4. மேகி⁴யவக்³கோ³

1. மேகி⁴யஸுத்தம்

31. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா சாலிகாயம் விஹரதி சாலிகே பப்³ப³தே. தேன கோ² பன ஸமயேன ஆயஸ்மா மேகி⁴யோ ப⁴க³வதோ உபட்டா²கோ ஹோதி. அத² கோ² ஆயஸ்மா மேகி⁴யோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் அட்டா²ஸி. ஏகமந்தம் டி²தோ கோ² ஆயஸ்மா மேகி⁴யோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘இச்சா²மஹம், ப⁴ந்தே, ஜந்துகா³மம் பிண்டா³ய பவிஸிது’’ந்தி. ‘‘யஸ்ஸதா³னி த்வம், மேகி⁴ய, காலம் மஞ்ஞஸீ’’தி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா மேகி⁴யோ புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய ஜந்துகா³மம் பிண்டா³ய பாவிஸி. ஜந்துகா³மே பிண்டா³ய சரித்வா பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தோ யேன கிமிகாளாய நதி³யா தீரம் தேனுபஸங்கமி. [உபஸங்கமித்வா (ஸப்³ப³த்த²) அ. நி. 9.3 பஸ்ஸிதப்³ப³ம்] அத்³த³ஸா கோ² ஆயஸ்மா மேகி⁴யோ [உபஸங்கமித்வா (ஸப்³ப³த்த²) அ. நி. 9.3 பஸ்ஸிதப்³ப³ம்] கிமிகாளாய நதி³யா தீரே ஜங்கா⁴விஹாரம் [ஜங்க⁴விஹாரம் (க.)] அனுசங்கமமானோ அனுவிசரமானோ [அனுவிசரமானோ அத்³த³ஸா கோ² (ஸீ. ஸ்யா. பீ.), அனுவிசரமானோ அத்³த³ஸ (க.)] அம்ப³வனம் பாஸாதி³கம் மனுஞ்ஞம் ரமணீயம். தி³ஸ்வானஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘பாஸாதி³கம் வதித³ம் அம்ப³வனம் மனுஞ்ஞம் [இத³ம் பத³ம் விதே³ஸபோத்த²கேஸு நத்தி², அங்கு³த்தரேபி] ரமணீயம். அலம் வதித³ம் குலபுத்தஸ்ஸ பதா⁴னத்தி²கஸ்ஸ பதா⁴னாய. ஸசே மம் ப⁴க³வா அனுஜானேய்ய, ஆக³ச்சே²ய்யாஹம் இமம் அம்ப³வனம் பதா⁴னாயா’’தி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா மேகி⁴யோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா மேகி⁴யோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச –

‘‘இதா⁴ஹம், ப⁴ந்தே, புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய ஜந்துகா³மம் பிண்டா³ய பாவிஸிம். ஜந்துகா³மே பிண்டா³ய சரித்வா பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தோ யேன கிமிகாளாய நதி³யா தீரம் தேனுபஸங்கமிம் [உபஸங்கமித்வா (ஸப்³ப³த்த²)]. அத்³த³ஸம் கோ² அஹம், ப⁴ந்தே [உபஸங்கமித்வா (ஸப்³ப³த்த²)], கிமிகாளாய நதி³யா தீரே ஜங்கா⁴விஹாரம் அனுசங்கமமானோ அனுவிசரமானோ [அனுவிசரமானோ அத்³த³ஸம் (ஸப்³ப³த்த²)] அம்ப³வனம் பாஸாதி³கம் மனுஞ்ஞம் ரமணீயம். தி³ஸ்வான மே ஏதத³ஹோஸி – ‘பாஸாதி³கம் வதித³ம் அம்ப³வனம் மனுஞ்ஞம் ரமணீயம். அலம் வதித³ம் குலபுத்தஸ்ஸ பதா⁴னத்தி²கஸ்ஸ பதா⁴னாய. ஸசே மம் ப⁴க³வா அனுஜானேய்ய, ஆக³ச்சே²ய்யாஹம் இமம் அம்ப³வனம் பதா⁴னாயா’தி. ஸசே மம், ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா அனுஜானாதி [அனுஜானேய்ய (அ. நி. 9.3)], க³ச்சே²ய்யாஹம் தம் அம்ப³வனம் பதா⁴னாயா’’தி.

