8. விஸாகா²ஸுத்தம்
78. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி புப்³பா³ராமே மிகா³ரமாதுபாஸாதே³. தேன கோ² பன ஸமயேன விஸாகா²ய மிகா³ரமாதுயா நத்தா காலங்கதா ஹோதி பியா மனாபா. அத² கோ² விஸாகா² மிகா³ரமாதா அல்லவத்தா² அல்லகேஸா தி³வா தி³வஸ்ஸ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² விஸாக²ம் மிகா³ரமாதரம் ப⁴க³வா ஏதத³வோச –
‘‘ஹந்த³ குதோ நு த்வம், விஸாகே², ஆக³ச்ச²ஸி அல்லவத்தா² அல்லகேஸா இதூ⁴பஸங்கந்தா தி³வா தி³வஸ்ஸா’’தி? ‘‘நத்தா மே, ப⁴ந்தே, பியா மனாபா காலங்கதா. தேனாஹம் அல்லவத்தா² அல்லகேஸா இதூ⁴பஸங்கந்தா தி³வா தி³வஸ்ஸா’’தி. ‘‘இச்சே²ய்யாஸி த்வம், விஸாகே², யாவதிகா [யாவதகா (?)] ஸாவத்தி²யா மனுஸ்ஸா தாவதிகே [தாவதகே (?)] புத்தே ச நத்தாரோ சா’’தி? ‘‘இச்சே²ய்யாஹம், ப⁴க³வா [இச்சே²ய்யாஹம் ப⁴ந்தே ப⁴க³வா (ஸ்யா.)] யாவதிகா ஸாவத்தி²யா மனுஸ்ஸா தாவதிகே புத்தே ச நத்தாரோ சா’’தி.
‘‘கீவப³ஹுகா பன, விஸாகே², ஸாவத்தி²யா மனுஸ்ஸா தே³வஸிகம் காலம் கரோந்தீ’’தி? ‘‘த³ஸபி, ப⁴ந்தே, ஸாவத்தி²யா மனுஸ்ஸா தே³வஸிகம் காலம் கரோந்தி; நவபி, ப⁴ந்தே… அட்ட²பி, ப⁴ந்தே… ஸத்தபி, ப⁴ந்தே… ச²பி, ப⁴ந்தே… பஞ்சபி, ப⁴ந்தே… சத்தாரோபி, ப⁴ந்தே… தீணிபி, ப⁴ந்தே… த்³வேபி, ப⁴ந்தே, ஸாவத்தி²யா மனுஸ்ஸா தே³வஸிகம் காலம் கரோந்தி. ஏகோபி, ப⁴ந்தே, ஸாவத்தி²யா மனுஸ்ஸோ தே³வஸிகம் காலம் கரோதி. அவிவித்தா, ப⁴ந்தே, ஸாவத்தி² மனுஸ்ஸேஹி காலம் கரோந்தேஹீ’’தி.
‘‘தம் கிம் மஞ்ஞஸி, விஸாகே², அபி நு த்வம் கதா³சி கரஹசி அனல்லவத்தா² வா ப⁴வேய்யாஸி அனல்லகேஸா வா’’தி? ‘‘நோ ஹேதம், ப⁴ந்தே. அலம் மே, ப⁴ந்தே, தாவ ப³ஹுகேஹி புத்தேஹி ச நத்தாரேஹி சா’’தி.
‘‘யேஸம் கோ², விஸாகே², ஸதம் பியானி, ஸதம் தேஸம் து³க்கா²னி; யேஸம் நவுதி பியானி, நவுதி தேஸம் து³க்கா²னி; யேஸம் அஸீதி பியானி, அஸீதி தேஸம் து³க்கா²னி; யேஸம் ஸத்ததி பியானி, ஸத்ததி தேஸம் து³க்கா²னி; யேஸம் ஸட்டி² பியானி, ஸட்டி² தேஸம் து³க்கா²னி; யேஸம் பஞ்ஞாஸம் பியானி, பஞ்ஞாஸம் தேஸம் து³க்கா²னி; யேஸம் சத்தாரீஸம் பியானி, சத்தாரீஸம் தேஸம் து³க்கா²னி, யேஸம் திம்ஸம் பியானி, திம்ஸம் தேஸம் து³க்கா²னி; யேஸம் வீஸதி பியானி, வீஸதி தேஸம் து³க்கா²னி, யேஸம் த³ஸ பியானி, த³ஸ தேஸம் து³க்கா²னி; யேஸம் நவ பியானி, நவ தேஸம் து³க்கா²னி; யேஸம் அட்ட² பியானி, அட்ட² தேஸம் து³க்கா²னி; யேஸம் ஸத்த பியானி, ஸத்த தேஸம் து³க்கா²னி; யேஸம் ச² பியானி, ச² தேஸம் து³க்கா²னி; யேஸம் பஞ்ச பியானி, பஞ்ச தேஸம் து³க்கா²னி; யேஸம் சத்தாரி பியானி, சத்தாரி தேஸம் து³க்கா²னி; யேஸம் தீணி பியானி, தீணி தேஸம் து³க்கா²னி; யேஸம் த்³வே பியானி, த்³வே தேஸம் து³க்கா²னி; யேஸம் ஏகம் பியம், ஏகம் தேஸம் து³க்க²ம்; யேஸம் நத்தி² பியம், நத்தி² தேஸம் து³க்க²ம், அஸோகா தே விரஜா அனுபாயாஸாதி வதா³மீ’’தி.
அத² கோ² ப⁴க³வா ஏதமத்த²ம் விதி³த்வா தாயம் வேலாயம் இமம் உதா³னம் உதா³னேஸி –
‘‘யே கேசி ஸோகா பரிதே³விதா வா,
து³க்கா² ச [து³க்கா² வ (அட்ட².)] லோகஸ்மிமனேகரூபா;
பியம் படிச்சப்பப⁴வந்தி ஏதே,
பியே அஸந்தே ந ப⁴வந்தி ஏதே.
‘‘தஸ்மா ஹி தே ஸுகி²னோ வீதஸோகா,
யேஸம் பியம் நத்தி² குஹிஞ்சி லோகே;
தஸ்மா அஸோகம் விரஜம் பத்த²யானோ,
பியம் ந கயிராத² குஹிஞ்சி லோகே’’தி. அட்ட²மம்;