6. அங்கு³லிமாலஸுத்தம்

347. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தேன கோ² பன ஸமயேன ரஞ்ஞோ பஸேனதி³ஸ்ஸ கோஸலஸ்ஸ விஜிதே சோரோ அங்கு³லிமாலோ நாம ஹோதி லுத்³தோ³ லோஹிதபாணி ஹதபஹதே நிவிட்டோ² அத³யாபன்னோ பாணபூ⁴தேஸு. தேன கா³மாபி அகா³மா கதா, நிக³மாபி அனிக³மா கதா, ஜனபதா³பி அஜனபதா³ கதா. ஸோ மனுஸ்ஸே வதி⁴த்வா வதி⁴த்வா அங்கு³லீனம் மாலம் தா⁴ரேதி. அத² கோ² ப⁴க³வா புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய ஸாவத்தி²ம் பிண்டா³ய பாவிஸி. ஸாவத்தி²யம் பிண்டா³ய சரித்வா பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தோ ஸேனாஸனம் ஸம்ஸாமேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய யேன சோரோ அங்கு³லிமாலோ தேனத்³தா⁴னமக்³க³ம் படிபஜ்ஜி. அத்³த³ஸாஸும் கோ² கோ³பாலகா பஸுபாலகா கஸ்ஸகா பதா²வினோ ப⁴க³வந்தம் யேன சோரோ அங்கு³லிமாலோ தேனத்³தா⁴னமக்³க³படிபன்னம். தி³ஸ்வான ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோசும் – ‘‘மா, ஸமண, ஏதம் மக்³க³ம் படிபஜ்ஜி. ஏதஸ்மிம், ஸமண, மக்³கே³ சோரோ அங்கு³லிமாலோ நாம லுத்³தோ³ லோஹிதபாணி ஹதபஹதே நிவிட்டோ² அத³யாபன்னோ பாணபூ⁴தேஸு. தேன கா³மாபி அகா³மா கதா, நிக³மாபி அனிக³மா கதா, ஜனபதா³பி அஜனபதா³ கதா. ஸோ மனுஸ்ஸே வதி⁴த்வா வதி⁴த்வா அங்கு³லீனம் மாலம் தா⁴ரேதி. ஏதஞ்ஹி, ஸமண, மக்³க³ம் த³ஸபி புரிஸா வீஸம்பி புரிஸா திம்ஸம்பி புரிஸா சத்தாரீஸம்பி புரிஸா பஞ்ஞாஸம்பி புரிஸா ஸங்கரித்வா ஸங்கரித்வா [ஸம்ஹரித்வா ஸம்ஹரித்வா (ஸீ. பீ.), ஸங்க³ரித்வா (ஸ்யா. கம்.)] படிபஜ்ஜந்தி. தேபி சோரஸ்ஸ அங்கு³லிமாலஸ்ஸ ஹத்த²த்த²ம் க³ச்ச²ந்தீ’’தி. ஏவம் வுத்தே, ப⁴க³வா துண்ஹீபூ⁴தோ அக³மாஸி. து³தியம்பி கோ² கோ³பாலகா…பே… ததியம்பி கோ² கோ³பாலகா பஸுபாலகா கஸ்ஸகா பதா²வினோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோசும் – ‘‘மா, ஸமண, ஏதம் மக்³க³ம் படிபஜ்ஜி, ஏதஸ்மிம் ஸமண மக்³கே³ சோரோ அங்கு³லிமாலோ நாம லுத்³தோ³ லோஹிதபாணி ஹதபஹதே நிவிட்டோ² அத³யாபன்னோ பாணபூ⁴தேஸு, தேன கா³மாபி அகா³மா கதா, நிக³மாபி அனிக³மா கதா, ஜனபதா³பி அஜனபதா³ கதா. ஸோ மனுஸ்ஸே வதி⁴த்வா வதி⁴த்வா அங்கு³லீனம் மாலம் தா⁴ரேதி. ஏதஞ்ஹி ஸமண மக்³க³ம் த³ஸபி புரிஸா வீஸம்பி புரிஸா திம்ஸம்பி புரிஸா சத்தாரீஸம்பி புரிஸா பஞ்ஞாஸம்பி புரிஸா ஸங்கரித்வா ஸங்கரித்வா படிபஜ்ஜந்தி. தேபி சோரஸ்ஸ அங்கு³லிமாலஸ்ஸ ஹத்த²த்த²ம் க³ச்ச²ந்தீ’’தி.

