக்க²யோ; கம்மக்க²யா து³க்க²க்க²யோ; து³க்க²க்க²யா வேத³னாக்க²யோ; வேத³னாக்க²யா ஸப்³ப³ம் து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி.

‘‘யஸ்மா ச கோ² தும்ஹே, ஆவுஸோ நிக³ண்டா², ந ஜானாத² – அஹுவம்ஹேவ மயம் புப்³பே³, ந நாஹுவம்ஹாதி, ந ஜானாத² – அகரம்ஹேவ மயம் புப்³பே³ பாபகம்மம், ந நாகரம்ஹாதி, ந ஜானாத² – ஏவரூபம் வா ஏவரூபம் வா பாபகம்மம் அகரம்ஹாதி, ந ஜானாத² – ஏத்தகம் வா து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம், ஏத்தகம் வா து³க்க²ம் நிஜ்ஜீரேதப்³ப³ம், ஏத்தகம்ஹி வா து³க்கே² நிஜ்ஜிண்ணே ஸப்³ப³ம் து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம் ப⁴விஸ்ஸதீதி, ந ஜானாத² – தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானம், குஸலானம் த⁴ம்மானம் உபஸம்பத³ம்; தஸ்மா ஆயஸ்மந்தானம் நிக³ண்டா²னம் ந கல்லமஸ்ஸ வேய்யாகரணாய – யம் கிஞ்சாயம் புரிஸபுக்³க³லோ படிஸம்வேதே³தி ஸுக²ம் வா து³க்க²ம் வா அது³க்க²மஸுக²ம் வா, ஸப்³ப³ம் தம் புப்³பே³கதஹேது. இதி புராணானம் கம்மானம் தபஸா ப்³யந்தீபா⁴வா, நவானம் கம்மானம் அகரணா, ஆயதிம் அனவஸ்ஸவோ; ஆயதிம் அனவஸ்ஸவா கம்மக்க²யோ; கம்மக்க²யா து³க்க²க்க²யோ; து³க்க²க்க²யா வேத³னாக்க²யோ; வேத³னாக்க²யா ஸப்³ப³ம் து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி.

4. ‘‘ஏவம் வுத்தே, பி⁴க்க²வே, தே நிக³ண்டா² மம் ஏதத³வோசும் – ‘நிக³ண்டோ², ஆவுஸோ, நாடபுத்தோ [நாத²புத்தோ (ஸீ.)] ஸப்³ப³ஞ்ஞூ ஸப்³ப³த³ஸ்ஸாவீ, அபரிஸேஸம் ஞாணத³ஸ்ஸனம் படிஜானாதி. சரதோ ச மே திட்ட²தோ ச ஸுத்தஸ்ஸ ச ஜாக³ரஸ்ஸ ச ஸததம் ஸமிதம் ஞாணத³ஸ்ஸனம் பச்சுபட்டி²த’ந்தி. ஸோ ஏவமாஹ – ‘அத்தி² கோ² வோ, ஆவுஸோ நிக³ண்டா², புப்³பே³வ பாபகம்மம் கதம், தம் இமாய கடுகாய து³க்கரகாரிகாய நிஜ்ஜீரேத², யம் பனேத்த² ஏதரஹி காயேன ஸம்வுதா வாசாய ஸம்வுதா மனஸா ஸம்வுதா தம் ஆயதிம் பாபகம்மஸ்ஸ அகரணம். இதி புராணானம் கம்மானம் தபஸா ப்³யந்தீபா⁴வா, நவானம் கம்மானம் அகரணா, ஆயதிம் அனவஸ்ஸவோ; ஆயதிம் அனவஸ்ஸவா கம்மக்க²யோ; கம்மக்க²யா து³க்க²க்க²யோ; து³க்க²க்க²யா வேத³னாக்க²யோ; வேத³னாக்க²யா ஸப்³ப³ம் து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம் ப⁴விஸ்ஸதீ’தி. தஞ்ச பனம்ஹாகம் ருச்சதி சேவ க²மதி ச, தேன சம்ஹா அத்தமனா’’தி.

5. ‘‘ஏவம் வுத்தே அஹம், பி⁴க்க²வே, தே நிக³ண்டே² ஏதத³வோசம் – ‘பஞ்ச கோ² இமே, ஆவுஸோ நிக³ண்டா², த⁴ம்மா தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே த்³விதா⁴விபாகா. கதமே பஞ்ச? ஸத்³தா⁴, ருசி, அனுஸ்ஸவோ, ஆகாரபரிவிதக்கோ, தி³ட்டி²னிஜ்ஜா²னக்க²ந்தி – இமே கோ², ஆவுஸோ நிக³ண்டா², பஞ்ச த⁴ம்மா தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே த்³விதா⁴விபாகா. தத்ராயஸ்மந்தானம் நிக³ண்டா²னம் கா அதீதம்ஸே ஸத்த²ரி ஸத்³தா⁴, கா ருசி, கோ அனுஸ்ஸவோ, கோ ஆகாரபரிவிதக்கோ, கா தி³ட்டி²னிஜ்ஜா²னக்க²ந்தீ’தி. ஏவம்வாதீ³ [ஏவம்வாதீ³ஸு (க.)] கோ² அஹம், பி⁴க்க²வே, நிக³ண்டே²ஸு ந கஞ்சி [கிஞ்சி (ஸீ. பீ. க.)] ஸஹத⁴ம்மிகம் வாத³படிஹாரம் ஸமனுபஸ்ஸாமி.

‘‘புன சபராஹம் [புன ச பனாஹம் (ஸீ. பீ. க.)], பி⁴க்க²வே, தே நிக³ண்டே² ஏவம் வதா³மி – ‘தம் கிம் மஞ்ஞத², ஆவுஸோ நிக³ண்டா². யஸ்மிம் வோ ஸமயே திப்³போ³ [திப்போ (பீ.)] உபக்கமோ ஹோதி திப்³ப³ம் பதா⁴னம், திப்³பா³ தஸ்மிம் ஸமயே ஓபக்கமிகா து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேதி³யேத²; யஸ்மிம் பன வோ ஸமயே ந திப்³போ³ உபக்கமோ ஹோதி ந திப்³ப³ம் பதா⁴னம், ந திப்³பா³ தஸ்மிம் ஸமயே ஓபக்கமிகா து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேதி³யேதா²’தி? ‘யஸ்மிம் நோ, ஆவுஸோ கோ³தம, ஸமயே திப்³போ³ உபக்கமோ ஹோதி திப்³ப³ம் பதா⁴னம், திப்³பா³ தஸ்மிம் ஸமயே ஓபக்கமிகா து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேதி³யாம; யஸ்மிம் பன நோ ஸமயே ந திப்³போ³ உபக்கமோ ஹோதி ந திப்³ப³ம் பதா⁴னம், ந திப்³பா³ தஸ்மிம் ஸமயே ஓபக்கமிகா து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேதி³யாமா’’’தி.

6. ‘‘இதி கிர, ஆவுஸோ நிக³ண்டா², யஸ்மிம் வோ ஸமயே திப்³போ³ உபக்கமோ ஹோதி திப்³ப³ம் பதா⁴னம், திப்³பா³ தஸ்மிம் ஸமயே ஓபக்கமிகா து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேதி³யேத²; யஸ்மிம் பன வோ ஸமயே ந திப்³போ³ உபக்கமோ ஹோதி ந திப்³ப³ம் பதா⁴னம், ந திப்³பா³ தஸ்மிம் ஸமயே ஓபக்கமிகா து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேதி³யேத². ஏவம் ஸந்தே ஆயஸ்மந்தானம் நிக³ண்டா²னம் ந கல்லமஸ்ஸ வேய்யாகரணாய – யம் கிஞ்சாயம் புரிஸபுக்³க³லோ படிஸம்வேதே³தி ஸுக²ம் வா து³க்க²ம் வா அது³க்க²மஸுக²ம் வா, ஸப்³ப³ம் தம் புப்³பே³கதஹேது. இதி புராணானம் கம்மானம் தபஸா ப்³யந்தீபா⁴வா, நவானம் கம்மானம் அகரணா, ஆயதிம் அனவஸ்ஸவோ; ஆயதிம் அனவஸ்ஸவா கம்மக்க²யோ; கம்மக்க²யா து³க்க²க்க²யோ; து³க்க²க்க²யா வேத³னாக்க²யோ; வேத³னாக்க²யா ஸப்³ப³ம் து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம் ப⁴விஸ்ஸதீதி. ஸசே, ஆவுஸோ நிக³ண்டா², யஸ்மிம் வோ ஸமயே திப்³போ³ உபக்கமோ ஹோதி திப்³ப³ம் பதா⁴னம், ந திப்³பா³ தஸ்மிம் ஸமயே ஓபக்கமிகா து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேதி³யேத²; யஸ்மிம் பன வோ ஸமயே ந திப்³போ³ உபக்கமோ ஹோதி ந திப்³ப³ம் பதா⁴னம், திப்³பா³ தஸ்மிம் ஸமயே ஓபக்கமிகா து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேதி³யேத² [பதா⁴னம், திட்டே²ய்யேவ தஸ்மிம் ஸமயே… வேத³னா (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)]; ஏவம் ஸந்தே ஆயஸ்மந்தானம் நிக³ண்டா²னம் கல்லமஸ்ஸ வேய்யாகரணாய – யம் கிஞ்சாயம் புரிஸபுக்³க³லோ படிஸம்வேதே³தி ஸுக²ம் வா து³க்க²ம் வா அது³க்க²மஸுக²ம் வா, ஸப்³ப³ம் தம் புப்³பே³கதஹேது. இதி புராணானம் கம்மானம் தபஸா ப்³யந்தீபா⁴வா, நவானம் கம்மானம் அகரணா, ஆயதிம் அனவஸ்ஸவோ; ஆயதிம் அனவஸ்ஸவா கம்மக்க²யோ; கம்மக்க²யா து³க்க²க்க²யோ; து³க்க²க்க²யா வேத³னாக்க²யோ; வேத³னாக்க²யா ஸப்³ப³ம் து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம் ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி.

‘‘‘யஸ்மா ச கோ², ஆவுஸோ நிக³ண்டா², யஸ்மிம் வோ ஸமயே திப்³போ³ உபக்கமோ ஹோதி திப்³ப³ம் பதா⁴னம், திப்³பா³ தஸ்மிம் ஸமயே ஓபக்கமிகா து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேதி³யேத²; யஸ்மிம் பன வோ ஸமயே ந திப்³போ³ உபக்கமோ ஹோதி ந திப்³ப³ம் பதா⁴னம், ந திப்³பா³ தஸ்மிம் ஸமயே ஓபக்கமிகா து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேதி³யேத²; தே தும்ஹே ஸாமம்யேவ ஓபக்கமிகா து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேத³யமானா அவிஜ்ஜா அஞ்ஞாணா ஸம்மோஹா விபச்சேத² – யம் கிஞ்சாயம் புரிஸபுக்³க³லோ படிஸம்வேதே³தி ஸுக²ம் வா து³க்க²ம் வா அது³க்க²மஸுக²ம் வா, ஸப்³ப³ம் தம் புப்³பே³கதஹேது. இதி புராணானம் கம்மானம் தபஸா ப்³யந்தீபா⁴வா, நவானம் கம்மானம் அகரணா, ஆயதிம் அனவஸ்ஸவோ; ஆயதிம் அனவஸ்ஸவா கம்மக்க²யோ; கம்மக்க²யா து³க்க²க்க²யோ; து³க்க²க்க²யா வேத³னாக்க²யோ; வேத³னாக்க²யா ஸப்³ப³ம் து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம் ப⁴விஸ்ஸதீ’தி. ஏவம்வாதீ³பி [ஏவம்வாதீ³ஸுபி (க.)] கோ² அஹம், பி⁴க்க²வே, நிக³ண்டே²ஸு ந கஞ்சி ஸஹத⁴ம்மிகம் வாத³படிஹாரம் ஸமனுபஸ்ஸாமி.

7. ‘‘புன சபராஹம், பி⁴க்க²வே, தே நிக³ண்டே² ஏவம் வதா³மி – ‘தம் கிம் மஞ்ஞதா²வுஸோ நிக³ண்டா², யமித³ம் கம்மம் தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம் தம் உபக்கமேன வா பதா⁴னேன வா ஸம்பராயவேத³னீயம் ஹோதூதி லப்³ப⁴மேத’ந்தி? ‘நோ ஹித³ம், ஆவுஸோ’. ‘யம் பனித³ம் கம்மம் ஸம்பராயவேத³னீயம் தம் உபக்கமேன வா பதா⁴னேன வா தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம் ஹோதூதி லப்³ப⁴மேத’ந்தி? ‘நோ ஹித³ம், ஆவுஸோ’. ‘தம் கிம் மஞ்ஞதா²வுஸோ நிக³ண்டா², யமித³ம் கம்மம் ஸுக²வேத³னீயம் தம் உபக்கமேன வா பதா⁴னேன வா து³க்க²வேத³னீயம் ஹோதூதி லப்³ப⁴மேத’ந்தி? ‘நோ ஹித³ம், ஆவுஸோ’. ‘யம் பனித³ம் கம்மம் து³க்க²வேத³னீயம் தம் உபக்கமேன வா பதா⁴னேன வா ஸுக²வேத³னீயம் ஹோதூதி லப்³ப⁴மேத’ந்தி? ‘நோ ஹித³ம், ஆவுஸோ’. ‘தம் கிம் மஞ்ஞதா²வுஸோ நிக³ண்டா², யமித³ம் கம்மம் பரிபக்கவேத³னீயம் தம் உபக்கமேன வா பதா⁴னேன வா அபரிபக்கவேத³னீயம் ஹோதூதி லப்³ப⁴மேத’ந்தி? ‘நோ ஹித³ம், ஆவுஸோ’. ‘யம் பனித³ம் கம்மம் அபரிபக்கவேத³னீயம் தம் உபக்கமேன வா பதா⁴னேன வா பரிபக்கவேத³னீயம் ஹோதூதி லப்³ப⁴மேத’ந்தி? ‘நோ ஹித³ம், ஆவுஸோ’. ‘தம் கிம் மஞ்ஞதா²வுஸோ நிக³ண்டா², யமித³ம் கம்மம் ப³ஹுவேத³னீயம் தம் உபக்கமேன வா பதா⁴னேன வா அப்பவேத³னீயம் ஹோதூதி லப்³ப⁴மேத’ந்தி? ‘நோ ஹித³ம், ஆவுஸோ’. ‘யம் பனித³ம் கம்மம் அப்பவேத³னீயம் தம் உபக்கமேன வா பதா⁴னேன வா ப³ஹுவேத³னீயம் ஹோதூதி லப்³ப⁴மேத’ந்தி? ‘நோ ஹித³ம், ஆவுஸோ’. ‘தம் கிம் மஞ்ஞதா²வுஸோ நிக³ண்டா², யமித³ம் கம்மம் ஸவேத³னீயம் தம் உபக்கமேன வா பதா⁴னேன வா அவேத³னீயம் ஹோதூதி லப்³ப⁴மேத’ந்தி? ‘நோ ஹித³ம், ஆவுஸோ’. ‘யம் பனித³ம் கம்மம் அவேத³னீயம் தம் உபக்கமேன வா பதா⁴னேன வா ஸவேத³னீயம் ஹோதூதி லப்³ப⁴மேத’ந்தி? ‘நோ ஹித³ம், ஆவுஸோ’.

8. ‘‘இதி கிர, ஆவுஸோ நிக³ண்டா², யமித³ம் கம்மம் தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம் தம் உபக்கமேன வா பதா⁴னேன வா ஸம்பராயவேத³னீயம் ஹோதூதி அலப்³ப⁴மேதம், யம் பனித³ம் கம்மம் ஸம்பராயவேத³னீயம் தம் உபக்கமேன வா பதா⁴னேன வா தி³ட்ட²த⁴ம்மவேத³னீயம் ஹோதூதி அலப்³ப⁴மேதம், யமித³ம் கம்மம் ஸுக²வேத³னீயம் தம் உபக்கமேன வா பதா⁴னேன வா து³க்க²வேத³னீயம் ஹோதூதி அலப்³ப⁴மேதம், யமித³ம் கம்மம் து³க்க²வேத³னீயம் தம் உபக்கமேன வா பதா⁴னேன வா ஸுக²வேத³னீயம் ஹோதூதி அலப்³ப⁴மேதம், யமித³ம் கம்மம் பரிபக்கவேத³னீயம் தம் உபக்கமேன வா பதா⁴னேன வா அபரிபக்கவேத³னீயம் ஹோதூதி அலப்³ப⁴மேதம், யமித³ம் கம்மம் அபரிபக்கவேத³னீயம் தம் உபக்கமேன வா பதா⁴னேன வா பரிபக்கவேத³னீயம் ஹோதூதி அலப்³ப⁴மேதம், யமித³ம் கம்மம் ப³ஹுவேத³னீயம் தம் உபக்கமேன வா பதா⁴னேன வா அப்பவேத³னீயம் ஹோதூதி அலப்³ப⁴மேதம், யமித³ம் கம்மம் அப்பவேத³னீயம் தம் உபக்கமேன வா பதா⁴னேன வா ப³ஹுவேத³னீயம் ஹோதூதி அலப்³ப⁴மேதம், யமித³ம் கம்மம் ஸவேத³னீயம் தம் உபக்கமேன வா பதா⁴னேன வா அவேத³னீயம் ஹோதூதி அலப்³ப⁴மேதம், யமித³ம் கம்மம் அவேத³னீயம் தம் உபக்கமேன வா பதா⁴னேன வா ஸவேத³னீயம் ஹோதூதி அலப்³ப⁴மேதம்; ஏவம் ஸந்தே ஆயஸ்மந்தானம் நிக³ண்டா²னம் அப²லோ உபக்கமோ ஹோதி, அப²லம் பதா⁴னம்’’.

‘‘ஏவம்வாதீ³, பி⁴க்க²வே, நிக³ண்டா². ஏவம்வாதீ³னம், பி⁴க்க²வே, நிக³ண்டா²னம் த³ஸ ஸஹத⁴ம்மிகா வாதா³னுவாதா³ கா³ரய்ஹம் டா²னம் ஆக³ச்ச²ந்தி.

9. ‘‘ஸசே, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா புப்³பே³கதஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி; அத்³தா⁴, பி⁴க்க²வே, நிக³ண்டா² புப்³பே³ து³க்கடகம்மகாரினோ யம் ஏதரஹி ஏவரூபா து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேதி³யந்தி. ஸசே, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா இஸ்ஸரனிம்மானஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி; அத்³தா⁴, பி⁴க்க²வே, நிக³ண்டா² பாபகேன இஸ்ஸரேன நிம்மிதா யம் ஏதரஹி ஏவரூபா து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேதி³யந்தி. ஸசே, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா ஸங்க³திபா⁴வஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி; அத்³தா⁴, பி⁴க்க²வே, நிக³ண்டா² பாபஸங்க³திகா யம் ஏதரஹி ஏவரூபா து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேதி³யந்தி. ஸசே, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா அபி⁴ஜாதிஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி; அத்³தா⁴, பி⁴க்க²வே, நிக³ண்டா² பாபாபி⁴ஜாதிகா யம் ஏதரஹி ஏவரூபா து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேதி³யந்தி. ஸசே, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா தி³ட்ட²த⁴ம்மூபக்கமஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி; அத்³தா⁴, பி⁴க்க²வே, நிக³ண்டா² ஏவரூபா தி³ட்ட²த⁴ம்மூபக்கமா யம் ஏதரஹி ஏவரூபா து³க்கா² திப்³பா³ கடுகா வேத³னா வேதி³யந்தி.

‘‘ஸசே, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா புப்³பே³கதஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி, கா³ரய்ஹா நிக³ண்டா²; நோ சே ஸத்தா புப்³பே³கதஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி, கா³ரய்ஹா நிக³ண்டா². ஸசே, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா இஸ்ஸரனிம்மானஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி, கா³ரய்ஹா நிக³ண்டா²; நோ சே ஸத்தா இஸ்ஸரனிம்மானஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி, கா³ரய்ஹா நிக³ண்டா². ஸசே, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா ஸங்க³திபா⁴வஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி, கா³ரய்ஹா நிக³ண்டா²; நோ சே ஸத்தா ஸங்க³திபா⁴வஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி, கா³ரய்ஹா நிக³ண்டா². ஸசே, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா அபி⁴ஜாதிஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி, கா³ரய்ஹா நிக³ண்டா²; நோ சே ஸத்தா அபி⁴ஜாதிஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி, கா³ரய்ஹா நிக³ண்டா². ஸசே, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா தி³ட்ட²த⁴ம்மூபக்கமஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி, கா³ரய்ஹா நிக³ண்டா²; நோ சே ஸத்தா தி³ட்ட²த⁴ம்மூபக்கமஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி, கா³ரய்ஹா நிக³ண்டா². ஏவம்வாதீ³, பி⁴க்க²வே, நிக³ண்டா². ஏவம்வாதீ³னம், பி⁴க்க²வே, நிக³ண்டா²னம் இமே த³ஸ ஸஹத⁴ம்மிகா வாதா³னுவாதா³ கா³ரய்ஹம் டா²னம் ஆக³ச்ச²ந்தி. ஏவம் கோ², பி⁴க்க²வே, அப²லோ உபக்கமோ ஹோதி, அப²லம் பதா⁴னம்.

10. ‘‘கத²ஞ்ச, பி⁴க்க²வே, ஸப²லோ உபக்கமோ ஹோதி, ஸப²லம் பதா⁴னம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந ஹேவ அனத்³த⁴பூ⁴தம் அத்தானம் து³க்கே²ன அத்³த⁴பா⁴வேதி, த⁴ம்மிகஞ்ச ஸுக²ம் ந பரிச்சஜதி, தஸ்மிஞ்ச ஸுகே² அனதி⁴முச்சி²தோ ஹோதி. ஸோ ஏவம் பஜானாதி – ‘இமஸ்ஸ கோ² மே து³க்க²னிதா³னஸ்ஸ ஸங்கா²ரம் பத³ஹதோ ஸங்கா²ரப்பதா⁴னா விராகோ³ ஹோதி, இமஸ்ஸ பன மே து³க்க²னிதா³னஸ்ஸ அஜ்ஜு²பேக்க²தோ உபேக்க²ம் பா⁴வயதோ விராகோ³ ஹோதீ’தி. ஸோ யஸ்ஸ ஹி க்²வாஸ்ஸ [யஸ்ஸ கோ² பனஸ்ஸ (ஸீ.), யஸ்ஸ க்²வாஸ்ஸ (பீ.)] து³க்க²னிதா³னஸ்ஸ ஸங்கா²ரம் பத³ஹதோ ஸங்கா²ரப்பதா⁴னா விராகோ³ ஹோதி, ஸங்கா²ரம் தத்த² பத³ஹதி. யஸ்ஸ பனஸ்ஸ து³க்க²னிதா³னஸ்ஸ அஜ்ஜு²பேக்க²தோ உபேக்க²ம் பா⁴வயதோ விராகோ³ ஹோதி, உபேக்க²ம் தத்த² பா⁴வேதி. தஸ்ஸ தஸ்ஸ து³க்க²னிதா³னஸ்ஸ ஸங்கா²ரம் பத³ஹதோ ஸங்கா²ரப்பதா⁴னா விராகோ³ ஹோதி – ஏவம்பிஸ்ஸ தம் து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம் ஹோதி. தஸ்ஸ தஸ்ஸ து³க்க²னிதா³னஸ்ஸ அஜ்ஜு²பேக்க²தோ உபேக்க²ம் பா⁴வயதோ விராகோ³ ஹோதி – ஏவம்பிஸ்ஸ தம் து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம் ஹோதி.

11. ‘‘ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, புரிஸோ இத்தி²யா ஸாரத்தோ படிப³த்³த⁴சித்தோ திப்³ப³ச்ச²ந்தோ³ திப்³பா³பேக்கோ². ஸோ தம் இத்தி²ம் பஸ்ஸேய்ய அஞ்ஞேன புரிஸேன ஸத்³தி⁴ம் ஸந்திட்ட²ந்திம் ஸல்லபந்திம் ஸஞ்ஜக்³க⁴ந்திம் ஸம்ஹஸந்திம். தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, அபி நு தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ அமும் இத்தி²ம் தி³ஸ்வா அஞ்ஞேன புரிஸேன ஸத்³தி⁴ம் ஸந்திட்ட²ந்திம் ஸல்லபந்திம் ஸஞ்ஜக்³க⁴ந்திம் ஸம்ஹஸந்திம் உப்பஜ்ஜேய்யும் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸூபாயாஸா’’தி? ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘தம் கிஸ்ஸ ஹேது’’? ‘‘அமு ஹி, ப⁴ந்தே, புரிஸோ அமுஸ்ஸா இத்தி²யா ஸாரத்தோ படிப³த்³த⁴சித்தோ திப்³ப³ச்ச²ந்தோ³ திப்³பா³பேக்கோ². தஸ்மா தம் இத்தி²ம் தி³ஸ்வா அஞ்ஞேன புரிஸேன ஸத்³தி⁴ம் ஸந்திட்ட²ந்திம் ஸல்லபந்திம் ஸஞ்ஜக்³க⁴ந்திம் ஸம்ஹஸந்திம் உப்பஜ்ஜேய்யும் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸூபாயாஸா’’தி. ‘‘அத² கோ², பி⁴க்க²வே, தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ ஏவமஸ்ஸ – ‘அஹம் கோ² அமுஸ்ஸா இத்தி²யா ஸாரத்தோ படிப³த்³த⁴சித்தோ திப்³ப³ச்ச²ந்தோ³ திப்³பா³பேக்கோ². தஸ்ஸ மே அமும் இத்தி²ம் தி³ஸ்வா அஞ்ஞேன புரிஸேன ஸத்³தி⁴ம் ஸந்திட்ட²ந்திம் ஸல்லபந்திம் ஸஞ்ஜக்³க⁴ந்திம் ஸம்ஹஸந்திம் உப்பஜ்ஜந்தி ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸூபாயாஸா. யம்னூனாஹம் யோ மே அமுஸ்ஸா இத்தி²யா ச²ந்த³ராகோ³ தம் பஜஹேய்ய’ந்தி. ஸோ யோ அமுஸ்ஸா இத்தி²யா ச²ந்த³ராகோ³ தம் பஜஹேய்ய. ஸோ தம் இத்தி²ம் பஸ்ஸேய்ய அபரேன ஸமயேன அஞ்ஞேன புரிஸேன ஸத்³தி⁴ம் ஸந்திட்ட²ந்திம் ஸல்லபந்திம் ஸஞ்ஜக்³க⁴ந்திம் ஸம்ஹஸந்திம். தம் கிம் மஞ்ஞத², பி⁴க்க²வே, அபி நு தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ அமும் இத்தி²ம் தி³ஸ்வா அஞ்ஞேன புரிஸேன ஸத்³தி⁴ம் ஸந்திட்ட²ந்திம் ஸல்லபந்திம் ஸஞ்ஜக்³க⁴ந்திம் ஸம்ஹஸந்திம் உப்பஜ்ஜேய்யும் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸூபாயாஸா’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘தம் கிஸ்ஸ ஹேது’’? ‘‘அமு ஹி, ப⁴ந்தே, புரிஸோ அமுஸ்ஸா இத்தி²யா விராகோ³. தஸ்மா தம் இத்தி²ம் தி³ஸ்வா அஞ்ஞேன புரிஸேன ஸத்³தி⁴ம் ஸந்திட்ட²ந்திம் ஸல்லபந்திம் ஸஞ்ஜக்³க⁴ந்திம் ஸம்ஹஸந்திம் ந உப்பஜ்ஜேய்யும் ஸோகபரிதே³வது³க்க²தோ³மனஸ்ஸூபாயாஸா’’தி.