ஏவம் வுத்தே, ப⁴க³வா ஆயஸ்மந்தம் மேகி⁴யம் ஏதத³வோச – ‘‘ஆக³மேஹி தாவ, மேகி⁴ய, ஏககம்ஹி [ஏககம்ஹா (ஸீ. பீ.), ஏககோம்ஹி (ஸ்யா.)] தாவ, யாவ அஞ்ஞோபி கோசி பி⁴க்கு² ஆக³ச்ச²தீ’’தி.

து³தியம்பி கோ² ஆயஸ்மா மேகி⁴யோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ப⁴க³வதோ, ப⁴ந்தே, நத்தி² கிஞ்சி உத்தரி [உத்தரிம் (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] கரணீயம், நத்தி² கதஸ்ஸ வா பதிசயோ. மய்ஹம் கோ² பன, ப⁴ந்தே, அத்தி² உத்தரி கரணீயம், அத்தி² கதஸ்ஸ பதிசயோ. ஸசே மம் ப⁴க³வா அனுஜானாதி, க³ச்சே²ய்யாஹம் தம் அம்ப³வனம் பதா⁴னாயா’’தி. து³தியம்பி கோ² ப⁴க³வா ஆயஸ்மந்தம் மேகி⁴யம் ஏதத³வோச – ‘‘ஆக³மேஹி தாவ, மேகி⁴ய, ஏககம்ஹி தாவ, யாவ அஞ்ஞோபி கோசி பி⁴க்கு² ஆக³ச்ச²தீ’’தி.

ததியம்பி கோ² ஆயஸ்மா மேகி⁴யோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘ப⁴க³வதோ, ப⁴ந்தே, நத்தி² கிஞ்சி உத்தரி கரணீயம், நத்தி² கதஸ்ஸ வா பதிசயோ. மய்ஹம் கோ² பன, ப⁴ந்தே, அத்தி² உத்தரி கரணீயம், அத்தி² கதஸ்ஸ பதிசயோ. ஸசே மம் ப⁴க³வா அனுஜானாதி, க³ச்சே²ய்யாஹம் தம் அம்ப³வனம் பதா⁴னாயா’’தி. ‘‘பதா⁴னந்தி கோ², மேகி⁴ய, வத³மானம் கிந்தி வதே³ய்யாம? யஸ்ஸதா³னி த்வம், மேகி⁴ய, காலம் மஞ்ஞஸீ’’தி.

அத² கோ² ஆயஸ்மா மேகி⁴யோ உட்டா²யாஸனா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா யேன தம் அம்ப³வனம் தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா தம் அம்ப³வனம் அஜ்ஜோ²கா³ஹேத்வா [அஜ்ஜோ²க³ஹேத்வா (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)] அஞ்ஞதரஸ்மிம் ருக்க²மூலே தி³வாவிஹாரம் நிஸீதி³. அத² கோ² ஆயஸ்மதோ மேகி⁴யஸ்ஸ தஸ்மிம் அம்ப³வனே விஹரந்தஸ்ஸ யேபு⁴ய்யேன தயோ பாபகா அகுஸலா விதக்கா ஸமுதா³சரந்தி, ஸேய்யதி²த³ம் – காமவிதக்கோ, ப்³யாபாத³விதக்கோ, விஹிம்ஸாவிதக்கோ [விதக்கோதி (ஸீ. பீ. க.)].

அத² கோ² ஆயஸ்மதோ மேகி⁴யஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘அச்ச²ரியம் வத போ⁴, அப்³பு⁴தம் வத போ⁴! ஸத்³தா⁴ய ச வதம்ஹா அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜிதா. அத² ச பனிமேஹி தீஹி பாபகேஹி அகுஸலேஹி விதக்கேஹி அன்வாஸத்தா, ஸேய்யதி²த³ம் – காமவிதக்கேன, ப்³யாபாத³விதக்கேன, விஹிம்ஸாவிதக்கேன’’.