348. அத² கோ² ப⁴க³வா துண்ஹீபூ⁴தோ அக³மாஸி. அத்³த³ஸா கோ² சோரோ அங்கு³லிமாலோ ப⁴க³வந்தம் தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தம். தி³ஸ்வானஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘அச்ச²ரியம் வத, போ⁴, அப்³பு⁴தம் வத, போ⁴! இமஞ்ஹி மக்³க³ம் த³ஸபி புரிஸா வீஸம்பி புரிஸா திம்ஸம்பி புரிஸா சத்தாரீஸம்பி புரிஸா பஞ்ஞாஸம்பி புரிஸா ஸங்கரித்வா ஸங்கரித்வா படிபஜ்ஜந்தி. தேபி மம ஹத்த²த்த²ம் க³ச்ச²ந்தி. அத² ச பனாயம் ஸமணோ ஏகோ அது³தியோ பஸய்ஹ மஞ்ஞே ஆக³ச்ச²தி. யம்னூனாஹம் இமம் ஸமணம் ஜீவிதா வோரோபேய்ய’’ந்தி. அத² கோ² சோரோ அங்கு³லிமாலோ அஸிசம்மம் க³ஹேத்வா த⁴னுகலாபம் ஸன்னய்ஹித்வா ப⁴க³வந்தம் பிட்டி²தோ பிட்டி²தோ அனுப³ந்தி⁴. அத² கோ² ப⁴க³வா ததா²ரூபம் இத்³தா⁴பி⁴ஸங்கா²ரம் அபி⁴ஸங்கா²ஸி [அபி⁴ஸங்கா²ரேஸி (ஸ்யா. கம். க.)] யதா² சோரோ அங்கு³லிமாலோ ப⁴க³வந்தம் பகதியா க³ச்ச²ந்தம் ஸப்³ப³தா²மேன க³ச்ச²ந்தோ ந ஸக்கோதி ஸம்பாபுணிதும். அத² கோ² சோரஸ்ஸ அங்கு³லிமாலஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘அச்ச²ரியம் வத, போ⁴, அப்³பு⁴தம் வத, போ⁴! அஹஞ்ஹி புப்³பே³ ஹத்தி²ம்பி தா⁴வந்தம் அனுபதித்வா க³ண்ஹாமி, அஸ்ஸம்பி தா⁴வந்தம் அனுபதித்வா க³ண்ஹாமி, ரத²ம்பி தா⁴வந்தம் அனுபதித்வா க³ண்ஹாமி, மிக³ம்பி தா⁴வந்தம் அனுபதித்வா க³ண்ஹாமி; அத² ச பனாஹம் இமம் ஸமணம் பகதியா க³ச்ச²ந்தம் ஸப்³ப³தா²மேன க³ச்ச²ந்தோ ந ஸக்கோமி ஸம்பாபுணிது’’ந்தி! டி²தோவ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘திட்ட², திட்ட², ஸமணா’’தி. ‘‘டி²தோ அஹம், அங்கு³லிமால, த்வஞ்ச திட்டா²’’தி. அத² கோ² சோரஸ்ஸ அங்கு³லிமாலஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘இமே கோ² ஸமணா ஸக்யபுத்தியா ஸச்சவாதி³னோ ஸச்சபடிஞ்ஞா. அத² பனாயம் ஸமணோ க³ச்ச²ம் யேவாஹ – ‘டி²தோ அஹம், அங்கு³லிமால, த்வஞ்ச திட்டா²’தி. யம்னூனாஹம் இமம் ஸமணம் புச்சே²ய்ய’’ந்தி.