‘‘ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந ஹேவ அனத்³த⁴பூ⁴தம் அத்தானம் து³க்கே²ன அத்³த⁴பா⁴வேதி, த⁴ம்மிகஞ்ச ஸுக²ம் ந பரிச்சஜதி, தஸ்மிஞ்ச ஸுகே² அனதி⁴முச்சி²தோ ஹோதி. ஸோ ஏவம் பஜானாதி – ‘இமஸ்ஸ கோ² மே து³க்க²னிதா³னஸ்ஸ ஸங்கா²ரம் பத³ஹதோ ஸங்கா²ரப்பதா⁴னா விராகோ³ ஹோதி, இமஸ்ஸ பன மே து³க்க²னிதா³னஸ்ஸ அஜ்ஜு²பேக்க²தோ உபேக்க²ம் பா⁴வயதோ விராகோ³ ஹோதீ’தி. ஸோ யஸ்ஸ ஹி க்²வாஸ்ஸ து³க்க²னிதா³னஸ்ஸ ஸங்கா²ரம் பத³ஹதோ ஸங்கா²ரப்பதா⁴னா விராகோ³ ஹோதி, ஸங்கா²ரம் தத்த² பத³ஹதி; யஸ்ஸ பனஸ்ஸ து³க்க²னிதா³னஸ்ஸ அஜ்ஜு²பேக்க²தோ உபேக்க²ம் பா⁴வயதோ விராகோ³ ஹோதி, உபேக்க²ம் தத்த² பா⁴வேதி. தஸ்ஸ தஸ்ஸ து³க்க²னிதா³னஸ்ஸ ஸங்கா²ரம் பத³ஹதோ ஸங்கா²ரப்பதா⁴னா விராகோ³ ஹோதி – ஏவம்பிஸ்ஸ தம் து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம் ஹோதி. தஸ்ஸ தஸ்ஸ து³க்க²னிதா³னஸ்ஸ அஜ்ஜு²பேக்க²தோ உபேக்க²ம் பா⁴வயதோ விராகோ³ ஹோதி – ஏவம்பிஸ்ஸ தம் து³க்க²ம் நிஜ்ஜிண்ணம் ஹோதி. ஏவம்பி, பி⁴க்க²வே, ஸப²லோ உபக்கமோ ஹோதி, ஸப²லம் பதா⁴னம்.

12. ‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘யதா²ஸுக²ம் கோ² மே விஹரதோ அகுஸலா த⁴ம்மா அபி⁴வட்³ட⁴ந்தி, குஸலா த⁴ம்மா பரிஹாயந்தி; து³க்கா²ய பன மே அத்தானம் பத³ஹதோ அகுஸலா த⁴ம்மா பரிஹாயந்தி, குஸலா த⁴ம்மா அபி⁴வட்³ட⁴ந்தி. யம்னூனாஹம் து³க்கா²ய அத்தானம் பத³ஹேய்ய’ந்தி. ஸோ து³க்கா²ய அத்தானம் பத³ஹதி. தஸ்ஸ து³க்கா²ய அத்தானம் பத³ஹதோ அகுஸலா த⁴ம்மா பரிஹாயந்தி குஸலா த⁴ம்மா அபி⁴வட்³ட⁴ந்தி. ஸோ ந அபரேன ஸமயேன து³க்கா²ய அத்தானம் பத³ஹதி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? யஸ்ஸ ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அத்தா²ய து³க்கா²ய அத்தானம் பத³ஹேய்ய ஸ்வாஸ்ஸ அத்தோ² அபி⁴னிப்ப²ன்னோ ஹோதி. தஸ்மா ந அபரேன ஸமயேன து³க்கா²ய அத்தானம் பத³ஹதி. ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, உஸுகாரோ தேஜனம் த்³வீஸு அலாதேஸு ஆதாபேதி பரிதாபேதி உஜும் கரோதி கம்மனியம். யதோ கோ², பி⁴க்க²வே, உஸுகாரஸ்ஸ தேஜனம் த்³வீஸு அலாதேஸு ஆதாபிதம் ஹோதி பரிதாபிதம் உஜும் கதம் [உஜும் கதம் ஹோதி (ஸீ.)] கம்மனியம், ந ஸோ தம் அபரேன ஸமயேன உஸுகாரோ தேஜனம் த்³வீஸு அலாதேஸு ஆதாபேதி பரிதாபேதி உஜும் கரோதி கம்மனியம். தம் கிஸ்ஸ ஹேது? யஸ்ஸ ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, அத்தா²ய உஸுகாரோ தேஜனம் த்³வீஸு அலாதேஸு ஆதாபேய்ய பரிதாபேய்ய உஜும் கரேய்ய கம்மனியம் ஸ்வாஸ்ஸ அத்தோ² அபி⁴னிப்ப²ன்னோ ஹோதி. தஸ்மா ந அபரேன ஸமயேன உஸுகாரோ தேஜனம் த்³வீஸு அலாதேஸு ஆதாபேதி பரிதாபேதி உஜும் கரோதி கம்மனியம். ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘யதா²ஸுக²ம் கோ² மே விஹரதோ அகுஸலா த⁴ம்மா அபி⁴வட்³ட⁴ந்தி, குஸலா த⁴ம்மா பரிஹாயந்தி; து³க்கா²ய பன மே அத்தானம் பத³ஹதோ அகுஸலா த⁴ம்மா பரிஹாயந்தி, குஸலா த⁴ம்மா அபி⁴வட்³ட⁴ந்தி. யம்னூனாஹம் து³க்கா²ய அத்தானம் பத³ஹேய்ய’ந்தி. ஸோ து³க்கா²ய அத்தானம் பத³ஹதி. தஸ்ஸ து³க்கா²ய அத்தானம் பத³ஹதோ அகுஸலா த⁴ம்மா பரிஹாயந்தி, குஸலா த⁴ம்மா அபி⁴வட்³ட⁴ந்தி. ஸோ ந அபரேன ஸமயேன து³க்கா²ய அத்தானம் பத³ஹதி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? யஸ்ஸ ஹி ஸோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அத்தா²ய து³க்கா²ய அத்தானம் பத³ஹேய்ய ஸ்வாஸ்ஸ அத்தோ² அபி⁴னிப்ப²ன்னோ ஹோதி. தஸ்மா ந அபரேன ஸமயேன து³க்கா²ய அத்தானம் பத³ஹதி. ஏவம்பி, பி⁴க்க²வே, ஸப²லோ உபக்கமோ ஹோதி, ஸப²லம் பதா⁴னம்.

13. ‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, இத⁴ ததா²க³தோ லோகே உப்பஜ்ஜதி அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோ ஸுக³தோ லோகவிதூ³ அனுத்தரோ புரிஸத³ம்மஸாரதி² ஸத்தா² தே³வமனுஸ்ஸானம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா. ஸோ இமம் லோகம் ஸதே³வகம் ஸமாரகம் ஸப்³ரஹ்மகம் ஸஸ்ஸமணப்³ராஹ்மணிம் பஜம் ஸதே³வமனுஸ்ஸம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா பவேதே³தி. ஸோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி ஆதி³கல்யாணம் மஜ்ஜே²கல்யாணம் பரியோஸானகல்யாணம் ஸாத்த²ம் ஸப்³யஞ்ஜனம், கேவலபரிபுண்ணம் பரிஸுத்³த⁴ம் ப்³ரஹ்மசரியம் பகாஸேதி. தம் த⁴ம்மம் ஸுணாதி க³ஹபதி வா க³ஹபதிபுத்தோ வா அஞ்ஞதரஸ்மிம் வா குலே பச்சாஜாதோ. ஸோ தம் த⁴ம்மம் ஸுத்வா ததா²க³தே ஸத்³த⁴ம் படிலப⁴தி. ஸோ தேன ஸத்³தா⁴படிலாபே⁴ன ஸமன்னாக³தோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘ஸம்பா³தோ⁴ க⁴ராவாஸோ ரஜாபதோ², அப்³போ⁴காஸோ பப்³ப³ஜ்ஜா. நயித³ம் ஸுகரம் அகா³ரம் அஜ்ஜா²வஸதா ஏகந்தபரிபுண்ணம் ஏகந்தபரிஸுத்³த⁴ம் ஸங்க²லிகி²தம் ப்³ரஹ்மசரியம் சரிதும். யம்னூனாஹம் கேஸமஸ்ஸும் ஓஹாரேத்வா காஸாயானி வத்தா²னி அச்சா²தே³த்வா அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜேய்ய’ந்தி. ஸோ அபரேன ஸமயேன அப்பம் வா போ⁴க³க்க²ந்த⁴ம் பஹாய மஹந்தம் வா போ⁴க³க்க²ந்த⁴ம் பஹாய, அப்பம் வா ஞாதிபரிவட்டம் பஹாய மஹந்தம் வா ஞாதிபரிவட்டம் பஹாய கேஸமஸ்ஸும் ஓஹாரேத்வா காஸாயானி வத்தா²னி அச்சா²தே³த்வா அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜதி.

14. ‘‘ஸோ ஏவம் பப்³ப³ஜிதோ ஸமானோ பி⁴க்கூ²னம் ஸிக்கா²ஸாஜீவஸமாபன்னோ பாணாதிபாதம் பஹாய பாணாதிபாதா படிவிரதோ ஹோதி நிஹிதத³ண்டோ³ நிஹிதஸத்தோ², லஜ்ஜீ த³யாபன்னோ ஸப்³ப³பாணபூ⁴தஹிதானுகம்பீ விஹரதி. அதி³ன்னாதா³னம் பஹாய அதி³ன்னாதா³னா படிவிரதோ ஹோதி தி³ன்னாதா³யீ தி³ன்னபாடிகங்கீ², அதே²னேன ஸுசிபூ⁴தேன அத்தனா விஹரதி. அப்³ரஹ்மசரியம் பஹாய ப்³ரஹ்மசாரீ ஹோதி ஆராசாரீ விரதோ மேது²னா கா³மத⁴ம்மா. முஸாவாத³ம் பஹாய முஸாவாதா³ படிவிரதோ ஹோதி ஸச்சவாதீ³ ஸச்சஸந்தோ⁴ தே²தோ பச்சயிகோ அவிஸம்வாத³கோ லோகஸ்ஸ. பிஸுணம் வாசம் பஹாய பிஸுணாய வாசாய படிவிரதோ ஹோதி; இதோ ஸுத்வா ந அமுத்ர அக்கா²தா இமேஸம் பே⁴தா³ய, அமுத்ர வா ஸுத்வா ந இமேஸம் அக்கா²தா அமூஸம் பே⁴தா³ய – இதி பி⁴ன்னானம் வா ஸந்தா⁴தா ஸஹிதானம் வா அனுப்பதா³தா ஸமக்³கா³ராமோ ஸமக்³க³ரதோ ஸமக்³க³னந்தீ³ ஸமக்³க³கரணிம் வாசம் பா⁴ஸிதா ஹோதி. ப²ருஸம் வாசம் பஹாய ப²ருஸாய வாசாய படிவிரதோ ஹோதி; யா ஸா வாசா நேலா கண்ணஸுகா² பேமனீயா ஹத³யங்க³மா போரீ ப³ஹுஜனகந்தா ப³ஹுஜனமனாபா ததா²ரூபிம் வாசம் பா⁴ஸிதா ஹோதி. ஸம்ப²ப்பலாபம் பஹாய ஸம்ப²ப்பலாபா படிவிரதோ ஹோதி காலவாதீ³ பூ⁴தவாதீ³ அத்த²வாதீ³ த⁴ம்மவாதீ³ வினயவாதீ³, நிதா⁴னவதிம் வாசம் பா⁴ஸிதா காலேன ஸாபதே³ஸம் பரியந்தவதிம் அத்த²ஸம்ஹிதம். ஸோ பீ³ஜகா³மபூ⁴தகா³மஸமாரம்பா⁴ படிவிரதோ ஹோதி. ஏகப⁴த்திகோ ஹோதி ரத்தூபரதோ விரதோ விகாலபோ⁴ஜனா. நச்சகீ³தவாதி³தவிஸூகத³ஸ்ஸனா படிவிரதோ ஹோதி. மாலாக³ந்த⁴விலேபனதா⁴ரணமண்ட³னவிபூ⁴ஸனட்டா²னா படிவிரதோ ஹோதி. உச்சாஸயனமஹாஸயனா படிவிரதோ ஹோதி. ஜாதரூபரஜதபடிக்³க³ஹணா படிவிரதோ ஹோதி. ஆமகத⁴ஞ்ஞபடிக்³க³ஹணா படிவிரதோ ஹோதி. ஆமகமம்ஸபடிக்³க³ஹணா படிவிரதோ ஹோதி. இத்தி²குமாரிகபடிக்³க³ஹணா படிவிரதோ ஹோதி. தா³ஸிதா³ஸபடிக்³க³ஹணா படிவிரதோ ஹோதி. அஜேளகபடிக்³க³ஹணா படிவிரதோ ஹோதி. குக்குடஸூகரபடிக்³க³ஹணா படிவிரதோ ஹோதி. ஹத்தி²க³வஸ்ஸவளவபடிக்³க³ஹணா படிவிரதோ ஹோதி. கே²த்தவத்து²படிக்³க³ஹணா படிவிரதோ ஹோதி. தூ³தேய்யபஹிணக³மனானுயோகா³ படிவிரதோ ஹோதி. கயவிக்கயா படிவிரதோ ஹோதி. துலாகூடகம்ஸகூடமானகூடா படிவிரதோ ஹோதி. உக்கோடனவஞ்சனனிகதிஸாசியோகா³ [ஸாவியோகா³ (ஸ்யா. கம். க.) ஏத்த² ஸாசிஸத்³தோ³ குடிலபரியாயோ] படிவிரதோ ஹோதி. சே²த³னவத⁴ப³ந்த⁴னவிபராமோஸஆலோபஸஹஸாகாரா படிவிரதோ ஹோதி [பஸ்ஸ ம. நி. 1.293 சூளஹத்தி²பதோ³பமே].

‘‘ஸோ ஸந்துட்டோ² ஹோதி காயபரிஹாரிகேன சீவரேன, குச்சி²பரிஹாரிகேன பிண்ட³பாதேன. ஸோ யேன யேனேவ பக்கமதி ஸமாதா³யேவ பக்கமதி. ஸேய்யதா²பி நாம பக்கீ² ஸகுணோ யேன யேனேவ டே³தி ஸபத்தபா⁴ரோவ டே³தி, ஏவமேவ பி⁴க்கு² ஸந்துட்டோ² ஹோதி காயபரிஹாரிகேன சீவரேன, குச்சி²பரிஹாரிகேன பிண்ட³பாதேன; ஸோ யேன யேனேவ பக்கமதி ஸமாதா³யேவ பக்கமதி. ஸோ இமினா அரியேன ஸீலக்க²ந்தே⁴ன ஸமன்னாக³தோ அஜ்ஜ²த்தம் அனவஜ்ஜஸுக²ம் படிஸம்வேதே³தி.

15. ‘‘ஸோ சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா ந நிமித்தக்³கா³ஹீ ஹோதி நானுப்³யஞ்ஜனக்³கா³ஹீ. யத்வாதி⁴கரணமேனம் சக்கு²ந்த்³ரியம் அஸம்வுதம் விஹரந்தம் அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அன்வாஸ்ஸவேய்யும் தஸ்ஸ ஸம்வராய படிபஜ்ஜதி, ரக்க²தி சக்கு²ந்த்³ரியம், சக்கு²ந்த்³ரியே ஸம்வரம் ஆபஜ்ஜதி. ஸோதேன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா…பே… கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் கா⁴யித்வா…பே… ஜிவ்ஹாய ரஸம் ஸாயித்வா…பே… காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் பு²ஸித்வா…பே… மனஸா த⁴ம்மம் விஞ்ஞாய ந நிமித்தக்³கா³ஹீ ஹோதி நானுப்³யஞ்ஜனக்³கா³ஹீ. யத்வாதி⁴கரணமேனம் மனிந்த்³ரியம் அஸம்வுதம் விஹரந்தம் அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அன்வாஸ்ஸவேய்யும் தஸ்ஸ ஸம்வராய படிபஜ்ஜதி, ரக்க²தி மனிந்த்³ரியம், மனிந்த்³ரியே ஸம்வரம் ஆபஜ்ஜதி. ஸோ இமினா அரியேன இந்த்³ரியஸம்வரேன ஸமன்னாக³தோ அஜ்ஜ²த்தம் அப்³யாஸேகஸுக²ம் படிஸம்வேதே³தி.

‘‘ஸோ அபி⁴க்கந்தே படிக்கந்தே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, ஆலோகிதே விலோகிதே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, ஸமிஞ்ஜிதே [ஸம்மிஞ்ஜிதே (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] பஸாரிதே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, ஸங்கா⁴டிபத்தசீவரதா⁴ரணே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, அஸிதே பீதே கா²யிதே ஸாயிதே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, உச்சாரபஸ்ஸாவகம்மே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி, க³தே டி²தே நிஸின்னே ஸுத்தே ஜாக³ரிதே பா⁴ஸிதே துண்ஹீபா⁴வே ஸம்பஜானகாரீ ஹோதி.

16. ‘‘ஸோ இமினா ச அரியேன ஸீலக்க²ந்தே⁴ன ஸமன்னாக³தோ, (இமாய ச அரியாய ஸந்துட்டி²யா ஸமன்னாக³தோ,) [பஸ்ஸ ம. நி. 1.296 சூளஹத்தி²பதோ³பமே] இமினா ச அரியேன இந்த்³ரியஸம்வரேன ஸமன்னாக³தோ, இமினா ச அரியேன ஸதிஸம்பஜஞ்ஞேன ஸமன்னாக³தோ விவித்தம் ஸேனாஸனம் ப⁴ஜதி அரஞ்ஞம் ருக்க²மூலம் பப்³ப³தம் கந்த³ரம் கி³ரிகு³ஹம் ஸுஸானம் வனபத்த²ம் அப்³போ⁴காஸம் பலாலபுஞ்ஜம். ஸோ பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தோ நிஸீத³தி பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வா, உஜும் காயம் பணிதா⁴ய, பரிமுக²ம் ஸதிம் உபட்ட²பேத்வா. ஸோ அபி⁴ஜ்ஜ²ம் லோகே பஹாய விக³தாபி⁴ஜ்ஜே²ன சேதஸா விஹரதி, அபி⁴ஜ்ஜா²ய சித்தம் பரிஸோதே⁴தி. ப்³யாபாத³பதோ³ஸம் பஹாய அப்³யாபன்னசித்தோ விஹரதி ஸப்³ப³பாணபூ⁴தஹிதானுகம்பீ, ப்³யாபாத³பதோ³ஸா சித்தம் பரிஸோதே⁴தி. தி²னமித்³த⁴ம் பஹாய விக³ததி²னமித்³தோ⁴ விஹரதி ஆலோகஸஞ்ஞீ ஸதோ ஸம்பஜானோ, தி²னமித்³தா⁴ சித்தம் பரிஸோதே⁴தி. உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம் பஹாய அனுத்³த⁴தோ விஹரதி அஜ்ஜ²த்தம் வூபஸந்தசித்தோ, உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சா சித்தம் பரிஸோதே⁴தி. விசிகிச்ச²ம் பஹாய திண்ணவிசிகிச்சோ² விஹரதி அகத²ம்கதீ² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, விசிகிச்சா²ய சித்தம் பரிஸோதே⁴தி.

‘‘ஸோ இமே பஞ்ச நீவரணே பஹாய சேதஸோ உபக்கிலேஸே பஞ்ஞாய து³ப்³ப³லீகரணே விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஏவம்பி, பி⁴க்க²வே, ஸப²லோ உபக்கமோ ஹோதி, ஸப²லம் பதா⁴னம்.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னம் சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வம் அவிதக்கம் அவிசாரம் ஸமாதி⁴ஜம் பீதிஸுக²ம் து³தியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஏவம்பி, பி⁴க்க²வே, ஸப²லோ உபக்கமோ ஹோதி, ஸப²லம் பதா⁴னம்.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² பீதியா ச விராகா³ உபேக்க²கோ ச விஹரதி ஸதோ ச ஸம்பஜானோ, ஸுக²ஞ்ச காயேன படிஸம்வேதே³தி. யம் தம் அரியா ஆசிக்க²ந்தி – ‘உபேக்க²கோ ஸதிமா ஸுக²விஹாரீ’தி ததியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஏவம்பி, பி⁴க்க²வே, ஸப²லோ உபக்கமோ ஹோதி, ஸப²லம் பதா⁴னம்.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா து³க்க²ஸ்ஸ ச பஹானா, புப்³பே³வ ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மா, அது³க்க²மஸுக²ம் உபேக்கா²ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ம் சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஏவம்பி, பி⁴க்க²வே, ஸப²லோ உபக்கமோ ஹோதி, ஸப²லம் பதா⁴னம்.

17. ‘‘ஸோ ஏவம் ஸமாஹிதே சித்தே பரிஸுத்³தே⁴ பரியோதா³தே அனங்க³ணே விக³தூபக்கிலேஸே முது³பூ⁴தே கம்மனியே டி²தே ஆனேஞ்ஜப்பத்தே புப்³பே³னிவாஸானுஸ்ஸதிஞாணாய சித்தம் அபி⁴னின்னாமேதி. ஸோ அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி, ஸேய்யதி²த³ம் [ஸேய்யதீ²த³ம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] – ஏகம்பி ஜாதிம் த்³வேபி ஜாதியோ திஸ்ஸோபி ஜாதியோ சதஸ்ஸோபி ஜாதியோ பஞ்சபி ஜாதியோ த³ஸபி ஜாதியோ வீஸம்பி ஜாதியோ திம்ஸம்பி ஜாதியோ சத்தாலீஸம்பி ஜாதியோ பஞ்ஞாஸம்பி ஜாதியோ ஜாதிஸதம்பி ஜாதிஸஹஸ்ஸம்பி ஜாதிஸதஸஹஸ்ஸம்பி அனேகேபி ஸம்வட்டகப்பே அனேகேபி விவட்டகப்பே அனேகேபி ஸம்வட்டவிவட்டகப்பே – ‘அமுத்ராஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ அமுத்ர உத³பாதி³ம்; தத்ராபாஸிம் ஏவம்னாமோ ஏவம்கோ³த்தோ ஏவம்வண்ணோ ஏவமாஹாரோ ஏவம்ஸுக²து³க்க²ப்படிஸம்வேதீ³ ஏவமாயுபரியந்தோ, ஸோ ததோ சுதோ இதூ⁴பபன்னோ’தி. இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸரதி. ஏவம்பி, பி⁴க்க²வே, ஸப²லோ உபக்கமோ ஹோதி, ஸப²லம் பதா⁴னம்.

18. ‘‘ஸோ ஏவம் ஸமாஹிதே சித்தே பரிஸுத்³தே⁴ பரியோதா³தே அனங்க³ணே விக³தூபக்கிலேஸே முது³பூ⁴தே கம்மனியே டி²தே ஆனேஞ்ஜப்பத்தே ஸத்தானம் சுதூபபாதஞாணாய சித்தம் அபி⁴னின்னாமேதி. ஸோ தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸதி சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே, ஸுக³தே து³க்³க³தே யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாதி – ‘இமே வத போ⁴ந்தோ ஸத்தா காயது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா வசீது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா மனோது³ச்சரிதேன ஸமன்னாக³தா அரியானம் உபவாத³கா மிச்சா²தி³ட்டி²கா மிச்சா²தி³ட்டி²கம்மஸமாதா³னா, தே காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா அபாயம் து³க்³க³திம் வினிபாதம் நிரயம் உபபன்னா. இமே வா பன போ⁴ந்தோ ஸத்தா காயஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா வசீஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா மனோஸுசரிதேன ஸமன்னாக³தா அரியானம் அனுபவாத³கா ஸம்மாதி³ட்டி²கா ஸம்மாதி³ட்டி²கம்மஸமாதா³னா, தே காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா ஸுக³திம் ஸக்³க³ம் லோகம் உபபன்னா’தி. இதி தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸதி சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே, ஸுக³தே து³க்³க³தே யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாதி. ஏவம்பி, பி⁴க்க²வே, ஸப²லோ உபக்கமோ ஹோதி, ஸப²லம் பதா⁴னம்.

19. ‘‘ஸோ ஏவம் ஸமாஹிதே சித்தே பரிஸுத்³தே⁴ பரியோதா³தே அனங்க³ணே விக³தூபக்கிலேஸே முது³பூ⁴தே கம்மனியே டி²தே ஆனேஞ்ஜப்பத்தே ஆஸவானம் க²யஞாணாய சித்தம் அபி⁴னின்னாமேதி. ஸோ ‘இத³ம் து³க்க²’ந்தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²ஸமுத³யோ’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²னிரோதோ⁴’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி; ‘இமே ஆஸவா’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் ஆஸவஸமுத³யோ’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் ஆஸவனிரோதோ⁴’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ‘அயம் ஆஸவனிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. தஸ்ஸ ஏவம் ஜானதோ ஏவம் பஸ்ஸதோ காமாஸவாபி சித்தம் விமுச்சதி, ப⁴வாஸவாபி சித்தம் விமுச்சதி, அவிஜ்ஜாஸவாபி சித்தம் விமுச்சதி. விமுத்தஸ்மிம் விமுத்தமிதி ஞாணம் ஹோதி. ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானாதி. ஏவம்பி கோ², பி⁴க்க²வே, ஸப²லோ உபக்கமோ ஹோதி, ஸப²லம் பதா⁴னம். ஏவம்வாதீ³, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தா. ஏவம்வாதீ³னம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தானம் [ததா²க³தோ, ஏவம்வாதி³ம் பி⁴க்க²வே ததா²க³தம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] த³ஸ ஸஹத⁴ம்மிகா பாஸம்ஸட்டா²னா ஆக³ச்ச²ந்தி.