அத² கோ² ஆயஸ்மா மேகி⁴யோ ஸாயன்ஹஸமயம் படிஸல்லானா வுட்டி²தோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னோ கோ² ஆயஸ்மா மேகி⁴யோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘இத⁴ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, தஸ்மிம் அம்ப³வனே விஹரந்தஸ்ஸ யேபு⁴ய்யேன தயோ பாபகா அகுஸலா விதக்கா ஸமுதா³சரந்தி, ஸேய்யதி²த³ம் – காமவிதக்கோ, ப்³யாபாத³விதக்கோ, விஹிம்ஸாவிதக்கோ. தஸ்ஸ மய்ஹம், ப⁴ந்தே, ஏதத³ஹோஸி – ‘அச்ச²ரியம் வத, போ⁴, அப்³பு⁴தம் வத, போ⁴! ஸத்³தா⁴ய ச வதம்ஹா அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜிதா. அத² ச பனிமேஹி தீஹி பாபகேஹி அகுஸலேஹி விதக்கேஹி அன்வாஸத்தா, ஸேய்யதி²த³ம் – காமவிதக்கேன, ப்³யாபாத³விதக்கேன, விஹிம்ஸாவிதக்கேன’’’.

‘‘அபரிபக்காய, மேகி⁴ய, சேதோவிமுத்தியா பஞ்ச த⁴ம்மா பரிபாகாய ஸம்வத்தந்தி. கதமே பஞ்ச?

‘‘இத⁴, மேகி⁴ய, பி⁴க்கு² கல்யாணமித்தோ ஹோதி கல்யாணஸஹாயோ கல்யாணஸம்பவங்கோ. அபரிபக்காய, மேகி⁴ய, சேதோவிமுத்தியா அயம் பட²மோ த⁴ம்மோ பரிபாகாய ஸம்வத்ததி.

‘‘புன சபரம், மேகி⁴ய, பி⁴க்கு² ஸீலவா ஹோதி, பாதிமோக்க²ஸம்வரஸம்வுதோ விஹரதி ஆசாரகோ³சரஸம்பன்னோ, அணுமத்தேஸு வஜ்ஜேஸு ப⁴யத³ஸ்ஸாவீ, ஸமாதா³ய ஸிக்க²தி ஸிக்கா²பதே³ஸு. அபரிபக்காய, மேகி⁴ய, சேதோவிமுத்தியா அயம் து³தியோ த⁴ம்மோ பரிபாகாய ஸம்வத்ததி.

‘‘புன சபரம், மேகி⁴ய, பி⁴க்கு² யாயம் கதா² அபி⁴ஸல்லேகி²கா சேதோவிவரணஸப்பாயா ஏகந்தனிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய உபஸமாய அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி, ஸேய்யதி²த³ம் – அப்பிச்ச²கதா², ஸந்துட்டி²கதா², பவிவேககதா², அஸம்ஸக்³க³கதா², வீரியாரம்ப⁴கதா², ஸீலகதா², ஸமாதி⁴கதா², பஞ்ஞாகதா², விமுத்திகதா², விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனகதா²; ஏவரூபாய கதா²ய நிகாமலாபீ⁴ ஹோதி அகிச்ச²லாபீ⁴ அகஸிரலாபீ⁴. அபரிபாகாய, மேகி⁴ய, சேதோவிமுத்தியா அயம் ததியோ த⁴ம்மோ பரிபாகாய ஸம்வத்ததி.

‘‘புன சபரம், மேகி⁴ய, பி⁴க்கு² ஆரத்³த⁴வீரியோ விஹரதி, அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய, குஸலானம் த⁴ம்மானம் உபஸம்பதா³ய [உப்பாதா³ய (ஸ்யா.)], தா²மவா த³ள்ஹபரக்கமோ அனிக்கி²த்தது⁴ரோ குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு. அபரிபக்காய, மேகி⁴ய, சேதோவிமுத்தியா அயம் சதுத்தோ² த⁴ம்மோ பரிபாகாய ஸம்வத்ததி.

‘‘புன சபரம், மேகி⁴ய, பி⁴க்கு² பஞ்ஞவா ஹோதி உத³யத்த²கா³மினியா பஞ்ஞாய ஸமன்னாக³தோ அரியாய நிப்³பே³தி⁴காய ஸம்மா து³க்க²க்க²யகா³மினியா. அபரிபக்காய, மேகி⁴ய, சேதோவிமுத்தியா அயம் பஞ்சமோ த⁴ம்மோ பரிபாகாய ஸம்வத்ததி. அபரிபக்காய, மேகி⁴ய, சேதோவிமுத்தியா இமே பஞ்ச த⁴ம்மா பரிபாகாய ஸம்வத்தந்தி.