349. அத² கோ² சோரோ அங்கு³லிமாலோ ப⁴க³வந்தம் கா³தா²ய அஜ்ஜ²பா⁴ஸி –

‘‘க³ச்ச²ம் வதே³ஸி ஸமண டி²தோம்ஹி,

மமஞ்ச ப்³ரூஸி டி²தமட்டி²தோதி;

புச்சா²மி தம் ஸமண ஏதமத்த²ம்,

கத²ம் டி²தோ த்வம் அஹமட்டி²தோம்ஹீ’’தி.

‘‘டி²தோ அஹம் அங்கு³லிமால ஸப்³ப³தா³,

ஸப்³பே³ஸு பூ⁴தேஸு நிதா⁴ய த³ண்ட³ம்;

துவஞ்ச பாணேஸு அஸஞ்ஞதோஸி,

தஸ்மா டி²தோஹம் துவமட்டி²தோஸீ’’தி.

‘‘சிரஸ்ஸம் வத மே மஹிதோ மஹேஸீ,

மஹாவனம் பாபுணி ஸச்சவாதீ³ [மஹாவனம் ஸமணோயம் பச்சுபாதி³ (ஸீ.), மஹாவனம் ஸமண பச்சுபாதி³ (ஸ்யா. கம்.)];

ஸோஹம் சரிஸ்ஸாமி பஹாய பாபம் [ஸோஹம் சிரஸ்ஸாபி பஹாஸ்ஸம் பாபம் (ஸீ.), ஸோஹம் சரிஸ்ஸாமி பஜஹிஸ்ஸம் பாபம் (ஸ்யா. கம்.)],

ஸுத்வான கா³த²ம் தவ த⁴ம்மயுத்தம்’’.

இத்வேவ சோரோ அஸிமாவுத⁴ஞ்ச,

ஸோப்³பே⁴ பபாதே நரகே அகிரி;

அவந்தி³ சோரோ ஸுக³தஸ்ஸ பாதே³,

தத்தே²வ நம் பப்³ப³ஜ்ஜம் அயாசி.

பு³த்³தோ⁴ ச கோ² காருணிகோ மஹேஸி,

யோ ஸத்தா² லோகஸ்ஸ ஸதே³வகஸ்ஸ;

‘தமேஹி பி⁴க்கூ²’தி ததா³ அவோச,

ஏஸேவ தஸ்ஸ அஹு பி⁴க்கு²பா⁴வோதி.

350. அத² கோ² ப⁴க³வா ஆயஸ்மதா அங்கு³லிமாலேன பச்சா²ஸமணேன யேன ஸாவத்தி² தேன சாரிகம் பக்காமி. அனுபுப்³பே³ன சாரிகம் சரமானோ யேன ஸாவத்தி² தத³வஸரி. தத்ர ஸுத³ம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தேன கோ² பன ஸமயேன ரஞ்ஞோ பஸேனதி³ஸ்ஸ கோஸலஸ்ஸ அந்தேபுரத்³வாரே மஹாஜனகாயோ ஸன்னிபதித்வா உச்சாஸத்³தோ³ மஹாஸத்³தோ³ ஹோதி – ‘‘சோரோ தே, தே³வ, விஜிதே அங்கு³லிமாலோ நாம லுத்³தோ³ லோஹிதபாணி ஹதபஹதே நிவிட்டோ² அத³யாபன்னோ பாணபூ⁴தேஸு. தேன கா³மாபி அகா³மா கதா, நிக³மாபி அனிக³மா கதா, ஜனபதா³பி அஜனபதா³ கதா. ஸோ மனுஸ்ஸே வதி⁴த்வா வதி⁴த்வா அங்கு³லீனம் மாலம் தா⁴ரேதி. தம் தே³வோ படிஸேதே⁴தூ’’தி.