20. ‘‘ஸசே, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா புப்³பே³கதஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி; அத்³தா⁴, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ புப்³பே³ ஸுகதகம்மகாரீ யம் ஏதரஹி ஏவரூபா அனாஸவா ஸுகா² வேத³னா வேதே³தி. ஸசே, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா இஸ்ஸரனிம்மானஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி; அத்³தா⁴, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ ப⁴த்³த³கேன இஸ்ஸரேன நிம்மிதோ யம் ஏதரஹி ஏவரூபா அனாஸவா ஸுகா² வேத³னா வேதே³தி. ஸசே, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா ஸங்க³திபா⁴வஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி; அத்³தா⁴, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ கல்யாணஸங்க³திகோ யம் ஏதரஹி ஏவரூபா அனாஸவா ஸுகா² வேத³னா வேதே³தி. ஸசே, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா அபி⁴ஜாதிஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி; அத்³தா⁴, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ கல்யாணாபி⁴ஜாதிகோ யம் ஏதரஹி ஏவரூபா அனாஸவா ஸுகா² வேத³னா வேதே³தி. ஸசே, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா தி³ட்ட²த⁴ம்மூபக்கமஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி; அத்³தா⁴, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ கல்யாணதி³ட்ட²த⁴ம்மூபக்கமோ யம் ஏதரஹி ஏவரூபா அனாஸவா ஸுகா² வேத³னா வேதே³தி.

‘‘ஸசே, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா புப்³பே³கதஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி, பாஸம்ஸோ ததா²க³தோ; நோ சே ஸத்தா புப்³பே³கதஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி, பாஸம்ஸோ ததா²க³தோ. ஸசே, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா இஸ்ஸரனிம்மானஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி, பாஸம்ஸோ ததா²க³தோ; நோ சே ஸத்தா இஸ்ஸரனிம்மானஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி, பாஸம்ஸோ ததா²க³தோ. ஸசே, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா ஸங்க³திபா⁴வஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி, பாஸம்ஸோ ததா²க³தோ; நோ சே ஸத்தா ஸங்க³திபா⁴வஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி, பாஸம்ஸோ ததா²க³தோ. ஸசே, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா அபி⁴ஜாதிஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி, பாஸம்ஸோ ததா²க³தோ; நோ சே ஸத்தா அபி⁴ஜாதிஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி, பாஸம்ஸோ ததா²க³தோ. ஸசே, பி⁴க்க²வே, ஸத்தா தி³ட்ட²த⁴ம்மூபக்கமஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி, பாஸம்ஸோ ததா²க³தோ; நோ சே ஸத்தா தி³ட்ட²த⁴ம்மூபக்கமஹேது ஸுக²து³க்க²ம் படிஸம்வேதே³ந்தி, பாஸம்ஸோ ததா²க³தோ. ஏவம்வாதீ³, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தா. ஏவம்வாதீ³னம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தானம் இமே த³ஸ ஸஹத⁴ம்மிகா பாஸம்ஸட்டா²னா ஆக³ச்ச²ந்தீ’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனா தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ந்தி.

தே³வத³ஹஸுத்தம் நிட்டி²தம் பட²மம்.

2. பஞ்சத்தயஸுத்தம் [பஞ்சாயதனஸுத்த (க.)]

21. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘ஸந்தி, பி⁴க்க²வே, ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா அபரந்தகப்பிகா அபரந்தானுதி³ட்டி²னோ அபரந்தம் ஆரப்³ப⁴ அனேகவிஹிதானி அதி⁴வுத்திபதா³னி [அதி⁴முத்திபதா³னி (ஸ்யா. கம். க.)] அபி⁴வத³ந்தி. ‘ஸஞ்ஞீ அத்தா ஹோதி அரோகோ³ பரம் மரணா’தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி; ‘அஸஞ்ஞீ அத்தா ஹோதி அரோகோ³ பரம் மரணா’தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி; ‘நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞீ அத்தா ஹோதி அரோகோ³ பரம் மரணா’தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி; ஸதோ வா பன ஸத்தஸ்ஸ உச்சே²த³ம் வினாஸம் விப⁴வம் பஞ்ஞபேந்தி [பஞ்ஞாபேந்தி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)], தி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னம் வா பனேகே அபி⁴வத³ந்தி. இதி ஸந்தம் வா அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் [பரம் மரணா. இதி இமானி (க.)] பரம் மரணா, ஸதோ வா பன ஸத்தஸ்ஸ உச்சே²த³ம் வினாஸம் விப⁴வம் பஞ்ஞபேந்தி, தி³ட்ட²த⁴ம்மனிப்³பா³னம் வா பனேகே அபி⁴வத³ந்தி. இதி இமானி பஞ்ச [பரம் மரணா. இதி இமானி (க.)] ஹுத்வா தீணி ஹோந்தி, தீணி ஹுத்வா பஞ்ச ஹோந்தி – அயமுத்³தே³ஸோ பஞ்சத்தயஸ்ஸ.

22. ‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, அரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ரூபிஞ்ச அரூபிஞ்ச வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, நேவரூபிம் நாரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ஏகத்தஸஞ்ஞிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, நானத்தஸஞ்ஞிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, பரித்தஸஞ்ஞிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, அப்பமாணஸஞ்ஞிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ஏதம் [ஏவம் (க.)] வா பனேகேஸம் [பனேதேஸம் (ஸ்யா. கம்.)] உபாதிவத்ததம் விஞ்ஞாணகஸிணமேகே அபி⁴வத³ந்தி அப்பமாணம் ஆனேஞ்ஜம். தயித³ம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ அபி⁴ஜானாதி [பஜானாதி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.) அட்ட²கதா² ஓலோகேதப்³பா³]. யே கோ² தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, அரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ரூபிஞ்ச அரூபிஞ்ச வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, நேவரூபிம் நாரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ஏகத்தஸஞ்ஞிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, நானத்தஸஞ்ஞிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, பரித்தஸஞ்ஞிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, அப்பமாணஸஞ்ஞிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா [மரணாதி (க.)], யா வா பனேதாஸம் ஸஞ்ஞானம் பரிஸுத்³தா⁴ பரமா அக்³கா³ அனுத்தரியா அக்கா²யதி – யதி³ ரூபஸஞ்ஞானம் யதி³ அரூபஸஞ்ஞானம் யதி³ ஏகத்தஸஞ்ஞானம் யதி³ நானத்தஸஞ்ஞானம். ‘நத்தி² கிஞ்சீ’தி ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனமேகே அபி⁴வத³ந்தி அப்பமாணம் ஆனேஞ்ஜம். ‘தயித³ம் ஸங்க²தம் ஓளாரிகம் அத்தி² கோ² பன ஸங்கா²ரானம் நிரோதோ⁴ அத்தே²த’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணத³ஸ்ஸாவீ ததா²க³தோ தது³பாதிவத்தோ.

23. ‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, அரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ரூபிஞ்ச அரூபிஞ்ச வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, நேவரூபிம் நாரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா. தத்ர, பி⁴க்க²வே, யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா தேஸமேதே படிக்கோஸந்தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ஸஞ்ஞா ரோகோ³ ஸஞ்ஞா க³ண்டோ³ ஸஞ்ஞா ஸல்லம், ஏதம் ஸந்தம் ஏதம் பணீதம் யதி³த³ம் – ‘அஸஞ்ஞ’ந்தி. தயித³ம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ அபி⁴ஜானாதி யே கோ² தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, அரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ரூபிஞ்ச அரூபிஞ்ச வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, நேவரூபிம் நாரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா. யோ ஹி கோசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா ஏவம் வதே³ய்ய – ‘அஹமஞ்ஞத்ர ரூபா, அஞ்ஞத்ர வேத³னாய, அஞ்ஞத்ர ஸஞ்ஞாய, அஞ்ஞத்ர ஸங்கா²ரேஹி, விஞ்ஞாணஸ்ஸ [அஞ்ஞத்ர விஞ்ஞாணா (ஸ்யா. கம்.), அஞ்ஞத்ர விஞ்ஞாணேன (க.)] ஆக³திம் வா க³திம் வா சுதிம் வா உபபத்திம் வா வுத்³தி⁴ம் வா விரூள்ஹிம் வா வேபுல்லம் வா பஞ்ஞபேஸ்ஸாமீ’தி – நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. ‘தயித³ம் ஸங்க²தம் ஓளாரிகம் அத்தி² கோ² பன ஸங்கா²ரானம் நிரோதோ⁴ அத்தே²த’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணத³ஸ்ஸாவீ ததா²க³தோ தது³பாதிவத்தோ.

24. ‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, அரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ரூபிஞ்ச அரூபிஞ்ச வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, நேவரூபிம் நாரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா. தத்ர, பி⁴க்க²வே, யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா தேஸமேதே படிக்கோஸந்தி, யேபி தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா தேஸமேதே படிக்கோஸந்தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ஸஞ்ஞா ரோகோ³ ஸஞ்ஞா க³ண்டோ³ ஸஞ்ஞா ஸல்லம், அஸஞ்ஞா ஸம்மோஹோ, ஏதம் ஸந்தம் ஏதம் பணீதம் யதி³த³ம் – ‘நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞ’ந்தி. [நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாதி (ஸ்யா. கம். பீ. க.) ஏதந்திபத³ம் மனஸிகாதப்³ப³ம்] தயித³ம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ அபி⁴ஜானாதி. யே கோ² தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, அரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, ரூபிஞ்ச அரூபிஞ்ச வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா, நேவரூபிம் நாரூபிம் வா தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா. யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா [ஸமணப்³ராஹ்மணா (ஸீ. பீ.)] தி³ட்ட²ஸுதமுதவிஞ்ஞாதப்³ப³ஸங்கா²ரமத்தேன ஏதஸ்ஸ ஆயதனஸ்ஸ உபஸம்பத³ம் பஞ்ஞபேந்தி, ப்³யஸனஞ்ஹேதம், பி⁴க்க²வே, அக்கா²யதி [ஆயதனமக்கா²யதி (க.)] ஏதஸ்ஸ ஆயதனஸ்ஸ உபஸம்பதா³ய. ந ஹேதம், பி⁴க்க²வே, ஆயதனம் ஸங்கா²ரஸமாபத்திபத்தப்³ப³மக்கா²யதி; ஸங்கா²ராவஸேஸஸமாபத்திபத்தப்³ப³மேதம், பி⁴க்க²வே, ஆயதனமக்கா²யதி. ‘தயித³ம் ஸங்க²தம் ஓளாரிகம் அத்தி² கோ² பன ஸங்கா²ரானம் நிரோதோ⁴ அத்தே²த’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணத³ஸ்ஸாவீ ததா²க³தோ தது³பாதிவத்தோ.

25. ‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸதோ ஸத்தஸ்ஸ உச்சே²த³ம் வினாஸம் விப⁴வம் பஞ்ஞபேந்தி, தத்ர, பி⁴க்க²வே, யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா தேஸமேதே படிக்கோஸந்தி, யேபி தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா அஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா தேஸமேதே படிக்கோஸந்தி, யேபி தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா நேவஸஞ்ஞீனாஸஞ்ஞிம் அத்தானம் பஞ்ஞபேந்தி அரோக³ம் பரம் மரணா தேஸமேதே படிக்கோஸந்தி. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? ஸப்³பே³பிமே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா உத்³த⁴ம் ஸரம் [உத்³த⁴ம்ஸரா (ஸீ. பீ.), உத்³த⁴ம் பராமஸந்தி (ஸ்யா. கம்.)] ஆஸத்திம்யேவ அபி⁴வத³ந்தி – ‘இதி பேச்ச ப⁴விஸ்ஸாம, இதி பேச்ச ப⁴விஸ்ஸாமா’தி. ஸேய்யதா²பி நாம வாணிஜஸ்ஸ வாணிஜ்ஜாய க³ச்ச²தோ ஏவம் ஹோதி – ‘இதோ மே இத³ம் ப⁴விஸ்ஸதி, இமினா இத³ம் லச்சா²மீ’தி, ஏவமேவிமே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா வாணிஜூபமா மஞ்ஞே படிப⁴ந்தி – ‘இதி பேச்ச ப⁴விஸ்ஸாம, இதி பேச்ச ப⁴விஸ்ஸாமா’தி. தயித³ம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ அபி⁴ஜானாதி. யே கோ² தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸதோ ஸத்தஸ்ஸ உச்சே²த³ம் வினாஸம் விப⁴வம் பஞ்ஞபேந்தி தே ஸக்காயப⁴யா ஸக்காயபரிஜேகு³ச்சா² ஸக்காயஞ்ஞேவ அனுபரிதா⁴வந்தி அனுபரிவத்தந்தி. ஸேய்யதா²பி நாம ஸா க³த்³து³லப³த்³தோ⁴ த³ள்ஹே த²ம்பே⁴ வா கி²லே [கீ²லே (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] வா உபனிப³த்³தோ⁴, தமேவ த²ம்ப⁴ம் வா கி²லம் வா அனுபரிதா⁴வதி அனுபரிவத்ததி; ஏவமேவிமே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஸக்காயப⁴யா ஸக்காயபரிஜேகு³ச்சா² ஸக்காயஞ்ஞேவ அனுபரிதா⁴வந்தி அனுபரிவத்தந்தி. ‘தயித³ம் ஸங்க²தம் ஓளாரிகம் அத்தி² கோ² பன ஸங்கா²ரானம் நிரோதோ⁴ அத்தே²த’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணத³ஸ்ஸாவீ ததா²க³தோ தது³பாதிவத்தோ.

26. ‘‘யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா அபரந்தகப்பிகா அபரந்தானுதி³ட்டி²னோ அபரந்தம் ஆரப்³ப⁴ அனேகவிஹிதானி அதி⁴வுத்திபதா³னி அபி⁴வத³ந்தி, ஸப்³பே³ தே இமானேவ பஞ்சாயதனானி அபி⁴வத³ந்தி ஏதேஸம் வா அஞ்ஞதரம்.

27. ‘‘ஸந்தி, பி⁴க்க²வே, ஏகே ஸமணப்³ராஹ்மணா புப்³ப³ந்தகப்பிகா புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டி²னோ புப்³ப³ந்தம் ஆரப்³ப⁴ அனேகவிஹிதானி அதி⁴வுத்திபதா³னி அபி⁴வத³ந்தி. ‘ஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘அஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘ஸஸ்ஸதோ ச அஸஸ்ஸதோ ச அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘நேவஸஸ்ஸதோ நாஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘அந்தவா அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘அனந்தவா அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘அந்தவா ச அனந்தவா ச அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘நேவந்தவா நானந்தவா அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘ஏகத்தஸஞ்ஞீ அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘நானத்தஸஞ்ஞீ அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘பரித்தஸஞ்ஞீ அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘அப்பமாணஸஞ்ஞீ அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘ஏகந்தஸுகீ² அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘ஏகந்தது³க்கீ² அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘ஸுக²து³க்கீ² அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி, ‘அது³க்க²மஸுகீ² அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி – இத்தே²கே அபி⁴வத³ந்தி.

28. ‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஏவம்வாதி³னோ ஏவம்தி³ட்டி²னோ – ‘ஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி, தேஸம் வத அஞ்ஞத்ரேவ ஸத்³தா⁴ய அஞ்ஞத்ர ருசியா அஞ்ஞத்ர அனுஸ்ஸவா அஞ்ஞத்ர ஆகாரபரிவிதக்கா அஞ்ஞத்ர தி³ட்டி²னிஜ்ஜா²னக்க²ந்தியா பச்சத்தம்யேவ ஞாணம் ப⁴விஸ்ஸதி பரிஸுத்³த⁴ம் பரியோதா³தந்தி – நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. பச்சத்தம் கோ² பன, பி⁴க்க²வே, ஞாணே அஸதி பரிஸுத்³தே⁴ பரியோதா³தே யத³பி [யதி³பி (க.)] தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா தத்த² ஞாணபா⁴க³மத்தமேவ பரியோத³பேந்தி தத³பி தேஸம் ப⁴வதம் ஸமணப்³ராஹ்மணானம் உபாதா³னமக்கா²யதி. ‘தயித³ம் ஸங்க²தம் ஓளாரிகம் அத்தி² கோ² பன ஸங்கா²ரானம் நிரோதோ⁴ அத்தே²த’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணத³ஸ்ஸாவீ ததா²க³தோ தது³பாதிவத்தோ.

29. ‘‘தத்ர, பி⁴க்க²வே, யே தே ஸமணப்³ராஹ்மணா ஏவம்வாதி³னோ ஏவம்தி³ட்டி²னோ – ‘அஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’ந்தி…பே… [யதா² ஸஸ்ஸதவாரே, ததா² வித்தா²ரேதப்³ப³ம்] ஸஸ்ஸதோ ச அஸஸ்ஸதோ ச அத்தா ச லோகோ ச… நேவஸஸ்ஸதோ நாஸஸ்ஸதோ அத்தா ச லோகோ ச… அந்தவா அத்தா ச லோகோ ச… அனந்தவா அத்தா ச லோகோ ச… அந்தவா ச அனந்தவா ச அத்தா ச லோகோ ச… நேவந்தவா நானந்தவா அத்தா ச லோகோ ச… ஏகத்தஸஞ்ஞீ அத்தா ச லோகோ ச… நானத்தஸஞ்ஞீ அத்தா ச லோகோ ச… பரித்தஸஞ்ஞீ அத்தா ச லோகோ ச… அப்பமாணஸஞ்ஞீ அத்தா ச லோகோ ச… ஏகந்தஸுகீ² அத்தா ச லோகோ ச… ஏகந்தது³க்கீ² அத்தா ச லோகோ ச… ஸுக²து³க்கீ² அத்தா ச லோகோ ச… அது³க்க²மஸுகீ² அத்தா ச லோகோ ச, இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞந்தி, தேஸம் வத அஞ்ஞத்ரேவ ஸத்³தா⁴ய அஞ்ஞத்ர ருசியா அஞ்ஞத்ர அனுஸ்ஸவா அஞ்ஞத்ர ஆகாரபரிவிதக்கா அஞ்ஞத்ர தி³ட்டி²னிஜ்ஜா²னக்க²ந்தியா பச்சத்தம்யேவ ஞாணம் ப⁴விஸ்ஸதி பரிஸுத்³த⁴ம் பரியோதா³தந்தி – நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. பச்சத்தம் கோ² பன, பி⁴க்க²வே, ஞாணே அஸதி பரிஸுத்³தே⁴ பரியோதா³தே யத³பி தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா தத்த² ஞாணபா⁴க³மத்தமேவ பரியோத³பேந்தி தத³பி தேஸம் ப⁴வதம் ஸமணப்³ராஹ்மணானம் உபாதா³னமக்கா²யதி. ‘தயித³ம் ஸங்க²தம் ஓளாரிகம் அத்தி² கோ² பன ஸங்கா²ரானம் நிரோதோ⁴ அத்தே²த’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணத³ஸ்ஸாவீ ததா²க³தோ தது³பாதிவத்தோ.

30. ‘‘இத⁴, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, அபரந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, ஸப்³ப³ஸோ காமஸம்யோஜனானம் அனதி⁴ட்டா²னா, பவிவேகம் பீதிம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி – ‘ஏதம் ஸந்தம் ஏதம் பணீதம் யதி³த³ம் பவிவேகம் பீதிம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீ’தி. தஸ்ஸ ஸா பவிவேகா பீதி நிருஜ்ஜ²தி. பவிவேகாய பீதியா நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி தோ³மனஸ்ஸம், தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸ நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி பவிவேகா பீதி. ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, யம் சா²யா ஜஹதி தம் ஆதபோ ப²ரதி, யம் ஆதபோ ஜஹதி தம் சா²யா ப²ரதி; ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, பவிவேகாய பீதியா நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி தோ³மனஸ்ஸம், தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸ நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி பவிவேகா பீதி. தயித³ம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ அபி⁴ஜானாதி. அயம் கோ² ப⁴வம் ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, அபரந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, ஸப்³ப³ஸோ காமஸம்யோஜனானம் அனதி⁴ட்டா²னா, பவிவேகம் பீதிம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி – ‘ஏதம் ஸந்தம் ஏதம் பணீதம் யதி³த³ம் பவிவேகம் பீதிம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீ’தி. தஸ்ஸ ஸா பவிவேகா பீதி நிருஜ்ஜ²தி. பவிவேகாய பீதியா நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி தோ³மனஸ்ஸம், தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸ நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி பவிவேகா பீதி. ‘தயித³ம் ஸங்க²தம் ஓளாரிகம் அத்தி² கோ² பன ஸங்கா²ரானம் நிரோதோ⁴ அத்தே²த’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணத³ஸ்ஸாவீ ததா²க³தோ தது³பாதிவத்தோ.

31. ‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, அபரந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, ஸப்³ப³ஸோ காமஸம்யோஜனானம் அனதி⁴ட்டா²னா, பவிவேகாய பீதியா ஸமதிக்கமா நிராமிஸம் ஸுக²ம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி – ‘ஏதம் ஸந்தம் ஏதம் பணீதம் யதி³த³ம் நிராமிஸம் ஸுக²ம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீ’தி. தஸ்ஸ தம் நிராமிஸம் ஸுக²ம் நிருஜ்ஜ²தி. நிராமிஸஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி பவிவேகா பீதி, பவிவேகாய பீதியா நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி நிராமிஸம் ஸுக²ம். ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, யம் சா²யா ஜஹதி தம் ஆதபோ ப²ரதி, யம் ஆதபோ ஜஹதி தம் சா²யா ப²ரதி; ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, நிராமிஸஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி பவிவேகா பீதி, பவிவேகாய பீதியா நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி நிராமிஸம் ஸுக²ம். தயித³ம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ அபி⁴ஜானாதி. அயம் கோ² ப⁴வம் ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, அபரந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, ஸப்³ப³ஸோ காமஸம்யோஜனானம் அனதி⁴ட்டா²னா, பவிவேகாய பீதியா ஸமதிக்கமா, நிராமிஸம் ஸுக²ம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி – ‘ஏதம் ஸந்தம் ஏதம் பணீதம் யதி³த³ம் நிராமிஸம் ஸுக²ம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீ’தி. தஸ்ஸ தம் நிராமிஸம் ஸுக²ம் நிருஜ்ஜ²தி. நிராமிஸஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி பவிவேகா பீதி, பவிவேகாய பீதியா நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி நிராமிஸம் ஸுக²ம். ‘தயித³ம் ஸங்க²தம் ஓளாரிகம் அத்தி² கோ² பன ஸங்கா²ரானம் நிரோதோ⁴ அத்தே²த’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணத³ஸ்ஸாவீ ததா²க³தோ தது³பாதிவத்தோ.

32. ‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, அபரந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, ஸப்³ப³ஸோ காமஸம்யோஜனானம் அனதி⁴ட்டா²னா, பவிவேகாய பீதியா ஸமதிக்கமா, நிராமிஸஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ ஸமதிக்கமா, அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி – ‘ஏதம் ஸந்தம் ஏதம் பணீதம் யதி³த³ம் அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீ’தி. தஸ்ஸ ஸா அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா நிருஜ்ஜ²தி. அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி நிராமிஸம் ஸுக²ம், நிராமிஸஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா. ஸேய்யதா²பி, பி⁴க்க²வே, யம் சா²யா ஜஹதி தம் ஆதபோ ப²ரதி, யம் ஆதபோ ஜஹதி தம் சா²யா ப²ரதி; ஏவமேவ கோ², பி⁴க்க²வே, அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி நிராமிஸம் ஸுக²ம், நிராமிஸஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா. தயித³ம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ அபி⁴ஜானாதி. அயம் கோ² ப⁴வம் ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, அபரந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, ஸப்³ப³ஸோ காமஸம்யோஜனானம் அனதி⁴ட்டா²னா, பவிவேகாய பீதியா ஸமதிக்கமா, நிராமிஸஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ ஸமதிக்கமா, அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி – ‘ஏதம் ஸந்தம் ஏதம் பணீதம் யதி³த³ம் அது³க்க²மஸுக²ம் வேத³னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீ’தி. தஸ்ஸ ஸா அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா நிருஜ்ஜ²தி. அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி நிராமிஸம் ஸுக²ம், நிராமிஸஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ நிரோதா⁴ உப்பஜ்ஜதி அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா. ‘தயித³ம் ஸங்க²தம் ஓளாரிகம் அத்தி² கோ² பன ஸங்கா²ரானம் நிரோதோ⁴ அத்தே²த’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணத³ஸ்ஸாவீ ததா²க³தோ தது³பாதிவத்தோ.