‘‘கல்யாணமித்தஸ்ஸேதம், மேகி⁴ய, பி⁴க்கு²னோ பாடிகங்க²ம் கல்யாணஸஹாயஸ்ஸ கல்யாணஸம்பவங்கஸ்ஸ யம் ஸீலவா ப⁴விஸ்ஸதி, பாதிமோக்க²ஸம்வரஸம்வுதோ விஹரிஸ்ஸதி, ஆசாரகோ³சரஸம்பன்னோ, அணுமத்தேஸு வஜ்ஜேஸு ப⁴யத³ஸ்ஸாவீ, ஸமாதா³ய ஸிக்கி²ஸ்ஸதி ஸிக்கா²பதே³ஸு.

‘‘கல்யாணமித்தஸ்ஸேதம், மேகி⁴ய, பி⁴க்கு²னோ பாடிகங்க²ம் கல்யாணஸஹாயஸ்ஸ கல்யாணஸம்பவங்கஸ்ஸ யம் யாயம் கதா² அபி⁴ஸல்லேகி²கா சேதோவிவரணஸப்பாயா ஏகந்தனிப்³பி³தா³ய விராகா³ய நிரோதா⁴ய உபஸமாய அபி⁴ஞ்ஞாய ஸம்போ³தா⁴ய நிப்³பா³னாய ஸம்வத்ததி, ஸேய்யதி²த³ம் – அப்பிச்ச²கதா², ஸந்துட்டி²கதா², பவிவேககதா², அஸம்ஸக்³க³கதா², வீரியாரம்ப⁴கதா², ஸீலகதா², ஸமாதி⁴கதா², பஞ்ஞாகதா², விமுத்திகதா², விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனகதா²; ஏவரூபாய கதா²ய நிகாமலாபீ⁴ ப⁴விஸ்ஸதி அகிச்ச²லாபீ⁴ அகஸிரலாபீ⁴.

‘‘கல்யாணமித்தஸ்ஸேதம், மேகி⁴ய, பி⁴க்கு²னோ பாடிகங்க²ம் கல்யாணஸஹாயஸ்ஸ கல்யாணஸம்பவங்கஸ்ஸ யம் ஆரத்³த⁴வீரியோ விஹரிஸ்ஸதி அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் பஹானாய, குஸலானம் த⁴ம்மானம் உபஸம்பதா³ய, தா²மவா த³ள்ஹபரக்கமோ அனிக்கி²த்தது⁴ரோ குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு.

‘‘கல்யாணமித்தஸ்ஸேதம், மேகி⁴ய, பி⁴க்கு²னோ பாடிகங்க²ம் கல்யாணஸஹாயஸ்ஸ கல்யாணஸம்பவங்கஸ்ஸ யம் பஞ்ஞவா ப⁴விஸ்ஸதி, உத³யத்த²கா³மினியா பஞ்ஞாய ஸமன்னாக³தோ அரியாய நிப்³பே³தி⁴காய ஸம்மா து³க்க²க்க²யகா³மினியா.

‘‘தேன ச பன, மேகி⁴ய, பி⁴க்கு²னா இமேஸு பஞ்சஸு த⁴ம்மேஸு பதிட்டா²ய சத்தாரோ த⁴ம்மா உத்தரி பா⁴வேதப்³பா³ – அஸுபா⁴ பா⁴வேதப்³பா³ ராக³ஸ்ஸ பஹானாய, மேத்தா பா⁴வேதப்³பா³ ப்³யாபாத³ஸ்ஸ பஹானாய, ஆனாபானஸ்ஸதி பா⁴வேதப்³பா³ விதக்குபச்சே²தா³ய, அனிச்சஸஞ்ஞா பா⁴வேதப்³பா³ அஸ்மிமானஸமுக்³கா⁴தாய. அனிச்சஸஞ்ஞினோ ஹி, மேகி⁴ய, அனத்தஸஞ்ஞா ஸண்டா²தி, அனத்தஸஞ்ஞீ அஸ்மிமானஸமுக்³கா⁴தம் பாபுணாதி தி³ட்டே²வ த⁴ம்மே நிப்³பா³ன’’ந்தி.

அத² கோ² ப⁴க³வா ஏதமத்த²ம் விதி³த்வா தாயம் வேலாயம் இமம் உதா³னம் உதா³னேஸி –

‘‘கு²த்³தா³ விதக்கா ஸுகு²மா விதக்கா,

அனுக³தா [அனுக்³க³தா (ஸீ. க. அட்ட²கதா²யம் பாட²ந்தரம்)] மனஸோ உப்பிலாவா [உப்³பி³லாபா (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)];

ஏதே அவித்³வா மனஸோ விதக்கே,

ஹுரா ஹுரம் தா⁴வதி ப⁴ந்தசித்தோ.