அத² கோ² ராஜா பஸேனதி³ கோஸலோ பஞ்சமத்தேஹி அஸ்ஸஸதேஹி ஸாவத்தி²யா நிக்க²மி தி³வா தி³வஸ்ஸ. யேன ஆராமோ தேன பாவிஸி. யாவதிகா யானஸ்ஸ பூ⁴மி யானேன க³ந்த்வா யானா பச்சோரோஹித்வா பத்திகோவ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² ராஜானம் பஸேனதி³ம் கோஸலம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச – ‘‘கிம் நு தே, மஹாராஜ, ராஜா வா மாக³தோ⁴ ஸேனியோ பி³ம்பி³ஸாரோ குபிதோ வேஸாலிகா வா லிச்ச²வீ அஞ்ஞே வா படிராஜானோ’’தி? ‘‘ந கோ² மே, ப⁴ந்தே, ராஜா மாக³தோ⁴ ஸேனியோ பி³ம்பி³ஸாரோ குபிதோ, நாபி வேஸாலிகா லிச்ச²வீ, நாபி அஞ்ஞே படிராஜானோ. சோரோ மே, ப⁴ந்தே, விஜிதே அங்கு³லிமாலோ நாம லுத்³தோ³ லோஹிதபாணி ஹதபஹதே நிவிட்டோ² அத³யாபன்னோ பாணபூ⁴தேஸு. தேன கா³மாபி அகா³மா கதா, நிக³மாபி அனிக³மா கதா, ஜனபதா³பி அஜனபதா³ கதா. ஸோ மனுஸ்ஸே வதி⁴த்வா வதி⁴த்வா அங்கு³லீனம் மாலம் தா⁴ரேதி. தாஹம், ப⁴ந்தே, படிஸேதி⁴ஸ்ஸாமீ’’தி. ‘‘ஸசே பன த்வம், மஹாராஜ, அங்கு³லிமாலம் பஸ்ஸேய்யாஸி கேஸமஸ்ஸும் ஓஹாரேத்வா காஸாயானி வத்தா²னி அச்சா²தே³த்வா அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜிதம், விரதம் பாணாதிபாதா, விரதம் அதி³ன்னாதா³னா, விரதம் முஸாவாதா³, ஏகப⁴த்திகம், ப்³ரஹ்மசாரிம், ஸீலவந்தம், கல்யாணத⁴ம்மம், கிந்தி நம் கரேய்யாஸீ’’தி? ‘‘அபி⁴வாதே³ய்யாம வா, ப⁴ந்தே, பச்சுட்டே²ய்யாம வா ஆஸனேன வா நிமந்தேய்யாம, அபி⁴னிமந்தேய்யாம வா நம் சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானப்பச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரேஹி, த⁴ம்மிகம் வா அஸ்ஸ ரக்கா²வரணகு³த்திம் ஸம்வித³ஹேய்யாம. குதோ பனஸ்ஸ, ப⁴ந்தே, து³ஸ்ஸீலஸ்ஸ பாபத⁴ம்மஸ்ஸ ஏவரூபோ ஸீலஸம்யமோ ப⁴விஸ்ஸதீ’’தி?