33. ‘‘இத⁴ பன, பி⁴க்க²வே, ஏகச்சோ ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, அபரந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, ஸப்³ப³ஸோ காமஸம்யோஜனானம் அனதி⁴ட்டா²னா, பவிவேகாய பீதியா ஸமதிக்கமா, நிராமிஸஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ ஸமதிக்கமா, அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய ஸமதிக்கமா – ‘ஸந்தோஹமஸ்மி, நிப்³பு³தோஹமஸ்மி, அனுபாதா³னோஹமஸ்மீ’தி ஸமனுபஸ்ஸதி. தயித³ம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ அபி⁴ஜானாதி. அயம் கோ² ப⁴வம் ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, அபரந்தானுதி³ட்டீ²னஞ்ச படினிஸ்ஸக்³கா³, ஸப்³ப³ஸோ காமஸம்யோஜனானம் அனதி⁴ட்டா²னா, பவிவேகாய பீதியா ஸமதிக்கமா, நிராமிஸஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ ஸமதிக்கமா, அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய ஸமதிக்கமா – ‘ஸந்தோஹமஸ்மி, நிப்³பு³தோஹமஸ்மி, அனுபாதா³னோஹமஸ்மீ’தி ஸமனுபஸ்ஸதி; அத்³தா⁴ அயமாயஸ்மா நிப்³பா³னஸப்பாயம்யேவ படிபத³ம் அபி⁴வத³தி. அத² ச பனாயம் ப⁴வம் ஸமணோ வா ப்³ராஹ்மணோ வா புப்³ப³ந்தானுதி³ட்டி²ம் வா உபாதி³யமானோ உபாதி³யதி, அபரந்தானுதி³ட்டி²ம் வா உபாதி³யமானோ உபாதி³யதி, காமஸம்யோஜனம் வா உபாதி³யமானோ உபாதி³யதி, பவிவேகம் வா பீதிம் உபாதி³யமானோ உபாதி³யதி, நிராமிஸம் வா ஸுக²ம் உபாதி³யமானோ உபாதி³யதி, அது³க்க²மஸுக²ம் வா வேத³னம் உபாதி³யமானோ உபாதி³யதி. யஞ்ச கோ² அயமாயஸ்மா – ‘ஸந்தோஹமஸ்மி, நிப்³பு³தோஹமஸ்மி, அனுபாதா³னோஹமஸ்மீ’தி ஸமனுபஸ்ஸதி தத³பி இமஸ்ஸ போ⁴தோ ஸமணஸ்ஸ ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ உபாதா³னமக்கா²யதி. ‘தயித³ம் ஸங்க²தம் ஓளாரிகம் அத்தி² கோ² பன ஸங்கா²ரானம் நிரோதோ⁴ அத்தே²த’ந்தி – இதி விதி³த்வா தஸ்ஸ நிஸ்ஸரணத³ஸ்ஸாவீ ததா²க³தோ தது³பாதிவத்தோ.

‘‘இத³ம் கோ² பன, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தேன அனுத்தரம் ஸந்திவரபத³ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴ம் யதி³த³ம் – ச²ன்னம் ப²ஸ்ஸாயதனானம் ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச அஸ்ஸாத³ஞ்ச ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச யதா²பூ⁴தம் விதி³த்வா [அனுபாதா³விமோக்கோ². தயித³ம் பி⁴க்க²வே ததா²க³தேன அனுத்தரம் ஸந்திவரபத³ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴ம், யதி³த³ம் ச²ன்னம் ப²ஸ்ஸாயதனானம் ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச அஸ்ஸாத³ஞ்ச ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச யதா²பூ⁴தம் விதி³த்வா அனுபாதா³விமோக்கோ²தி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] அனுபாதா³விமோக்கோ²’’தி [அனுபாதா³விமோக்கோ². தயித³ம் பி⁴க்க²வே ததா²க³தேன அனுத்தரம் ஸந்திவரபத³ம் அபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴ம், யதி³த³ம் ச²ன்னம் ப²ஸ்ஸாயதனம் ஸமுத³யஞ்ச அத்த²ங்க³மஞ்ச அஸ்ஸாத³ஞ்ச அதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச யதா²பூ⁴தம் விதி³த்வா அனுபாதா³விமோக்கோ²தி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)].

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனா தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ந்தி.

பஞ்சத்தயஸுத்தம் நிட்டி²தம் து³தியம்.

3. கிந்திஸுத்தம்

34. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா பிஸினாராயம் [குஸினாராயம் (ஸீ.)] விஹரதி ப³லிஹரணே வனஸண்டே³. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘கிந்தி வோ, பி⁴க்க²வே, மயி ஹோதி – ‘சீவரஹேது வா ஸமணோ கோ³தமோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, பிண்ட³பாதஹேது வா ஸமணோ கோ³தமோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, ஸேனாஸனஹேது வா ஸமணோ கோ³தமோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, இதிப⁴வாப⁴வஹேது வா ஸமணோ கோ³தமோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதீ’’’தி? ‘‘ந கோ² நோ, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதி ஏவம் ஹோதி – ‘சீவரஹேது வா ஸமணோ கோ³தமோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, பிண்ட³பாதஹேது வா ஸமணோ கோ³தமோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, ஸேனாஸனஹேது வா ஸமணோ கோ³தமோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, இதிப⁴வாப⁴வஹேது வா ஸமணோ கோ³தமோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதீ’’’தி.

‘‘ந ச கிர வோ, பி⁴க்க²வே, மயி ஏவம் ஹோதி – ‘சீவரஹேது வா ஸமணோ கோ³தமோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதி…பே… இதிப⁴வாப⁴வஹேது வா ஸமணோ கோ³தமோ த⁴ம்மம் தே³ஸேதீ’தி; அத² கிந்தி சரஹி வோ [அத² கிந்தி வோ (ஸீ. பீ.), அத² கிஞ்சரஹி வோ (க.)], பி⁴க்க²வே, மயி ஹோதீ’’தி? ‘‘ஏவம் கோ² நோ, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதி ஹோதி – ‘அனுகம்பகோ ப⁴க³வா ஹிதேஸீ; அனுகம்பம் உபாதா³ய த⁴ம்மம் தே³ஸேதீ’’’தி. ‘‘ஏவஞ்ச [ஏவம் (ஸீ. பீ.)] கிர வோ, பி⁴க்க²வே, மயி ஹோதி – ‘அனுகம்பகோ ப⁴க³வா ஹிதேஸீ; அனுகம்பம் உபாதா³ய த⁴ம்மம் தே³ஸேதீ’’’தி.

35. ‘‘தஸ்மாதிஹ, பி⁴க்க²வே, யே வோ [யே தே (க.)] மயா த⁴ம்மா அபி⁴ஞ்ஞா தே³ஸிதா, ஸேய்யதி²த³ம் – சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³ பஞ்சிந்த்³ரியானி பஞ்ச ப³லானி ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³, தத்த² ஸப்³பே³ஹேவ ஸமக்³கே³ஹி ஸம்மோத³மானேஹி அவிவத³மானேஹி ஸிக்கி²தப்³ப³ம். தேஸஞ்ச வோ, பி⁴க்க²வே, ஸமக்³கா³னம் ஸம்மோத³மானானம் அவிவத³மானானம் ஸிக்க²தம் ஸியம்ஸு [ஸியும் (ஸீ. ஸ்யா. கம்.) ஸத்³த³னீதி ஓலோகேதப்³பா³] த்³வே பி⁴க்கூ² அபி⁴த⁴ம்மே நானாவாதா³. தத்ர சே தும்ஹாகம் ஏவமஸ்ஸ – ‘இமேஸம் கோ² ஆயஸ்மந்தானம் அத்த²தோ சேவ நானம் ப்³யஞ்ஜனதோ ச நான’ந்தி, தத்த² யம் பி⁴க்கு²ம் ஸுவசதரம் [ஸுப்³ப³சதரம் (க.)] மஞ்ஞேய்யாத² ஸோ உபஸங்கமித்வா ஏவமஸ்ஸ வசனீயோ – ‘ஆயஸ்மந்தானம் கோ² அத்த²தோ சேவ நானம், ப்³யஞ்ஜனதோ ச நானம். தத³மினாபேதம் [ததி³மினாபேதம் (ஸ்யா. கம்.)] ஆயஸ்மந்தோ ஜானாத² – யதா² அத்த²தோ சேவ நானம், ப்³யஞ்ஜனதோ ச நானம். மாயஸ்மந்தோ விவாத³ம் ஆபஜ்ஜித்தா²’தி. அதா²பரேஸம் ஏகதோபக்கி²கானம் பி⁴க்கூ²னம் யம் பி⁴க்கு²ம் ஸுவசதரம் மஞ்ஞேய்யாத² ஸோ உபஸங்கமித்வா ஏவமஸ்ஸ வசனீயோ – ‘ஆயஸ்மந்தானம் கோ² அத்த²தோ சேவ நானம், ப்³யஞ்ஜனதோ ச நானம். தத³மினாபேதம் ஆயஸ்மந்தோ ஜானாத² – யதா² அத்த²தோ சேவ நானம், ப்³யஞ்ஜனதோ ச நானம். மாயஸ்மந்தோ விவாத³ம் ஆபஜ்ஜித்தா²’தி. இதி து³க்³க³ஹிதம் து³க்³க³ஹிததோ தா⁴ரேதப்³ப³ம், ஸுக்³க³ஹிதம் ஸுக்³க³ஹிததோ தா⁴ரேதப்³ப³ம். து³க்³க³ஹிதம் து³க்³க³ஹிததோ தா⁴ரேத்வா ஸுக்³க³ஹிதம் ஸுக்³க³ஹிததோ தா⁴ரேத்வா [இதி து³க்³க³ஹிதம் து³க்³க³ஹிததோ தா⁴ரேதப்³ப³ம், து³க்³க³ஹிதம் து³க்³க³ஹிததோ தா⁴ரேத்வா (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.) அனந்தரவாரத்தயே பன இத³ம் பாட²னானத்தம் நத்தி²] யோ த⁴ம்மோ யோ வினயோ ஸோ பா⁴ஸிதப்³போ³.

36. ‘‘தத்ர சே தும்ஹாகம் ஏவமஸ்ஸ – ‘இமேஸம் கோ² ஆயஸ்மந்தானம் அத்த²தோ ஹி கோ² நானம், ப்³யஞ்ஜனதோ ஸமேதீ’தி, தத்த² யம் பி⁴க்கு²ம் ஸுவசதரம் மஞ்ஞேய்யாத² ஸோ உபஸங்கமித்வா ஏவமஸ்ஸ வசனீயோ – ‘ஆயஸ்மந்தானம் கோ² அத்த²தோ ஹி நானம், ப்³யஞ்ஜனதோ ஸமேதி. தத³மினாபேதம் ஆயஸ்மந்தோ ஜானாத² – யதா² அத்த²தோ ஹி கோ² நானம், ப்³யஞ்ஜனதோ ஸமேதி. மாயஸ்மந்தோ விவாத³ம் ஆபஜ்ஜித்தா²’தி. அதா²பரேஸம் ஏகதோபக்கி²கானம் பி⁴க்கூ²னம் யம் பி⁴க்கு²ம் ஸுவசதரம் மஞ்ஞேய்யாத² ஸோ உபஸங்கமித்வா ஏவமஸ்ஸ வசனீயோ – ‘ஆயஸ்மந்தானம் கோ² அத்த²தோ ஹி கோ² நானம், ப்³யஞ்ஜனதோ ஸமேதி. தத³மினாபேதம் ஆயஸ்மந்தோ ஜானாத² – யதா² அத்த²தோ ஹி கோ² நானம், ப்³யஞ்ஜனதோ ஸமேதி. மாயஸ்மந்தோ விவாத³ம் ஆபஜ்ஜித்தா²’தி. இதி து³க்³க³ஹிதம் து³க்³க³ஹிததோ தா⁴ரேதப்³ப³ம், ஸுக்³க³ஹிதம் ஸுக்³க³ஹிததோ தா⁴ரேதப்³ப³ம். து³க்³க³ஹிதம் து³க்³க³ஹிததோ தா⁴ரேத்வா ஸுக்³க³ஹிதம் ஸுக்³க³ஹிததோ தா⁴ரேத்வா யோ த⁴ம்மோ யோ வினயோ ஸோ பா⁴ஸிதப்³போ³.

37. ‘‘தத்ர சே தும்ஹாகம் ஏவமஸ்ஸ – ‘இமேஸம் கோ² ஆயஸ்மந்தானம் அத்த²தோ ஹி கோ² ஸமேதி, ப்³யஞ்ஜனதோ நான’ந்தி, தத்த² யம் பி⁴க்கு²ம் ஸுவசதரம் மஞ்ஞேய்யாத² ஸோ உபஸங்கமித்வா ஏவமஸ்ஸ வசனீயோ – ‘ஆயஸ்மந்தானம் கோ² அத்த²தோ ஹி ஸமேதி, ப்³யஞ்ஜனதோ நானம். தத³மினாபேதம் ஆயஸ்மந்தோ ஜானாத² – யதா² அத்த²தோ ஹி கோ² ஸமேதி, ப்³யஞ்ஜனதோ நானம். அப்பமத்தகம் கோ² பனேதம் யதி³த³ம் – ப்³யஞ்ஜனம். மாயஸ்மந்தோ அப்பமத்தகே விவாத³ம் ஆபஜ்ஜித்தா²’தி. அதா²பரேஸம் ஏகதோபக்கி²கானம் பி⁴க்கூ²னம் யம் பி⁴க்கு²ம் ஸுவசதரம் மஞ்ஞேய்யாத² ஸோ உபஸங்கமித்வா ஏவமஸ்ஸ வசனீயோ – ‘ஆயஸ்மந்தானம் கோ² அத்த²தோ ஹி ஸமேதி, ப்³யஞ்ஜனதோ நானம். தத³மினாபேதம் ஆயஸ்மந்தோ ஜானாத² – யதா² அத்த²தோ ஹி கோ² ஸமேதி, ப்³யஞ்ஜனதோ நானம். அப்பமத்தகம் கோ² பனேதம் யதி³த³ம் – ப்³யஞ்ஜனம். மாயஸ்மந்தோ அப்பமத்தகே [அப்பமத்தகேஹி (ஸீ. பீ.)] விவாத³ம் ஆபஜ்ஜித்தா²’தி. இதி ஸுக்³க³ஹிதம் ஸுக்³க³ஹிததோ தா⁴ரேதப்³ப³ம், து³க்³க³ஹிதம் து³க்³க³ஹிததோ தா⁴ரேதப்³ப³ம். ஸுக்³க³ஹிதம் ஸுக்³க³ஹிததோ தா⁴ரேத்வா து³க்³க³ஹிதம் து³க்³க³ஹிததோ தா⁴ரேத்வா யோ த⁴ம்மோ யோ வினயோ ஸோ பா⁴ஸிதப்³போ³.

38. ‘‘தத்ர சே தும்ஹாகம் ஏவமஸ்ஸ – ‘இமேஸம் கோ² ஆயஸ்மந்தானம் அத்த²தோ சேவ ஸமேதி ப்³யஞ்ஜனதோ ச ஸமேதீ’தி, தத்த² யம் பி⁴க்கு²ம் ஸுவசதரம் மஞ்ஞேய்யாத² ஸோ உபஸங்கமித்வா ஏவமஸ்ஸ வசனீயோ – ‘ஆயஸ்மந்தானம் கோ² அத்த²தோ சேவ ஸமேதி, ப்³யஞ்ஜனதோ ச ஸமேதி. தத³மினாபேதம் ஆயஸ்மந்தோ ஜானாத² – யதா² அத்த²தோ சேவ ஸமேதி ப்³யஞ்ஜனதோ ச ஸமேதி. மாயஸ்மந்தோ விவாத³ம் ஆபஜ்ஜித்தா²’தி. அதா²பரேஸம் ஏகதோபக்கி²கானம் பி⁴க்கூ²னம் யம் பி⁴க்கு²ம் ஸுவசதரம் மஞ்ஞேய்யாத² ஸோ உபஸங்கமித்வா ஏவமஸ்ஸ வசனீயோ – ‘ஆயஸ்மந்தானம் கோ² அத்த²தோ சேவ ஸமேதி ப்³யஞ்ஜனதோ ச ஸமேதி. தத³மினாபேதம் ஆயஸ்மந்தோ ஜானாத² – யதா² அத்த²தோ சேவ ஸமேதி ப்³யஞ்ஜனதோ ச ஸமேதி. மாயஸ்மந்தோ விவாத³ம் ஆபஜ்ஜித்தா²’தி. இதி ஸுக்³க³ஹிதம் ஸுக்³க³ஹிததோ தா⁴ரேதப்³ப³ம். ஸுக்³க³ஹிதம் ஸுக்³க³ஹிததோ தா⁴ரேத்வா யோ த⁴ம்மோ யோ வினயோ ஸோ பா⁴ஸிதப்³போ³.

39. ‘‘தேஸஞ்ச வோ, பி⁴க்க²வே, ஸமக்³கா³னம் ஸம்மோத³மானானம் அவிவத³மானானம் ஸிக்க²தம் ஸியா அஞ்ஞதரஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ஆபத்தி ஸியா வீதிக்கமோ, தத்ர, பி⁴க்க²வே, ந சோத³னாய தரிதப்³ப³ம் [சோதி³தப்³ப³ம் (ஸ்யா. கம். க.) துரிதப்³ப³ம் (?)]. புக்³க³லோ உபபரிக்கி²தப்³போ³ – ‘இதி மய்ஹஞ்ச அவிஹேஸா ப⁴விஸ்ஸதி பரஸ்ஸ ச புக்³க³லஸ்ஸ அனுபகா⁴தோ, பரோ ஹி புக்³க³லோ அக்கோத⁴னோ அனுபனாஹீ அத³ள்ஹதி³ட்டீ² ஸுப்படினிஸ்ஸக்³கீ³, ஸக்கோமி சாஹம் ஏதம் புக்³க³லம் அகுஸலா வுட்டா²பேத்வா குஸலே பதிட்டா²பேது’ந்தி. ஸசே, பி⁴க்க²வே, ஏவமஸ்ஸ, கல்லம் வசனாய.

‘‘ஸசே பன, பி⁴க்க²வே, ஏவமஸ்ஸ – ‘மய்ஹம் கோ² அவிஹேஸா ப⁴விஸ்ஸதி பரஸ்ஸ ச புக்³க³லஸ்ஸ உபகா⁴தோ, பரோ ஹி புக்³க³லோ கோத⁴னோ உபனாஹீ அத³ள்ஹதி³ட்டீ² ஸுப்படினிஸ்ஸக்³கீ³, ஸக்கோமி சாஹம் ஏதம் புக்³க³லம் அகுஸலா வுட்டா²பேத்வா குஸலே பதிட்டா²பேதும். அப்பமத்தகம் கோ² பனேதம் யதி³த³ம் – பரஸ்ஸ [யதி³த³ம் மய்ஹஞ்ச விஹேஸா ப⁴விஸ்ஸதி பரஸ்ஸ ச (க.)] புக்³க³லஸ்ஸ உபகா⁴தோ. அத² கோ² ஏததே³வ ப³ஹுதரம் – ஸ்வாஹம் ஸக்கோமி ஏதம் புக்³க³லம் அகுஸலா வுட்டா²பேத்வா குஸலே பதிட்டா²பேது’ந்தி. ஸசே, பி⁴க்க²வே, ஏவமஸ்ஸ, கல்லம் வசனாய.

‘‘ஸசே பன, பி⁴க்க²வே, ஏவமஸ்ஸ – ‘மய்ஹம் கோ² விஹேஸா ப⁴விஸ்ஸதி பரஸ்ஸ ச புக்³க³லஸ்ஸ அனுபகா⁴தோ. பரோ ஹி புக்³க³லோ அக்கோத⁴னோ அனுபனாஹீ த³ள்ஹதி³ட்டீ² து³ப்படினிஸ்ஸக்³கீ³, ஸக்கோமி சாஹம் ஏதம் புக்³க³லம் அகுஸலா வுட்டா²பேத்வா குஸலே பதிட்டா²பேதும். அப்பமத்தகம் கோ² பனேதம் யதி³த³ம் – மய்ஹம் விஹேஸா [மய்ஹஞ்ச விஹேஸா ப⁴விஸ்ஸதி பரஸ்ஸ ச புக்³க³லஸ்ஸ உபகா⁴தோ (க.)]. அத² கோ² ஏததே³வ ப³ஹுதரம் – ஸ்வாஹம் ஸக்கோமி ஏதம் புக்³க³லம் அகுஸலா வுட்டா²பேத்வா குஸலே பதிட்டா²பேது’ந்தி. ஸசே, பி⁴க்க²வே, ஏவமஸ்ஸ, கல்லம் வசனாய.

‘‘ஸசே பன, பி⁴க்க²வே, ஏவமஸ்ஸ – ‘மய்ஹஞ்ச கோ² விஹேஸா ப⁴விஸ்ஸதி பரஸ்ஸ ச புக்³க³லஸ்ஸ உபகா⁴தோ. பரோ ஹி புக்³க³லோ கோத⁴னோ உபனாஹீ த³ள்ஹதி³ட்டீ² து³ப்படினிஸ்ஸக்³கீ³, ஸக்கோமி சாஹம் ஏதம் புக்³க³லம் அகுஸலா வுட்டா²பேத்வா குஸலே பதிட்டா²பேதும். அப்பமத்தகம் கோ² பனேதம் யதி³த³ம் – மய்ஹஞ்ச விஹேஸா ப⁴விஸ்ஸதி பரஸ்ஸ ச புக்³க³லஸ்ஸ உபகா⁴தோ. அத² கோ² ஏததே³வ ப³ஹுதரம் – ஸ்வாஹம் ஸக்கோமி ஏதம் புக்³க³லம் அகுஸலா வுட்டா²பேத்வா குஸலே பதிட்டா²பேது’ந்தி. ஸசே, பி⁴க்க²வே, ஏவமஸ்ஸ, கல்லம் வசனாய.

‘‘ஸசே பன, பி⁴க்க²வே, ஏவமஸ்ஸ – ‘மய்ஹஞ்ச கோ² விஹேஸா ப⁴விஸ்ஸதி பரஸ்ஸ ச புக்³க³லஸ்ஸ உபகா⁴தோ. பரோ ஹி புக்³க³லோ கோத⁴னோ உபனாஹீ த³ள்ஹதி³ட்டீ² து³ப்படினிஸ்ஸக்³கீ³, ந சாஹம் ஸக்கோமி ஏதம் புக்³க³லம் அகுஸலா வுட்டா²பேத்வா குஸலே பதிட்டா²பேது’ந்தி. ஏவரூபே, பி⁴க்க²வே, புக்³க³லே உபேக்கா² நாதிமஞ்ஞிதப்³பா³.

40. ‘‘தேஸஞ்ச வோ, பி⁴க்க²வே, ஸமக்³கா³னம் ஸம்மோத³மானானம் அவிவத³மானானம் ஸிக்க²தம் அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ வசீஸம்ஹாரோ [வசீஸங்கா²ரோ (ஸீ. பீ.)] உப்பஜ்ஜேய்ய தி³ட்டி²பளாஸோ [தி³ட்டி²பலாஸோ (ஸீ. க.)] சேதஸோ ஆகா⁴தோ அப்பச்சயோ அனபி⁴ரத்³தி⁴. தத்த² ஏகதோபக்கி²கானம் பி⁴க்கூ²னம் யம் பி⁴க்கு²ம் ஸுவசதரம் மஞ்ஞேய்யாத² ஸோ உபஸங்கமித்வா ஏவமஸ்ஸ வசனீயோ – ‘யம் நோ, ஆவுஸோ, அம்ஹாகம் ஸமக்³கா³னம் ஸம்மோத³மானானம் அவிவத³மானானம் ஸிக்க²தம் அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ வசீஸம்ஹாரோ உப்பன்னோ தி³ட்டி²பளாஸோ சேதஸோ ஆகா⁴தோ அப்பச்சயோ அனபி⁴ரத்³தி⁴, தம் ஜானமானோ ஸமணோ க³ரஹேய்யா’தி [ஸமானோ (ஸீ. க.)]. ஸம்மா ப்³யாகரமானோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் ப்³யாகரேய்ய – ‘யம் நோ, ஆவுஸோ, அம்ஹாகம் ஸமக்³கா³னம் ஸம்மோத³மானானம் அவிவத³மானானம் ஸிக்க²தம் அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ வசீஸம்ஹாரோ உப்பன்னோ தி³ட்டி²பளாஸோ சேதஸோ ஆகா⁴தோ அப்பச்சயோ அனபி⁴ரத்³தி⁴, தம் ஜானமானோ ஸமணோ க³ரஹேய்யாதி. ஏதம் பனாவுஸோ, த⁴ம்மம் அப்பஹாய நிப்³பா³னம் ஸச்சி²கரேய்யா’தி. ஸம்மா ப்³யாகரமானோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் ப்³யாகரேய்ய – ‘ஏதம், ஆவுஸோ, த⁴ம்மம் அப்பஹாய ந நிப்³பா³னம் ஸச்சி²கரேய்யா’தி.

‘‘அதா²பரேஸம் ஏகதோபக்கி²கானம் பி⁴க்கூ²னம் யம் பி⁴க்கு²ம் ஸுவசதரம் மஞ்ஞேய்யாத², ஸோ உபஸங்கமித்வா ஏவமஸ்ஸ வசனீயோ – ‘யம் நோ, ஆவுஸோ, அம்ஹாகம் ஸமக்³கா³னம் ஸம்மோத³மானானம் அவிவத³மானானம் ஸிக்க²தம் அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ வசீஸம்ஹாரோ உப்பன்னோ தி³ட்டி²பளாஸோ சேதஸோ ஆகா⁴தோ அப்பச்சயோ அனபி⁴ரத்³தி⁴, தம் ஜானமானோ ஸமணோ க³ரஹேய்யா’தி. ஸம்மா ப்³யாகரமானோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் ப்³யாகரேய்ய – ‘யம் நோ, ஆவுஸோ, அம்ஹாகம் ஸமக்³கா³னம் ஸம்மோத³மானானம் அவிவத³மானானம் ஸிக்க²தம் அஞ்ஞமஞ்ஞஸ்ஸ வசீஸம்ஹாரோ உப்பன்னோ தி³ட்டி²பளாஸோ சேதஸோ ஆகா⁴தோ அப்பச்சயோ அனபி⁴ரத்³தி⁴ தம் ஜானமானோ ஸமணோ க³ரஹேய்யாதி. ஏதம் பனாவுஸோ, த⁴ம்மம் அப்பஹாய நிப்³பா³னம் ஸச்சி²கரேய்யா’தி. ஸம்மா ப்³யாகரமானோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் ப்³யாகரேய்ய – ‘ஏதம் கோ², ஆவுஸோ, த⁴ம்மம் அப்பஹாய ந நிப்³பா³னம் ஸச்சி²கரேய்யா’’’தி.

‘‘தம் சே, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு²ம் பரே ஏவம் புச்சே²ய்யும் – ‘ஆயஸ்மதா நோ ஏதே பி⁴க்கூ² அகுஸலா வுட்டா²பேத்வா குஸலே பதிட்டா²பிதா’தி? ஸம்மா ப்³யாகரமானோ, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ஏவம் ப்³யாகரேய்ய – ‘இதா⁴ஹம், ஆவுஸோ, யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம், தஸ்ஸ மே ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேஸி, தாஹம் த⁴ம்மம் ஸுத்வா தேஸம் பி⁴க்கூ²னம் அபா⁴ஸிம். தம் தே பி⁴க்கூ² த⁴ம்மம் ஸுத்வா அகுஸலா வுட்ட²ஹிம்ஸு, குஸலே பதிட்ட²ஹிம்ஸூ’தி. ஏவம் ப்³யாகரமானோ கோ², பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ந சேவ அத்தானம் உக்கம்ஸேதி, ந பரம் வம்பே⁴தி, த⁴ம்மஸ்ஸ சானுத⁴ம்மம் ப்³யாகரோதி, ந ச கோசி ஸஹத⁴ம்மிகோ வாதா³னுவாதோ³ கா³ரய்ஹம் டா²னம் ஆக³ச்ச²தீ’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனா தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்து³ந்தி.