‘‘ஏதே ச வித்³வா மனஸோ விதக்கே,

ஆதாபியோ ஸம்வரதீ ஸதீமா;

அனுக³தே மனஸோ உப்பிலாவே,

அஸேஸமேதே பஜஹாஸி பு³த்³தோ⁴’’தி. பட²மம்;

2. உத்³த⁴தஸுத்தம்

32. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா குஸினாராயம் விஹரதி உபவத்தனே மல்லானம் ஸாலவனே. தேன கோ² பன ஸமயேன ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ அவிதூ³ரே அரஞ்ஞகுடிகாயம் விஹரந்தி உத்³த⁴தா உன்னளா சபலா முக²ரா விகிண்ணவாசா முட்ட²ஸ்ஸதினோ அஸம்பஜானா அஸமாஹிதா விப்³ப⁴ந்தசித்தா பாகதிந்த்³ரியா.

அத்³த³ஸா கோ² ப⁴க³வா தே ஸம்ப³ஹுலே பி⁴க்கூ² அவிதூ³ரே அரஞ்ஞகுடிகாயம் விஹரந்தே உத்³த⁴தே உன்னளே சபலே முக²ரே விகிண்ணவாசே முட்ட²ஸ்ஸதினோ அஸம்பஜானே அஸமாஹிதே விப்³ப⁴ந்தசித்தே பாகதிந்த்³ரியே.

அத² கோ² ப⁴க³வா ஏதமத்த²ம் விதி³த்வா தாயம் வேலாயம் இமம் உதா³னம் உதா³னேஸி –

‘‘அரக்கி²தேன காயேன [சித்தேன (நேத்தியம்)], மிச்சா²தி³ட்டி²ஹதேன [மிச்சா²தி³ட்டி²க³தேன (ப³ஹூஸு)] ச;

தி²னமித்³தா⁴ [தீ²னமித்³தா⁴ (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] பி⁴பூ⁴தேன, வஸம் மாரஸ்ஸ க³ச்ச²தி.

‘‘தஸ்மா ரக்கி²தசித்தஸ்ஸ, ஸம்மாஸங்கப்பகோ³சரோ;

ஸம்மாதி³ட்டி²புரேக்கா²ரோ, ஞத்வான உத³யப்³ப³யம்;

தீ²னமித்³தா⁴பி⁴பூ⁴ பி⁴க்கு², ஸப்³பா³ து³க்³க³தியோ ஜஹே’’தி. து³தியம்;

3. கோ³பாலகஸுத்தம்

33. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா கோஸலேஸு சாரிகம் சரதி மஹதா பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன ஸத்³தி⁴ம். அத² கோ² ப⁴க³வா மக்³கா³ ஓக்கம்ம யேன அஞ்ஞதரம் ருக்க²மூலம் தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³.

அத² கோ² அஞ்ஞதரோ கோ³பாலகோ யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² தம் கோ³பாலகம் ப⁴க³வா த⁴ம்மியா கதா²ய ஸந்த³ஸ்ஸேஸி ஸமாத³பேஸி [ஸமாதா³பேஸி (?)] ஸமுத்தேஜேஸி ஸம்பஹம்ஸேஸி.

அத² கோ² ஸோ கோ³பாலகோ ப⁴க³வதா த⁴ம்மியா கதா²ய ஸந்த³ஸ்ஸிதோ ஸமாத³பிதோ [ஸமாதி³பிதோ (?)] ஸமுத்தேஜிதோ ஸம்பஹம்ஸிதோ ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோச – ‘‘அதி⁴வாஸேது மே, ப⁴ந்தே, ப⁴க³வா ஸ்வாதனாய ப⁴த்தம் ஸத்³தி⁴ம் பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴னா’’தி. அதி⁴வாஸேஸி ப⁴க³வா துண்ஹீபா⁴வேன. அத² கோ² ஸோ கோ³பாலகோ ப⁴க³வதோ அதி⁴வாஸனம் விதி³த்வா உட்டா²யாஸனா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா பத³க்கி²ணம் கத்வா பக்காமி.

