5. போ³தி⁴ராஜகுமாரஸுத்தம்

324. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ப⁴க்³கே³ஸு விஹரதி ஸுஸுமாரகி³ரே பே⁴ஸகளாவனே மிக³தா³யே. தேன கோ² பன ஸமயேன போ³தி⁴ஸ்ஸ ராஜகுமாரஸ்ஸ கோகனதோ³ [கோகனுதோ³ (ஸ்யா. கம். க.)] நாம பாஸாதோ³ அசிரகாரிதோ ஹோதி அனஜ்ஜா²வுட்டோ² ஸமணேன வா ப்³ராஹ்மணேன வா கேனசி வா மனுஸ்ஸபூ⁴தேன. அத² கோ² போ³தி⁴ ராஜகுமாரோ ஸஞ்ஜிகாபுத்தம் மாணவம் ஆமந்தேஸி – ‘‘ஏஹி த்வம், ஸம்ம ஸஞ்ஜிகாபுத்த, யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கம; உபஸங்கமித்வா மம வசனேன ப⁴க³வதோ பாதே³ ஸிரஸா வந்த³, அப்பாபா³த⁴ம் அப்பாதங்கம் லஹுட்டா²னம் ப³லம் பா²ஸுவிஹாரம் புச்ச² – ‘போ³தி⁴, ப⁴ந்தே, ராஜகுமாரோ ப⁴க³வதோ பாதே³ ஸிரஸா வந்த³தி, அப்பாபா³த⁴ம் அப்பாதங்கம் லஹுட்டா²னம் ப³லம் பா²ஸுவிஹாரம் புச்ச²தீ’தி. ஏவஞ்ச வதே³ஹி – ‘அதி⁴வாஸேது கிர, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா போ³தி⁴ஸ்ஸ ராஜகுமாரஸ்ஸ ஸ்வாதனாய ப⁴த்தம் ஸத்³தி⁴ம் பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴னா’’’தி. ‘‘ஏவம், போ⁴’’தி கோ² ஸஞ்ஜிகாபுத்தோ மாணவோ போ³தி⁴ஸ்ஸ ராஜகுமாரஸ்ஸ படிஸ்ஸுத்வா யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதா ஸத்³தி⁴ம் ஸம்மோதி³. ஸம்மோத³னீயம் கத²ம் ஸாரணீயம் வீதிஸாரேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஸஞ்ஜிகாபுத்தோ மாணவோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘போ³தி⁴ கோ² [போ³தி⁴ போ⁴ கோ³தம (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] ராஜகுமாரோ போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ பாதே³ ஸிரஸா வந்த³தி, அப்பாபா³த⁴ம் அப்பாதங்கம் லஹுட்டா²னம் ப³லம் பா²ஸுவிஹாரம் புச்ச²தி. ஏவஞ்ச வதே³தி – ‘அதி⁴வாஸேது கிர ப⁴வம் கோ³தமோ போ³தி⁴ஸ்ஸ ராஜகுமாரஸ்ஸ ஸ்வாதனாய ப⁴த்தம் ஸத்³தி⁴ம் பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴னா’’’தி. அதி⁴வாஸேஸி ப⁴க³வா துண்ஹீபா⁴வேன. அத² கோ² ஸஞ்ஜிகாபுத்தோ மாணவோ ப⁴க³வதோ அதி⁴வாஸனம் விதி³த்வா உட்டா²யாஸனா யேன போ³தி⁴ ராஜகுமாரோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா போ³தி⁴ம் ராஜகுமாரம் ஏதத³வோச – ‘‘அவோசும்ஹ போ⁴தோ வசனேன தம் ப⁴வந்தம் கோ³தமம் – ‘போ³தி⁴ கோ² ராஜகுமாரோ போ⁴தோ கோ³தமஸ்ஸ பாதே³ ஸிரஸா வந்த³தி, அப்பாபா³த⁴ம் அப்பாதங்கம் லஹுட்டா²னம் ப³லம் பா²ஸுவிஹாரம் புச்ச²தி. ஏவஞ்ச வதே³தி – அதி⁴வாஸேது கிர ப⁴வம் கோ³தமோ போ³தி⁴ஸ்ஸ ராஜகுமாரஸ்ஸ ஸ்வாதனாய ப⁴த்தம் ஸத்³தி⁴ம் பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴னா’தி. அதி⁴வுட்ட²ஞ்ச பன ஸமணேன கோ³தமேனா’’தி.

325. அத² கோ² போ³தி⁴ ராஜகுமாரோ தஸ்ஸா ரத்தியா அச்சயேன ஸகே நிவேஸனே பணீதம் கா²த³னீயம் போ⁴ஜனீயம் படியாதா³பேத்வா, கோகனத³ஞ்ச பாஸாத³ம் ஓதா³தேஹி து³ஸ்ஸேஹி ஸந்த²ராபேத்வா யாவ பச்சி²மஸோபானகளேவரா [களேப³ரா (ஸீ.)], ஸஞ்ஜிகாபுத்தம் மாணவம் ஆமந்தேஸி – ‘‘ஏஹி த்வம், ஸம்ம ஸஞ்ஜிகாபுத்த, யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கம; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதோ காலம் ஆரோசேஹி – ‘காலோ, ப⁴ந்தே, நிட்டி²தம் ப⁴த்த’’’ந்தி. ‘‘ஏவம், போ⁴’’தி கோ² ஸஞ்ஜிகாபுத்தோ மாணவோ போ³தி⁴ஸ்ஸ ராஜகுமாரஸ்ஸ படிஸ்ஸுத்வா யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வதோ காலம் ஆரோசேஸி – ‘‘காலோ, போ⁴ கோ³தம, நிட்டி²தம் ப⁴த்த’’ந்தி. அத² கோ² ப⁴க³வா புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய யேன போ³தி⁴ஸ்ஸ ராஜகுமாரஸ்ஸ நிவேஸனம் தேனுபஸங்கமி. தேன கோ² பன ஸமயேன போ³தி⁴ ராஜகுமாரோ ப³ஹித்³வாரகோட்ட²கே டி²தோ ஹோதி ப⁴க³வந்தம் ஆக³மயமானோ. அத்³த³ஸா கோ² போ³தி⁴ ராஜகுமாரோ ப⁴க³வந்தம் தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தம். தி³ஸ்வான பச்சுக்³க³ந்த்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா புரக்க²த்வா யேன கோகனதோ³ பாஸாதோ³ தேனுபஸங்கமி. அத² கோ² ப⁴க³வா பச்சி²மம் ஸோபானகளேவரம் நிஸ்ஸாய அட்டா²ஸி. அத² கோ² போ³தி⁴ ராஜகுமாரோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அபி⁴ருஹது [அபி⁴ரூஹது (ஸ்யா. கம். பீ.) அக்கமது (சூளவ. 268)], ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா து³ஸ்ஸானி, அபி⁴ருஹது ஸுக³தோ து³ஸ்ஸானி; யம் மம அஸ்ஸ தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²யா’’தி. ஏவம் வுத்தே, ப⁴க³வா துண்ஹீ அஹோஸி. து³தியம்பி கோ²…பே… ததியம்பி கோ² போ³தி⁴ ராஜகுமாரோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அபி⁴ருஹது, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா. து³ஸ்ஸானி, அபி⁴ருஹது ஸுக³தோ து³ஸ்ஸானி; யம் மம அஸ்ஸ தீ³க⁴ரத்தம் ஹிதாய ஸுகா²யா’’தி.

326. அத² கோ² ப⁴க³வா ஆயஸ்மந்தம் ஆனந்த³ம் அபலோகேஸி. அத² கோ² ஆயஸ்மா ஆனந்தோ³ போ³தி⁴ம் ராஜகுமாரம் ஏதத³வோச – ‘‘ஸம்ஹரது, ராஜகுமார, து³ஸ்ஸானி; ந ப⁴க³வா சேலபடிகம் [சேலபத்திகம் (ஸீ. பீ.)] அக்கமிஸ்ஸதி. பச்சி²மம் ஜனதம் ததா²க³தோ அனுகம்பதீ’’தி [அபலோகேதீதி (ஸப்³ப³த்த²)]. அத² கோ² போ³தி⁴ ராஜகுமாரோ து³ஸ்ஸானி ஸம்ஹராபேத்வா உபரிகோகனத³பாஸாதே³ [உபரிகோகனதே³ பாஸாதே³ (ஸீ. பீ. வினயேச), உபரிகோகனதே³ (ஸ்யா. கம்.)] ஆஸனானி பஞ்ஞபேஸி. அத² கோ² ப⁴க³வா கோகனத³ம் பாஸாத³ம் அபி⁴ருஹித்வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³ ஸத்³தி⁴ம் பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன. அத² கோ² போ³தி⁴ ராஜகுமாரோ பு³த்³த⁴ப்பமுக²ம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் பணீதேன கா²த³னீயேன போ⁴ஜனீயேன ஸஹத்தா² ஸந்தப்பேஸி ஸம்பவாரேஸி. அத² கோ² போ³தி⁴ ராஜகுமாரோ ப⁴க³வந்தம் பு⁴த்தாவிம் ஓனீதபத்தபாணிம் அஞ்ஞதரம் நீசம் ஆஸனம் க³ஹேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² போ³தி⁴ ராஜகுமாரோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘மய்ஹம் கோ², ப⁴ந்தே, ஏவம் ஹோதி – ‘ந கோ² ஸுகே²ன ஸுக²ம் அதி⁴க³ந்தப்³ப³ம், து³க்கே²ன கோ² ஸுக²ம் அதி⁴க³ந்தப்³ப³’’’ந்தி.

327. ‘‘மய்ஹம்பி கோ², ராஜகுமார, புப்³பே³வ ஸம்போ³தா⁴ அனபி⁴ஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ போ³தி⁴ஸத்தஸ்ஸேவ ஸதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘ந கோ² ஸுகே²ன ஸுக²ம் அதி⁴க³ந்தப்³ப³ம், து³க்கே²ன கோ² ஸுக²ம் அதி⁴க³ந்தப்³ப³’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, அபரேன ஸமயேன த³ஹரோவ ஸமானோ ஸுஸுகாளகேஸோ ப⁴த்³ரேன யோப்³ப³னேன ஸமன்னாக³தோ பட²மேன வயஸா அகாமகானம் மாதாபிதூனம் அஸ்ஸுமுகா²னம் ருத³ந்தானம் கேஸமஸ்ஸும் ஓஹாரேத்வா காஸாயானி வத்தா²னி அச்சா²தே³த்வா அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜிம். ஸோ ஏவம் பப்³ப³ஜிதோ ஸமானோ கிம்குஸலக³வேஸீ [கிம்குஸலம்க³வேஸீ (க.)] அனுத்தரம் ஸந்திவரபத³ம் பரியேஸமானோ யேன ஆளாரோ காலாமோ தேனுபஸங்கமிம்; உபஸங்கமித்வா ஆளாரம் காலாமம் ஏதத³வோசம் – ‘இச்சா²மஹம், ஆவுஸோ காலாம, இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே ப்³ரஹ்மசரியம் சரிது’ந்தி. ஏவம் வுத்தே, ராஜகுமார, ஆளாரோ காலாமோ மம் ஏதத³வோச – ‘விஹரதாயஸ்மா, தாதி³ஸோ அயம் த⁴ம்மோ யத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ நசிரஸ்ஸேவ ஸகம் ஆசரியகம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரேய்யா’தி. ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, நசிரஸ்ஸேவ கி²ப்பமேவ தம் த⁴ம்மம் பரியாபுணிம். ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, தாவதகேனேவ ஓட்ட²பஹதமத்தேன லபிதலாபனமத்தேன ஞாணவாத³ஞ்ச வதா³மி, தே²ரவாத³ஞ்ச ஜானாமி பஸ்ஸாமீதி ச படிஜானாமி, அஹஞ்சேவ அஞ்ஞே ச. தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘ந கோ² ஆளாரோ காலாமோ இமம் த⁴ம்மம் கேவலம் ஸத்³தா⁴மத்தகேன ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீதி பவேதே³தி; அத்³தா⁴ ஆளாரோ காலாமோ இமம் த⁴ம்மம் ஜானம் பஸ்ஸம் விஹரதீ’தி.