கிந்திஸுத்தம் நிட்டி²தம் ததியம்.

4. ஸாமகா³மஸுத்தம்

41. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸக்கேஸு விஹரதி ஸாமகா³மே. தேன கோ² பன ஸமயேன நிக³ண்டோ² நாடபுத்தோ [நாத²புத்தோ (ஸீ. பீ.)] பாவாயம் அது⁴னாகாலங்கதோ [காலகதோ (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] ஹோதி. தஸ்ஸ காலங்கிரியாய பி⁴ன்னா நிக³ண்டா² த்³வேதி⁴கஜாதா [த்³வேள்ஹகஜாதா (ஸ்யா. கம். க.)] ப⁴ண்ட³னஜாதா கலஹஜாதா விவாதா³பன்னா அஞ்ஞமஞ்ஞம் முக²ஸத்தீஹி விதுத³ந்தா விஹரந்தி – ‘‘ந த்வம் இமம் த⁴ம்மவினயம் ஆஜானாஸி, அஹம் இமம் த⁴ம்மவினயம் ஆஜானாமி. கிம் த்வம் இமம் த⁴ம்மவினயம் ஆஜானிஸ்ஸஸி! மிச்சா²படிபன்னோ த்வமஸி, அஹமஸ்மி ஸம்மாபடிபன்னோ. ஸஹிதம் மே, அஸஹிதம் தே. புரேவசனீயம் பச்சா² அவச, பச்சா²வசனீயம் புரே அவச. அதி⁴சிண்ணம் [அவிசிண்ணம் (ஸீ. பீ.)] தே விபராவத்தம். ஆரோபிதோ தே வாதோ³. நிக்³க³ஹிதோஸி, சர வாத³ப்பமோக்கா²ய; நிப்³பே³டே²ஹி வா ஸசே பஹோஸீ’’தி. வதோ⁴யேவ கோ² [வதோ⁴யேவேகோ (ஸ்யா. கம். க.)] மஞ்ஞே நிக³ண்டே²ஸு நாடபுத்தியேஸு வத்ததி. யேபி நிக³ண்ட²ஸ்ஸ நாடபுத்தஸ்ஸ ஸாவகா கி³ஹீ ஓதா³தவஸனா தேபி நிக³ண்டே²ஸு நாடபுத்தியேஸு நிப்³பி³ன்னரூபா [நிப்³பி³ந்த³ரூபா (ஸ்யா. கம். க.)] விரத்தரூபா படிவானரூபா யதா² தம் து³ரக்கா²தே த⁴ம்மவினயே து³ப்பவேதி³தே அனிய்யானிகே அனுபஸமஸம்வத்தனிகே அஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ப்பவேதி³தே பி⁴ன்னதூ²பே அப்படிஸரணே.

42. அத² கோ² சுந்தோ³ ஸமணுத்³தே³ஸோ பாவாயம் வஸ்ஸம்வுட்டோ² [வஸ்ஸம்வுத்தோ² (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] யேன ஸாமகா³மோ யேனாயஸ்மா ஆனந்தோ³ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² சுந்தோ³ ஸமணுத்³தே³ஸோ ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் ஏதத³வோச – ‘‘நிக³ண்டோ², ப⁴ந்தே, நாடபுத்தோ பாவாயம் அது⁴னாகாலங்கதோ. தஸ்ஸ காலங்கிரியாய பி⁴ன்னா நிக³ண்டா² த்³வேதி⁴கஜாதா…பே… பி⁴ன்னதூ²பே அப்படிஸரணே’’தி. ஏவம் வுத்தே, ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ சுந்த³ம் ஸமணுத்³தே³ஸம் ஏதத³வோச – ‘‘அத்தி² கோ² இத³ம், ஆவுஸோ சுந்த³, கதா²பாப⁴தம் ப⁴க³வந்தம் த³ஸ்ஸனாய. ஆயாம, ஆவுஸோ சுந்த³, யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிஸ்ஸாம; உபஸங்கமித்வா ஏதமத்த²ம் ப⁴க³வதோ ஆரோசேஸ்ஸாமா’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² சுந்தோ³ ஸமணுத்³தே³ஸோ ஆயஸ்மதோ ஆனந்த³ஸ்ஸ பச்சஸ்ஸோஸி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா ச ஆனந்தோ³ சுந்தோ³ ச ஸமணுத்³தே³ஸோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அயம், ப⁴ந்தே, சுந்தோ³ ஸமணுத்³தே³ஸோ ஏவமாஹ – ‘நிக³ண்டோ², ப⁴ந்தே, நாடபுத்தோ பாவாயம் அது⁴னாகாலங்கதோ. தஸ்ஸ காலங்கிரியாய பி⁴ன்னா நிக³ண்டா² த்³வேதி⁴கஜாதா…பே… பி⁴ன்னதூ²பே அப்படிஸரணே’தி. தஸ்ஸ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, ஏவம் ஹோதி – ‘மாஹேவ ப⁴க³வதோ அச்சயேன ஸங்கே⁴ விவாதோ³ உப்பஜ்ஜி; ஸ்வாஸ்ஸ [ஸோ (ஸீ. பீ.), ஸ்வாயம் (க.)] விவாதோ³ ப³ஹுஜனாஹிதாய ப³ஹுஜனாஸுகா²ய ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ அனத்தா²ய அஹிதாய து³க்கா²ய தே³வமனுஸ்ஸான’’’ந்தி.

43. ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, ஆனந்த³, யே வோ மயா த⁴ம்மா அபி⁴ஞ்ஞா தே³ஸிதா, ஸேய்யதி²த³ம் – சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³ பஞ்சிந்த்³ரியானி பஞ்ச ப³லானி ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³, பஸ்ஸஸி நோ த்வம், ஆனந்த³, இமேஸு த⁴ம்மேஸு த்³வேபி பி⁴க்கூ² நானாவாதே³’’தி? ‘‘யே மே, ப⁴ந்தே, த⁴ம்மா ப⁴க³வதா அபி⁴ஞ்ஞா தே³ஸிதா, ஸேய்யதி²த³ம் – சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³ பஞ்சிந்த்³ரியானி பஞ்ச ப³லானி ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³, நாஹம் பஸ்ஸாமி இமேஸு த⁴ம்மேஸு த்³வேபி பி⁴க்கூ² நானாவாதே³. யே ச கோ² [ஸந்தி ச கோ² (ஸ்யா. கம்.), ஸந்தி ச (க.)], ப⁴ந்தே, புக்³க³லா ப⁴க³வந்தம் பதிஸ்ஸயமானரூபா விஹரந்தி தேபி ப⁴க³வதோ அச்சயேன ஸங்கே⁴ விவாத³ம் ஜனேய்யும் அஜ்ஜா²ஜீவே வா அதி⁴பாதிமோக்கே² வா. ஸ்வாஸ்ஸ [ஸோஸ்ஸ (ஸீ. பீ.), ஸ்வாயம் (க.)] விவாதோ³ ப³ஹுஜனாஹிதாய ப³ஹுஜனாஸுகா²ய ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ அனத்தா²ய அஹிதாய து³க்கா²ய தே³வமனுஸ்ஸான’’ந்தி. அப்பமத்தகோ ஸோ, ஆனந்த³, விவாதோ³ யதி³த³ம் – அஜ்ஜா²ஜீவே வா அதி⁴பாதிமோக்கே² வா. மக்³கே³ வா ஹி, ஆனந்த³, படிபதா³ய வா ஸங்கே⁴ விவாதோ³ உப்பஜ்ஜமானோ உப்பஜ்ஜேய்ய; ஸ்வாஸ்ஸ விவாதோ³ ப³ஹுஜனாஹிதாய ப³ஹுஜனாஸுகா²ய ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ அனத்தா²ய அஹிதாய து³க்கா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம்.

44. ‘‘ச²யிமானி, ஆனந்த³, விவாத³மூலானி. கதமானி ச²? இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² கோத⁴னோ ஹோதி உபனாஹீ. யோ ஸோ, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² கோத⁴னோ ஹோதி உபனாஹீ ஸோ ஸத்த²ரிபி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, த⁴ம்மேபி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, ஸங்கே⁴பி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, ஸிக்கா²யபி ந பரிபூரகாரீ ஹோதி. யோ ஸோ, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² ஸத்த²ரி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, த⁴ம்மே… ஸங்கே⁴ அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, ஸிக்கா²ய ந பரிபூரகாரீ ஹோதி, ஸோ ஸங்கே⁴ விவாத³ம் ஜனேதி; யோ ஹோதி விவாதோ³ ப³ஹுஜனாஹிதாய ப³ஹுஜனாஸுகா²ய, ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ அனத்தா²ய அஹிதாய து³க்கா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம். ஏவரூபஞ்சே தும்ஹே, ஆனந்த³, விவாத³மூலம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஸமனுபஸ்ஸேய்யாத², தத்ர தும்ஹே, ஆனந்த³, தஸ்ஸேவ பாபகஸ்ஸ விவாத³மூலஸ்ஸ பஹானாய வாயமேய்யாத². ஏவரூபஞ்சே தும்ஹே, ஆனந்த³, விவாத³மூலம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ந ஸமனுபஸ்ஸேய்யாத². தத்ர தும்ஹே, ஆனந்த³, தஸ்ஸேவ பாபகஸ்ஸ விவாத³மூலஸ்ஸ ஆயதிம் அனவஸ்ஸவாய படிபஜ்ஜேய்யாத². ஏவமேதஸ்ஸ பாபகஸ்ஸ விவாத³மூலஸ்ஸ பஹானம் ஹோதி, ஏவமேதஸ்ஸ பாபகஸ்ஸ விவாத³மூலஸ்ஸ ஆயதிம் அனவஸ்ஸவோ ஹோதி.

45. ‘‘புன சபரம், ஆனந்த³, பி⁴க்கு² மக்கீ² ஹோதி பளாஸீ…பே… இஸ்ஸுகீ ஹோதி மச்ச²ரீ…பே… ஸடோ² ஹோதி மாயாவீ…பே… பாபிச்சோ² ஹோதி மிச்சா²தி³ட்டி² [மிச்சா²தி³ட்டீ² (ஸ்யா. கம். பீ. க.)] …பே… ஸந்தி³ட்டி²பராமாஸீ ஹோதி ஆதா⁴னக்³கா³ஹீ து³ப்படினிஸ்ஸக்³கீ³. யோ ஸோ, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² ஸந்தி³ட்டி²பராமாஸீ ஹோதி ஆதா⁴னக்³கா³ஹீ து³ப்படினிஸ்ஸக்³கீ³ ஸோ ஸத்த²ரிபி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, த⁴ம்மேபி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, ஸங்கே⁴பி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, ஸிக்கா²யபி ந பரிபூரகாரீ ஹோதி. யோ ஸோ, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² ஸத்த²ரி அகா³ரவோ விஹரதி அப்பதிஸ்ஸோ, த⁴ம்மே… ஸங்கே⁴… ஸிக்கா²ய ந பரிபூரகாரீ ஹோதி ஸோ ஸங்கே⁴ விவாத³ம் ஜனேதி; யோ ஹோதி விவாதோ³ ப³ஹுஜனாஹிதாய ப³ஹுஜனாஸுகா²ய, ப³ஹுனோ ஜனஸ்ஸ அனத்தா²ய அஹிதாய து³க்கா²ய தே³வமனுஸ்ஸானம். ஏவரூபஞ்சே தும்ஹே, ஆனந்த³, விவாத³மூலம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ஸமனுபஸ்ஸேய்யாத². தத்ர தும்ஹே, ஆனந்த³, தஸ்ஸேவ பாபகஸ்ஸ விவாத³மூலஸ்ஸ பஹானாய வாயமேய்யாத². ஏவரூபஞ்சே தும்ஹே, ஆனந்த³, விவாத³மூலம் அஜ்ஜ²த்தம் வா ப³ஹித்³தா⁴ வா ந ஸமனுபஸ்ஸேய்யாத², தத்ர தும்ஹே, ஆனந்த³, தஸ்ஸேவ பாபகஸ்ஸ விவாத³மூலஸ்ஸ ஆயதிம் அனவஸ்ஸவாய படிபஜ்ஜேய்யாத². ஏவமேதஸ்ஸ பாபகஸ்ஸ விவாத³மூலஸ்ஸ பஹானம் ஹோதி, ஏவமேதஸ்ஸ பாபகஸ்ஸ விவாத³மூலஸ்ஸ ஆயதிம் அனவஸ்ஸவோ ஹோதி. இமானி கோ², ஆனந்த³, ச² விவாத³மூலானி.

46. ‘‘சத்தாரிமானி, ஆனந்த³, அதி⁴கரணானி. கதமானி சத்தாரி? விவாதா³தி⁴கரணம், அனுவாதா³தி⁴கரணம், ஆபத்தாதி⁴கரணம், கிச்சாதி⁴கரணம் – இமானி கோ², ஆனந்த³, சத்தாரி அதி⁴கரணானி. ஸத்த கோ² பனிமே, ஆனந்த³, அதி⁴கரணஸமதா² – உப்பன்னுப்பன்னானம் அதி⁴கரணானம் ஸமதா²ய வூபஸமாய ஸம்முகா²வினயோ தா³தப்³போ³, ஸதிவினயோ தா³தப்³போ³, அமூள்ஹவினயோ தா³தப்³போ³, படிஞ்ஞாய காரேதப்³ப³ம், யேபு⁴ய்யஸிகா, தஸ்ஸபாபியஸிகா, திணவத்தா²ரகோ.

47. ‘‘கத²ஞ்சானந்த³, ஸம்முகா²வினயோ ஹோதி? இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கூ² விவத³ந்தி த⁴ம்மோதி வா அத⁴ம்மோதி வா வினயோதி வா அவினயோதி வா. தேஹானந்த³, பி⁴க்கூ²ஹி ஸப்³பே³ஹேவ ஸமக்³கே³ஹி ஸன்னிபதிதப்³ப³ம். ஸன்னிபதித்வா த⁴ம்மனேத்தி ஸமனுமஜ்ஜிதப்³பா³. த⁴ம்மனேத்திம் ஸமனுமஜ்ஜித்வா யதா² தத்த² ஸமேதி ததா² தம் அதி⁴கரணம் வூபஸமேதப்³ப³ம். ஏவம் கோ², ஆனந்த³, ஸம்முகா²வினயோ ஹோதி; ஏவஞ்ச பனிதே⁴கச்சானம் அதி⁴கரணானம் வூபஸமோ ஹோதி யதி³த³ம் – ஸம்முகா²வினயேன.

48. ‘‘கத²ஞ்சானந்த³, யேபு⁴ய்யஸிகா ஹோதி? தே சே, ஆனந்த³, பி⁴க்கூ² ந ஸக்கோந்தி தம் அதி⁴கரணம் தஸ்மிம் ஆவாஸே வூபஸமேதும். தேஹானந்த³, பி⁴க்கூ²ஹி யஸ்மிம் ஆவாஸே ப³ஹுதரா பி⁴க்கூ² ஸோ ஆவாஸோ க³ந்தப்³போ³. தத்த² ஸப்³பே³ஹேவ ஸமக்³கே³ஹி ஸன்னிபதிதப்³ப³ம். ஸன்னிபதித்வா த⁴ம்மனேத்தி ஸமனுமஜ்ஜிதப்³பா³. த⁴ம்மனேத்திம் ஸமனுமஜ்ஜித்வா யதா² தத்த² ஸமேதி ததா² தம் அதி⁴கரணம் வூபஸமேதப்³ப³ம். ஏவம் கோ², ஆனந்த³, யேபு⁴ய்யஸிகா ஹோதி, ஏவஞ்ச பனிதே⁴கச்சானம் அதி⁴கரணானம் வூபஸமோ ஹோதி யதி³த³ம் – யேபு⁴ய்யஸிகாய.

49. ‘‘கத²ஞ்சானந்த³, ஸதிவினயோ ஹோதி? இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் ஏவரூபாய க³ருகாய ஆபத்தியா சோதே³ந்தி பாராஜிகேன வா பாராஜிகஸாமந்தேன வா – ‘ஸரதாயஸ்மா ஏவரூபிம் [ஏவரூபம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.) ஏவரூபாய-இதி வுச்சமானவசனேன ஸமேதி. வினயேனபி ஸம்ஸந்தே³தப்³ப³ம்] க³ருகம் ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜிதா பாராஜிகம் வா பாராஜிகஸாமந்தம் வா’தி? ஸோ ஏவமாஹ – ‘ந கோ² அஹம், ஆவுஸோ, ஸராமி ஏவரூபிம் க³ருகம் ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜிதா பாராஜிகம் வா பாராஜிகஸாமந்தம் வா’தி. தஸ்ஸ கோ² [தஸ்ஸ கோ² ஏவம் (ஸப்³ப³த்த²)], ஆனந்த³, பி⁴க்கு²னோ ஸதிவினயோ தா³தப்³போ³. ஏவம் கோ², ஆனந்த³, ஸதிவினயோ ஹோதி, ஏவஞ்ச பனிதே⁴கச்சானம் அதி⁴கரணானம் வூபஸமோ ஹோதி யதி³த³ம் – ஸதிவினயேன.

50. ‘‘கத²ஞ்சானந்த³, அமூள்ஹவினயோ ஹோதி? இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கூ² பி⁴க்கு²ம் ஏவரூபாய க³ருகாய ஆபத்தியா சோதே³ந்தி பாராஜிகேன வா பாராஜிகஸாமந்தேன வா – ‘ஸரதாயஸ்மா ஏவரூபிம் க³ருகம் ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜிதா பாராஜிகம் வா பாராஜிகஸாமந்தம் வா’தி? (ஸோ ஏவமாஹ – ‘ந கோ² அஹம், ஆவுஸோ, ஸராமி ஏவரூபிம் க³ருகம் ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜிதா பாராஜிகம் வா பாராஜிகஸாமந்தம் வா’தி. தமேனம் ஸோ நிப்³பே³டே²ந்தம் அதிவேடே²தி – ‘இங்கா⁴யஸ்மா ஸாது⁴கமேவ ஜானாஹி யதி³ ஸரஸி ஏவரூபிம் க³ருகம் ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜிதா பாராஜிகம் வா பாராஜிகஸாமந்தம் வா’தி.) [( ) ஏத்த²ந்தரே பாடோ² சூளவ. 237 நத்தி² தஸ்ஸபாபியஸிகாவாரேஏவேதேன ப⁴விதப்³ப³ம்] ஸோ ஏவமாஹ – ‘அஹம் கோ², ஆவுஸோ, உம்மாத³ம் பாபுணிம் சேதஸோ விபரியாஸம். தேன மே உம்மத்தகேன ப³ஹும் அஸ்ஸாமணகம் அஜ்ஜா²சிண்ணம் பா⁴ஸிதபரிக்கந்தம் [பா⁴ஸிதபரிகந்தம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)]. நாஹம் தம் ஸராமி. மூள்ஹேன மே ஏதம் கத’ந்தி. தஸ்ஸ கோ² [தஸ்ஸ கோ² ஏவம் (ஸ்யா. கம். க.)], ஆனந்த³, பி⁴க்கு²னோ அமூள்ஹவினயோ தா³தப்³போ³. ஏவம் கோ², ஆனந்த³, அமூள்ஹவினயோ ஹோதி, ஏவஞ்ச பனிதே⁴கச்சானம் அதி⁴கரணானம் வூபஸமோ ஹோதி யதி³த³ம் – அமூள்ஹவினயேன.

51. ‘‘கத²ஞ்சானந்த³, படிஞ்ஞாதகரணம் ஹோதி? இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² சோதி³தோ வா அசோதி³தோ வா ஆபத்திம் ஸரதி, விவரதி உத்தானீகரோதி [உத்தானிம் கரோதி (க.)]. தேன, ஆனந்த³, பி⁴க்கு²னா வுட்³ட⁴தரம் பி⁴க்கு²ம் [வுட்³ட⁴தரோ பி⁴க்கு² (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] உபஸங்கமித்வா ஏகம்ஸம் சீவரம் கத்வா பாதே³ வந்தி³த்வா உக்குடிகம் நிஸீதி³த்வா அஞ்ஜலிம் பக்³க³ஹேத்வா ஏவமஸ்ஸ வசனீயோ – ‘அஹம், ப⁴ந்தே, இத்த²ன்னாமம் ஆபத்திம் ஆபன்னோ, தம் படிதே³ஸேமீ’தி. ஸோ ஏவமாஹ – ‘பஸ்ஸஸீ’தி? ‘ஆம பஸ்ஸாமீ’தி. ‘ஆயதிம் ஸம்வரேய்யாஸீ’தி. (‘ஸம்வரிஸ்ஸாமீ’தி.) [( ) வினயே நத்தி²] ஏவம் கோ², ஆனந்த³, படிஞ்ஞாதகரணம் ஹோதி, ஏவஞ்ச பனிதே⁴கச்சானம் அதி⁴கரணானம் வூபஸமோ ஹோதி யதி³த³ம் – படிஞ்ஞாதகரணேன.

52. ‘‘கத²ஞ்சானந்த³, தஸ்ஸபாபியஸிகா ஹோதி? இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² பி⁴க்கு²ம் ஏவரூபாய க³ருகாய ஆபத்தியா சோதே³தி பாராஜிகேன வா பாராஜிகஸாமந்தேன வா – ‘ஸரதாயஸ்மா ஏவரூபிம் க³ருகம் ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜிதா பாராஜிகம் வா பாராஜிகஸாமந்தம் வா’தி? ஸோ ஏவமாஹ – ‘ந கோ² அஹம், ஆவுஸோ, ஸராமி ஏவரூபிம் க³ருகம் ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜிதா பாராஜிகம் வா பாராஜிகஸாமந்தம் வா’தி. தமேனம் ஸோ நிப்³பே³டே²ந்தம் அதிவேடே²தி – ‘இங்கா⁴யஸ்மா ஸாது⁴கமேவ ஜானாஹி யதி³ ஸரஸி ஏவரூபிம் க³ருகம் ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜிதா பாராஜிகம் வா பாராஜிகஸாமந்தம் வா’தி. ஸோ ஏவமாஹ – ‘ந கோ² அஹம், ஆவுஸோ, ஸராமி ஏவரூபிம் க³ருகம் ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜிதா பாராஜிகம் வா பாராஜிகஸாமந்தம் வா; ஸராமி ச கோ² அஹம், ஆவுஸோ, ஏவரூபிம் அப்பமத்திகம் ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜிதா’தி. தமேனம் ஸோ நிப்³பே³டே²ந்தம் அதிவேடே²தி – ‘இங்கா⁴யஸ்மா ஸாது⁴கமேவ ஜானாஹி யதி³ ஸரஸி ஏவரூபிம் க³ருகம் ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜிதா பாராஜிகம் வா பாராஜிகஸாமந்தம் வா’தி? ஸோ ஏவமாஹ – ‘இமஞ்ஹி நாமாஹம், ஆவுஸோ, அப்பமத்திகம் ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜித்வா அபுட்டோ² படிஜானிஸ்ஸாமி. கிம் பனாஹம் ஏவரூபிம் க³ருகம் ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜித்வா பாராஜிகம் வா பாராஜிகஸாமந்தம் வா புட்டோ² நபடிஜானிஸ்ஸாமீ’தி? ஸோ ஏவமாஹ – ‘இமஞ்ஹி நாம த்வம், ஆவுஸோ, அப்பமத்திகம் ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜித்வா அபுட்டோ² நபடிஜானிஸ்ஸஸி, கிம் பன த்வம் ஏவரூபிம் க³ருகம் ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜித்வா பாராஜிகம் வா பாராஜிகஸாமந்தம் வா புட்டோ² [அபுட்டோ² (ஸ்யா. கம். க.)] படிஜானிஸ்ஸஸி? இங்கா⁴யஸ்மா ஸாது⁴கமேவ ஜானாஹி யதி³ ஸரஸி ஏவரூபிம் க³ருகம் ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜிதா பாராஜிகம் வா பாராஜிகஸாமந்தம் வா’தி. ஸோ ஏவமாஹ – ‘ஸராமி கோ² அஹம், ஆவுஸோ, ஏவரூபிம் க³ருகம் ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜிதா பாராஜிகம் வா பாராஜிகஸாமந்தம் வா. த³வா மே ஏதம் வுத்தம், ரவா மே ஏதம் வுத்தம் – நாஹம் தம் ஸராமி ஏவரூபிம் க³ருகம் ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜிதா பாராஜிகம் வா பாராஜிகஸாமந்தம் வா’தி. ஏவம் கோ², ஆனந்த³, தஸ்ஸபாபியஸிகா ஹோதி, ஏவஞ்ச பனிதே⁴கச்சானம் அதி⁴கரணானம் வூபஸமோ ஹோதி யதி³த³ம் – தஸ்ஸபாபியஸிகாய.

53. ‘‘கத²ஞ்சானந்த³, திணவத்தா²ரகோ ஹோதி? இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கூ²னம் ப⁴ண்ட³னஜாதானம் கலஹஜாதானம் விவாதா³பன்னானம் விஹரதம் ப³ஹும் அஸ்ஸாமணகம் அஜ்ஜா²சிண்ணம் ஹோதி பா⁴ஸிதபரிக்கந்தம். தேஹானந்த³, பி⁴க்கூ²ஹி ஸப்³பே³ஹேவ ஸமக்³கே³ஹி ஸன்னிபதிதப்³ப³ம். ஸன்னிபதித்வா ஏகதோபக்கி²கானம் பி⁴க்கூ²னம் ப்³யத்தேன [ப்³யத்ததரேன (ஸீ. பீ. க.)] பி⁴க்கு²னா உட்டா²யாஸனா ஏகம்ஸம் சீவரம் கத்வா அஞ்ஜலிம் பணாமேத்வா ஸங்கோ⁴ ஞாபேதப்³போ³ –

‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴. இத³ம் அம்ஹாகம் ப⁴ண்ட³னஜாதானம் கலஹஜாதானம் விவாதா³பன்னானம் விஹரதம் ப³ஹும் அஸ்ஸாமணகம் அஜ்ஜா²சிண்ணம் பா⁴ஸிதபரிக்கந்தம். யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், அஹம் யா சேவ இமேஸம் ஆயஸ்மந்தானம் ஆபத்தி யா ச அத்தனோ ஆபத்தி, இமேஸஞ்சேவ ஆயஸ்மந்தானம் அத்தா²ய அத்தனோ ச அத்தா²ய, ஸங்க⁴மஜ்ஜே² திணவத்தா²ரகேன தே³ஸேய்யம், ட²பேத்வா து²ல்லவஜ்ஜம் ட²பேத்வா கி³ஹிபடிஸம்யுத்த’’’ந்தி.