அத² கோ² ஸோ கோ³பாலகோ தஸ்ஸா ரத்தியா அச்சயேன ஸகே நிவேஸனே பஹூதம் அப்போத³கபாயஸம் [அப்போத³கபாயாஸம் (ஸப்³ப³த்த²)] படியாதா³பேத்வா நவஞ்ச ஸப்பிம் ப⁴க³வதோ காலம் ஆரோசேஸி – ‘‘காலோ, ப⁴ந்தே, நிட்டி²தம் ப⁴த்த’’ந்தி. அத² கோ² ப⁴க³வா புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய ஸத்³தி⁴ம் பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன யேன தஸ்ஸ கோ³பாலகஸ்ஸ நிவேஸனம் தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா பஞ்ஞத்தே ஆஸனே நிஸீதி³. அத² கோ² ஸோ கோ³பாலகோ பு³த்³த⁴ப்பமுக²ம் பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் அப்போத³கபாயஸேன [அப்போத³கபாயாஸேன ச (ஸ்யா. பீ.)] நவேன ச ஸப்பினா ஸஹத்தா² ஸந்தப்பேஸி ஸம்பவாரேஸி. அத² கோ² ஸோ கோ³பாலகோ ப⁴க³வந்தம் பு⁴த்தாவிம் ஓனீதபத்தபாணிம் அஞ்ஞதரம் நீசம் ஆஸனம் க³ஹேத்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³. ஏகமந்தம் நிஸின்னம் கோ² தம் கோ³பாலகம் ப⁴க³வா த⁴ம்மியா கதா²ய ஸந்த³ஸ்ஸேத்வா ஸமாத³பேத்வா ஸமுத்தேஜேத்வா ஸம்பஹம்ஸேத்வா உட்டா²யாஸனா பக்காமி. அத² கோ² அசிரபக்கந்தஸ்ஸ ப⁴க³வதோ தம் கோ³பாலகம் அஞ்ஞதரோ புரிஸோ ஸீமந்தரிகாய ஜீவிதா வோரோபேஸி.

அத² கோ² ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கூ² யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னா கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோசும் – ‘‘யேன, ப⁴ந்தே, கோ³பாலகேன அஜ்ஜ பு³த்³த⁴ப்பமுகோ² பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴ அப்போத³கபாயஸேன நவேன ச ஸப்பினா ஸஹத்தா² ஸந்தப்பிதோ ஸம்பவாரிதோ ஸோ கிர, ப⁴ந்தே, கோ³பாலகோ அஞ்ஞதரேன புரிஸேன ஸீமந்தரிகாய ஜீவிதா வோரோபிதோ’’தி.

அத² கோ² ப⁴க³வா ஏதமத்த²ம் விதி³த்வா தாயம் வேலாயம் இமம் உதா³னம் உதா³னேஸி –

‘‘தி³ஸோ தி³ஸம் யம் தம் கயிரா, வேரீ வா பன வேரினம்;

மிச்சா²பணிஹிதம் சித்தம், பாபியோ நம் ததோ கரே’’தி. ததியம்;

4. யக்க²பஹாரஸுத்தம்

34. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ராஜக³ஹே விஹரதி வேளுவனே கலந்த³கனிவாபே. தேன கோ² பன ஸமயேன ஆயஸ்மா ச ஸாரிபுத்தோ ஆயஸ்மா ச மஹாமோக்³க³ல்லானோ கபோதகந்த³ராயம் விஹரந்தி. தேன கோ² பன ஸமயேன ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஜுண்ஹாய ரத்தியா நவோரோபிதேஹி கேஸேஹி அப்³போ⁴காஸே நிஸின்னோ ஹோதி அஞ்ஞதரம் ஸமாதி⁴ம் ஸமாபஜ்ஜித்வா.

தேன கோ² பன ஸமயேன த்³வே யக்கா² ஸஹாயகா உத்தராய தி³ஸாய த³க்கி²ணம் தி³ஸம் க³ச்ச²ந்தி கேனசிதே³வ கரணீயேன. அத்³த³ஸம்ஸு கோ² தே யக்கா² ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ஜுண்ஹாய ரத்தியா நவோரோபிதேஹி கேஸேஹி அப்³போ⁴காஸே நிஸின்னம். தி³ஸ்வான ஏகோ யக்கோ² து³தியம் யக்க²ம் ஏதத³வோச – ‘‘படிபா⁴தி மம், ஸம்ம, இமஸ்ஸ ஸமணஸ்ஸ ஸீஸே பஹாரம் தா³து’’ந்தி. ஏவம் வுத்தே, ஸோ யக்கோ² தம் யக்க²ம் ஏதத³வோச – ‘‘அலம், ஸம்ம, மா ஸமணம் ஆஸாதே³ஸி. உளாரோ ஸோ, ஸம்ம, ஸமணோ மஹித்³தி⁴கோ மஹானுபா⁴வோ’’தி.