‘‘அத² க்²வாஹம், ராஜகுமார, யேன ஆளாரோ காலாமோ தேனுபஸங்கமிம்; உபஸங்கமித்வா ஆளாரம் காலாமம் ஏதத³வோசம் – ‘கித்தாவதா நோ, ஆவுஸோ காலாம, இமம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீதி பவேதே³ஸீ’தி [உபஸம்பஜ்ஜ பவேதே³ஸீதி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)]? ஏவம் வுத்தே, ராஜகுமார, ஆளாரோ காலாமோ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் பவேதே³ஸி. தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘ந கோ² ஆளாரஸ்ஸேவ காலாமஸ்ஸ அத்தி² ஸத்³தா⁴, மய்ஹம்பத்தி² ஸத்³தா⁴; ந கோ² ஆளாரஸ்ஸேவ காலாமஸ்ஸ அத்தி² வீரியம்…பே… ஸதி… ஸமாதி⁴… பஞ்ஞா, மய்ஹம்பத்தி² பஞ்ஞா. யம்னூனாஹம் யம் த⁴ம்மம் ஆளாரோ காலாமோ ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீதி பவேதே³தி தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய பத³ஹேய்ய’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, நசிரஸ்ஸேவ கி²ப்பமேவ தம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹாஸிம். அத² க்²வாஹம், ராஜகுமார, யேன ஆளாரோ காலாமோ தேனுபஸங்கமிம்; உபஸங்கமித்வா ஆளாரம் காலாமம் ஏதத³வோசம் – ‘ஏத்தாவதா நோ, ஆவுஸோ காலாம, இமம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ பவேதே³ஸீ’தி? ‘ஏத்தாவதா கோ² அஹம், ஆவுஸோ, இமம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ பவேதே³மீ’தி. ‘அஹம்பி கோ², ஆவுஸோ, ஏத்தாவதா இமம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீ’தி. ‘லாபா⁴ நோ, ஆவுஸோ, ஸுலத்³த⁴ம் நோ, ஆவுஸோ, யே மயம் ஆயஸ்மந்தம் தாதி³ஸம் ஸப்³ரஹ்மசாரிம் பஸ்ஸாம. இதி யாஹம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ பவேதே³மி, தம் த்வம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரஸி. யம் த்வம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரஸி, தமஹம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ பவேதே³மி. இதி யாஹம் த⁴ம்மம் ஜானாமி தம் த்வம் த⁴ம்மம் ஜானாஸி; யம் த்வம் த⁴ம்மம் ஜானாஸி தமஹம் த⁴ம்மம் ஜானாமி. இதி யாதி³ஸோ அஹம், தாதி³ஸோ துவம்; யாதி³ஸோ துவம் தாதி³ஸோ அஹம். ஏஹி தா³னி, ஆவுஸோ, உபோ⁴வ ஸந்தா இமம் க³ணம் பரிஹராமா’தி. இதி கோ², ராஜகுமார, ஆளாரோ காலாமோ ஆசரியோ மே ஸமானோ (அத்தனோ) [( ) நத்தி² (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] அந்தேவாஸிம் மம் ஸமானம் அத்தனா [அத்தனோ (ஸீ. பீ.)] ஸமஸமம் ட²பேஸி, உளாராய ச மம் பூஜாய பூஜேஸி. தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘நாயம் த⁴ம்மோ நிப்³பி³தா³ய ந விராகா³ய ந நிரோதா⁴ய ந உபஸமாய ந அபி⁴ஞ்ஞாய ந ஸம்போ³தா⁴ய ந நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி, யாவதே³வ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனூபபத்தியா’தி. ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, தம் த⁴ம்மம் அனலங்கரித்வா தஸ்மா த⁴ம்மா நிப்³பி³ஜ்ஜ அபக்கமிம்.

328. ‘‘ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, கிம்குஸலக³வேஸீ அனுத்தரம் ஸந்திவரபத³ம் பரியேஸமானோ யேன உத³கோ [உத்³த³கோ (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] ராமபுத்தோ தேனுபஸங்கமிம்; உபஸங்கமித்வா உத³கம் ராமபுத்தம் ஏதத³வோசம் – ‘இச்சா²மஹம், ஆவுஸோ [ஆவுஸோ ராம (ஸீ. ஸ்யா. கம். க.) பஸ்ஸ ம. நி. 1.278 பாஸராஸிஸுத்தே], இமஸ்மிம் த⁴ம்மவினயே ப்³ரஹ்மசரியம் சரிது’ந்தி. ஏவம் வுத்தே, ராஜகுமார, உத³கோ ராமபுத்தோ மம் ஏதத³வோச – ‘விஹரதாயஸ்மா, தாதி³ஸோ அயம் த⁴ம்மோ யத்த² விஞ்ஞூ புரிஸோ நசிரஸ்ஸேவ ஸகம் ஆசரியகம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரேய்யா’தி. ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, நசிரஸ்ஸேவ கி²ப்பமேவ தம் த⁴ம்மம் பரியாபுணிம். ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, தாவதகேனேவ ஓட்ட²பஹதமத்தேன லபிதலாபனமத்தேன ஞாணவாத³ஞ்ச வதா³மி, தே²ரவாத³ஞ்ச ஜானாமி பஸ்ஸாமீதி ச படிஜானாமி, அஹஞ்சேவ அஞ்ஞே ச. தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘ந கோ² ராமோ இமம் த⁴ம்மம் கேவலம் ஸத்³தா⁴மத்தகேன ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீதி பவேதே³ஸி; அத்³தா⁴ ராமோ இமம் த⁴ம்மம் ஜானம் பஸ்ஸம் விஹாஸீ’தி. அத² க்²வாஹம், ராஜகுமார, யேன உத³கோ ராமபுத்தோ தேனுபஸங்கமிம்; உபஸங்கமித்வா உத³கம் ராமபுத்தம் ஏதத³வோசம் – ‘கித்தாவதா நோ, ஆவுஸோ, ராமோ இமம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீதி பவேதே³ஸீ’தி? ஏவம் வுத்தே, ராஜகுமார, உத³கோ ராமபுத்தோ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனம் பவேதே³ஸி. தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘ந கோ² ராமஸ்ஸேவ அஹோஸி ஸத்³தா⁴, மய்ஹம்பத்தி² ஸத்³தா⁴; ந கோ² ராமஸ்ஸேவ அஹோஸி வீரியம்…பே… ஸதி… ஸமாதி⁴… பஞ்ஞா, மய்ஹம்பத்தி² பஞ்ஞா. யம்னூனாஹம் யம் த⁴ம்மம் ராமோ ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீதி பவேதே³தி தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாய பத³ஹேய்ய’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, நசிரஸ்ஸேவ கி²ப்பமேவ தம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹாஸிம்.

‘‘அத² க்²வாஹம், ராஜகுமார, யேன உத³கோ ராமபுத்தோ தேனுபஸங்கமிம்; உபஸங்கமித்வா உத³கம் ராமபுத்தம் ஏதத³வோசம் – ‘ஏத்தாவதா நோ, ஆவுஸோ, ராமோ இமம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ பவேதே³ஸீ’தி? ‘ஏத்தாவதா கோ², ஆவுஸோ, ராமோ இமம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ பவேதே³ஸீ’தி. ‘அஹம்பி கோ², ஆவுஸோ, ஏத்தாவதா இமம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹராமீ’தி. ‘லாபா⁴ நோ, ஆவுஸோ, ஸுலத்³த⁴ம் நோ, ஆவுஸோ, யே மயம் ஆயஸ்மந்தம் தாதி³ஸம் ஸப்³ரஹ்மசாரிம் பஸ்ஸாம. இதி யம் த⁴ம்மம் ராமோ ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ பவேதே³ஸி தம் த்வம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரஸி. யம் த்வம் த⁴ம்மம் ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரஸி தம் த⁴ம்மம் ராமோ ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ பவேதே³ஸி. இதி யம் த⁴ம்மம் ராமோ அபி⁴ஞ்ஞாஸி தம் த்வம் த⁴ம்மம் ஜானாஸி; யம் த்வம் த⁴ம்மம் ஜானாஸி தம் த⁴ம்மம் ராமோ அபி⁴ஞ்ஞாஸி. இதி யாதி³ஸோ ராமோ அஹோஸி தாதி³ஸோ துவம், யாதி³ஸோ துவம் தாதி³ஸோ ராமோ அஹோஸி. ஏஹி தா³னி, ஆவுஸோ, துவம் இமம் க³ணம் பரிஹரா’தி. இதி கோ², ராஜகுமார, உத³கோ ராமபுத்தோ ஸப்³ரஹ்மசாரீ மே ஸமானோ ஆசரியட்டா²னே மம் ட²பேஸி, உளாராய ச மம் பூஜாய பூஜேஸி. தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘நாயம் த⁴ம்மோ நிப்³பி³தா³ய ந விராகா³ய ந நிரோதா⁴ய ந உபஸமாய ந அபி⁴ஞ்ஞாய ந ஸம்போ³தா⁴ய ந நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி, யாவதே³வ நேவஸஞ்ஞானாஸஞ்ஞாயதனூபபத்தியா’தி. ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, தம் த⁴ம்மம் அனலங்கரித்வா தஸ்மா த⁴ம்மா நிப்³பி³ஜ்ஜ அபக்கமிம்.

329. ‘‘ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, கிம்குஸலக³வேஸீ அனுத்தரம் ஸந்திவரபத³ம் பரியேஸமானோ, மக³தே⁴ஸு அனுபுப்³பே³ன சாரிகம் சரமானோ, யேன உருவேலா ஸேனானிக³மோ தத³வஸரிம். தத்த²த்³த³ஸம் ரமணீயம் பூ⁴மிபா⁴க³ம், பாஸாதி³கஞ்ச வனஸண்ட³ம், நதீ³ஞ்ச ஸந்த³ந்திம் ஸேதகம் ஸுபதித்த²ம், ரமணீயம் ஸமந்தா ச கோ³சரகா³மம். தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘ரமணீயோ வத, போ⁴, பூ⁴மிபா⁴கோ³, பாஸாதி³கோ ச வனஸண்டோ³, நதி³ஞ்ச ஸந்த³ந்திம் ஸேதகா ஸுபதித்தா², ரமணீயா ஸமந்தா [ஸாமந்தா (?) புரிமபிட்டே²பி] ச கோ³சரகா³மோ. அலம் வதித³ம் குலபுத்தஸ்ஸ பதா⁴னத்தி²கஸ்ஸ பதா⁴னாயா’தி. ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, தத்தே²வ நிஸீதி³ம் – ‘அலமித³ம் பதா⁴னாயா’தி. அபிஸ்ஸு மம், ராஜகுமார, திஸ்ஸோ உபமா படிப⁴ம்ஸு அனச்ச²ரியா புப்³பே³ அஸ்ஸுதபுப்³பா³.