‘‘அதா²பரேஸம் ஏகதோபக்கி²கானம் பி⁴க்கூ²னம் ப்³யத்தேன பி⁴க்கு²னா உட்டா²யாஸனா ஏகம்ஸம் சீவரம் கத்வா அஞ்ஜலிம் பணாமேத்வா ஸங்கோ⁴ ஞாபேதப்³போ³ –

‘ஸுணாது மே, ப⁴ந்தே, ஸங்கோ⁴. இத³ம் அம்ஹாகம் ப⁴ண்ட³னஜாதானம் கலஹஜாதானம் விவாதா³பன்னானம் விஹரதம் ப³ஹும் அஸ்ஸாமணகம் அஜ்ஜா²சிண்ணம் பா⁴ஸிதபரிக்கந்தம். யதி³ ஸங்க⁴ஸ்ஸ பத்தகல்லம், அஹம் யா சேவ இமேஸம் ஆயஸ்மந்தானம் ஆபத்தி யா ச அத்தனோ ஆபத்தி, இமேஸஞ்சேவ ஆயஸ்மந்தானம் அத்தா²ய அத்தனோ ச அத்தா²ய, ஸங்க⁴மஜ்ஜே² திணவத்தா²ரகேன தே³ஸேய்யம், ட²பேத்வா து²ல்லவஜ்ஜம் ட²பேத்வா கி³ஹிபடிஸம்யுத்த’’’ந்தி.

‘‘ஏவம் கோ², ஆனந்த³, திணவத்தா²ரகோ ஹோதி, ஏவஞ்ச பனிதே⁴கச்சானம் அதி⁴கரணானம் வூபஸமோ ஹோதி யதி³த³ம் – திணவத்தா²ரகேன.

54. ‘‘ச²யிமே, ஆனந்த³, த⁴ம்மா ஸாரணீயா பியகரணா க³ருகரணா ஸங்க³ஹாய அவிவாதா³ய ஸாமக்³கி³யா ஏகீபா⁴வாய ஸம்வத்தந்தி. கதமே ச²? இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு²னோ மேத்தம் காயகம்மம் பச்சுபட்டி²தம் ஹோதி ஸப்³ரஹ்மசாரீஸு ஆவி சேவ ரஹோ ச. அயம்பி த⁴ம்மோ ஸாரணீயோ பியகரணோ க³ருகரணோ ஸங்க³ஹாய அவிவாதா³ய ஸாமக்³கி³யா ஏகீபா⁴வாய ஸம்வத்ததி.

‘‘புன சபரம், ஆனந்த³, பி⁴க்கு²னோ மேத்தம் வசீகம்மம் பச்சுபட்டி²தம் ஹோதி ஸப்³ரஹ்மசாரீஸு ஆவி சேவ ரஹோ ச. அயம்பி த⁴ம்மோ ஸாரணீயோ பியகரணோ க³ருகரணோ ஸங்க³ஹாய அவிவாதா³ய ஸாமக்³கி³யா ஏகீபா⁴வாய ஸம்வத்ததி.

‘‘புன சபரம், ஆனந்த³, பி⁴க்கு²னோ மேத்தம் மனோகம்மம் பச்சுபட்டி²தம் ஹோதி ஸப்³ரஹ்மசாரீஸு ஆவி சேவ ரஹோ ச. அயம்பி த⁴ம்மோ ஸாரணீயோ பியகரணோ க³ருகரணோ ஸங்க³ஹாய அவிவாதா³ய ஸாமக்³கி³யா ஏகீபா⁴வாய ஸம்வத்ததி.

‘‘புன சபரம், ஆனந்த³, பி⁴க்கு² – யே தே லாபா⁴ த⁴ம்மிகா த⁴ம்மலத்³தா⁴ அந்தமஸோ பத்தபரியாபன்னமத்தம்பி ததா²ரூபேஹி லாபே⁴ஹி – அபடிவிப⁴த்தபோ⁴கீ³ ஹோதி, ஸீலவந்தேஹி ஸப்³ரஹ்மசாரீஹி ஸாதா⁴ரணபோ⁴கீ³. அயம்பி த⁴ம்மோ ஸாரணீயோ பியகரணோ க³ருகரணோ ஸங்க³ஹாய அவிவாதா³ய ஸாமக்³கி³யா ஏகீபா⁴வாய ஸம்வத்ததி.

‘‘புன சபரம், ஆனந்த³, பி⁴க்கு² – யானி தானி ஸீலானி அக²ண்டா³னி அச்சி²த்³தா³னி அஸப³லானி அகம்மாஸானி பு⁴ஜிஸ்ஸானி விஞ்ஞுப்பஸத்தா²னி அபராமட்டா²னி ஸமாதி⁴ஸம்வத்தனிகானி ததா²ரூபேஸு ஸீலேஸு – ஸீலஸாமஞ்ஞக³தோ விஹரதி ஸப்³ரஹ்மசாரீஹி ஆவி சேவ ரஹோ ச. அயம்பி த⁴ம்மோ ஸாரணீயோ பியகரணோ க³ருகரணோ ஸங்க³ஹாய அவிவாதா³ய ஸாமக்³கி³யா ஏகீபா⁴வாய ஸம்வத்ததி.

‘‘புன சபரம், ஆனந்த³, பி⁴க்கு² – யாயம் தி³ட்டி² அரியா நிய்யானிகா நிய்யாதி தக்கரஸ்ஸ ஸம்மா து³க்க²க்க²யா ததா²ரூபாய தி³ட்டி²யா – தி³ட்டி²ஸாமஞ்ஞக³தோ விஹரதி ஸப்³ரஹ்மசாரீஹி ஆவி சேவ ரஹோ ச. அயம்பி த⁴ம்மோ ஸாரணீயோ பியகரணோ க³ருகரணோ ஸங்க³ஹாய அவிவாதா³ய ஸாமக்³கி³யா ஏகீபா⁴வாய ஸம்வத்ததி. இமே கோ², ஆனந்த³, ச² ஸாரணீயா த⁴ம்மா பியகரணா க³ருகரணா ஸங்க³ஹாய அவிவாதா³ய ஸாமக்³கி³யா ஏகீபா⁴வாய ஸம்வத்தந்தி.

‘‘இமே சே தும்ஹே, ஆனந்த³, ச² ஸாரணீயே த⁴ம்மே ஸமாதா³ய வத்தேய்யாத², பஸ்ஸத² நோ தும்ஹே, ஆனந்த³, தம் வசனபத²ம் அணும் வா தூ²லம் வா யம் தும்ஹே நாதி⁴வாஸேய்யாதா²’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘தஸ்மாதிஹானந்த³, இமே ச² ஸாரணீயே த⁴ம்மே ஸமாதா³ய வத்தத². தம் வோ ப⁴விஸ்ஸதி தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²யா’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனோ ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்தீ³தி.

ஸாமகா³மஸுத்தம் நிட்டி²தம் சதுத்த²ம்.

5. ஸுனக்க²த்தஸுத்தம்

55. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா வேஸாலியம் விஹரதி மஹாவனே கூடாகா³ரஸாலாயம். தேன கோ² பன ஸமயேன ஸம்ப³ஹுலேஹி பி⁴க்கூ²ஹி ப⁴க³வதோ ஸந்திகே அஞ்ஞா ப்³யாகதா ஹோதி – ‘‘‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானாமா’’தி. அஸ்ஸோஸி கோ² ஸுனக்க²த்தோ லிச்ச²விபுத்தோ – ‘‘ஸம்ப³ஹுலேஹி கிர பி⁴க்கூ²ஹி ப⁴க³வதோ ஸந்திகே அஞ்ஞா ப்³யாகதா ஹோதி – ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானாமா’’தி. அத² கோ² ஸுனக்க²த்தோ லிச்ச²விபுத்தோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஸுனக்க²த்தோ லிச்ச²விபுத்தோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸுதம் மேதம், ப⁴ந்தே – ‘ஸம்ப³ஹுலேஹி கிர பி⁴க்கூ²ஹி ப⁴க³வதோ ஸந்திகே அஞ்ஞா ப்³யாகதா – கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானாமா’’தி. ‘‘யே தே, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ ஸந்திகே அஞ்ஞம் ப்³யாகம்ஸு – ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானாமா’’தி, கச்சி தே, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கூ² ஸம்மதே³வ அஞ்ஞம் ப்³யாகம்ஸு உதா³ஹு ஸந்தேத்தே²கச்சே பி⁴க்கூ² அதி⁴மானேன அஞ்ஞம் ப்³யாகம்ஸூதி?

56. ‘‘யே தே, ஸுனக்க²த்த, பி⁴க்கூ² மம ஸந்திகே அஞ்ஞம் ப்³யாகம்ஸு – ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி பஜானாமா’’தி. ‘‘ஸந்தேத்தே²கச்சே பி⁴க்கூ² ஸம்மதே³வ அஞ்ஞம் ப்³யாகம்ஸு, ஸந்தி பனிதே⁴கச்சே பி⁴க்கூ² அதி⁴மானேனபி [அதி⁴மானேன (?)] அஞ்ஞம் ப்³யாகம்ஸு. தத்ர, ஸுனக்க²த்த, யே தே பி⁴க்கூ² ஸம்மதே³வ அஞ்ஞம் ப்³யாகம்ஸு தேஸம் தம் ததே²வ ஹோதி; யே பன தே பி⁴க்கூ² அதி⁴மானேன அஞ்ஞம் ப்³யாகம்ஸு தத்ர, ஸுனக்க²த்த, ததா²க³தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – ‘த⁴ம்மம் நேஸம் தே³ஸேஸ்ஸ’ந்தி [தே³ஸேய்யந்தி (பீ. க.)]. ஏவஞ்சேத்த², ஸுனக்க²த்த, ததா²க³தஸ்ஸ ஹோதி – ‘த⁴ம்மம் நேஸம் தே³ஸேஸ்ஸ’ந்தி. அத² ச பனிதே⁴கச்சே மோக⁴புரிஸா பஞ்ஹம் அபி⁴ஸங்க²ரித்வா அபி⁴ஸங்க²ரித்வா ததா²க³தம் உபஸங்கமித்வா புச்ச²ந்தி. தத்ர, ஸுனக்க²த்த, யம்பி ததா²க³தஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி – ‘த⁴ம்மம் நேஸம் தே³ஸேஸ்ஸ’ந்தி தஸ்ஸபி ஹோதி அஞ்ஞத²த்த’’ந்தி. ‘‘ஏதஸ்ஸ ப⁴க³வா காலோ, ஏதஸ்ஸ ஸுக³த காலோ, யம் ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேய்ய. ப⁴க³வதோ ஸுத்வா பி⁴க்கூ² தா⁴ரேஸ்ஸந்தீ’’தி. ‘‘தேன ஹி, ஸுனக்க²த்த ஸுணாஹி, ஸாது⁴கம் மனஸி கரோஹி; பா⁴ஸிஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² ஸுனக்க²த்தோ லிச்ச²விபுத்தோ ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸி. ப⁴க³வா ஏதத³வோச –

57. ‘‘பஞ்ச கோ² இமே, ஸுனக்க²த்த, காமகு³ணா. கதமே பஞ்ச? சக்கு²விஞ்ஞேய்யா ரூபா இட்டா² கந்தா மனாபா பியரூபா காமூபஸம்ஹிதா ரஜனீயா, ஸோதவிஞ்ஞேய்யா ஸத்³தா³…பே… கா⁴னவிஞ்ஞேய்யா க³ந்தா⁴… ஜிவ்ஹாவிஞ்ஞேய்யா ரஸா… காயவிஞ்ஞேய்யா போ²ட்ட²ப்³பா³ இட்டா² கந்தா மனாபா பியரூபா காமூபஸம்ஹிதா ரஜனீயா – இமே கோ², ஸுனக்க²த்த, பஞ்ச காமகு³ணா.

58. ‘‘டா²னம் கோ² பனேதம், ஸுனக்க²த்த, விஜ்ஜதி யம் இதே⁴கச்சோ புரிஸபுக்³க³லோ லோகாமிஸாதி⁴முத்தோ அஸ்ஸ. லோகாமிஸாதி⁴முத்தஸ்ஸ கோ², ஸுனக்க²த்த, புரிஸபுக்³க³லஸ்ஸ தப்பதிரூபீ சேவ கதா² ஸண்டா²தி, தத³னுத⁴ம்மஞ்ச அனுவிதக்கேதி, அனுவிசாரேதி, தஞ்ச புரிஸம் ப⁴ஜதி, தேன ச வித்திம் ஆபஜ்ஜதி; ஆனேஞ்ஜபடிஸம்யுத்தாய ச பன கதா²ய கச்ச²மானாய ந ஸுஸ்ஸூஸதி, ந ஸோதம் ஓத³ஹதி, ந அஞ்ஞா சித்தம் உபட்டா²பேதி [உபட்ட²பேதி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)], ந ச தம் புரிஸம் ப⁴ஜதி, ந ச தேன வித்திம் ஆபஜ்ஜதி. ஸேய்யதா²பி, ஸுனக்க²த்த, புரிஸோ ஸகம்ஹா கா³மா வா நிக³மா வா சிரவிப்பவுத்தோ² அஸ்ஸ. ஸோ அஞ்ஞதரம் புரிஸம் பஸ்ஸேய்ய தம்ஹா கா³மா வா நிக³மா வா அசிரபக்கந்தம். ஸோ தம் புரிஸம் தஸ்ஸ கா³மஸ்ஸ வா நிக³மஸ்ஸ வா கே²மதஞ்ச ஸுபி⁴க்க²தஞ்ச அப்பாபா³த⁴தஞ்ச புச்சே²ய்ய; தஸ்ஸ ஸோ புரிஸோ தஸ்ஸ கா³மஸ்ஸ வா நிக³மஸ்ஸ வா கே²மதஞ்ச ஸுபி⁴க்க²தஞ்ச அப்பாபா³த⁴தஞ்ச ஸம்ஸேய்ய. தம் கிம் மஞ்ஞஸி, ஸுனக்க²த்த, அபி நு ஸோ புரிஸோ தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ ஸுஸ்ஸூஸேய்ய, ஸோதம் ஓத³ஹேய்ய, அஞ்ஞா சித்தம் உபட்டா²பேய்ய, தஞ்ச புரிஸம் ப⁴ஜேய்ய, தேன ச வித்திம் ஆபஜ்ஜேய்யா’’தி? ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘ஏவமேவ கோ², ஸுனக்க²த்த, டா²னமேதம் விஜ்ஜதி யம் இதே⁴கச்சோ புரிஸபுக்³க³லோ லோகாமிஸாதி⁴முத்தோ அஸ்ஸ. லோகாமிஸாதி⁴முத்தஸ்ஸ கோ², ஸுனக்க²த்த, புரிஸபுக்³க³லஸ்ஸ தப்பதிரூபீ சேவ கதா² ஸண்டா²தி, தத³னுத⁴ம்மஞ்ச அனுவிதக்கேதி, அனுவிசாரேதி, தஞ்ச புரிஸம் ப⁴ஜதி, தேன ச வித்திம் ஆபஜ்ஜதி; ஆனேஞ்ஜபடிஸம்யுத்தாய ச பன கதா²ய கச்ச²மானாய ந ஸுஸ்ஸூஸதி, ந ஸோதம் ஓத³ஹதி, ந அஞ்ஞா சித்தம் உபட்டா²பேதி, ந ச தம் புரிஸம் ப⁴ஜதி, ந ச தேன வித்திம் ஆபஜ்ஜதி. ஸோ ஏவமஸ்ஸ வேதி³தப்³போ³ – ‘ஆனேஞ்ஜஸம்யோஜனேன ஹி கோ² விஸம்யுத்தோ [ஆனேஞ்ஜஸம்யோஜனேன ஹி கோ² விஸம்யுத்தோ-இதி பாடோ² ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ. போத்த²கேஸு நத்தி², அட்ட²கதா²ஸு பன தப்³ப³ண்ணனா தி³ஸ்ஸதியேவ] லோகாமிஸாதி⁴முத்தோ புரிஸபுக்³க³லோ’’’தி.

59. ‘‘டா²னம் கோ² பனேதம், ஸுனக்க²த்த, விஜ்ஜதி யம் இதே⁴கச்சோ புரிஸபுக்³க³லோ ஆனேஞ்ஜாதி⁴முத்தோ அஸ்ஸ. ஆனேஞ்ஜாதி⁴முத்தஸ்ஸ கோ², ஸுனக்க²த்த, புரிஸபுக்³க³லஸ்ஸ தப்பதிரூபீ சேவ கதா² ஸண்டா²தி, தத³னுத⁴ம்மஞ்ச அனுவிதக்கேதி, அனுவிசாரேதி, தஞ்ச புரிஸம் ப⁴ஜதி, தேன ச வித்திம் ஆபஜ்ஜதி; லோகாமிஸபடிஸம்யுத்தாய ச பன கதா²ய கச்ச²மானாய ந ஸுஸ்ஸூஸதி, ந ஸோதம் ஓத³ஹதி, ந அஞ்ஞா சித்தம் உபட்டா²பேதி, ந ச தம் புரிஸம் ப⁴ஜதி, ந ச தேன வித்திம் ஆபஜ்ஜதி. ஸேய்யதா²பி, ஸுனக்க²த்த, பண்டு³பலாஸோ ப³ந்த⁴னா பவுத்தோ அப⁴ப்³போ³ ஹரிதத்தாய; ஏவமேவ கோ², ஸுனக்க²த்த, ஆனேஞ்ஜாதி⁴முத்தஸ்ஸ புரிஸபுக்³க³லஸ்ஸ யே லோகாமிஸஸம்யோஜனே ஸே பவுத்தே. ஸோ ஏவமஸ்ஸ வேதி³தப்³போ³ – ‘லோகாமிஸஸம்யோஜனேன ஹி கோ² விஸம்யுத்தோ ஆனேஞ்ஜாதி⁴முத்தோ புரிஸபுக்³க³லோ’’’தி.

60. ‘‘டா²னம் கோ² பனேதம், ஸுனக்க²த்த, விஜ்ஜதி யம் இதே⁴கச்சோ புரிஸபுக்³க³லோ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனாதி⁴முத்தோ அஸ்ஸ. ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனாதி⁴முத்தஸ்ஸ கோ², ஸுனக்க²த்த, புரிஸபுக்³க³லஸ்ஸ தப்பதிரூபீ சேவ கதா² ஸண்டா²தி, தத³னுத⁴ம்மஞ்ச அனுவிதக்கேதி, அனுவிசாரேதி, தஞ்ச புரிஸம் ப⁴ஜதி, தேன ச வித்திம் ஆபஜ்ஜதி; ஆனேஞ்ஜபடிஸம்யுத்தாய ச பன கதா²ய கச்ச²மானாய ந ஸுஸ்ஸூஸதி, ந ஸோதம் ஓத³ஹதி, ந அஞ்ஞா சித்தம் உபட்டா²பேதி, ந ச தம் புரிஸம் ப⁴ஜதி, ந ச தேன வித்திம் ஆபஜ்ஜதி. ஸேய்யதா²பி, ஸுனக்க²த்த, புது²ஸிலா த்³வேதா⁴பி⁴ன்னா அப்படிஸந்தி⁴கா ஹோதி; ஏவமேவ கோ², ஸுனக்க²த்த, ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனாதி⁴முத்தஸ்ஸ புரிஸபுக்³க³லஸ்ஸ யே ஆனேஞ்ஜஸம்யோஜனே ஸே பி⁴ன்னே. ஸோ ஏவமஸ்ஸ வேதி³தப்³போ³ – ‘ஆனேஞ்ஜஸம்யோஜனேன ஹி கோ² விஸம்யுத்தோ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனாதி⁴முத்தோ புரிஸபுக்³க³லோ’’’தி.

61. ‘‘டா²னம் கோ² பனேதம், ஸுனக்க²த்த, விஜ்ஜதி யம் இதே⁴கச்சோ புரிஸபுக்³க³லோ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனாதி⁴முத்தோ அஸ்ஸ. நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனாதி⁴முத்தஸ்ஸ கோ², ஸுனக்க²த்த, புரிஸபுக்³க³லஸ்ஸ தப்பதிரூபீ சேவ கதா² ஸண்டா²தி, தத³னுத⁴ம்மஞ்ச அனுவிதக்கேதி, அனுவிசாரேதி, தஞ்ச புரிஸம் ப⁴ஜதி, தேன ச வித்திம் ஆபஜ்ஜதி; ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனபடிஸம்யுத்தாய ச பன கதா²ய கச்ச²மானாய ந ஸுஸ்ஸூஸதி, ந ஸோதம் ஓத³ஹதி, ந அஞ்ஞா சித்தம் உபட்டா²பேதி, ந ச தம் புரிஸம் ப⁴ஜதி, ந ச தேன வித்திம் ஆபஜ்ஜதி. ஸேய்யதா²பி, ஸுனக்க²த்த, புரிஸோ மனுஞ்ஞபோ⁴ஜனம் பு⁴த்தாவீ ச²ட்³டே³ய்ய [ச²த்³தே³ய்ய (?)]. தம் கிம் மஞ்ஞஸி, ஸுனக்க²த்த, அபி நு தஸ்ஸ புரிஸஸ்ஸ தஸ்மிம் ப⁴த்தே [வந்தே (க. ஸீ.), பு⁴த்தே (க. ஸீ. க.)] புன போ⁴த்துகம்யதா அஸ்ஸா’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘தம் கிஸ்ஸ ஹேது’’? ‘‘அது³ஞ்ஹி, ப⁴ந்தே, ப⁴த்தம் [வந்தம் (ஸீ.)] படிகூலஸம்மத’’ந்தி. ‘‘ஏவமேவ கோ², ஸுனக்க²த்த, நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனாதி⁴முத்தஸ்ஸ புரிஸபுக்³க³லஸ்ஸ யே ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸம்யோஜனே ஸே வந்தே. ஸோ ஏவமஸ்ஸ வேதி³தப்³போ³ – ‘ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸம்யோஜனேன ஹி கோ² விஸம்யுத்தோ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனாதி⁴முத்தோ புரிஸபுக்³க³லோ’தி.

62. ‘‘டா²னம் கோ² பனேதம், ஸுனக்க²த்த, விஜ்ஜதி யம் இதே⁴கச்சோ புரிஸபுக்³க³லோ ஸம்மா நிப்³பா³னாதி⁴முத்தோ அஸ்ஸ. ஸம்மா நிப்³பா³னாதி⁴முத்தஸ்ஸ கோ², ஸுனக்க²த்த, புரிஸபுக்³க³லஸ்ஸ தப்பதிரூபீ சேவ கதா² ஸண்டா²தி, தத³னுத⁴ம்மஞ்ச அனுவிதக்கேதி, அனுவிசாரேதி, தஞ்ச புரிஸம் ப⁴ஜதி, தேன ச வித்திம் ஆபஜ்ஜதி; நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனபடிஸம்யுத்தாய ச பன கதா²ய கச்ச²மானாய ந ஸுஸ்ஸூஸதி, ந ஸோதம் ஓத³ஹதி, ந அஞ்ஞா சித்தம் உபட்டா²பேதி, ந ச தம் புரிஸம் ப⁴ஜதி, ந ச தேன வித்திம் ஆபஜ்ஜதி. ஸேய்யதா²பி, ஸுனக்க²த்த, தாலோ மத்த²கச்சி²ன்னோ அப⁴ப்³போ³ புன விருள்ஹியா; ஏவமேவ கோ², ஸுனக்க²த்த, ஸம்மா நிப்³பா³னாதி⁴முத்தஸ்ஸ புரிஸபுக்³க³லஸ்ஸ யே நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸம்யோஜனே ஸே உச்சி²ன்னமூலே தாலாவத்து²கதே அனபா⁴வம்கதே [அனபா⁴வகதே (ஸீ. பீ.), அனபா⁴வங்க³தே (ஸ்யா. கம்.)] ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மே. ஸோ ஏவமஸ்ஸ வேதி³தப்³போ³ – ‘நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸம்யோஜனேன ஹி கோ² விஸம்யுத்தோ ஸம்மா நிப்³பா³னாதி⁴முத்தோ புரிஸபுக்³க³லோ’’’தி.

63. ‘‘டா²னம் கோ² பனேதம், ஸுனக்க²த்த, விஜ்ஜதி யம் இதே⁴கச்சஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ஏவமஸ்ஸ – ‘தண்ஹா கோ² ஸல்லம் ஸமணேன வுத்தம், அவிஜ்ஜாவிஸதோ³ஸோ, ச²ந்த³ராக³ப்³யாபாதே³ன ருப்பதி. தம் மே தண்ஹாஸல்லம் பஹீனம், அபனீதோ அவிஜ்ஜாவிஸதோ³ஸோ, ஸம்மா நிப்³பா³னாதி⁴முத்தோஹமஸ்மீ’தி. ஏவம்மானி [ஏவம்மானீ (ஸீ. பீ. க.), ஏவமாதி³ (ஸ்யா. கம்.)] அஸ்ஸ அதத²ம் ஸமானம் [அத்த²ம் ஸமானம் (ஸ்யா. கம். பீ.), அத்த²ஸமானம் (ஸீ.)]. ஸோ யானி ஸம்மா நிப்³பா³னாதி⁴முத்தஸ்ஸ அஸப்பாயானி தானி அனுயுஞ்ஜேய்ய; அஸப்பாயம் சக்கு²னா ரூபத³ஸ்ஸனம் அனுயுஞ்ஜேய்ய, அஸப்பாயம் ஸோதேன ஸத்³த³ம் அனுயுஞ்ஜேய்ய, அஸப்பாயம் கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் அனுயுஞ்ஜேய்ய, அஸப்பாயம் ஜிவ்ஹாய ரஸம் அனுயுஞ்ஜேய்ய, அஸப்பாயம் காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் அனுயுஞ்ஜேய்ய, அஸப்பாயம் மனஸா த⁴ம்மம் அனுயுஞ்ஜேய்ய. தஸ்ஸ அஸப்பாயம் சக்கு²னா ரூபத³ஸ்ஸனம் அனுயுத்தஸ்ஸ, அஸப்பாயம் ஸோதேன ஸத்³த³ம் அனுயுத்தஸ்ஸ, அஸப்பாயம் கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் அனுயுத்தஸ்ஸ, அஸப்பாயம் ஜிவ்ஹாய ரஸம் அனுயுத்தஸ்ஸ, அஸப்பாயம் காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் அனுயுத்தஸ்ஸ, அஸப்பாயம் மனஸா த⁴ம்மம் அனுயுத்தஸ்ஸ ராகோ³ சித்தம் அனுத்³த⁴ம்ஸேய்ய. ஸோ ராகா³னுத்³த⁴ம்ஸிதேன சித்தேன மரணம் வா நிக³ச்சே²ய்ய மரணமத்தம் வா து³க்க²ம்.