து³தியம்பி கோ² ஸோ யக்கோ² தம் யக்க²ம் ஏதத³வோச – ‘‘படிபா⁴தி மம், ஸம்ம, இமஸ்ஸ ஸமணஸ்ஸ ஸீஸே பஹாரம் தா³து’’ந்தி. து³தியம்பி கோ² ஸோ யக்கோ² தம் யக்க²ம் ஏதத³வோச – ‘‘அலம், ஸம்ம, மா ஸமணம் ஆஸாதே³ஸி. உளாரோ ஸோ, ஸம்ம, ஸமணோ மஹித்³தி⁴கோ மஹானுபா⁴வோ’’தி. ததியம்பி கோ² ஸோ யக்கோ² தம் யக்க²ம் ஏதத³வோச – ‘‘படிபா⁴தி மம், ஸம்ம, இமஸ்ஸ ஸமணஸ்ஸ ஸீஸே பஹாரம் தா³து’’ந்தி. ததியம்பி கோ² ஸோ யக்கோ² தம் யக்க²ம் ஏதத³வோச – ‘‘அலம், ஸம்ம, மா ஸமணம் ஆஸாதே³ஸி. உளாரோ ஸோ, ஸம்ம, ஸமணோ மஹித்³தி⁴கோ மஹானுபா⁴வோ’’தி.

அத² கோ² ஸோ யக்கோ² தம் யக்க²ம் அனாதி³யித்வா ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தத்தே²ரஸ்ஸ ஸீஸே பஹாரம் அதா³ஸி. தாவ மஹா பஹாரோ அஹோஸி, அபி தேன பஹாரேன ஸத்தரதனம் வா அட்³ட⁴ட்ட²மரதனம் வா நாக³ம் ஓஸாதே³ய்ய, மஹந்தம் வா பப்³ப³தகூடம் பதா³லேய்ய. அத² ச பன ஸோ யக்கோ² ‘ட³ய்ஹாமி ட³ய்ஹாமீ’தி வத்வா தத்தே²வ மஹானிரயம் அபதாஸி [அவத்தா²ஸி (க. ஸீ.)].

அத்³த³ஸா கோ² ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ தி³ப்³பே³ன சக்கு²னா விஸுத்³தே⁴ன அதிக்கந்தமானுஸகேன தேன யக்கே²ன ஆயஸ்மதோ ஸாரிபுத்தத்தே²ரஸ்ஸ ஸீஸே பஹாரம் தீ³யமானம். தி³ஸ்வா யேன ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ தேனுபஸங்கமி; உபஸங்கமித்வா ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் ஏதத³வோச – ‘‘கச்சி தே, ஆவுஸோ, க²மனீயம், கச்சி யாபனீயம், கச்சி ந கிஞ்சி து³க்க²’’ந்தி? ‘‘க²மனீயம் மே, ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, யாபனீயம் மே, ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான; அபி ச மே ஸீஸம் தோ²கம் து³க்க²’’ந்தி.

‘‘அச்ச²ரியம், ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, அப்³பு⁴தம், ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த! யாவ [யம் த்வம் (ஸீ. க.), யம் (ஸ்யா.)] மஹித்³தி⁴கோ ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ மஹானுபா⁴வோ! இத⁴ தே, ஆவுஸோ ஸாரிபுத்த, அஞ்ஞதரோ யக்கோ² ஸீஸே பஹாரம் அதா³ஸி. தாவ மஹா பஹாரோ அஹோஸி, அபி தேன பஹாரேன ஸத்தரதனம் வா அட்³ட⁴ட்ட²மரதனம் வா நாக³ம் ஓஸாதே³ய்ய, மஹந்தம் வா பப்³ப³தகூடம் பதா³லேய்ய, அத² ச பனாயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ஏவமாஹ – ‘க²மனீயம் மே, ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, யாபனீயம் மே, ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான; அபி ச மே ஸீஸம் தோ²கம் து³க்க²’’’ந்தி.

‘‘அச்ச²ரியம், ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான, அப்³பு⁴தம், ஆவுஸோ மோக்³க³ல்லான! யாவ [யம் (ஸ்யா.)] மஹித்³தி⁴கோ ஆயஸ்மா மஹாமோக்³க³ல்லானோ மஹானுபா⁴வோ யத்ர ஹி நாம யக்க²ம்பி பஸ்ஸிஸ்ஸதி! மயம் பனேதரஹி பம்ஸுபிஸாசகம்பி ந பஸ்ஸாமா’’தி.