‘‘ஸேய்யதா²பி, ராஜகுமார, அல்லம் கட்ட²ம் ஸஸ்னேஹம் உத³கே நிக்கி²த்தம். அத² புரிஸோ ஆக³ச்சே²ய்ய உத்தராரணிம் ஆதா³ய – ‘அக்³கி³ம் அபி⁴னிப்³ப³த்தேஸ்ஸாமி, தேஜோ பாதுகரிஸ்ஸாமீ’தி. தம் கிம் மஞ்ஞஸி, ராஜகுமார, அபி நு ஸோ புரிஸோ அமும் அல்லம் கட்ட²ம் ஸஸ்னேஹம் உத³கே நிக்கி²த்தம் உத்தராரணிம் ஆதா³ய அபி⁴மந்தே²ந்தோ [அபி⁴மத்த²ந்தோ (ஸ்யா. கம். க.)] அக்³கி³ம் அபி⁴னிப்³ப³த்தேய்ய, தேஜோ பாதுகரேய்யா’’தி? ‘‘நோ ஹித³ம், ப⁴ந்தே. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? அது³ஞ்ஹி, ப⁴ந்தே, அல்லம் கட்ட²ம் ஸஸ்னேஹம் தஞ்ச பன உத³கே நிக்கி²த்தம், யாவதே³வ ச பன ஸோ புரிஸோ கிலமத²ஸ்ஸ விகா⁴தஸ்ஸ பா⁴கீ³ அஸ்ஸா’’தி. ‘‘ஏவமேவ கோ², ராஜகுமார, யே ஹி கேசி ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா காயேன சேவ சித்தேன ச காமேஹி அவூபகட்டா² விஹரந்தி, யோ ச நேஸம் காமேஸு காமச்ச²ந்தோ³ காமஸ்னேஹோ காமமுச்சா² காமபிபாஸா காமபரிளாஹோ ஸோ ச அஜ்ஜ²த்தம் ந ஸுப்பஹீனோ ஹோதி, ந ஸுப்படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴. ஓபக்கமிகா சேபி தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா து³க்கா² திப்³பா³ க²ரா கடுகா வேத³னா வேத³யந்தி, அப⁴ப்³பா³வ தே ஞாணாய த³ஸ்ஸனாய அனுத்தராய ஸம்போ³தா⁴ய. நோ சேபி தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஓபக்கமிகா து³க்கா² திப்³பா³ க²ரா கடுகா வேத³னா வேத³யந்தி, அப⁴ப்³பா³வ தே ஞாணாய த³ஸ்ஸனாய அனுத்தராய ஸம்போ³தா⁴ய. அயம் கோ² மம், ராஜகுமார, பட²மா உபமா படிபா⁴ஸி அனச்ச²ரியா புப்³பே³ அஸ்ஸுதபுப்³பா³.

330. ‘‘அபராபி கோ² மம், ராஜகுமார, து³தியா உபமா படிபா⁴ஸி அனச்ச²ரியா புப்³பே³ அஸ்ஸுதபுப்³பா³. ஸேய்யதா²பி, ராஜகுமார, அல்லம் கட்ட²ம் ஸஸ்னேஹம் ஆரகா உத³கா த²லே நிக்கி²த்தம். அத² புரிஸோ ஆக³ச்சே²ய்ய உத்தராரணிம் ஆதா³ய – ‘அக்³கி³ம் அபி⁴னிப்³ப³த்தேஸ்ஸாமி, தேஜோ பாதுகரிஸ்ஸாமீ’தி. தம் கிம் மஞ்ஞஸி, ராஜகுமார, அபி நு ஸோ புரிஸோ அமும் அல்லம் கட்ட²ம் ஸஸ்னேஹம் ஆரகா உத³கா த²லே நிக்கி²த்தம் உத்தராரணிம் ஆதா³ய அபி⁴மந்தே²ந்தோ அக்³கி³ம் அபி⁴னிப்³ப³த்தேய்ய, தேஜோ பாதுகரேய்யா’’தி? ‘‘நோ ஹித³ம், ப⁴ந்தே. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? அது³ஞ்ஹி, ப⁴ந்தே, அல்லம் கட்ட²ம் ஸஸ்னேஹம் கிஞ்சாபி ஆரகா உத³கா த²லே நிக்கி²த்தம், யாவதே³வ ச பன ஸோ புரிஸோ கிலமத²ஸ்ஸ விகா⁴தஸ்ஸ பா⁴கீ³ அஸ்ஸா’’தி. ‘‘ஏவமேவ கோ², ராஜகுமார, யே ஹி கேசி ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா காயேன சேவ சித்தேன ச காமேஹி வூபகட்டா² விஹரந்தி, யோ ச நேஸம் காமேஸு காமச்ச²ந்தோ³ காமஸ்னேஹோ காமமுச்சா² காமபிபாஸா காமபரிளாஹோ ஸோ ச அஜ்ஜ²த்தம் ந ஸுப்பஹீனோ ஹோதி, ந ஸுப்படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴. ஓபக்கமிகா சேபி தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா து³க்கா² திப்³பா³ க²ரா கடுகா வேத³னா வேத³யந்தி, அப⁴ப்³பா³வ தே ஞாணாய த³ஸ்ஸனாய அனுத்தராய ஸம்போ³தா⁴ய. நோ சேபி தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஓபக்கமிகா து³க்கா² திப்³பா³ க²ரா கடுகா வேத³னா வேத³யந்தி, அப⁴ப்³பா³வ தே ஞாணாய த³ஸ்ஸனாய அனுத்தராய ஸம்போ³தா⁴ய. அயம் கோ² மம், ராஜகுமார, து³தியா உபமா படிபா⁴ஸி அனச்ச²ரியா புப்³பே³ அஸ்ஸுதபுப்³பா³.

331. ‘‘அபராபி கோ² மம், ராஜகுமார, ததியா உபமா படிபா⁴ஸி அனச்ச²ரியா புப்³பே³ அஸ்ஸுதபுப்³பா³. ஸேய்யதா²பி, ராஜகுமார, ஸுக்க²ம் கட்ட²ம் கோளாபம் ஆரகா உத³கா த²லே நிக்கி²த்தம். அத² புரிஸோ ஆக³ச்சே²ய்ய உத்தராரணிம் ஆதா³ய – ‘அக்³கி³ம் அபி⁴னிப்³ப³த்தேஸ்ஸாமி, தேஜோ பாதுகரிஸ்ஸாமீ’தி. தம் கிம் மஞ்ஞஸி, ராஜகுமார, அபி நு ஸோ புரிஸோ அமும் ஸுக்க²ம் கட்ட²ம் கோளாபம் ஆரகா உத³கா த²லே நிக்கி²த்தம் உத்தராரணிம் ஆதா³ய அபி⁴மந்தே²ந்தோ அக்³கி³ம் அபி⁴னிப்³ப³த்தேய்ய, தேஜோ பாதுகரேய்யா’’தி? ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே’’. தம் கிஸ்ஸ ஹேது? அது³ஞ்ஹி, ப⁴ந்தே, ஸுக்க²ம் கட்ட²ம் கோளாபம், தஞ்ச பன ஆரகா உத³கா த²லே நிக்கி²த்த’’ந்தி. ‘‘ஏவமேவ கோ², ராஜகுமார, யே ஹி கேசி ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா காயேன சேவ சித்தேன ச காமேஹி வூபகட்டா² விஹரந்தி, யோ ச நேஸம் காமேஸு காமச்ச²ந்தோ³ காமஸ்னேஹோ காமமுச்சா² காமபிபாஸா காமபரிளாஹோ ஸோ ச அஜ்ஜ²த்தம் ஸுப்பஹீனோ ஹோதி ஸுப்படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴. ஓபக்கமிகா சேபி தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா து³க்கா² திப்³பா³ க²ரா கடுகா வேத³னா வேத³யந்தி, ப⁴ப்³பா³வ தே ஞாணாய த³ஸ்ஸனாய அனுத்தராய ஸம்போ³தா⁴ய. நோ சேபி தே போ⁴ந்தோ ஸமணப்³ராஹ்மணா ஓபக்கமிகா து³க்கா² திப்³பா³ க²ரா கடுகா வேத³னா வேத³யந்தி, ப⁴ப்³பா³வ தே ஞாணாய த³ஸ்ஸனாய அனுத்தராய ஸம்போ³தா⁴ய. அயம் கோ² மம், ராஜகுமார, ததியா உபமா படிபா⁴ஸி அனச்ச²ரியா புப்³பே³ அஸ்ஸுதபுப்³பா³. இமா கோ² மம், ராஜகுமார, திஸ்ஸோ உபமா படிப⁴ம்ஸு அனச்ச²ரியா புப்³பே³ அஸ்ஸுதபுப்³பா³.

332. ‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘யம்னூனாஹம் த³ந்தேபி⁴த³ந்தமாதா⁴ய [பஸ்ஸ ம. நி. 1.220 விதக்கஸண்டா²னஸுத்தே], ஜிவ்ஹாய தாலும் ஆஹச்ச, சேதஸா சித்தம் அபி⁴னிக்³க³ண்ஹேய்யம் அபி⁴னிப்பீளேய்யம் அபி⁴ஸந்தாபேய்ய’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, த³ந்தேபி⁴த³ந்தமாதா⁴ய, ஜிவ்ஹாய தாலும் ஆஹச்ச, சேதஸா சித்தம் அபி⁴னிக்³க³ண்ஹாமி அபி⁴னிப்பீளேமி அபி⁴ஸந்தாபேமி. தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, த³ந்தேபி⁴த³ந்தமாதா⁴ய, ஜிவ்ஹாய தாலும் ஆஹச்ச, சேதஸா சித்தம் அபி⁴னிக்³க³ண்ஹதோ அபி⁴னிப்பீளயதோ அபி⁴ஸந்தாபயதோ கச்சே²ஹி ஸேதா³ முச்சந்தி. ஸேய்யதா²பி, ராஜகுமார, ப³லவா புரிஸோ து³ப்³ப³லதரம் புரிஸம் ஸீஸே வா க³ஹேத்வா க²ந்தே⁴ வா க³ஹேத்வா அபி⁴னிக்³க³ண்ஹேய்ய அபி⁴னிப்பீளேய்ய அபி⁴ஸந்தாபேய்ய; ஏவமேவ கோ² மே, ராஜகுமார, த³ந்தேபி⁴த³ந்தமாதா⁴ய, ஜிவ்ஹாய தாலும் ஆஹச்ச, சேதஸா சித்தம் அபி⁴னிக்³க³ண்ஹதோ அபி⁴னிப்பீளயதோ அபி⁴ஸந்தாபயதோ கச்சே²ஹி ஸேதா³ முச்சந்தி. ஆரத்³த⁴ம் கோ² பன மே, ராஜகுமார, வீரியம் ஹோதி அஸல்லீனம், உபட்டி²தா ஸதி அஸம்முட்டா², ஸாரத்³தோ⁴ ச பன மே காயோ ஹோதி அப்படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴, தேனேவ து³க்க²ப்பதா⁴னேன பதா⁴னாபி⁴துன்னஸ்ஸ ஸதோ.

333. ‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘யம்னூனாஹம் அப்பாணகம்யேவ ஜா²னம் ஜா²யேய்ய’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, முக²தோ ச நாஸதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே உபருந்தி⁴ம். தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, முக²தோ ச நாஸதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸேஸு உபருத்³தே⁴ஸு கண்ணஸோதேஹி வாதானம் நிக்க²மந்தானம் அதி⁴மத்தோ ஸத்³தோ³ ஹோதி. ஸேய்யதா²பி நாம கம்மாரக³க்³க³ரியா த⁴மமானாய அதி⁴மத்தோ ஸத்³தோ³ ஹோதி, ஏவமேவ கோ² மே, ராஜகுமார, முக²தோ ச நாஸதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸேஸு உபருத்³தே⁴ஸு கண்ணஸோதேஹி வாதானம் நிக்க²மந்தானம் அதி⁴மத்தோ ஸத்³தோ³ ஹோதி. ஆரத்³த⁴ம் கோ² பன மே, ராஜகுமார, வீரியம் ஹோதி அஸல்லீனம், உபட்டி²தா ஸதி அஸம்முட்டா², ஸாரத்³தோ⁴ ச பன மே காயோ ஹோதி அப்படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴, தேனேவ து³க்க²ப்பதா⁴னேன பதா⁴னாபி⁴துன்னஸ்ஸ ஸதோ.

‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘யம்னூனாஹம் அப்பாணகம்யேவ ஜா²னம் ஜா²யேய்ய’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, முக²தோ ச நாஸதோ ச கண்ணதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே உபருந்தி⁴ம். தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, முக²தோ ச நாஸதோ ச கண்ணதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸேஸு உபருத்³தே⁴ஸு அதி⁴மத்தா வாதா முத்³த⁴னி ஊஹனந்தி [ஊஹந்தி (ஸீ.), ஓஹனந்தி (ஸ்யா. கம்.), உஹனந்தி (க.)]. ஸேய்யதா²பி, ராஜகுமார, ப³லவா புரிஸோ திண்ஹேன ஸிக²ரேன முத்³த⁴னி அபி⁴மத்தே²ய்ய [முத்³தா⁴னம் அபி⁴மந்தே²ய்ய (ஸீ. பீ.), முத்³தா⁴னம் அபி⁴மத்தே²ய்ய (ஸ்யா. கம்.)], ஏவமேவ கோ² மே, ராஜகுமார, முக²தோ ச நாஸதோ ச கண்ணதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸேஸு உபருத்³தே⁴ஸு அதி⁴மத்தா வாதா முத்³த⁴னி ஊஹனந்தி. ஆரத்³த⁴ம் கோ² பன மே, ராஜகுமார, வீரியம் ஹோதி அஸல்லீனம், உபட்டி²தா ஸதி அஸம்முட்டா², ஸாரத்³தோ⁴ ச பன மே காயோ ஹோதி அப்படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴, தேனேவ து³க்க²ப்பதா⁴னேன பதா⁴னாபி⁴துன்னஸ்ஸ ஸதோ.

‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘யம்னூனாஹம் அப்பாணகம்யேவ ஜா²னம் ஜா²யேய்ய’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, முக²தோ ச நாஸதோ ச கண்ணதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே உபருந்தி⁴ம். தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, முக²தோ ச நாஸதோ ச கண்ணதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸேஸு உபருத்³தே⁴ஸு அதி⁴மத்தா ஸீஸே ஸீஸவேத³னா ஹோந்தி. ஸேய்யதா²பி, ராஜகுமார, ப³லவா புரிஸோ த³ள்ஹேன வரத்தக்க²ண்டே³ன [வரத்தகப³ந்த⁴னேன (ஸீ.)] ஸீஸே ஸீஸவேட²ம் த³தே³ய்ய; ஏவமேவ கோ² மே, ராஜகுமார, முக²தோ ச நாஸதோ ச கண்ணதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸேஸு உபருத்³தே⁴ஸு அதி⁴மத்தா ஸீஸே ஸீஸவேத³னா ஹோந்தி. ஆரத்³த⁴ம் கோ² பன மே, ராஜகுமார, வீரியம் ஹோதி அஸல்லீனம், உபட்டி²தா ஸதி அஸம்முட்டா², ஸாரத்³தோ⁴ ச பன மே காயோ ஹோதி அப்படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴, தேனேவ து³க்க²ப்பதா⁴னேன பதா⁴னாபி⁴துன்னஸ்ஸ ஸதோ.

‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘யம்னூனாஹம் அப்பாணகம்யேவ ஜா²னம் ஜா²யேய்ய’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, முக²தோ ச நாஸதோ ச கண்ணதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே உபருந்தி⁴ம். தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, முக²தோ ச நாஸதோ ச கண்ணதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸேஸு உபருத்³தே⁴ஸு அதி⁴மத்தா வாதா குச்சி²ம் பரிகந்தந்தி. ஸேய்யதா²பி, ராஜகுமார, த³க்கோ² கோ³கா⁴தகோ வா கோ³கா⁴தகந்தேவாஸீ வா திண்ஹேன கோ³விகந்தனேன குச்சி²ம் பரிகந்தேய்ய, ஏவமேவ கோ² மே, ராஜகுமார, முக²தோ ச நாஸதோ ச கண்ணதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸேஸு உபருத்³தே⁴ஸு அதி⁴மத்தா, வாதா குச்சி²ம் பரிகந்தந்தி. ஆரத்³த⁴ம் கோ² பன மே, ராஜகுமார, வீரியம் ஹோதி அஸல்லீனம், உபட்டி²தா ஸதி அஸம்முட்டா², ஸாரத்³தோ⁴ ச பன மே காயோ ஹோதி அப்படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴, தேனேவ து³க்க²ப்பதா⁴னேன பதா⁴னாபி⁴துன்னஸ்ஸ ஸதோ.

‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘யம்னூனாஹம் அப்பாணகம்யேவ ஜா²னம் ஜா²யேய்ய’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, முக²தோ ச நாஸதோ ச கண்ணதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸே உபருந்தி⁴ம். தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, முக²தோ ச நாஸதோ ச கண்ணதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸேஸு உபருத்³தே⁴ஸு அதி⁴மத்தோ காயஸ்மிம் டா³ஹோ ஹோதி. ஸேய்யதா²பி, ராஜகுமார, த்³வே ப³லவந்தோ புரிஸா து³ப்³ப³லதரம் புரிஸம் நானாபா³ஹாஸு க³ஹேத்வா அங்கா³ரகாஸுயா ஸந்தாபேய்யும் ஸம்பரிதாபேய்யும், ஏவமேவ கோ² மே, ராஜகுமார, முக²தோ ச நாஸதோ ச கண்ணதோ ச அஸ்ஸாஸபஸ்ஸாஸேஸு உபருத்³தே⁴ஸு அதி⁴மத்தோ காயஸ்மிம் டா³ஹோ ஹோதி. ஆரத்³த⁴ம் கோ² பன மே, ராஜகுமார, வீரியம் ஹோதி அஸல்லீனம், உபட்டி²தா ஸதி அஸம்முட்டா², ஸாரத்³தோ⁴ ச பன மே காயோ ஹோதி அப்படிப்பஸ்ஸத்³தோ⁴, தேனேவ து³க்க²ப்பதா⁴னேன பதா⁴னாபி⁴துன்னஸ்ஸ ஸதோ.

‘‘அபிஸ்ஸு மம், ராஜகுமார, தே³வதா தி³ஸ்வா ஏவமாஹம்ஸு – ‘காலங்கதோ ஸமணோ கோ³தமோ’தி. ஏகச்சா தே³வதா ஏவமாஹம்ஸு – ‘ந காலங்கதோ ஸமணோ கோ³தமோ, அபி ச காலங்கரோதீ’தி. ஏகச்சா தே³வதா ஏவமாஹம்ஸு – ‘ந காலங்கதோ ஸமணோ கோ³தமோ, நாபி காலங்கரோதி. அரஹம் ஸமணோ கோ³தமோ. விஹாரோத்வேவ ஸோ [விஹாரோத்வேவேஸோ (ஸீ.)] அரஹதோ ஏவரூபோ ஹோதீ’தி [விஹாரோத்வேவேஸோ அரஹதோ’’தி (?)].

334. ‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘யம்னூனாஹம் ஸப்³ப³ஸோ ஆஹாருபச்சே²தா³ய படிபஜ்ஜேய்ய’ந்தி. அத² கோ² மம், ராஜகுமார, தே³வதா உபஸங்கமித்வா ஏதத³வோசும் – ‘மா கோ² த்வம், மாரிஸ, ஸப்³ப³ஸோ ஆஹாருபச்சே²தா³ய படிபஜ்ஜி. ஸசே கோ² த்வம், மாரிஸ, ஸப்³ப³ஸோ ஆஹாருபச்சே²தா³ய படிபஜ்ஜிஸ்ஸஸி, தஸ்ஸ தே மயம் தி³ப்³ப³ம் ஓஜம் லோமகூபேஹி அஜ்ஜோ²ஹாரேஸ்ஸாம [அஜ்ஜோ²ஹரிஸ்ஸாம (ஸ்யா. கம். பீ. க.)], தாய த்வம் யாபேஸ்ஸஸீ’தி. தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘அஹஞ்சேவ கோ² பன ஸப்³ப³ஸோ அஜஜ்ஜிதம் [அஜத்³து⁴கம் (ஸீ. பீ.), ஜத்³து⁴கம் (ஸ்யா. கம்.)] படிஜானேய்யம். இமா ச மே தே³வதா தி³ப்³ப³ம் ஓஜம் லோமகூபேஹி அஜ்ஜோ²ஹாரேய்யும் [அஜ்ஜோ²ஹரேய்யும் (ஸ்யா. கம். பீ. க.)], தாய சாஹம் யாபேய்யம், தம் மமஸ்ஸ முஸா’தி. ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, தா தே³வதா பச்சாசிக்கா²மி. ‘ஹல’ந்தி வதா³மி.

‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘யம்னூனாஹம் தோ²கம் தோ²கம் ஆஹாரம் ஆஹாரேய்யம் பஸதம் பஸதம், யதி³ வா முக்³க³யூஸம் யதி³ வா குலத்த²யூஸம் யதி³ வா களாயயூஸம் யதி³ வா ஹரேணுகயூஸ’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, தோ²கம் தோ²கம் ஆஹாரம் ஆஹாரேஸிம் பஸதம் பஸதம், யதி³ வா முக்³க³யூஸம் யதி³ வா குலத்த²யூஸம் யதி³ வா களாயயூஸம் யதி³ வா ஹரேணுகயூஸம். தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, தோ²கம் தோ²கம் ஆஹாரம் ஆஹாரயதோ பஸதம் பஸதம், யதி³ வா முக்³க³யூஸம் யதி³ வா குலத்த²யூஸம் யதி³ வா களாயயூஸம் யதி³ வா ஹரேணுகயூஸம், அதி⁴மத்தகஸிமானம் பத்தோ காயோ ஹோதி. ஸேய்யதா²பி நாம ஆஸீதிகபப்³பா³னி வா காளபப்³பா³னி வா, ஏவமேவஸ்ஸு மே அங்க³பச்சங்கா³னி ப⁴வந்தி தாயேவப்பாஹாரதாய. ஸேய்யதா²பி நாம ஓட்ட²பத³ம், ஏவமேவஸ்ஸு மே ஆனிஸத³ம் ஹோதி தாயேவப்பாஹாரதாய. ஸேய்யதா²பி நாம வட்டனாவளீ, ஏவமேவஸ்ஸு மே பிட்டி²கண்டகோ உண்ணதாவனதோ ஹோதி தாயேவப்பாஹாரதாய. ஸேய்யதா²பி நாம ஜரஸாலாய கோ³பானஸியோ ஓலுக்³க³விலுக்³கா³ ப⁴வந்தி, ஏவமேவஸ்ஸு மே பா²ஸுளியோ ஓலுக்³க³விலுக்³கா³ ப⁴வந்தி தாயேவப்பாஹாரதாய. ஸேய்யதா²பி நாம க³ம்பீ⁴ரே உத³பானே உத³கதாரகா க³ம்பீ⁴ரக³தா ஓக்கா²யிகா தி³ஸ்ஸந்தி, ஏவமேவஸ்ஸு மே அக்கி²கூபேஸு அக்கி²தாரகா க³ம்பீ⁴ரக³தா ஓக்கா²யிகா தி³ஸ்ஸந்தி தாயேவப்பாஹாரதாய. ஸேய்யதா²பி நாம தித்தகாலாபு³ ஆமகச்சி²ன்னோ வாதாதபேன ஸம்பு²டிதோ [ஸம்பு²ஸிதோ (ஸ்யா. கம்.), ஸம்புடீதோ (க.) ஸம்பு²டிதோதி ஏத்த² ஸங்குசிதோதி அத்தோ²] ஹோதி ஸம்மிலாதோ, ஏவமேவஸ்ஸு மே ஸீஸச்ச²வி ஸம்பு²டிதா ஹோதி ஸம்மிலாதா தாயேவப்பாஹாரதாய. ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, ‘உத³ரச்ச²விம் பரிமஸிஸ்ஸாமீ’தி பிட்டி²கண்டகம்யேவ பரிக்³க³ண்ஹாமி, ‘பிட்டி²கண்டகம் பரிமஸிஸ்ஸாமீ’தி உத³ரச்ச²விம்யேவ பரிக்³க³ண்ஹாமி. யாவஸ்ஸு மே, ராஜகுமார, உத³ரச்ச²வி பிட்டி²கண்டகம் அல்லீனா ஹோதி தாயேவப்பாஹாரதாய. ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, ‘வச்சம் வா முத்தம் வா கரிஸ்ஸாமீ’தி தத்தே²வ அவகுஜ்ஜோ பபதாமி தாயேவப்பாஹாரதாய. ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, இமமேவ காயம் அஸ்ஸாஸேந்தோ பாணினா க³த்தானி அனுமஜ்ஜாமி. தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, பாணினா க³த்தானி அனுமஜ்ஜதோ பூதிமூலானி லோமானி காயஸ்மா பபதந்தி தாயேவப்பாஹாரதாய. அபிஸ்ஸு மம், ராஜகுமார, மனுஸ்ஸா தி³ஸ்வா ஏவமாஹம்ஸு – ‘காளோ ஸமணோ கோ³தமோ’தி, ஏகச்சே மனுஸ்ஸா ஏவமாஹம்ஸு – ‘ந காளோ ஸமணோ கோ³தமோ, ஸாமோ ஸமணோ கோ³தமோ’தி. ஏகச்சே மனுஸ்ஸா ஏவமாஹம்ஸு – ‘ந காளோ ஸமணோ கோ³தமோ, நபி ஸாமோ, மங்கு³ரச்ச²வி ஸமணோ கோ³தமோ’தி. யாவஸ்ஸு மே, ராஜகுமார, தாவ பரிஸுத்³தோ⁴ ச²விவண்ணோ பரியோதா³தோ உபஹதோ ஹோதி தாயேவப்பாஹாரதாய.

335. ‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘யே கோ² கேசி அதீதமத்³தா⁴னம் ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஓபக்கமிகா து³க்கா² திப்³பா³ [திப்பா (ஸீ. பீ.)] க²ரா கடுகா வேத³னா வேத³யிம்ஸு, ஏதாவபரமம் நயிதோ பி⁴ய்யோ. யேபி ஹி கேசி அனாக³தமத்³தா⁴னம் ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஓபக்கமிகா து³க்கா² திப்³பா³ க²ரா கடுகா வேத³னா வேத³யிஸ்ஸந்தி, ஏதாவபரமம் நயிதோ பி⁴ய்யோ. யேபி ஹி கேசி ஏதரஹி ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ஓபக்கமிகா து³க்கா² திப்³பா³ க²ரா கடுகா வேத³னா வேத³யந்தி, ஏதாவபரமம் நயிதோ பி⁴ய்யோ. ந கோ² பனாஹம் இமாய கடுகாய து³க்கரகாரிகாய அதி⁴க³ச்சா²மி உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸம்; ஸியா நு கோ² அஞ்ஞோ மக்³கோ³ போ³தா⁴யா’தி. தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘அபி⁴ஜானாமி கோ² பனாஹம் பிது ஸக்கஸ்ஸ கம்மந்தே ஸீதாய ஜம்பு³ச்சா²யாய நிஸின்னோ விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிதா; ஸியா நு கோ² ஏஸோ மக்³கோ³ போ³தா⁴யா’தி. தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஸதானுஸாரி விஞ்ஞாணம் அஹோஸி – ‘ஏஸேவ மக்³கோ³ போ³தா⁴யா’தி. தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘கிம் நு கோ² அஹம் தஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ பா⁴யாமி யம் தம் ஸுக²ம் அஞ்ஞத்ரேவ காமேஹி அஞ்ஞத்ர அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹீ’தி? தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘ந கோ² அஹம் தஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ பா⁴யாமி யம் தம் ஸுக²ம் அஞ்ஞத்ரேவ காமேஹி அஞ்ஞத்ர அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹீ’தி.

‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘ந கோ² தம் ஸுகரம் ஸுக²ம் அதி⁴க³ந்தும் ஏவம் அதி⁴மத்தகஸிமானம் பத்தகாயேன. யம்னூனாஹம் ஓளாரிகம் ஆஹாரம் ஆஹாரேய்யம் ஓத³னகும்மாஸ’ந்தி. ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, ஓளாரிகம் ஆஹாரம் ஆஹாரேஸிம் ஓத³னகும்மாஸம். தேன கோ² பன மம், ராஜகுமார, ஸமயேன பஞ்சவக்³கி³யா பி⁴க்கூ² பச்சுபட்டி²தா ஹோந்தி – ‘யம் கோ² ஸமணோ கோ³தமோ த⁴ம்மம் அதி⁴க³மிஸ்ஸதி தம் நோ ஆரோசேஸ்ஸதீ’தி. யதோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, ஓளாரிகம் ஆஹாரம் ஆஹாரேஸிம் ஓத³னகும்மாஸம், அத² மே தே பஞ்சவக்³கி³யா பி⁴க்கூ² நிப்³பி³ஜ்ஜ பக்கமிம்ஸு – ‘பா³ஹுல்லிகோ [பா³ஹுலிகோ (ஸீ. பீ.) ஸாரத்த²டீகாய ஸம்க⁴பே⁴த³ஸிக்கா²பத³வண்ணனாய ஸமேதி] ஸமணோ கோ³தமோ பதா⁴னவிப்³ப⁴ந்தோ, ஆவத்தோ பா³ஹுல்லாயா’தி.

336. ‘‘ஸோ கோ² அஹம், ராஜகுமார, ஓளாரிகம் ஆஹாரம் ஆஹாரேத்வா ப³லம் க³ஹேத்வா விவிச்சேவ காமேஹி…பே… பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹாஸிம். விதக்கவிசாரானம் வூபஸமா… து³தியம் ஜா²னம்… ததியம் ஜா²னம்… சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹாஸிம். ஸோ ஏவம் ஸமாஹிதே சித்தே பரிஸுத்³தே⁴ பரியோதா³தே அனங்க³ணே விக³தூபக்கிலேஸே முது³பூ⁴தே கம்மனியே டி²தே ஆனேஞ்ஜப்பத்தே புப்³பே³னிவாஸானுஸ்ஸதிஞாணாய சித்தம் அபி⁴னின்னாமேஸிம். ஸோ அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸராமி, ஸேய்யதி²த³ம் – ஏகம்பி ஜாதிம் த்³வேபி ஜாதியோ…பே… இதி ஸாகாரம் ஸஉத்³தே³ஸம் அனேகவிஹிதம் புப்³பே³னிவாஸம் அனுஸ்ஸராமி. அயம் கோ² மே, ராஜகுமார, ரத்தியா பட²மே யாமே பட²மா விஜ்ஜா அதி⁴க³தா, அவிஜ்ஜா விஹதா, விஜ்ஜா உப்பன்னா; தமோ விஹதோ, ஆலோகோ உப்பன்னோ – யதா² தம் அப்பமத்தஸ்ஸ ஆதாபினோ பஹிதத்தஸ்ஸ விஹரதோ.

‘‘ஸோ ஏவம் ஸமாஹிதே சித்தே பரிஸுத்³தே⁴ பரியோதா³தே அனங்க³ணே விக³தூபக்கிலேஸே முது³பூ⁴தே கம்மனியே டி²தே ஆனேஞ்ஜப்பத்தே ஸத்தானம் சுதூபபாதஞாணாய சித்தம் அபி⁴னின்னாமேஸிம். ஸோ தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன ஸத்தே பஸ்ஸாமி சவமானே உபபஜ்ஜமானே ஹீனே பணீதே ஸுவண்ணே து³ப்³ப³ண்ணே ஸுக³தே து³க்³க³தே யதா²கம்மூபகே³ ஸத்தே பஜானாமி …பே… அயம் கோ² மே, ராஜகுமார, ரத்தியா மஜ்ஜி²மே யாமே து³தியா விஜ்ஜா அதி⁴க³தா, அவிஜ்ஜா விஹதா, விஜ்ஜா உப்பன்னா; தமோ விஹதோ, ஆலோகோ உப்பன்னோ – யதா² தம் அப்பமத்தஸ்ஸ ஆதாபினோ பஹிதத்தஸ்ஸ விஹரதோ.

‘‘ஸோ ஏவம் ஸமாஹிதே சித்தே பரிஸுத்³தே⁴ பரியோதா³தே அனங்க³ணே விக³தூபக்கிலேஸே முது³பூ⁴தே கம்மனியே டி²தே ஆனேஞ்ஜப்பத்தே ஆஸவானம் க²யஞாணாய சித்தம் அபி⁴னின்னாமேஸிம். ஸோ ‘இத³ம் து³க்க²’ந்தி யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம்…பே… ‘அயம் து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம்; ‘இமே ஆஸவா’தி யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம்…பே… ‘அயம் ஆஸவனிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³’தி யதா²பூ⁴தம் அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம். தஸ்ஸ மே ஏவம் ஜானதோ ஏவம் பஸ்ஸதோ காமாஸவாபி சித்தம் விமுச்சித்த², ப⁴வாஸவாபி சித்தம் விமுச்சித்த², அவிஜ்ஜாஸவாபி சித்தம் விமுச்சித்த². விமுத்தஸ்மிம் விமுத்தமிதி ஞாணம் அஹோஸி. ‘கீ²ணா ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயம், நாபரம் இத்த²த்தாயா’தி அப்³ப⁴ஞ்ஞாஸிம். அயம் கோ² மே, ராஜகுமார, ரத்தியா பச்சி²மே யாமே ததியா விஜ்ஜா அதி⁴க³தா, அவிஜ்ஜா விஹதா, விஜ்ஜா உப்பன்னா; தமோ விஹதோ, ஆலோகோ உப்பன்னோ – யதா² தம் அப்பமத்தஸ்ஸ ஆதாபினோ பஹிதத்தஸ்ஸ விஹரதோ.

337. ‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘அதி⁴க³தோ கோ² ம்யாயம் த⁴ம்மோ க³ம்பீ⁴ரோ து³த்³த³ஸோ து³ரனுபோ³தோ⁴ ஸந்தோ பணீதோ அதக்காவசரோ நிபுணோ பண்டி³தவேத³னீயோ. ஆலயராமா கோ² பனாயம் பஜா ஆலயரதா ஆலயஸம்முதி³தா. ஆலயராமாய கோ² பன பஜாய ஆலயரதாய ஆலயஸம்முதி³தாய து³த்³த³ஸம் இத³ம் டா²னம் யதி³த³ம் – இத³ப்பச்சயதாபடிச்சஸமுப்பாதோ³. இத³ம்பி கோ² டா²னம் து³த்³த³ஸம் – யதி³த³ம் ஸப்³ப³ஸங்கா²ரஸமதோ² ஸப்³பூ³பதி⁴படினிஸ்ஸக்³கோ³ தண்ஹாக்க²யோ விராகோ³ நிரோதோ⁴ நிப்³பா³னம். அஹஞ்சேவ கோ² பன த⁴ம்மம் தே³ஸேய்யம், பரே ச மே ந ஆஜானேய்யும், ஸோ மமஸ்ஸ கிலமதோ², ஸா மமஸ்ஸ விஹேஸா’தி. அபிஸ்ஸு மம், ராஜகுமார, இமா அனச்ச²ரியா கா³தா²யோ படிப⁴ம்ஸு புப்³பே³ அஸ்ஸுதபுப்³பா³ –

‘கிச்சே²ன மே அதி⁴க³தம், ஹலம் தா³னி பகாஸிதும்;

ராக³தோ³ஸபரேதேஹி, நாயம் த⁴ம்மோ ஸுஸம்பு³தோ⁴.

‘படிஸோதகா³மிம் நிபுணம், க³ம்பீ⁴ரம் து³த்³த³ஸம் அணும்;

ராக³ரத்தா ந த³க்க²ந்தி, தமோக²ந்தே⁴ன ஆவுடா’ [ஆவடா (ஸீ.), ஆவுதா (ஸ்யா. கம்.)] தி.

‘‘இதிஹ மே, ராஜகுமார, படிஸஞ்சிக்க²தோ அப்போஸ்ஸுக்கதாய சித்தம் நமதி நோ த⁴ம்மதே³ஸனாய.