தேன கோ² பன ஸமயேன ஆயஸ்மா அங்கு³லிமாலோ ப⁴க³வதோ அவிதூ³ரே நிஸின்னோ ஹோதி. அத² கோ² ப⁴க³வா த³க்கி²ணம் பா³ஹும் பக்³க³ஹேத்வா ராஜானம் பஸேனதி³ம் கோஸலம் ஏதத³வோச – ‘‘ஏஸோ, மஹாராஜ, அங்கு³லிமாலோ’’தி. அத² கோ² ரஞ்ஞோ பஸேனதி³ஸ்ஸ கோஸலஸ்ஸ அஹுதே³வ ப⁴யம், அஹு ச²ம்பி⁴தத்தம், அஹு லோமஹம்ஸோ. அத² கோ² ப⁴க³வா ராஜானம் பஸேனதி³ம் கோஸலம் பீ⁴தம் ஸம்விக்³க³ம் லோமஹட்ட²ஜாதம் விதி³த்வா ராஜானம் பஸேனதி³ம் கோஸலம் ஏதத³வோச – ‘‘மா பா⁴யி, மஹாராஜ, நத்தி² தே இதோ ப⁴ய’’ந்தி. அத² கோ² ரஞ்ஞோ பஸேனதி³ஸ்ஸ கோஸலஸ்ஸ யம் அஹோஸி ப⁴யம் வா ச²ம்பி⁴தத்தம் வா லோமஹம்ஸோ வா ஸோ படிப்பஸ்ஸம்பி⁴. அத² கோ² ராஜா பஸேனதி³ கோஸலோ யேனாயஸ்மா அங்கு³லிமாலோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மந்தம் அங்கு³லிமாலம் ஏதத³வோச – ‘‘அய்யோ நோ, ப⁴ந்தே, அங்கு³லிமாலோ’’தி? ‘‘ஏவம், மஹாராஜா’’தி. ‘‘கத²ம்கோ³த்தோ அய்யஸ்ஸ பிதா, கத²ம்கோ³த்தா மாதா’’தி? ‘‘க³க்³கோ³ கோ², மஹாராஜ, பிதா, மந்தாணீ மாதா’’தி. ‘‘அபி⁴ரமது, ப⁴ந்தே, அய்யோ க³க்³கோ³ மந்தாணிபுத்தோ. அஹமய்யஸ்ஸ க³க்³க³ஸ்ஸ மந்தாணிபுத்தஸ்ஸ உஸ்ஸுக்கம் கரிஸ்ஸாமி சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானப்பச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரான’’ந்தி.

351. தேன கோ² பன ஸமயேன ஆயஸ்மா அங்கு³லிமாலோ ஆரஞ்ஞிகோ ஹோதி பிண்ட³பாதிகோ பம்ஸுகூலிகோ தேசீவரிகோ. அத² கோ² ஆயஸ்மா அங்கு³லிமாலோ ராஜானம் பஸேனதி³ம் கோஸலம் ஏதத³வோச – ‘‘அலம், மஹாராஜ, பரிபுண்ணம் மே சீவர’’ந்தி. அத² கோ² ராஜா பஸேனதி³ கோஸலோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ராஜா பஸேனதி³ கோஸலோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அச்ச²ரியம், ப⁴ந்தே, அப்³பு⁴தம், ப⁴ந்தே! யாவஞ்சித³ம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா அத³ந்தானம் த³மேதா, அஸந்தானம் ஸமேதா, அபரினிப்³பு³தானம் பரினிப்³பா³பேதா. யஞ்ஹி மயம், ப⁴ந்தே, நாஸக்கி²ம்ஹா த³ண்டே³னபி ஸத்தே²னபி த³மேதும் ஸோ ப⁴க³வதா அத³ண்டே³ன அஸத்தே²னேவ [அஸத்தே²ன (ஸ்யா. கம்.)] த³ந்தோ. ஹந்த³ ச தா³னி [ஹந்த³ தா³னி (ஸ்யா. கம். பீ.)] மயம், ப⁴ந்தே, க³ச்சா²ம; ப³ஹுகிச்சா மயம் ப³ஹுகரணீயா’’தி. ‘‘யஸ்ஸதா³னி, மஹாராஜ, காலம் மஞ்ஞஸீ’’தி. அத² கோ² ராஜா பஸேனதி³ கோஸலோ உட்டா²யாஸனா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா பக்காமி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா அங்கு³லிமாலோ புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய ஸாவத்தி²யம் பிண்டா³ய பாவிஸி. அத்³த³ஸா கோ² ஆயஸ்மா அங்கு³லிமாலோ ஸாவத்தி²யம் ஸபதா³னம் பிண்டா³ய சரமானோ அஞ்ஞதரம் இத்தி²ம் மூள்ஹக³ப்³ப⁴ம் விகா⁴தக³ப்³ப⁴ம் [விஸாதக³ப்³ப⁴ம் (ஸ்யா. கம். பீ. க.)]. தி³ஸ்வானஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘கிலிஸ்ஸந்தி வத, போ⁴, ஸத்தா; கிலிஸ்ஸந்தி வத, போ⁴, ஸத்தா’’தி! அத² கோ² ஆயஸ்மா அங்கு³லிமாலோ ஸாவத்தி²யம் பிண்டா³ய சரித்வா பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா அங்கு³லிமாலோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘இதா⁴ஹம், ப⁴ந்தே, புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய ஸாவத்தி²ம் பிண்டா³ய பாவிஸிம். அத்³த³ஸம் கோ² அஹம், ப⁴ந்தே, ஸாவத்தி²யம் ஸபதா³னம் பிண்டா³ய சரமானோ அஞ்ஞதரம் இத்தி²ம் மூள்ஹக³ப்³ப⁴ம் விகா⁴தக³ப்³ப⁴ம்’’. தி³ஸ்வான மய்ஹம் ஏதத³ஹோஸி – ‘‘கிலிஸ்ஸந்தி வத, போ⁴, ஸத்தா; கிலிஸ்ஸந்தி வத, போ⁴, ஸத்தா’’தி!