‘‘ஸேய்யதா²பி, ஸுனக்க²த்த, புரிஸோ ஸல்லேன வித்³தோ⁴ அஸ்ஸ ஸவிஸேன கா³ள்ஹூபலேபனேன. தஸ்ஸ மித்தாமச்சா ஞாதிஸாலோஹிதா பி⁴ஸக்கம் ஸல்லகத்தம் உபட்டா²பேய்யும். தஸ்ஸ ஸோ பி⁴ஸக்கோ ஸல்லகத்தோ ஸத்தே²ன வணமுக²ம் பரிகந்தேய்ய. ஸத்தே²ன வணமுக²ம் பரிகந்தித்வா ஏஸனியா ஸல்லம் ஏஸேய்ய. ஏஸனியா ஸல்லம் ஏஸித்வா ஸல்லம் அப்³பு³ஹேய்ய, அபனேய்ய விஸதோ³ஸம் ஸஉபாதி³ஸேஸம். ஸஉபாதி³ஸேஸோதி [அனுபாதி³ஸேஸோதி (ஸப்³ப³த்த²) அயம் ஹி ததா²க³தஸ்ஸ விஸயோ] ஜானமானோ ஸோ ஏவம் வதே³ய்ய – ‘அம்போ⁴ புரிஸ, உப்³ப⁴தம் கோ² தே ஸல்லம், அபனீதோ விஸதோ³ஸோ ஸஉபாதி³ஸேஸோ [அனுபாதி³ஸேஸோ (ஸப்³ப³த்த²) அயம்பி ததா²க³தஸ்ஸ விஸயோ]. அனலஞ்ச தே அந்தராயாய. ஸப்பாயானி சேவ போ⁴ஜனானி பு⁴ஞ்ஜேய்யாஸி, மா தே அஸப்பாயானி போ⁴ஜனானி பு⁴ஞ்ஜதோ வணோ அஸ்ஸாவீ அஸ்ஸ. காலேன காலஞ்ச வணம் தோ⁴வேய்யாஸி, காலேன காலம் வணமுக²ம் ஆலிம்பேய்யாஸி, மா தே ந காலேன காலம் வணம் தோ⁴வதோ ந காலேன காலம் வணமுக²ம் ஆலிம்பதோ புப்³ப³லோஹிதம் வணமுக²ம் பரியோனந்தி⁴. மா ச வாதாதபே சாரித்தம் அனுயுஞ்ஜி, மா தே வாதாதபே சாரித்தம் அனுயுத்தஸ்ஸ ரஜோஸூகம் வணமுக²ம் அனுத்³த⁴ம்ஸேஸி. வணானுரக்கீ² ச, அம்போ⁴ புரிஸ, விஹரேய்யாஸி வணஸாரோபீ’தி [வணஸ்ஸாரோபீதி (க.) வண + ஸம் + ரோபீ = வணஸாரோபீ-இதி பத³விபா⁴கோ³]. தஸ்ஸ ஏவமஸ்ஸ – ‘உப்³ப⁴தம் கோ² மே ஸல்லம், அபனீதோ விஸதோ³ஸோ அனுபாதி³ஸேஸோ. அனலஞ்ச மே அந்தராயாயா’தி. ஸோ அஸப்பாயானி சேவ போ⁴ஜனானி பு⁴ஞ்ஜேய்ய. தஸ்ஸ அஸப்பாயானி போ⁴ஜனானி பு⁴ஞ்ஜதோ வணோ அஸ்ஸாவீ அஸ்ஸ. ந ச காலேன காலம் வணம் தோ⁴வேய்ய, ந ச காலேன காலம் வணமுக²ம் ஆலிம்பேய்ய. தஸ்ஸ ந காலேன காலம் வணம் தோ⁴வதோ, ந காலேன காலம் வணமுக²ம் ஆலிம்பதோ புப்³ப³லோஹிதம் வணமுக²ம் பரியோனந்தே⁴ய்ய. வாதாதபே ச சாரித்தம் அனுயுஞ்ஜேய்ய. தஸ்ஸ வாதாதபே சாரித்தம் அனுயுத்தஸ்ஸ ரஜோஸூகம் வணமுக²ம் அனுத்³த⁴ம்ஸேய்ய. ந ச வணானுரக்கீ² விஹரேய்ய ந வணஸாரோபீ. தஸ்ஸ இமிஸ்ஸா ச அஸப்பாயகிரியாய, அஸுசி விஸதோ³ஸோ அபனீதோ ஸஉபாதி³ஸேஸோ தது³ப⁴யேன வணோ புது²த்தம் க³ச்சே²ய்ய. ஸோ புது²த்தம் க³தேன வணேன மரணம் வா நிக³ச்சே²ய்ய மரணமத்தம் வா து³க்க²ம்.

‘‘ஏவமேவ கோ², ஸுனக்க²த்த, டா²னமேதம் விஜ்ஜதி யம் இதே⁴கச்சஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ஏவமஸ்ஸ – ‘தண்ஹா கோ² ஸல்லம் ஸமணேன வுத்தம், அவிஜ்ஜாவிஸதோ³ஸோ ச²ந்த³ராக³ப்³யாபாதே³ன ருப்பதி. தம் மே தண்ஹாஸல்லம் பஹீனம், அபனீதோ அவிஜ்ஜாவிஸதோ³ஸோ, ஸம்மா நிப்³பா³னாதி⁴முத்தோஹமஸ்மீ’தி. ஏவம்மானி அஸ்ஸ அதத²ம் ஸமானம். ஸோ யானி ஸம்மா நிப்³பா³னாதி⁴முத்தஸ்ஸ அஸப்பாயானி தானி அனுயுஞ்ஜேய்ய, அஸப்பாயம் சக்கு²னா ரூபத³ஸ்ஸனம் அனுயுஞ்ஜேய்ய, அஸப்பாயம் ஸோதேன ஸத்³த³ம் அனுயுஞ்ஜேய்ய, அஸப்பாயம் கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் அனுயுஞ்ஜேய்ய, அஸப்பாயம் ஜிவ்ஹாய ரஸம் அனுயுஞ்ஜேய்ய, அஸப்பாயம் காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் அனுயுஞ்ஜேய்ய, அஸப்பாயம் மனஸா த⁴ம்மம் அனுயுஞ்ஜேய்ய. தஸ்ஸ அஸப்பாயம் சக்கு²னா ரூபத³ஸ்ஸனம் அனுயுத்தஸ்ஸ, அஸப்பாயம் ஸோதேன ஸத்³த³ம் அனுயுத்தஸ்ஸ, அஸப்பாயம் கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் அனுயுத்தஸ்ஸ, அஸப்பாயம் ஜிவ்ஹாய ரஸம் அனுயுத்தஸ்ஸ, அஸப்பாயம் காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் அனுயுத்தஸ்ஸ, அஸப்பாயம் மனஸா த⁴ம்மம் அனுயுத்தஸ்ஸ ராகோ³ சித்தம் அனுத்³த⁴ம்ஸேய்ய. ஸோ ராகா³னுத்³த⁴ம்ஸிதேன சித்தேன மரணம் வா நிக³ச்சே²ய்ய மரணமத்தம் வா து³க்க²ம். மரணஞ்ஹேதம், ஸுனக்க²த்த, அரியஸ்ஸ வினயே யோ ஸிக்க²ம் பச்சக்கா²ய ஹீனாயாவத்ததி; மரணமத்தஞ்ஹேதம், ஸுனக்க²த்த, து³க்க²ம் யம் அஞ்ஞதரம் ஸம்கிலிட்ட²ம் ஆபத்திம் ஆபஜ்ஜதி.

64. ‘‘டா²னம் கோ² பனேதம், ஸுனக்க²த்த, விஜ்ஜதி யம் இதே⁴கச்சஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ஏவமஸ்ஸ – ‘தண்ஹா கோ² ஸல்லம் ஸமணேன வுத்தம், அவிஜ்ஜாவிஸதோ³ஸோ ச²ந்த³ராக³ப்³யாபாதே³ன ருப்பதி. தம் மே தண்ஹாஸல்லம் பஹீனம், அபனீதோ அவிஜ்ஜாவிஸதோ³ஸோ, ஸம்மா நிப்³பா³னாதி⁴முத்தோஹமஸ்மீ’தி. ஸம்மா நிப்³பா³னாதி⁴முத்தஸ்ஸேவ ஸதோ ஸோ யானி ஸம்மா நிப்³பா³னாதி⁴முத்தஸ்ஸ அஸப்பாயானி தானி நானுயுஞ்ஜேய்ய, அஸப்பாயம் சக்கு²னா ரூபத³ஸ்ஸனம் நானுயுஞ்ஜேய்ய, அஸப்பாயம் ஸோதேன ஸத்³த³ம் நானுயுஞ்ஜேய்ய, அஸப்பாயம் கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் நானுயுஞ்ஜேய்ய, அஸப்பாயம் ஜிவ்ஹாய ரஸம் நானுயுஞ்ஜேய்ய, அஸப்பாயம் காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் நானுயுஞ்ஜேய்ய, அஸப்பாயம் மனஸா த⁴ம்மம் நானுயுஞ்ஜேய்ய. தஸ்ஸ அஸப்பாயம் சக்கு²னா ரூபத³ஸ்ஸனம் நானுயுத்தஸ்ஸ, அஸப்பாயம் ஸோதேன ஸத்³த³ம் நானுயுத்தஸ்ஸ, அஸப்பாயம் கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் நானுயுத்தஸ்ஸ, அஸப்பாயம் ஜிவ்ஹாய ரஸம் நானுயுத்தஸ்ஸ, அஸப்பாயம் காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் நானுயுத்தஸ்ஸ, அஸப்பாயம் மனஸா த⁴ம்மம் நானுயுத்தஸ்ஸ ராகோ³ சித்தம் நானுத்³த⁴ம்ஸேய்ய. ஸோ ந ராகா³னுத்³த⁴ம்ஸிதேன சித்தேன நேவ மரணம் வா நிக³ச்சே²ய்ய ந மரணமத்தம் வா து³க்க²ம்.

‘‘ஸேய்யதா²பி, ஸுனக்க²த்த, புரிஸோ ஸல்லேன வித்³தோ⁴ அஸ்ஸ ஸவிஸேன கா³ள்ஹூபலேபனேன. தஸ்ஸ மித்தாமச்சா ஞாதிஸாலோஹிதா பி⁴ஸக்கம் ஸல்லகத்தம் உபட்டா²பேய்யும். தஸ்ஸ ஸோ பி⁴ஸக்கோ ஸல்லகத்தோ ஸத்தே²ன வணமுக²ம் பரிகந்தேய்ய. ஸத்தே²ன வணமுக²ம் பரிகந்தித்வா ஏஸனியா ஸல்லம் ஏஸேய்ய. ஏஸனியா ஸல்லம் ஏஸித்வா ஸல்லம் அப்³பு³ஹேய்ய, அபனேய்ய விஸதோ³ஸம் அனுபாதி³ஸேஸம். அனுபாதி³ஸேஸோதி ஜானமானோ ஸோ ஏவம் வதே³ய்ய – ‘அம்போ⁴ புரிஸ, உப்³ப⁴தம் கோ² தே ஸல்லம், அபனீதோ விஸதோ³ஸோ அனுபாதி³ஸேஸோ. அனலஞ்ச தே அந்தராயாய. ஸப்பாயானி சேவ போ⁴ஜனானி பு⁴ஞ்ஜேய்யாஸி, மா தே அஸப்பாயானி போ⁴ஜனானி பு⁴ஞ்ஜதோ வணோ அஸ்ஸாவீ அஸ்ஸ. காலேன காலஞ்ச வணம் தோ⁴வேய்யாஸி, காலேன காலம் வணமுக²ம் ஆலிம்பேய்யாஸி. மா தே ந காலேன காலம் வணம் தோ⁴வதோ ந காலேன காலம் வணமுக²ம் ஆலிம்பதோ புப்³ப³லோஹிதம் வணமுக²ம் பரியோனந்தி⁴. மா ச வாதாதபே சாரித்தம் அனுயுஞ்ஜி, மா தே வாதாதபே சாரித்தம் அனுயுத்தஸ்ஸ ரஜோஸூகம் வணமுக²ம் அனுத்³த⁴ம்ஸேஸி. வணானுரக்கீ² ச, அம்போ⁴ புரிஸ, விஹரேய்யாஸி வணஸாரோபீ’தி. தஸ்ஸ ஏவமஸ்ஸ – ‘உப்³ப⁴தம் கோ² மே ஸல்லம், அபனீதோ விஸதோ³ஸோ அனுபாதி³ஸேஸோ. அனலஞ்ச மே அந்தராயாயா’தி. ஸோ ஸப்பாயானி சேவ போ⁴ஜனானி பு⁴ஞ்ஜேய்ய. தஸ்ஸ ஸப்பாயானி போ⁴ஜனானி பு⁴ஞ்ஜதோ வணோ ந அஸ்ஸாவீ அஸ்ஸ. காலேன காலஞ்ச வணம் தோ⁴வேய்ய, காலேன காலம் வணமுக²ம் ஆலிம்பேய்ய. தஸ்ஸ காலேன காலம் வணம் தோ⁴வதோ காலேன காலம் வணமுக²ம் ஆலிம்பதோ ந புப்³ப³லோஹிதம் வணமுக²ம் பரியோனந்தே⁴ய்ய. ந ச வாதாதபே சாரித்தம் அனுயுஞ்ஜேய்ய. தஸ்ஸ வாதாதபே சாரித்தம் அனனுயுத்தஸ்ஸ ரஜோஸூகம் வணமுக²ம் நானுத்³த⁴ம்ஸேய்ய. வணானுரக்கீ² ச விஹரேய்ய வணஸாரோபீ. தஸ்ஸ இமிஸ்ஸா ச ஸப்பாயகிரியாய அஸு ச [அஸுசி (ஸப்³ப³த்த²) ஸோசாதி தப்³ப³ண்ணனா மனஸிகாதப்³பா³] விஸதோ³ஸோ அபனீதோ அனுபாதி³ஸேஸோ தது³ப⁴யேன வணோ விருஹேய்ய. ஸோ ருள்ஹேன வணேன ஸஞ்ச²வினா நேவ மரணம் வா நிக³ச்சே²ய்ய ந மரணமத்தம் வா து³க்க²ம்.

‘‘ஏவமேவ கோ², ஸுனக்க²த்த, டா²னமேதம் விஜ்ஜதி யம் இதே⁴கச்சஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ ஏவமஸ்ஸ – ‘தண்ஹா கோ² ஸல்லம் ஸமணேன வுத்தம், அவிஜ்ஜாவிஸதோ³ஸோ ச²ந்த³ராக³ப்³யாபாதே³ன ருப்பதி. தம் மே தண்ஹாஸல்லம் பஹீனம், அபனீதோ அவிஜ்ஜாவிஸதோ³ஸோ, ஸம்மா நிப்³பா³னாதி⁴முத்தோஹமஸ்மீ’தி. ஸம்மா நிப்³பா³னாதி⁴முத்தஸ்ஸேவ ஸதோ ஸோ யானி ஸம்மா நிப்³பா³னாதி⁴முத்தஸ்ஸ அஸப்பாயானி தானி நானுயுஞ்ஜேய்ய, அஸப்பாயம் சக்கு²னா ரூபத³ஸ்ஸனம் நானுயுஞ்ஜேய்ய, அஸப்பாயம் ஸோதேன ஸத்³த³ம் நானுயுஞ்ஜேய்ய, அஸப்பாயம் கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் நானுயுஞ்ஜேய்ய, அஸப்பாயம் ஜிவ்ஹாய ரஸம் நானுயுஞ்ஜேய்ய, அஸப்பாயம் காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் நானுயுஞ்ஜேய்ய, அஸப்பாயம் மனஸா த⁴ம்மம் நானுயுஞ்ஜேய்ய. தஸ்ஸ அஸப்பாயம் சக்கு²னா ரூபத³ஸ்ஸனம் நானுயுத்தஸ்ஸ, அஸப்பாயம் ஸோதேன ஸத்³த³ம் நானுயுத்தஸ்ஸ, அஸப்பாயம் கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் நானுயுத்தஸ்ஸ, அஸப்பாயம் ஜிவ்ஹாய ரஸம் நானுயுத்தஸ்ஸ, அஸப்பாயம் காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் நானுயுத்தஸ்ஸ, அஸப்பாயம் மனஸா த⁴ம்மம் நானுயுத்தஸ்ஸ, ராகோ³ சித்தம் நானுத்³த⁴ம்ஸேய்ய. ஸோ ந ராகா³னுத்³த⁴ம்ஸிதேன சித்தேன நேவ மரணம் வா நிக³ச்சே²ய்ய ந மரணமத்தம் வா து³க்க²ம்.

65. ‘‘உபமா கோ² மே அயம், ஸுனக்க²த்த, கதா அத்த²ஸ்ஸ விஞ்ஞாபனாய. அயம்யேவேத்த² அத்தோ² – வணோதி கோ², ஸுனக்க²த்த, ச²ன்னேதம் அஜ்ஜ²த்திகானம் ஆயதனானம் அதி⁴வசனம்; விஸதோ³ஸோதி கோ², ஸுனக்க²த்த, அவிஜ்ஜாயேதம் அதி⁴வசனம்; ஸல்லந்தி கோ², ஸுனக்க²த்த, தண்ஹாயேதம் அதி⁴வசனம்; ஏஸனீதி கோ², ஸுனக்க²த்த, ஸதியாயேதம் அதி⁴வசனம்; ஸத்த²ந்தி கோ², ஸுனக்க²த்த, அரியாயேதம் பஞ்ஞாய அதி⁴வசனம்; பி⁴ஸக்கோ ஸல்லகத்தோதி கோ², ஸுனக்க²த்த, ததா²க³தஸ்ஸேதம் அதி⁴வசனம் அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ.

‘‘ஸோ வத, ஸுனக்க²த்த, பி⁴க்கு² ச²ஸு ப²ஸ்ஸாயதனேஸு ஸம்வுதகாரீ ‘உபதி⁴ து³க்க²ஸ்ஸ மூல’ந்தி – இதி விதி³த்வா நிருபதி⁴ உபதி⁴ஸங்க²யே விமுத்தோ உபதி⁴ஸ்மிம் வா காயம் உபஸம்ஹரிஸ்ஸதி சித்தம் வா உப்பாதே³ஸ்ஸதீதி – நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. ஸேய்யதா²பி, ஸுனக்க²த்த, ஆபானீயகம்ஸோ வண்ணஸம்பன்னோ க³ந்த⁴ஸம்பன்னோ ரஸஸம்பன்னோ; ஸோ ச கோ² விஸேன ஸம்ஸட்டோ². அத² புரிஸோ ஆக³ச்சே²ய்ய ஜீவிதுகாமோ அமரிதுகாமோ ஸுக²காமோ து³க்க²படிகூலோ. தம் கிம் மஞ்ஞஸி, ஸுனக்க²த்த, அபி நு ஸோ புரிஸோ அமும் ஆபானீயகம்ஸம் பிவேய்ய யம் ஜஞ்ஞா – ‘இமாஹம் பிவித்வா மரணம் வா நிக³ச்சா²மி மரணமத்தம் வா து³க்க²’’’ந்தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘ஏவமேவ கோ², ஸுனக்க²த்த, ஸோ வத பி⁴க்கு² ச²ஸு ப²ஸ்ஸாயதனேஸு ஸம்வுதகாரீ ‘உபதி⁴ து³க்க²ஸ்ஸ மூல’ந்தி – இதி விதி³த்வா நிருபதி⁴ உபதி⁴ஸங்க²யே விமுத்தோ உபதி⁴ஸ்மிம் வா காயம் உபஸம்ஹரிஸ்ஸதி சித்தம் வா உப்பாதே³ஸ்ஸதீதி – நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. ஸேய்யதா²பி, ஸுனக்க²த்த, ஆஸீவிஸோ [ஆஸிவிஸோ (க.)] கோ⁴ரவிஸோ. அத² புரிஸோ ஆக³ச்சே²ய்ய ஜீவிதுகாமோ அமரிதுகாமோ ஸுக²காமோ து³க்க²படிகூலோ. தம் கிம் மஞ்ஞஸி, ஸுனக்க²த்த, அபி நு ஸோ புரிஸோ அமுஸ்ஸ ஆஸீவிஸஸ்ஸ கோ⁴ரவிஸஸ்ஸ ஹத்த²ம் வா அங்கு³ட்ட²ம் வா த³ஜ்ஜா [யுஞ்ஜேய்ய (க.)] யம் ஜஞ்ஞா – ‘இமினாஹம் த³ட்டோ² மரணம் வா நிக³ச்சா²மி மரணமத்தம் வா து³க்க²’’’ந்தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’’. ‘‘ஏவமேவ கோ², ஸுனக்க²த்த, ஸோ வத பி⁴க்கு² ச²ஸு ப²ஸ்ஸாயதனேஸு ஸம்வுதகாரீ ‘உபதி⁴ து³க்க²ஸ்ஸ மூல’ந்தி – இதி விதி³த்வா நிருபதி⁴ உபதி⁴ஸங்க²யே விமுத்தோ உபதி⁴ஸ்மிம் வா காயம் உபஸம்ஹரிஸ்ஸதி சித்தம் வா உப்பாதே³ஸ்ஸதீதி – நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதீ’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனோ ஸுனக்க²த்தோ லிச்ச²விபுத்தோ ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்தீ³தி.

ஸுனக்க²த்தஸுத்தம் நிட்டி²தம் பஞ்சமம்.

6. ஆனேஞ்ஜஸப்பாயஸுத்தம்

66. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா குரூஸு விஹரதி கம்மாஸத⁴ம்மம் நாம குரூனம் நிக³மோ. தத்ர கோ² ப⁴க³வா பி⁴க்கூ² ஆமந்தேஸி – ‘‘பி⁴க்க²வோ’’தி. ‘‘ப⁴த³ந்தே’’தி தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ பச்சஸ்ஸோஸும். ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘அனிச்சா, பி⁴க்க²வே, காமா துச்சா² முஸா மோஸத⁴ம்மா. மாயாகதமே தம், பி⁴க்க²வே, பா³லலாபனம். யே ச தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா காமா, யே ச ஸம்பராயிகா காமா; யா ச தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா காமஸஞ்ஞா, யா ச ஸம்பராயிகா காமஸஞ்ஞா – உப⁴யமேதம் மாரதே⁴ய்யம், மாரஸ்ஸேஸ [மாரஸ்ஸேவ (க.)] விஸயோ, மாரஸ்ஸேஸ நிவாபோ, மாரஸ்ஸேஸ கோ³சரோ. ஏத்தே²தே பாபகா அகுஸலா மானஸா அபி⁴ஜ்ஜா²பி ப்³யாபாதா³பி ஸாரம்பா⁴பி ஸம்வத்தந்தி. தேவ அரியஸாவகஸ்ஸ இத⁴மனுஸிக்க²தோ அந்தராயாய ஸம்ப⁴வந்தி. தத்ர, பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘யே ச தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா காமா, யே ச ஸம்பராயிகா காமா; யா ச தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா காமஸஞ்ஞா, யா ச ஸம்பராயிகா காமஸஞ்ஞா – உப⁴யமேதம் மாரதே⁴ய்யம், மாரஸ்ஸேஸ விஸயோ, மாரஸ்ஸேஸ நிவாபோ, மாரஸ்ஸேஸ கோ³சரோ. ஏத்தே²தே பாபகா அகுஸலா மானஸா அபி⁴ஜ்ஜா²பி ப்³யாபாதா³பி ஸாரம்பா⁴பி ஸம்வத்தந்தி, தேவ அரியஸாவகஸ்ஸ இத⁴மனுஸிக்க²தோ அந்தராயாய ஸம்ப⁴வந்தி. யம்னூனாஹம் விபுலேன மஹக்³க³தேன சேதஸா விஹரேய்யம் அபி⁴பு⁴ய்ய லோகம் அதி⁴ட்டா²ய மனஸா. விபுலேன ஹி மே மஹக்³க³தேன சேதஸா விஹரதோ அபி⁴பு⁴ய்ய லோகம் அதி⁴ட்டா²ய மனஸா யே பாபகா அகுஸலா மானஸா அபி⁴ஜ்ஜா²பி ப்³யாபாதா³பி ஸாரம்பா⁴பி தே ந ப⁴விஸ்ஸந்தி. தேஸம் பஹானா அபரித்தஞ்ச மே சித்தம் ப⁴விஸ்ஸதி அப்பமாணம் ஸுபா⁴வித’ந்தி. தஸ்ஸ ஏவம்படிபன்னஸ்ஸ தப்³ப³ஹுலவிஹாரினோ ஆயதனே சித்தம் பஸீத³தி. ஸம்பஸாதே³ ஸதி ஏதரஹி வா ஆனேஞ்ஜம் ஸமாபஜ்ஜதி பஞ்ஞாய வா அதி⁴முச்சதி காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா. டா²னமேதம் விஜ்ஜதி யம் தம்ஸம்வத்தனிகம் விஞ்ஞாணம் அஸ்ஸ ஆனேஞ்ஜூபக³ம். அயம், பி⁴க்க²வே, பட²மா ஆனேஞ்ஜஸப்பாயா படிபதா³ அக்கா²யதி’’.

67. ‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘யே ச தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா காமா, யே ச ஸம்பராயிகா காமா; யா ச தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா காமஸஞ்ஞா, யா ச ஸம்பராயிகா காமஸஞ்ஞா; யம் கிஞ்சி ரூபம் (ஸப்³ப³ம் ரூபம்) [( ) நத்தி² ஸீ. பீ. போத்த²கேஸு] சத்தாரி ச மஹாபூ⁴தானி, சதுன்னஞ்ச மஹாபூ⁴தானம் உபாதா³யரூப’ந்தி. தஸ்ஸ ஏவம்படிபன்னஸ்ஸ தப்³ப³ஹுலவிஹாரினோ ஆயதனே சித்தம் பஸீத³தி. ஸம்பஸாதே³ ஸதி ஏதரஹி வா ஆனேஞ்ஜம் ஸமாபஜ்ஜதி பஞ்ஞாய வா அதி⁴முச்சதி காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா. டா²னமேதம் விஜ்ஜதி யம் தம்ஸம்வத்தனிகம் விஞ்ஞாணம் அஸ்ஸ ஆனேஞ்ஜூபக³ம். அயம், பி⁴க்க²வே, து³தியா ஆனேஞ்ஜஸப்பாயா படிபதா³ அக்கா²யதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘யே ச தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா காமா, யே ச ஸம்பராயிகா காமா; யா ச தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா காமஸஞ்ஞா, யா ச ஸம்பராயிகா காமஸஞ்ஞா; யே ச தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா ரூபா, யே ச ஸம்பராயிகா ரூபா; யா ச தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா ரூபஸஞ்ஞா, யா ச ஸம்பராயிகா ரூபஸஞ்ஞா – உப⁴யமேதம் அனிச்சம். யத³னிச்சம் தம் நாலம் அபி⁴னந்தி³தும், நாலம் அபி⁴வதி³தும், நாலம் அஜ்ஜோ²ஸிது’ந்தி. தஸ்ஸ ஏவம்படிபன்னஸ்ஸ தப்³ப³ஹுலவிஹாரினோ ஆயதனே சித்தம் பஸீத³தி. ஸம்பஸாதே³ ஸதி ஏதரஹி வா ஆனேஞ்ஜம் ஸமாபஜ்ஜதி பஞ்ஞாய வா அதி⁴முச்சதி காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா. டா²னமேதம் விஜ்ஜதி யம் தம்ஸம்வத்தனிகம் விஞ்ஞாணம் அஸ்ஸ ஆனேஞ்ஜூபக³ம். அயம், பி⁴க்க²வே, ததியா ஆனேஞ்ஜஸப்பாயா படிபதா³ அக்கா²யதி.

68. ‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘யே ச தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா காமா, யே ச ஸம்பராயிகா காமா; யா ச தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா காமஸஞ்ஞா, யா ச ஸம்பராயிகா காமஸஞ்ஞா; யே ச தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா ரூபா, யே ச ஸம்பராயிகா ரூபா; யா ச தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா ரூபஸஞ்ஞா, யா ச ஸம்பராயிகா ரூபஸஞ்ஞா; யா ச ஆனேஞ்ஜஸஞ்ஞா – ஸப்³பா³ ஸஞ்ஞா. யத்தே²தா அபரிஸேஸா நிருஜ்ஜ²ந்தி ஏதம் ஸந்தம் ஏதம் பணீதம் – யதி³த³ம் ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதன’ந்தி. தஸ்ஸ ஏவம்படிபன்னஸ்ஸ தப்³ப³ஹுலவிஹாரினோ ஆயதனே சித்தம் பஸீத³தி. ஸம்பஸாதே³ ஸதி ஏதரஹி வா ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் ஸமாபஜ்ஜதி பஞ்ஞாய வா அதி⁴முச்சதி காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா. டா²னமேதம் விஜ்ஜதி யம் தம்ஸம்வத்தனிகம் விஞ்ஞாணம் அஸ்ஸ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனூபக³ம். அயம், பி⁴க்க²வே, பட²மா ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸப்பாயா படிபதா³ அக்கா²யதி.

69. ‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகோ அரஞ்ஞக³தோ வா ருக்க²மூலக³தோ வா ஸுஞ்ஞாகா³ரக³தோ வா இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘ஸுஞ்ஞமித³ம் அத்தேன வா அத்தனியேன வா’தி. தஸ்ஸ ஏவம்படிபன்னஸ்ஸ தப்³ப³ஹுலவிஹாரினோ ஆயதனே சித்தம் பஸீத³தி. ஸம்பஸாதே³ ஸதி ஏதரஹி வா ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் ஸமாபஜ்ஜதி பஞ்ஞாய வா அதி⁴முச்சதி காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா. டா²னமேதம் விஜ்ஜதி யம் தம்ஸம்வத்தனிகம் விஞ்ஞாணம் அஸ்ஸ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனூபக³ம். அயம், பி⁴க்க²வே, து³தியா ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸப்பாயா படிபதா³ அக்கா²யதி.

70. ‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘நாஹம் க்வசனி [க்வசினி (ஸ்யா. கம். ஸீ. அட்ட².)] கஸ்ஸசி கிஞ்சனதஸ்மிம் [கிஞ்சனதஸ்மி (?)], ந ச மம க்வசனி கிஸ்மிஞ்சி கிஞ்சனம் நத்தீ²’தி. தஸ்ஸ ஏவம்படிபன்னஸ்ஸ தப்³ப³ஹுலவிஹாரினோ ஆயதனே சித்தம் பஸீத³தி. ஸம்பஸாதே³ ஸதி ஏதரஹி வா ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் ஸமாபஜ்ஜதி பஞ்ஞாய வா அதி⁴முச்சதி காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா. டா²னமேதம் விஜ்ஜதி யம் தம்ஸம்வத்தனிகம் விஞ்ஞாணம் அஸ்ஸ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனூபக³ம். அயம், பி⁴க்க²வே, ததியா ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸப்பாயா படிபதா³ அக்கா²யதி.

‘‘புன சபரம், பி⁴க்க²வே, அரியஸாவகோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘யே ச தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா காமா, யே ச ஸம்பராயிகா காமா; யா ச தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா காமஸஞ்ஞா, யா ச ஸம்பராயிகா காமஸஞ்ஞா; யே ச தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா ரூபா, யே ச ஸம்பராயிகா ரூபா; யா ச தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா ரூபஸஞ்ஞா, யா ச ஸம்பராயிகா ரூபஸஞ்ஞா; யா ச ஆனேஞ்ஜஸஞ்ஞா, யா ச ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞா – ஸப்³பா³ ஸஞ்ஞா. யத்தே²தா அபரிஸேஸா நிருஜ்ஜ²ந்தி ஏதம் ஸந்தம் ஏதம் பணீதம் – யதி³த³ம் நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதன’ந்தி. தஸ்ஸ ஏவம்படிபன்னஸ்ஸ தப்³ப³ஹுலவிஹாரினோ ஆயதனே சித்தம் பஸீத³தி. ஸம்பஸாதே³ ஸதி ஏதரஹி வா நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் ஸமாபஜ்ஜதி பஞ்ஞாய வா அதி⁴முச்சதி காயஸ்ஸ பே⁴தா³ பரம் மரணா. டா²னமேதம் விஜ்ஜதி யம் தம்ஸம்வத்தனிகம் விஞ்ஞாணம் அஸ்ஸ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனூபக³ம். அயம், பி⁴க்க²வே, நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸப்பாயா படிபதா³ அக்கா²யதீ’’தி.

71. ஏவம் வுத்தே, ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘இத⁴, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு² ஏவம் படிபன்னோ ஹோதி – ‘நோ சஸ்ஸ, நோ ச மே ஸியா; ந ப⁴விஸ்ஸதி, ந மே ப⁴விஸ்ஸதி; யத³த்தி² யம், பூ⁴தம் – தம் பஜஹாமீ’தி. ஏவம் உபேக்க²ம் படிலப⁴தி. பரினிப்³பா³யேய்ய நு கோ² ஸோ, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு² ந வா பரினிப்³பா³யேய்யா’’தி? ‘‘அபேத்தே²கச்சோ, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² பரினிப்³பா³யேய்ய, அபேத்தே²கச்சோ பி⁴க்கு² ந பரினிப்³பா³யேய்யா’’தி. ‘‘கோ நு கோ², ப⁴ந்தே, ஹேது கோ பச்சயோ யேனபேத்தே²கச்சோ பி⁴க்கு² பரினிப்³பா³யேய்ய, அபேத்தே²கச்சோ பி⁴க்கு² ந பரினிப்³பா³யேய்யா’’தி? ‘‘இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² ஏவம் படிபன்னோ ஹோதி – ‘நோ சஸ்ஸ, நோ ச மே ஸியா; ந ப⁴விஸ்ஸதி, ந மே ப⁴விஸ்ஸதி; யத³த்தி², யம் பூ⁴தம் – தம் பஜஹாமீ’தி. ஏவம் உபேக்க²ம் படிலப⁴தி. ஸோ தம் உபேக்க²ம் அபி⁴னந்த³தி, அபி⁴வத³தி, அஜ்ஜோ²ஸாய திட்ட²தி. தஸ்ஸ தம் உபேக்க²ம் அபி⁴னந்த³தோ அபி⁴வத³தோ அஜ்ஜோ²ஸாய திட்ட²தோ தன்னிஸ்ஸிதம் ஹோதி விஞ்ஞாணம் தது³பாதா³னம். ஸஉபாதா³னோ, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² ந பரினிப்³பா³யதீ’’தி. ‘‘கஹம் பன ஸோ, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு² உபாதி³யமானோ உபாதி³யதீ’’தி? ‘‘நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம், ஆனந்தா³’’தி. ‘‘உபாதா³னஸேட்ட²ம் கிர ஸோ, ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு² உபாதி³யமானோ உபாதி³யதீ’’தி? ‘‘உபாதா³னஸேட்ட²ஞ்ஹி ஸோ, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² உபாதி³யமானோ உபாதி³யதி. உபாதா³னஸேட்ட²ஞ்ஹேதம், ஆனந்த³, யதி³த³ம் – நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம்’’.

72. ‘‘இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² ஏவம் படிபன்னோ ஹோதி – ‘நோ சஸ்ஸ, நோ ச மே ஸியா; ந ப⁴விஸ்ஸதி, ந மே ப⁴விஸ்ஸதி; யத³த்தி², யம் பூ⁴தம் – தம் பஜஹாமீ’தி. ஏவம் உபேக்க²ம் படிலப⁴தி. ஸோ தம் உபேக்க²ம் நாபி⁴னந்த³தி, நாபி⁴வத³தி, ந அஜ்ஜோ²ஸாய திட்ட²தி. தஸ்ஸ தம் உபேக்க²ம் அனபி⁴னந்த³தோ அனபி⁴வத³தோ அனஜ்ஜோ²ஸாய திட்ட²தோ ந தன்னிஸ்ஸிதம் ஹோதி விஞ்ஞாணம் ந தது³பாதா³னம். அனுபாதா³னோ, ஆனந்த³, பி⁴க்கு² பரினிப்³பா³யதீ’’தி.

73. ‘‘அச்ச²ரியம், ப⁴ந்தே, அப்³பு⁴தம், ப⁴ந்தே! நிஸ்ஸாய நிஸ்ஸாய கிர நோ, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வதா ஓக⁴ஸ்ஸ நித்த²ரணா அக்கா²தா. கதமோ பன, ப⁴ந்தே, அரியோ விமோக்கோ²’’தி? ‘‘இதா⁴னந்த³, பி⁴க்கு² அரியஸாவகோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி – ‘யே ச தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா காமா, யே ச ஸம்பராயிகா காமா; யா ச தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா காமஸஞ்ஞா, யா ச ஸம்பராயிகா காமஸஞ்ஞா; யே ச தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா ரூபா, யே ச ஸம்பராயிகா ரூபா; யா ச தி³ட்ட²த⁴ம்மிகா ரூபஸஞ்ஞா, யா ச ஸம்பராயிகா ரூபஸஞ்ஞா; யா ச ஆனேஞ்ஜஸஞ்ஞா, யா ச ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞா, யா ச நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸஞ்ஞா – ஏஸ ஸக்காயோ யாவதா ஸக்காயோ. ஏதம் அமதம் யதி³த³ம் அனுபாதா³ சித்தஸ்ஸ விமோக்கோ². இதி, கோ², ஆனந்த³, தே³ஸிதா மயா ஆனேஞ்ஜஸப்பாயா படிபதா³, தே³ஸிதா ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸப்பாயா படிபதா³, தே³ஸிதா நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனஸப்பாயா படிபதா³, தே³ஸிதா நிஸ்ஸாய நிஸ்ஸாய ஓக⁴ஸ்ஸ நித்த²ரணா, தே³ஸிதோ அரியோ விமோக்கோ². யம் கோ², ஆனந்த³, ஸத்தா²ரா கரணீயம் ஸாவகானம் ஹிதேஸினா அனுகம்பகேன அனுகம்பம் உபாதா³ய, கதம் வோ தம் மயா. ஏதானி, ஆனந்த³, ருக்க²மூலானி, ஏதானி ஸுஞ்ஞாகா³ரானி. ஜா²யதா²னந்த³, மா பமாத³த்த², மா பச்சா² விப்படிஸாரினோ அஹுவத்த². அயம் வோ அம்ஹாகம் அனுஸாஸனீ’’’தி.

இத³மவோச ப⁴க³வா. அத்தமனோ ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் அபி⁴னந்தீ³தி.

ஆனேஞ்ஜஸப்பாயஸுத்தம் நிட்டி²தம் ச²ட்ட²ம்.

7. க³ணகமோக்³க³ல்லானஸுத்தம்

74. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி புப்³பா³ராமே மிகா³ரமாதுபாஸாதே³. அத² கோ² க³ணகமோக்³க³ல்லானோ [க³ணகமோக்³க³லானோ (க.)] ப்³ராஹ்மணோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² க³ணகமோக்³க³ல்லானோ ப்³ராஹ்மணோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச –

‘‘ஸேய்யதா²பி, போ⁴ கோ³தம, இமஸ்ஸ மிகா³ரமாதுபாஸாத³ஸ்ஸ தி³ஸ்ஸதி அனுபுப்³ப³ஸிக்கா² அனுபுப்³ப³கிரியா அனுபுப்³ப³படிபதா³ யதி³த³ம் – யாவ பச்சி²மஸோபானகளேவராः இமேஸம்பி ஹி, போ⁴ கோ³தம, ப்³ராஹ்மணானம் தி³ஸ்ஸதி அனுபுப்³ப³ஸிக்கா² அனுபுப்³ப³கிரியா அனுபுப்³ப³படிபதா³ யதி³த³ம் – அஜ்ஜே²னேः இமேஸம்பி ஹி, போ⁴ கோ³தம, இஸ்ஸாஸானம் தி³ஸ்ஸதி அனுபுப்³ப³ஸிக்கா² அனுபுப்³ப³கிரியா அனுபுப்³ப³படிபதா³ யதி³த³ம் – இஸ்ஸத்தே² [இஸ்ஸத்தே (க.)]. அம்ஹாகம்பி ஹி, போ⁴ கோ³தம, க³ணகானம் க³ணனாஜீவானம் தி³ஸ்ஸதி அனுபுப்³ப³ஸிக்கா² அனுபுப்³ப³கிரியா அனுபுப்³ப³படிபதா³ யதி³த³ம் – ஸங்கா²னே. மயஞ்ஹி, போ⁴ கோ³தம, அந்தேவாஸிம் லபி⁴த்வா பட²மம் ஏவம் க³ணாபேம – ‘ஏகம் ஏககம், த்³வே து³கா, தீணி திகா, சத்தாரி சதுக்கா, பஞ்ச பஞ்சகா, ச² ச²க்கா, ஸத்த ஸத்தகா, அட்ட² அட்ட²கா, நவ நவகா, த³ஸ த³ஸகா’தி; ஸதம்பி மயம், போ⁴ கோ³தம, க³ணாபேம, பி⁴ய்யோபி க³ணாபேம. ஸக்கா நு கோ², போ⁴ கோ³தம, இமஸ்மிம்பி த⁴ம்மவினயே ஏவமேவ அனுபுப்³ப³ஸிக்கா² அனுபுப்³ப³கிரியா அனுபுப்³ப³படிபதா³ பஞ்ஞபேது’’ந்தி?

75. ‘‘ஸக்கா, ப்³ராஹ்மண, இமஸ்மிம்பி த⁴ம்மவினயே அனுபுப்³ப³ஸிக்கா² அனுபுப்³ப³கிரியா அனுபுப்³ப³படிபதா³ பஞ்ஞபேதும். ஸேய்யதா²பி, ப்³ராஹ்மண, த³க்கோ² அஸ்ஸத³ம்மகோ ப⁴த்³த³ம் அஸ்ஸாஜானீயம் லபி⁴த்வா பட²மேனேவ முகா²தா⁴னே காரணம் காரேதி, அத² உத்தரிம் காரணம் காரேதி; ஏவமேவ கோ², ப்³ராஹ்மண, ததா²க³தோ புரிஸத³ம்மம் லபி⁴த்வா பட²மம் ஏவம் வினேதி – ‘ஏஹி த்வம், பி⁴க்கு², ஸீலவா ஹோஹி, பாதிமோக்க²ஸம்வரஸம்வுதோ விஹராஹி ஆசாரகோ³சரஸம்பன்னோ அணுமத்தேஸு வஜ்ஜேஸு ப⁴யத³ஸ்ஸாவீ, ஸமாதா³ய ஸிக்க²ஸ்ஸு ஸிக்கா²பதே³ஸூ’’’தி.

‘‘யதோ கோ², ப்³ராஹ்மண, பி⁴க்கு² ஸீலவா ஹோதி, பாதிமோக்க²ஸம்வரஸம்வுதோ விஹரதி ஆசாரகோ³சரஸம்பன்னோ அணுமத்தேஸு வஜ்ஜேஸு ப⁴யத³ஸ்ஸாவீ, ஸமாதா³ய ஸிக்க²தி ஸிக்கா²பதே³ஸு, தமேனம் ததா²க³தோ உத்தரிம் வினேதி – ‘ஏஹி த்வம், பி⁴க்கு², இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரோ ஹோஹி, சக்கு²னா ரூபம் தி³ஸ்வா மா நிமித்தக்³கா³ஹீ ஹோஹி மானுப்³யஞ்ஜனக்³கா³ஹீ. யத்வாதி⁴கரணமேனம் சக்கு²ந்த்³ரியம் அஸம்வுதம் விஹரந்தம் அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அன்வாஸ்ஸவேய்யும் தஸ்ஸ ஸம்வராய படிபஜ்ஜாஹி; ரக்கா²ஹி சக்கு²ந்த்³ரியம், சக்கு²ந்த்³ரியே ஸம்வரம் ஆபஜ்ஜாஹி. ஸோதேன ஸத்³த³ம் ஸுத்வா…பே… கா⁴னேன க³ந்த⁴ம் கா⁴யித்வா…பே… ஜிவ்ஹாய ரஸம் ஸாயித்வா…பே… காயேன போ²ட்ட²ப்³ப³ம் பு²ஸித்வா…பே… மனஸா த⁴ம்மம் விஞ்ஞாய மா நிமித்தக்³கா³ஹீ ஹோஹி மானுப்³யஞ்ஜனக்³கா³ஹீ. யத்வாதி⁴கரணமேனம் மனிந்த்³ரியம் அஸம்வுதம் விஹரந்தம் அபி⁴ஜ்ஜா²தோ³மனஸ்ஸா பாபகா அகுஸலா த⁴ம்மா அன்வாஸ்ஸவேய்யும் தஸ்ஸ ஸம்வராய படிபஜ்ஜாஹி; ரக்கா²ஹி மனிந்த்³ரியம், மனிந்த்³ரியே ஸம்வரம் ஆபஜ்ஜாஹீ’’’தி.

‘‘யதோ கோ², ப்³ராஹ்மண, பி⁴க்கு² இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரோ ஹோதி, தமேனம் ததா²க³தோ உத்தரிம் வினேதி – ‘ஏஹி த்வம், பி⁴க்கு², போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞூ ஹோஹி. படிஸங்கா² யோனிஸோ ஆஹாரம் ஆஹாரேய்யாஸி – நேவ த³வாய ந மதா³ய ந மண்ட³னாய ந விபூ⁴ஸனாய, யாவதே³வ இமஸ்ஸ காயஸ்ஸ டி²தியா யாபனாய விஹிம்ஸூபரதியா ப்³ரஹ்மசரியானுக்³க³ஹாய – இதி புராணஞ்ச வேத³னம் படிஹங்கா²மி, நவஞ்ச வேத³னம் ந உப்பாதே³ஸ்ஸாமி, யாத்ரா ச மே ப⁴விஸ்ஸதி அனவஜ்ஜதா ச பா²ஸுவிஹாரோ சா’’’தி.

‘‘யதோ கோ², ப்³ராஹ்மண, பி⁴க்கு² போ⁴ஜனே மத்தஞ்ஞூ ஹோதி, தமேனம் ததா²க³தோ உத்தரிம் வினேதி – ‘ஏஹி த்வம், பி⁴க்கு², ஜாக³ரியம் அனுயுத்தோ விஹராஹி, தி³வஸம் சங்கமேன நிஸஜ்ஜாய ஆவரணீயேஹி த⁴ம்மேஹி சித்தம் பரிஸோதே⁴ஹி, ரத்தியா பட²மம் யாமம் சங்கமேன நிஸஜ்ஜாய ஆவரணீயேஹி த⁴ம்மேஹி சித்தம் பரிஸோதே⁴ஹி, ரத்தியா மஜ்ஜி²மம் யாமம் த³க்கி²ணேன பஸ்ஸேன ஸீஹஸேய்யம் கப்பேய்யாஸி பாதே³ பாத³ம் அச்சாதா⁴ய ஸதோ ஸம்பஜானோ உட்டா²னஸஞ்ஞம் மனஸிகரித்வா, ரத்தியா பச்சி²மம் யாமம் பச்சுட்டா²ய சங்கமேன நிஸஜ்ஜாய ஆவரணீயேஹி த⁴ம்மேஹி சித்தம் பரிஸோதே⁴ஹீ’’’தி.

‘‘யதோ கோ², ப்³ராஹ்மண, பி⁴க்கு² ஜாக³ரியம் அனுயுத்தோ ஹோதி, தமேனம் ததா²க³தோ உத்தரிம் வினேதி – ‘ஏஹி த்வம், பி⁴க்கு², ஸதிஸம்பஜஞ்ஞேன ஸமன்னாக³தோ ஹோஹி, அபி⁴க்கந்தே படிக்கந்தே ஸம்பஜானகாரீ, ஆலோகிதே விலோகிதே ஸம்பஜானகாரீ, ஸமிஞ்ஜிதே பஸாரிதே ஸம்பஜானகாரீ, ஸங்கா⁴டிபத்தசீவரதா⁴ரணே ஸம்பஜானகாரீ, அஸிதே பீதே கா²யிதே ஸாயிதே ஸம்பஜானகாரீ, உச்சாரபஸ்ஸாவகம்மே ஸம்பஜானகாரீ, க³தே டி²தே நிஸின்னே ஸுத்தே ஜாக³ரிதே பா⁴ஸிதே துண்ஹீபா⁴வே ஸம்பஜானகாரீ’’’தி.

‘‘யதோ கோ², ப்³ராஹ்மண, பி⁴க்கு² ஸதிஸம்பஜஞ்ஞேன ஸமன்னாக³தோ ஹோதி, தமேனம் ததா²க³தோ உத்தரிம் வினேதி – ‘ஏஹி த்வம், பி⁴க்கு², விவித்தம் ஸேனாஸனம் ப⁴ஜாஹி அரஞ்ஞம் ருக்க²மூலம் பப்³ப³தம் கந்த³ரம் கி³ரிகு³ஹம் ஸுஸானம் வனபத்த²ம் அப்³போ⁴காஸம் பலாலபுஞ்ஜ’ந்தி. ஸோ விவித்தம் ஸேனாஸனம் ப⁴ஜதி அரஞ்ஞம் ருக்க²மூலம் பப்³ப³தம் கந்த³ரம் கி³ரிகு³ஹம் ஸுஸானம் வனப்பத்த²ம் அப்³போ⁴காஸம் பலாலபுஞ்ஜம். ஸோ பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தோ நிஸீத³தி பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வா, உஜும் காயம் பணிதா⁴ய, பரிமுக²ம் ஸதிம் உபட்ட²பேத்வா. ஸோ அபி⁴ஜ்ஜ²ம் லோகே பஹாய விக³தாபி⁴ஜ்ஜே²ன சேதஸா விஹரதி, அபி⁴ஜ்ஜா²ய சித்தம் பரிஸோதே⁴தி; ப்³யாபாத³பதோ³ஸம் பஹாய அப்³யாபன்னசித்தோ விஹரதி ஸப்³ப³பாணபூ⁴தஹிதானுகம்பீ, ப்³யாபாத³பதோ³ஸா சித்தம் பரிஸோதே⁴தி; தி²னமித்³த⁴ம் [தீ²னமித்³த⁴ம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] பஹாய விக³ததி²னமித்³தோ⁴ விஹரதி ஆலோகஸஞ்ஞீ ஸதோ ஸம்பஜானோ, தி²னமித்³தா⁴ சித்தம் பரிஸோதே⁴தி; உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம் பஹாய அனுத்³த⁴தோ விஹரதி அஜ்ஜ²த்தம் வூபஸந்தசித்தோ, உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சா சித்தம் பரிஸோதே⁴தி; விசிகிச்ச²ம் பஹாய திண்ணவிசிகிச்சோ² விஹரதி அகத²ம்கதீ² குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு, விசிகிச்சா²ய சித்தம் பரிஸோதே⁴தி.

76. ‘‘ஸோ இமே பஞ்ச நீவரணே பஹாய சேதஸோ உபக்கிலேஸே பஞ்ஞாய து³ப்³ப³லீகரணே விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னம்…பே… து³தியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. பீதியா ச விராகா³… ததியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா… சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி.

‘‘யே கோ² தே, ப்³ராஹ்மண, பி⁴க்கூ² ஸேக்கா² [ஸேகா² (ஸப்³ப³த்த²)] அபத்தமானஸா அனுத்தரம் யோக³க்கே²மம் பத்த²யமானா விஹரந்தி தேஸு மே அயம் ஏவரூபீ அனுஸாஸனீ ஹோதி. யே பன தே பி⁴க்கூ² அரஹந்தோ கீ²ணாஸவா வுஸிதவந்தோ கதகரணீயா ஓஹிதபா⁴ரா அனுப்பத்தஸத³த்தா² பரிக்கீ²ணப⁴வஸம்யோஜனா ஸம்மத³ஞ்ஞா விமுத்தா தேஸம் இமே த⁴ம்மா தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாராய சேவ ஸம்வத்தந்தி, ஸதிஸம்பஜஞ்ஞாய சா’’தி.