338. ‘‘அத² கோ², ராஜகுமார, ப்³ரஹ்முனோ ஸஹம்பதிஸ்ஸ மம சேதஸா சேதோபரிவிதக்கமஞ்ஞாய ஏதத³ஹோஸி – ‘நஸ்ஸதி வத, போ⁴, லோகோ; வினஸ்ஸதி வத, போ⁴, லோகோ. யத்ர ஹி நாம ததா²க³தஸ்ஸ அரஹதோ ஸம்மாஸம்பு³த்³த⁴ஸ்ஸ அப்போஸ்ஸுக்கதாய சித்தம் நமதி [நமிஸ்ஸதி (?)] நோ த⁴ம்மதே³ஸனாயா’தி. அத² கோ², ராஜகுமார, ப்³ரஹ்மா ஸஹம்பதி – ஸேய்யதா²பி நாம ப³லவா புரிஸோ ஸமிஞ்ஜிதம் வா பா³ஹம் பஸாரேய்ய பஸாரிதம் வா பா³ஹம் ஸமிஞ்ஜேய்ய, ஏவமேவ – ப்³ரஹ்மலோகே அந்தரஹிதோ மம புரதோ பாதுரஹோஸி. அத² கோ², ராஜகுமார, ப்³ரஹ்மா ஸஹம்பதி ஏகம்ஸம் உத்தராஸங்க³ம் கரித்வா யேனாஹம் தேனஞ்ஜலிம் பணாமேத்வா மம் ஏதத³வோச – ‘தே³ஸேது, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா த⁴ம்மம், தே³ஸேது ஸுக³தோ த⁴ம்மம். ஸந்தி ஸத்தா அப்பரஜக்க²ஜாதிகா அஸ்ஸவனதாய த⁴ம்மஸ்ஸ பரிஹாயந்தி; ப⁴விஸ்ஸந்தி த⁴ம்மஸ்ஸ அஞ்ஞாதாரோ’தி. இத³மவோச, ராஜகுமார, ப்³ரஹ்மா ஸஹம்பதி; இத³ம் வத்வா அதா²பரம் ஏதத³வோச –

‘பாதுரஹோஸி மக³தே⁴ஸு புப்³பே³,

த⁴ம்மோ அஸுத்³தோ⁴ ஸமலேஹி சிந்திதோ;

அபாபுரேதம் [அவாபுரேதம் (ஸீ.)] அமதஸ்ஸ த்³வாரம்,

ஸுணந்து த⁴ம்மம் விமலேனானுபு³த்³த⁴ம்.

‘ஸேலே யதா² பப்³ப³தமுத்³த⁴னிட்டி²தோ,

யதா²பி பஸ்ஸே ஜனதம் ஸமந்ததோ;

ததூ²பமம் த⁴ம்மமயம் ஸுமேத⁴,

பாஸாத³மாருய்ஹ ஸமந்தசக்கு².

‘ஸோகாவதிண்ணம் [ஸோகாவகிண்ணம் (ஸ்யா.)] ஜனதமபேதஸோகோ,

அவேக்க²ஸ்ஸு ஜாதிஜராபி⁴பூ⁴தம்;

உட்டே²ஹி வீர, விஜிதஸங்கா³ம,

ஸத்த²வாஹ அணண [அனண (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ. க.)], விசர லோகே;

தே³ஸஸ்ஸு [தே³ஸேது (ஸ்யா. கம். க.)] ப⁴க³வா த⁴ம்மம்,

அஞ்ஞாதாரோ ப⁴விஸ்ஸந்தீ’தி.

339. ‘‘அத² க்²வாஹம், ராஜகுமார, ப்³ரஹ்முனோ ச அஜ்ஜே²ஸனம் விதி³த்வா ஸத்தேஸு ச காருஞ்ஞதம் படிச்ச பு³த்³த⁴சக்கு²னா லோகம் வோலோகேஸிம். அத்³த³ஸம் கோ² அஹம், ராஜகுமார, பு³த்³த⁴சக்கு²னா லோகம் வோலோகேந்தோ ஸத்தே அப்பரஜக்கே² மஹாரஜக்கே² திக்கி²ந்த்³ரியே முதி³ந்த்³ரியே ஸ்வாகாரே த்³வாகாரே ஸுவிஞ்ஞாபயே து³விஞ்ஞாபயே அப்பேகச்சே பரலோகவஜ்ஜப⁴யத³ஸ்ஸாவினே [த³ஸ்ஸாவினோ (ஸ்யா. கம். க.)] விஹரந்தே, அப்பேகச்சே ந பரலோகவஜ்ஜப⁴யத³ஸ்ஸாவினே விஹரந்தே. ஸேய்யதா²பி நாம உப்பலினியம் வா பது³மினியம் வா புண்ட³ரீகினியம் வா அப்பேகச்சானி உப்பலானி வா பது³மானி வா புண்ட³ரீகானி வா உத³கே ஜாதானி உத³கே ஸம்வட்³டா⁴னி உத³கானுக்³க³தானி அந்தோனிமுக்³க³போஸீனி, அப்பேகச்சானி உப்பலானி வா பது³மானி வா புண்ட³ரீகானி வா உத³கே ஜாதானி உத³கே ஸம்வட்³டா⁴னி உத³கானுக்³க³தானி ஸமோத³கம் டி²தானி, அப்பேகச்சானி உப்பலானி வா பது³மானி வா புண்ட³ரீகானி வா உத³கே ஜாதானி உத³கே ஸம்வட்³டா⁴னி உத³கா அச்சுக்³க³ம்ம டி²தானி [திட்ட²ந்தி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] அனுபலித்தானி உத³கேன, ஏவமேவ கோ² அஹம், ராஜகுமார, பு³த்³த⁴சக்கு²னா லோகம் வோலோகேந்தோ அத்³த³ஸம் ஸத்தே அப்பரஜக்கே² மஹாரஜக்கே² திக்கி²ந்த்³ரியே முதி³ந்த்³ரியே ஸ்வாகாரே த்³வாகாரே ஸுவிஞ்ஞாபயே து³விஞ்ஞாபயே, அப்பேகச்சே பரலோகவஜ்ஜப⁴யத³ஸ்ஸாவினே விஹரந்தே, அப்பேகச்சே ந பரலோகவஜ்ஜப⁴யத³ஸ்ஸாவினே விஹரந்தே. அத² க்²வாஹம், ராஜகுமார, ப்³ரஹ்மானம் ஸஹம்பதிம் கா³தா²ய பச்சபா⁴ஸிம் –

‘அபாருதா தேஸம் அமதஸ்ஸ த்³வாரா,

யே ஸோதவந்தோ பமுஞ்சந்து ஸத்³த⁴ம்;

விஹிம்ஸஸஞ்ஞீ பகு³ணம் ந பா⁴ஸிம்,

த⁴ம்மம் பணீதம் மனுஜேஸு ப்³ரஹ்மே’தி.

340. ‘‘அத² கோ², ராஜகுமார, ப்³ரஹ்மா ஸஹம்பதி ‘கதாவகாஸோ கோ²ம்ஹி ப⁴க³வதா த⁴ம்மதே³ஸனாயா’தி மம் அபி⁴வாதே³த்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா தத்தே²வந்தரதா⁴யி.

‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘கஸ்ஸ நு கோ² அஹம் பட²மம் த⁴ம்மம் தே³ஸேய்யம்? கோ இமம் த⁴ம்மம் கி²ப்பமேவ ஆஜானிஸ்ஸதீ’தி? தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘அயம் கோ² ஆளாரோ காலாமோ பண்டி³தோ வியத்தோ மேதா⁴வீ தீ³க⁴ரத்தம் அப்பரஜக்க²ஜாதிகோ. யம்னூனாஹம் ஆளாரஸ்ஸ காலாமஸ்ஸ பட²மம் த⁴ம்மம் தே³ஸேய்யம்; ஸோ இமம் த⁴ம்மம் கி²ப்பமேவ ஆஜானிஸ்ஸதீ’தி. அத² கோ² மம், ராஜகுமார, தே³வதா உபஸங்கமித்வா ஏதத³வோச – ‘ஸத்தாஹகாலங்கதோ, ப⁴ந்தே, ஆளாரோ காலாமோ’தி. ஞாணஞ்ச பன மே த³ஸ்ஸனம் உத³பாதி³ – ‘ஸத்தாஹகாலங்கதோ ஆளாரோ காலாமோ’தி. தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘மஹாஜானியோ கோ² ஆளாரோ காலாமோ. ஸசே ஹி ஸோ இமம் த⁴ம்மம் ஸுணேய்ய, கி²ப்பமேவ ஆஜானேய்யா’தி. தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘கஸ்ஸ நு கோ² அஹம் பட²மம் த⁴ம்மம் தே³ஸேய்யம்? கோ இமம் த⁴ம்மம் கி²ப்பமேவ ஆஜானிஸ்ஸதீ’தி? தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘அயம் கோ² உத³கோ ராமபுத்தோ பண்டி³தோ வியத்தோ மேதா⁴வீ தீ³க⁴ரத்தம் அப்பரஜக்க²ஜாதிகோ. யம்னூனாஹம் உத³கஸ்ஸ ராமபுத்தஸ்ஸ பட²மம் த⁴ம்மம் தே³ஸேய்யம்; ஸோ இமம் த⁴ம்மம் கி²ப்பமேவ ஆஜானிஸ்ஸதீ’தி. அத² கோ² மம், ராஜகுமார, தே³வதா உபஸங்கமித்வா ஏதத³வோச – ‘அபி⁴தோ³ஸகாலங்கதோ, ப⁴ந்தே, உத³கோ ராமபுத்தோ’தி. ஞாணஞ்ச பன மே த³ஸ்ஸனம் உத³பாதி³ – ‘அபி⁴தோ³ஸகாலங்கதோ உத³கோ ராமபுத்தோ’தி. தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘மஹாஜானியோ கோ² உத³கோ ராமபுத்தோ. ஸசே ஹி ஸோ இமம் த⁴ம்மம் ஸுணேய்ய, கி²ப்பமேவ ஆஜானேய்யா’தி.

341. ‘‘தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘கஸ்ஸ நு கோ² அஹம் பட²மம் த⁴ம்மம் தே³ஸேய்யம்? கோ இமம் த⁴ம்மம் கி²ப்பமேவ ஆஜானிஸ்ஸதீ’தி? தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘ப³ஹுகாரா கோ² மே பஞ்சவக்³கி³யா பி⁴க்கூ² யே மம் பதா⁴னபஹிதத்தம் உபட்ட²ஹிம்ஸு. யம்னூனாஹம் பஞ்சவக்³கி³யானம் பி⁴க்கூ²னம் பட²மம் த⁴ம்மம் தே³ஸேய்ய’ந்தி. தஸ்ஸ மய்ஹம், ராஜகுமார, ஏதத³ஹோஸி – ‘கஹம் நு கோ² ஏதரஹி பஞ்சவக்³கி³யா பி⁴க்கூ² விஹரந்தீ’தி. அத்³த³ஸம் க்²வாஹம், ராஜகுமார, தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன பஞ்சவக்³கி³யே பி⁴க்கூ² பா³ராணஸியம் விஹரந்தே இஸிபதனே மிக³தா³யே. அத² க்²வாஹம், ராஜகுமார, உருவேலாயம் யதா²பி⁴ரந்தம் விஹரித்வா யேன பா³ராணஸீ தேன சாரிகம் பக்கமிம்.

‘‘அத்³த³ஸா கோ² மம், ராஜகுமார, உபகோ ஆஜீவகோ அந்தரா ச க³யம் அந்தரா ச போ³தி⁴ம் அத்³தா⁴னமக்³க³ப்படிபன்னம். தி³ஸ்வான மம் ஏதத³வோச – ‘விப்பஸன்னானி கோ² தே, ஆவுஸோ, இந்த்³ரியானி, பரிஸுத்³தோ⁴ ச²விவண்ணோ பரியோதா³தோ. கம்ஸி த்வம், ஆவுஸோ, உத்³தி³ஸ்ஸ பப்³ப³ஜிதோ? கோ வா தே ஸத்தா²? கஸ்ஸ வா த்வம் த⁴ம்மம் ரோசேஸீ’தி? ஏவம் வுத்தே, அஹம், ராஜகுமார, உபகம் ஆஜீவகம் கா³தா²ஹி அஜ்ஜ²பா⁴ஸிம் –

‘ஸப்³பா³பி⁴பூ⁴ ஸப்³ப³விதூ³ஹமஸ்மி,

ஸப்³பே³ஸு த⁴ம்மேஸு அனூபலித்தோ;

ஸப்³ப³ஞ்ஜஹோ தண்ஹாக்க²யே விமுத்தோ,

ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞாய கமுத்³தி³ஸேய்யம்.

‘ந மே ஆசரியோ அத்தி², ஸதி³ஸோ மே ந விஜ்ஜதி;

ஸதே³வகஸ்மிம் லோகஸ்மிம், நத்தி² மே படிபுக்³க³லோ.

‘அஹஞ்ஹி அரஹா லோகே, அஹம் ஸத்தா² அனுத்தரோ;

ஏகோம்ஹி ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴, ஸீதிபூ⁴தோஸ்மி நிப்³பு³தோ.