‘‘தேன ஹி த்வம், அங்கு³லிமால, யேன ஸா இத்தீ² தேனுபஸங்கம; உபஸங்கமித்வா தம் இத்தி²ம் ஏவம் வதே³ஹி – ‘யதோஹம், ப⁴கி³னி, ஜாதோ [ப⁴கி³னி ஜாதியா ஜாதோ (ஸீ.)] நாபி⁴ஜானாமி ஸஞ்சிச்ச பாணம் ஜீவிதா வோரோபேதா, தேன ஸச்சேன ஸோத்தி² தே ஹோது, ஸோத்தி² க³ப்³ப⁴ஸ்ஸா’’’தி.

‘‘ஸோ ஹி நூன மே, ப⁴ந்தே, ஸம்பஜானமுஸாவாதோ³ ப⁴விஸ்ஸதி. மயா ஹி, ப⁴ந்தே, ப³ஹூ ஸஞ்சிச்ச பாணா ஜீவிதா வோரோபிதா’’தி. ‘‘தேன ஹி த்வம், அங்கு³லிமால, யேன ஸா இத்தீ² தேனுபஸங்கம; உபஸங்கமித்வா தம் இத்தி²ம் ஏவம் வதே³ஹி – ‘யதோஹம், ப⁴கி³னி, அரியாய ஜாதியா ஜாதோ, நாபி⁴ஜானாமி ஸஞ்சிச்ச பாணம் ஜீவிதா வோரோபேதா, தேன ஸச்சேன ஸோத்தி² தே ஹோது, ஸோத்தி² க³ப்³ப⁴ஸ்ஸா’’’தி.

‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’தி கோ² ஆயஸ்மா அங்கு³லிமாலோ ப⁴க³வதோ படிஸ்ஸுத்வா யேன ஸா இத்தீ² தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா தம் இத்தி²ம் ஏதத³வோச – ‘‘யதோஹம், ப⁴கி³னி, அரியாய ஜாதியா ஜாதோ, நாபி⁴ஜானாமி ஸஞ்சிச்ச பாணம் ஜீவிதா வோரோபேதா, தேன ஸச்சேன ஸோத்தி² தே ஹோது, ஸோத்தி² க³ப்³ப⁴ஸ்ஸா’’தி. அத² க்²வாஸ்ஸா இத்தி²யா ஸோத்தி² அஹோஸி, ஸோத்தி² க³ப்³ப⁴ஸ்ஸ.

அத² கோ² ஆயஸ்மா அங்கு³லிமாலோ ஏகோ வூபகட்டோ² அப்பமத்தோ ஆதாபீ பஹிதத்தோ விஹரந்தோ நசிரஸ்ஸேவ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி தத³னுத்தரம் – ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹாஸி. ‘கீ²ணா ஜாதி வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸி. அஞ்ஞதரோ கோ² பனாயஸ்மா அங்கு³லிமாலோ அரஹதம் அஹோஸி.

352. அத² கோ² ஆயஸ்மா அங்கு³லிமாலோ புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய ஸாவத்தி²ம் பிண்டா³ய பாவிஸி. தேன கோ² பன ஸமயேன அஞ்ஞேனபி லேட்³டு³ கி²த்தோ ஆயஸ்மதோ அங்கு³லிமாலஸ்ஸ காயே நிபததி, அஞ்ஞேனபி த³ண்டோ³ கி²த்தோ ஆயஸ்மதோ அங்கு³லிமாலஸ்ஸ காயே நிபததி, அஞ்ஞேனபி ஸக்க²ரா கி²த்தா ஆயஸ்மதோ அங்கு³லிமாலஸ்ஸ காயே நிபததி. அத² கோ² ஆயஸ்மா அங்கு³லிமாலோ பி⁴ன்னேன ஸீஸேன, லோஹிதேன க³ளந்தேன, பி⁴ன்னேன பத்தேன, விப்பா²லிதாய ஸங்கா⁴டியா யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி. அத்³த³ஸா கோ² ப⁴க³வா ஆயஸ்மந்தம் அங்கு³லிமாலம் தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தம். தி³ஸ்வான ஆயஸ்மந்தம் அங்கு³லிமாலம் ஏதத³வோச – ‘‘அதி⁴வாஸேஹி த்வம், ப்³ராஹ்மண, அதி⁴வாஸேஹி த்வம், ப்³ராஹ்மண. யஸ்ஸ கோ² த்வம், ப்³ராஹ்மண, கம்மஸ்ஸ விபாகேன ப³ஹூனி வஸ்ஸானி ப³ஹூனி வஸ்ஸஸதானி ப³ஹூனி வஸ்ஸஸஹஸ்ஸானி நிரயே பச்சேய்யாஸி தஸ்ஸ த்வம், ப்³ராஹ்மண, கம்மஸ்ஸ விபாகம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே படிஸம்வேதே³ஸீ’’தி. அத² கோ² ஆயஸ்மா அங்கு³லிமாலோ ரஹோக³தோ படிஸல்லீனோ விமுத்திஸுக²ம் படிஸம்வேதி³; தாயம் வேலாயம் இமம் உதா³னம் உதா³னேஸி –

‘‘யோ புப்³பே³வ [யோ ச புப்³பே³ (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] பமஜ்ஜித்வா, பச்சா² ஸோ நப்பமஜ்ஜதி;

ஸோமம் [ஸோ இமம் (ஸீ.)] லோகம் பபா⁴ஸேதி, அப்³பா⁴ முத்தோவ சந்தி³மா.

‘‘யஸ்ஸ பாபம் கதம் கம்மம், குஸலேன பிதீ⁴யதி [பிதீ²யதி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)];

ஸோமம் லோகம் பபா⁴ஸேதி, அப்³பா⁴ முத்தோவ சந்தி³மா.

‘‘யோ ஹவே த³ஹரோ பி⁴க்கு², யுஞ்ஜதி பு³த்³த⁴ஸாஸனே;

ஸோமம் லோகம் பபா⁴ஸேதி, அப்³பா⁴ முத்தோவ சந்தி³மா.

‘‘தி³ஸா ஹி மே த⁴ம்மகத²ம் ஸுணந்து,

தி³ஸா ஹி மே யுஞ்ஜந்து பு³த்³த⁴ஸாஸனே;

தி³ஸா ஹி மே தே மனுஜா ப⁴ஜந்து,

யே த⁴ம்மமேவாத³பயந்தி ஸந்தோ.