‘த⁴ம்மசக்கம் பவத்தேதும், க³ச்சா²மி காஸினம் புரம்;

அந்தீ⁴பூ⁴தஸ்மிம் [அந்த⁴பூ⁴தஸ்மிம் (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)] லோகஸ்மிம், ஆஹஞ்ச²ம் [ஆஹஞ்ஞிம் (ஸ்யா. கம். க.)] அமதது³ந்து³பி⁴’ந்தி.

‘யதா² கோ² த்வம், ஆவுஸோ, படிஜானாஸி அரஹஸி அனந்தஜினோ’தி.

‘மாதி³ஸா வே ஜினா ஹோந்தி, யே பத்தா ஆஸவக்க²யம்;

ஜிதா மே பாபகா த⁴ம்மா, தஸ்மாஹமுபக [தஸ்மாஹம் உபகா (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] ஜினோ’தி.

‘‘ஏவம் வுத்தே, ராஜகுமார, உபகோ ஆஜீவகோ ‘ஹுபேய்யபாவுஸோ’தி [ஹுவேய்யபாவுஸோ (ஸீ. பீ.), ஹுவேய்யாவுஸோ (ஸ்யா. கம்.)] வத்வா ஸீஸம் ஓகம்பேத்வா உம்மக்³க³ம் க³ஹேத்வா பக்காமி.

342. ‘‘அத² க்²வாஹம், ராஜகுமார, அனுபுப்³பே³ன சாரிகம் சரமானோ யேன பா³ராணஸீ இஸிபதனம் மிக³தா³யோ யேன பஞ்சவக்³கி³யா பி⁴க்கூ² தேனுபஸங்கமிம். அத்³த³ஸம்ஸு கோ² மம், ராஜகுமார, பஞ்சவக்³கி³யா பி⁴க்கூ² தூ³ரதோவ ஆக³ச்ச²ந்தம். தி³ஸ்வான அஞ்ஞமஞ்ஞம் ஸண்ட²பேஸும் – ‘அயம் கோ², ஆவுஸோ, ஸமணோ கோ³தமோ ஆக³ச்ச²தி பா³ஹுல்லிகோ பதா⁴னவிப்³ப⁴ந்தோ ஆவத்தோ பா³ஹுல்லாய. ஸோ நேவ அபி⁴வாதே³தப்³போ³, ந பச்சுட்டா²தப்³போ³, நாஸ்ஸ பத்தசீவரம் படிக்³க³ஹேதப்³ப³ம்; அபி ச கோ² ஆஸனம் ட²பேதப்³ப³ம் – ஸசே ஸோ ஆகங்கி²ஸ்ஸதி நிஸீதி³ஸ்ஸதீ’தி. யதா² யதா² கோ² அஹம், ராஜகுமார, பஞ்சவக்³கி³யே பி⁴க்கூ² உபஸங்கமிம் [உபஸங்கமாமி (ஸீ. பீ.)], ததா² ததா² பஞ்சவக்³கி³யா பி⁴க்கூ² நாஸக்கி²ம்ஸு ஸகாய கதிகாய ஸண்டா²தும். அப்பேகச்சே மம் பச்சுக்³க³ந்த்வா பத்தசீவரம் படிக்³க³ஹேஸும். அப்பேகச்சே ஆஸனம் பஞ்ஞபேஸும். அப்பேகச்சே பாதோ³த³கம் உபட்ட²பேஸும். அபி ச கோ² மம் நாமேன ச ஆவுஸோவாதே³ன ச ஸமுதா³சரந்தி. ஏவம் வுத்தே, அஹம், ராஜகுமார, பஞ்சவக்³கி³யே பி⁴க்கூ² ஏதத³வோசம் – ‘மா, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தம் நாமேன ச ஆவுஸோவாதே³ன ச ஸமுதா³சரத² [ஸமுதா³சரித்த² (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)]; அரஹம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴. ஓத³ஹத², பி⁴க்க²வே, ஸோதம். அமதமதி⁴க³தம். அஹமனுஸாஸாமி, அஹம் த⁴ம்மம் தே³ஸேமி. யதா²னுஸிட்ட²ம் ததா² படிபஜ்ஜமானா நசிரஸ்ஸேவ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி தத³னுத்தரம் – ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸதா²’தி. ஏவம் வுத்தே, ராஜகுமார, பஞ்சவக்³கி³யா பி⁴க்கூ² மம் ஏதத³வோசும் – ‘தாயபி கோ² த்வம், ஆவுஸோ கோ³தம, இரியாய [சரியாய (ஸ்யா. கம்.)] தாய படிபதா³ய தாய து³க்கரகாரிகாய நாஜ்ஜ²க³மா உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸம்; கிம் பன த்வம் ஏதரஹி பா³ஹுல்லிகோ பதா⁴னவிப்³ப⁴ந்தோ ஆவத்தோ பா³ஹுல்லாய அதி⁴க³மிஸ்ஸஸி உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸ’ந்தி? ஏவம் வுத்தே, அஹம், ராஜகுமார, பஞ்சவக்³கி³யே பி⁴க்கூ² ஏதத³வோசம் – ‘ந, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ பா³ஹுல்லிகோ ந பதா⁴னவிப்³ப⁴ந்தோ ந ஆவத்தோ பா³ஹுல்லாய. அரஹம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴. ஓத³ஹத², பி⁴க்க²வே, ஸோதம். அமதமதி⁴க³தம். அஹமனுஸாஸாமி, அஹம் த⁴ம்மம் தே³ஸேமி. யதா²னுஸிட்ட²ம் ததா² படிபஜ்ஜமானா நசிரஸ்ஸேவ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி தத³னுத்தரம் – ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸதா²’தி. து³தியம்பி கோ², ராஜகுமார, பஞ்சவக்³கி³யா பி⁴க்கூ² மம் ஏதத³வோசும் – ‘தாயபி கோ² த்வம், ஆவுஸோ கோ³தம, இரியாய தாய படிபதா³ய தாய து³க்கரகாரிகாய நாஜ்ஜ²க³மா உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸம்; கிம் பன த்வம் ஏதரஹி பா³ஹுல்லிகோ பதா⁴னவிப்³ப⁴ந்தோ ஆவத்தோ பா³ஹுல்லாய அதி⁴க³மிஸ்ஸஸி உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸ’ந்தி? து³தியம்பி கோ² அஹம், ராஜகுமார, பஞ்சவக்³கி³யே பி⁴க்கூ² ஏதத³வோசம் – ‘ந, பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ பா³ஹுல்லிகோ ந பதா⁴னவிப்³ப⁴ந்தோ ந ஆவத்தோ பா³ஹுல்லாய. அரஹம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴. ஓத³ஹத², பி⁴க்க²வே, ஸோதம். அமதமதி⁴க³தம். அஹமனுஸாஸாமி, அஹம் த⁴ம்மம் தே³ஸேமி. யதா²னுஸிட்ட²ம் ததா² படிபஜ்ஜமானா நசிரஸ்ஸேவ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி தத³னுத்தரம் – ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸதா²’தி. ததியம்பி கோ², ராஜகுமார, பஞ்சவக்³கி³யா பி⁴க்கூ² மம் ஏதத³வோசும் – ‘தாயபி கோ² த்வம், ஆவுஸோ கோ³தம, இரியாய தாய படிபதா³ய தாய து³க்கரகாரிகாய நாஜ்ஜ²க³மா உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸம்; கிம் பன த்வம் ஏதரஹி பா³ஹுல்லிகோ பதா⁴னவிப்³ப⁴ந்தோ ஆவத்தோ பா³ஹுல்லாய அதி⁴க³மிஸ்ஸஸி உத்தரிமனுஸ்ஸத⁴ம்மா அலமரியஞாணத³ஸ்ஸனவிஸேஸ’ந்தி? ஏவம் வுத்தே, அஹம், ராஜகுமார, பஞ்சவக்³கி³யே பி⁴க்கூ² ஏதத³வோசம் – ‘அபி⁴ஜானாத² மே நோ தும்ஹே, பி⁴க்க²வே, இதோ புப்³பே³ ஏவரூபம் பபா⁴விதமேத’ந்தி [பா⁴ஸிதமேதந்தி (ஸீ. ஸ்யா. வினயேபி)]? ‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே’. ‘அரஹம், பி⁴க்க²வே, ததா²க³தோ ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴. ஓத³ஹத², பி⁴க்க²வே, ஸோதம். அமதமதி⁴க³தம். அஹமனுஸாஸாமி, அஹம் த⁴ம்மம் தே³ஸேமி. யதா²னுஸிட்ட²ம் ததா² படிபஜ்ஜமானா நசிரஸ்ஸேவ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி தத³னுத்தரம் – ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸதா²’தி.

‘‘அஸக்கி²ம் கோ² அஹம், ராஜகுமார, பஞ்சவக்³கி³யே பி⁴க்கூ² ஸஞ்ஞாபேதும். த்³வேபி ஸுத³ம், ராஜகுமார, பி⁴க்கூ² ஓவதா³மி. தயோ பி⁴க்கூ² பிண்டா³ய சரந்தி. யம் தயோ பி⁴க்கூ² பிண்டா³ய சரித்வா ஆஹரந்தி, தேன ச²ப்³ப³க்³கி³யா [ச²ப்³ப³க்³கா³ (ஸீ. ஸ்யா. கம்.), ச²ப்³ப³க்³கோ³ (பீ.)] யாபேம. தயோபி ஸுத³ம், ராஜகுமார, பி⁴க்கூ² ஓவதா³மி, த்³வே பி⁴க்கூ² பிண்டா³ய சரந்தி. யம் த்³வே பி⁴க்கூ² பிண்டா³ய சரித்வா ஆஹரந்தி தேன ச²ப்³ப³க்³கி³யா யாபேம.

343. ‘‘அத² கோ², ராஜகுமார, பஞ்சவக்³கி³யா பி⁴க்கூ² மயா ஏவம் ஓவதி³யமானா ஏவம் அனுஸாஸியமானா நசிரஸ்ஸேவ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி தத³னுத்தரம் – ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிம்ஸூ’’தி. ஏவம் வுத்தே, போ³தி⁴ ராஜகுமாரோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கீவ சிரேன நு கோ², ப⁴ந்தே, பி⁴க்கு² ததா²க³தம் வினாயகம் [நாயகம் (?)] லப⁴மானோ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி தத³னுத்தரம் – ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரேய்யா’’தி? ‘‘தேன ஹி, ராஜகுமார, தம்யேவேத்த² படிபுச்சி²ஸ்ஸாமி. யதா² தே க²மேய்ய, ததா² நம் ப்³யாகரேய்யாஸி. தம் கிம் மஞ்ஞஸி, ராஜகுமார, குஸலோ த்வம் ஹத்தா²ரூள்ஹே [ஹத்தா²ரூய்ஹே (ஸீ. பீ.)] அங்குஸக³ய்ஹே [அங்குஸக³ண்ஹே (ஸ்யா. கம்.)] ஸிப்பே’’தி? ‘‘ஏவம், ப⁴ந்தே, குஸலோ அஹம் ஹத்தா²ரூள்ஹே அங்குஸக³ய்ஹே ஸிப்பே’’தி. ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, ராஜகுமார, இத⁴ புரிஸோ ஆக³ச்சே²ய்ய – ‘போ³தி⁴ ராஜகுமாரோ ஹத்தா²ரூள்ஹம் அங்குஸக³ய்ஹம் ஸிப்பம் ஜானாதி; தஸ்ஸாஹம் ஸந்திகே ஹத்தா²ரூள்ஹம் அங்குஸக³ய்ஹம் ஸிப்பம் ஸிக்கி²ஸ்ஸாமீ’தி. ஸோ சஸ்ஸ அஸ்ஸத்³தோ⁴; யாவதகம் ஸத்³தே⁴ன பத்தப்³ப³ம் தம் ந ஸம்பாபுணேய்ய. ஸோ சஸ்ஸ ப³ஹ்வாபா³தோ⁴; யாவதகம் அப்பாபா³தே⁴ன பத்தப்³ப³ம் தம் ந ஸம்பாபுணேய்ய. ஸோ சஸ்ஸ ஸடோ² மாயாவீ; யாவதகம் அஸடே²ன அமாயாவினா பத்தப்³ப³ம் தம் ந ஸம்பாபுணேய்ய. ஸோ சஸ்ஸ குஸீதோ; யாவதகம் ஆரத்³த⁴வீரியேன பத்தப்³ப³ம் தம் ந ஸம்பாபுணேய்ய. ஸோ சஸ்ஸ து³ப்பஞ்ஞோ; யாவதகம் பஞ்ஞவதா பத்தப்³ப³ம் தம் ந ஸம்பாபுணேய்ய. தம் கிம் மஞ்ஞஸி, ராஜகுமார, அபி நு ஸோ புரிஸோ தவ ஸந்திகே ஹத்தா²ரூள்ஹம் அங்குஸக³ய்ஹம் ஸிப்பம் ஸிக்கே²ய்யா’’தி? ‘‘ஏகமேகேனாபி, ப⁴ந்தே, அங்கே³ன ஸமன்னாக³தோ ஸோ புரிஸோ ந மம ஸந்திகே ஹத்தா²ரூள்ஹம் அங்குஸக³ய்ஹம் ஸிப்பம் ஸிக்கே²ய்ய, கோ பன வாதோ³ பஞ்சஹங்கே³ஹீ’’தி!

344. ‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, ராஜகுமார, இத⁴ புரிஸோ ஆக³ச்சே²ய்ய – ‘போ³தி⁴ ராஜகுமாரோ ஹத்தா²ரூள்ஹம் அங்குஸக³ய்ஹம் ஸிப்பம் ஜானாதி; தஸ்ஸாஹம் ஸந்திகே ஹத்தா²ரூள்ஹம் அங்குஸக³ய்ஹம் ஸிப்பம் ஸிக்கி²ஸ்ஸாமீ’தி. ஸோ சஸ்ஸ ஸத்³தோ⁴; யாவதகம் ஸத்³தே⁴ன பத்தப்³ப³ம் தம் ஸம்பாபுணேய்ய. ஸோ சஸ்ஸ அப்பாபா³தோ⁴; யாவதகம் அப்பாபா³தே⁴ன பத்தப்³ப³ம் தம் ஸம்பாபுணேய்ய. ஸோ சஸ்ஸ அஸடோ² அமாயாவீ; யாவதகம் அஸடே²ன அமாயாவினா பத்தப்³ப³ம் தம் ஸம்பாபுணேய்ய. ஸோ சஸ்ஸ ஆரத்³த⁴வீரியோ; யாவதகம் ஆரத்³த⁴வீரியேன பத்தப்³ப³ம் தம் ஸம்பாபுணேய்ய. ஸோ சஸ்ஸ பஞ்ஞவா; யாவதகம் பஞ்ஞவதா பத்தப்³ப³ம் தம் ஸம்பாபுணேய்ய. தம் கிம் மஞ்ஞஸி, ராஜகுமார, அபி நு ஸோ புரிஸோ தவ ஸந்திகே ஹத்தா²ரூள்ஹம் அங்குஸக³ய்ஹம் ஸிப்பம் ஸிக்கே²ய்யா’’தி? ‘‘ஏகமேகேனாபி, ப⁴ந்தே, அங்கே³ன ஸமன்னாக³தோ ஸோ புரிஸோ மம ஸந்திகே ஹத்தா²ரூள்ஹம் அங்குஸக³ய்ஹம் ஸிப்பம் ஸிக்கே²ய்ய, கோ பன வாதோ³ பஞ்சஹங்கே³ஹீ’’தி! ‘‘ஏவமேவ கோ², ராஜகுமார, பஞ்சிமானி பதா⁴னியங்கா³னி. கதமானி பஞ்ச? இத⁴, ராஜகுமார, பி⁴க்கு² ஸத்³தோ⁴ ஹோதி; ஸத்³த³ஹதி ததா²க³தஸ்ஸ போ³தி⁴ம் – ‘இதிபி ஸோ ப⁴க³வா அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴ விஜ்ஜாசரணஸம்பன்னோ ஸுக³தோ லோகவிதூ³ அனுத்தரோ புரிஸத³ம்மஸாரதி² ஸத்தா² தே³வமனுஸ்ஸானம் பு³த்³தோ⁴ ப⁴க³வா’தி; அப்பாபா³தோ⁴ ஹோதி அப்பாதங்கோ ஸமவேபாகினியா க³ஹணியா ஸமன்னாக³தோ நாதிஸீதாய நாச்சுண்ஹாய மஜ்ஜி²மாய பதா⁴னக்க²மாய; அஸடோ² ஹோதி அமாயாவீ யதா²பூ⁴தம் அத்தானம் ஆவிகத்தா ஸத்த²ரி வா விஞ்ஞூஸு வா ஸப்³ரஹ்மசாரீஸு; ஆரத்³த⁴வீரியோ விஹரதி அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய குஸலானம் த⁴ம்மானம் உபஸம்பதா³ய, தா²மவா த³ள்ஹபரக்கமோ அனிக்கி²த்தது⁴ரோ குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு; பஞ்ஞவா ஹோதி உத³யத்த²கா³மினியா பஞ்ஞாய ஸமன்னாக³தோ அரியாய நிப்³பே³தி⁴காய ஸம்மாது³க்க²க்க²யகா³மினியா. இமானி கோ², ராஜகுமார, பஞ்ச பதா⁴னியங்கா³னி.

345. ‘‘இமேஹி, ராஜகுமார, பஞ்சஹி பதா⁴னியங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ததா²க³தம் வினாயகம் லப⁴மானோ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி தத³னுத்தரம் – ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரேய்ய ஸத்த வஸ்ஸானி. திட்ட²ந்து, ராஜகுமார, ஸத்த வஸ்ஸானி. இமேஹி பஞ்சஹி பதா⁴னியங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ததா²க³தம் வினாயகம் லப⁴மானோ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி தத³னுத்தரம் – ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரேய்ய ச²ப்³ப³ஸ்ஸானி… பஞ்ச வஸ்ஸானி… சத்தாரி வஸ்ஸானி… தீணி வஸ்ஸானி… த்³வே வஸ்ஸானி… ஏகம் வஸ்ஸம். திட்ட²து, ராஜகுமார, ஏகம் வஸ்ஸம். இமேஹி பஞ்சஹி பதா⁴னியங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ததா²க³தம் வினாயகம் லப⁴மானோ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி தத³னுத்தரம் – ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரேய்ய ஸத்த மாஸானி. திட்ட²ந்து, ராஜகுமார, ஸத்த மாஸானி. இமேஹி பஞ்சஹி பதா⁴னியங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ததா²க³தம் வினாயகம் லப⁴மானோ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி தத³னுத்தரம் – ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரேய்ய ச² மாஸானி… பஞ்ச மாஸானி… சத்தாரி மாஸானி… தீணி மாஸானி… த்³வே மாஸானி… ஏகம் மாஸம்… அட்³ட⁴மாஸம். திட்ட²து, ராஜகுமார, அட்³ட⁴மாஸோ. இமேஹி பஞ்சஹி பதா⁴னியங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ததா²க³தம் வினாயகம் லப⁴மானோ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி தத³னுத்தரம் – ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரேய்ய ஸத்த ரத்திந்தி³வானி. திட்ட²ந்து, ராஜகுமார, ஸத்த ரத்திந்தி³வானி. இமேஹி பஞ்சஹி பதா⁴னியங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ததா²க³தம் வினாயகம் லப⁴மானோ – யஸ்ஸத்தா²ய குலபுத்தா ஸம்மதே³வ அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜந்தி தத³னுத்தரம் – ப்³ரஹ்மசரியபரியோஸானம் தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே ஸயம் அபி⁴ஞ்ஞா ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரேய்ய ச² ரத்திந்தி³வானி… பஞ்ச ரத்திந்தி³வானி… சத்தாரி ரத்திந்தி³வானி… தீணி ரத்திந்தி³வானி… த்³வே ரத்திந்தி³வானி… ஏகம் ரத்திந்தி³வம். திட்ட²து, ராஜகுமார, ஏகோ ரத்திந்தி³வோ. இமேஹி பஞ்சஹி பதா⁴னியங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தோ பி⁴க்கு² ததா²க³தம் வினாயகம் லப⁴மானோ ஸாயமனுஸிட்டோ² பாதோ விஸேஸம் அதி⁴க³மிஸ்ஸதி, பாதமனுஸிட்டோ² ஸாயம் விஸேஸம் அதி⁴க³மிஸ்ஸதீ’’தி. ஏவம் வுத்தே, போ³தி⁴ ராஜகுமாரோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அஹோ பு³த்³தோ⁴, அஹோ த⁴ம்மோ, அஹோ த⁴ம்மஸ்ஸ ஸ்வாக்கா²ததா! யத்ர ஹி நாம ஸாயமனுஸிட்டோ² பாதோ விஸேஸம் அதி⁴க³மிஸ்ஸதி, பாதமனுஸிட்டோ² ஸாயம் விஸேஸம் அதி⁴க³மிஸ்ஸதீ’’தி!

346. ஏவம் வுத்தே, ஸஞ்ஜிகாபுத்தோ மாணவோ போ³தி⁴ம் ராஜகுமாரம் ஏதத³வோச – ‘‘ஏவமேவ பனாயம் ப⁴வம் போ³தி⁴ – ‘அஹோ பு³த்³தோ⁴, அஹோ த⁴ம்மோ, அஹோ த⁴ம்மஸ்ஸ ஸ்வாக்கா²ததா’தி ச வதே³தி [வதே³ஸி (ஸீ.), பவேதே³தி (ஸ்யா. கம்.)]; அத² ச பன ந தம் ப⁴வந்தம் கோ³தமம் ஸரணம் க³ச்ச²தி த⁴ம்மஞ்ச பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஞ்சா’’தி. ‘‘மா ஹேவம், ஸம்ம ஸஞ்ஜிகாபுத்த, அவச; மா ஹேவம், ஸம்ம ஸஞ்ஜிகாபுத்த, அவச. ஸம்முகா² மேதம், ஸம்ம ஸஞ்ஜிகாபுத்த, அய்யாய ஸுதம், ஸம்முகா² படிக்³க³ஹிதம்’’. ‘‘ஏகமித³ம், ஸம்ம ஸஞ்ஜிகாபுத்த, ஸமயம் ப⁴க³வா கோஸம்பி³யம் விஹரதி கோ⁴ஸிதாராமே. அத² கோ² மே அய்யா குச்சி²மதீ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னா கோ² மே அய்யா ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘யோ மே அயம், ப⁴ந்தே, குச்சி²க³தோ குமாரகோ வா குமாரிகா வா ஸோ ப⁴க³வந்தம் ஸரணம் க³ச்ச²தி த⁴ம்மஞ்ச பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஞ்ச. உபாஸகம் தம் ப⁴க³வா தா⁴ரேது அஜ்ஜதக்³கே³ பாணுபேதம் ஸரணம் க³த’ந்தி. ஏகமித³ம், ஸம்ம ஸஞ்ஜிகாபுத்த, ஸமயம் ப⁴க³வா இதே⁴வ ப⁴க்³கே³ஸு விஹரதி ஸுஸுமாரகி³ரே பே⁴ஸகளாவனே மிக³தா³யே. அத² கோ² மம் தா⁴தி அங்கேன ஹரித்வா யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் அட்டா²ஸி. ஏகமந்தம் டி²தா கோ² மம் தா⁴தி ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘அயம், ப⁴ந்தே, போ³தி⁴ ராஜகுமாரோ ப⁴க³வந்தம் ஸரணம் க³ச்ச²தி த⁴ம்மஞ்ச பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஞ்ச. உபாஸகம் தம் ப⁴க³வா தா⁴ரேது அஜ்ஜதக்³கே³ பாணுபேதம் ஸரணம் க³த’ந்தி. ஏஸாஹம், ஸம்ம ஸஞ்ஜிகாபுத்த, ததியகம்பி ப⁴க³வந்தம் ஸரணம் க³ச்சா²மி த⁴ம்மஞ்ச பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஞ்ச. உபாஸகம் மம் ப⁴க³வா தா⁴ரேது அஜ்ஜதக்³கே³ பாணுபேதம் ஸரணம் க³த’’ந்தி.

போ³தி⁴ராஜகுமாரஸுத்தம் நிட்டி²தம் பஞ்சமம்.