‘‘தி³ஸா ஹி மே க²ந்திவாதா³னம், அவிரோத⁴ப்பஸம்ஸீனம்;

ஸுணந்து த⁴ம்மம் காலேன, தஞ்ச அனுவிதீ⁴யந்து.

‘‘ந ஹி ஜாது ஸோ மமம் ஹிம்ஸே, அஞ்ஞம் வா பன கிஞ்சி நம் [கஞ்சி நம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.), கஞ்சனம் (?)];

பப்புய்ய பரமம் ஸந்திம், ரக்கே²ய்ய தஸதா²வரே.

‘‘உத³கஞ்ஹி நயந்தி நேத்திகா, உஸுகாரா நமயந்தி [த³மயந்தி (க.)] தேஜனம்;

தா³ரும் நமயந்தி தச்ச²கா, அத்தானம் த³மயந்தி பண்டி³தா.

‘‘த³ண்டே³னேகே த³மயந்தி, அங்குஸேஹி கஸாஹி ச;

அத³ண்டே³ன அஸத்தே²ன, அஹம் த³ந்தோம்ஹி தாதி³னா.

‘‘அஹிம்ஸகோதி மே நாமம், ஹிம்ஸகஸ்ஸ புரே ஸதோ;

அஜ்ஜாஹம் ஸச்சனாமோம்ஹி, ந நம் ஹிம்ஸாமி கிஞ்சி நம் [கஞ்சி நம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.), கஞ்சனம் (?)].

‘‘சோரோ அஹம் புரே ஆஸிம், அங்கு³லிமாலோதி விஸ்ஸுதோ;

வுய்ஹமானோ மஹோகே⁴ன, பு³த்³த⁴ம் ஸரணமாக³மம்.

‘‘லோஹிதபாணி புரே ஆஸிம், அங்கு³லிமாலோதி விஸ்ஸுதோ;

ஸரணக³மனம் பஸ்ஸ, ப⁴வனேத்தி ஸமூஹதா.

‘‘தாதி³ஸம் கம்மம் கத்வான, ப³ஹும் து³க்³க³திகா³மினம்;

பு²ட்டோ² கம்மவிபாகேன, அணணோ பு⁴ஞ்ஜாமி போ⁴ஜனம்.

‘‘பமாத³மனுயுஞ்ஜந்தி, பா³லா து³ம்மேதி⁴னோ ஜனா;

அப்பமாத³ஞ்ச மேதா⁴வீ, த⁴னம் ஸேட்ட²ம்வ ரக்க²தி.

‘‘மா பமாத³மனுயுஞ்ஜேத², மா காமரதி ஸந்த²வம்;

அப்பமத்தோ ஹி ஜா²யந்தோ, பப்போதி விபுலம் [பரமம் (க.)] ஸுக²ம்.

‘‘ஸ்வாக³தம் [ஸாக³தம் (ஸீ. பீ.)] நாபக³தம் [நாம ஸக³தம் (க.)], நயித³ம் து³ம்மந்திதம் மம;

ஸம்விப⁴த்தேஸு [ஸுவிப⁴த்தேஸு (ஸ்யா. கம்.), ஸவிப⁴த்தேஸு (ஸீ. க.), படிப⁴த்தேஸு (பீ.)] த⁴ம்மேஸு, யம் ஸேட்ட²ம் தது³பாக³மம்.

‘‘ஸ்வாக³தம் நாபக³தம், நயித³ம் து³ம்மந்திதம் மம;

திஸ்ஸோ விஜ்ஜா அனுப்பத்தா, கதம் பு³த்³த⁴ஸ்ஸ ஸாஸன’’ந்தி.

அங்கு³லிமாலஸுத்தம் நிட்டி²தம் ச²ட்ட²ம்.