அஸ்ஸோஸி கோ² ப⁴க³வா தி³ப்³பா³ய ஸோததா⁴துயா விஸுத்³தா⁴ய அதிக்கந்தமானுஸிகாய தேஸம் உபி⁴ன்னம் மஹானாகா³னம் இமம் ஏவரூபம் கதா²ஸல்லாபம்.

அத² கோ² ப⁴க³வா ஏதமத்த²ம் விதி³த்வா தாயம் வேலாயம் இமம் உதா³னம் உதா³னேஸி –

‘‘யஸ்ஸ ஸேலூபமம் சித்தம், டி²தம் நானுபகம்பதி;

விரத்தம் ரஜனீயேஸு, கோபனேய்யே ந குப்பதி;

யஸ்ஸேவம் பா⁴விதம் சித்தம், குதோ தம் து³க்க²மேஸ்ஸதீ’’தி. சதுத்த²ம்;

5. நாக³ஸுத்தம்

35. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா கோஸம்பி³யம் விஹரதி கோ⁴ஸிதாராமே. தேன கோ² பன ஸமயேன ப⁴க³வா ஆகிண்ணோ விஹரதி பி⁴க்கூ²ஹி பி⁴க்கூ²னீஹி உபாஸகேஹி உபாஸிகாஹி ராஜூஹி ராஜமஹாமத்தேஹி தித்தி²யேஹி தித்தி²யஸாவகேஹி. ஆகிண்ணோ து³க்க²ம் ந பா²ஸு விஹரதி. அத² கோ² ப⁴க³வதோ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘அஹம் கோ² ஏதரஹி ஆகிண்ணோ விஹராமி பி⁴க்கூ²ஹி பி⁴க்கூ²னீஹி உபாஸகேஹி உபாஸிகாஹி ராஜூஹி ராஜமஹாமத்தேஹி தித்தி²யேஹி தித்தி²யஸாவகேஹி. ஆகிண்ணோ து³க்க²ம் ந பா²ஸு விஹராமி. யம்னூனாஹம் ஏகோ க³ணஸ்மா வூபகட்டோ² விஹரேய்ய’’ந்தி.

அத² கோ² ப⁴க³வா புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய கோஸம்பி³ம் பிண்டா³ய பாவிஸி. கோஸம்பி³யம் பிண்டா³ய சரித்வா பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தோ ஸாமம் ஸேனாஸனம் ஸம்ஸாமேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய அனாமந்தேத்வா உபட்டா²கம் அனபலோகேத்வா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ம் ஏகோ அது³தியோ யேன பாலிலேய்யகம் தேன சாரிகம் பக்காமி. அனுபுப்³பே³ன சாரிகம் சரமானோ யேன பாலிலேய்யகம் தத³வஸரி. தத்ர ஸுத³ம் ப⁴க³வா பாலிலேய்யகே விஹரதி ரக்கி²தவனஸண்டே³ ப⁴த்³த³ஸாலமூலே.

அஞ்ஞதரோபி கோ² ஹத்தி²னாகோ³ ஆகிண்ணோ விஹரதி ஹத்தீ²ஹி ஹத்தி²னீஹி ஹத்தி²கலபே⁴ஹி ஹத்தி²ச்சா²பேஹி. சி²ன்னக்³கா³னி சேவ திணானி கா²த³தி, ஓப⁴க்³கோ³ப⁴க்³க³ஞ்சஸ்ஸ ஸாகா²ப⁴ங்க³ம் கா²த³ந்தி, ஆவிலானி ச பானீயானி பிவதி, ஓகா³ஹா சஸ்ஸ உத்திண்ணஸ்ஸ ஹத்தி²னியோ காயம் உபனிக⁴ம்ஸந்தியோ க³ச்ச²ந்தி. ஆகிண்ணோ து³க்க²ம் ந பா²ஸு விஹரதி. அத² கோ² தஸ்ஸ ஹத்தி²னாக³ஸ்ஸ ஏதத³ஹோஸி – ‘‘அஹம் கோ² ஏதரஹி ஆகிண்ணோ விஹராமி ஹத்தீ²ஹி ஹத்தி²னீஹி ஹத்தி²கலபே⁴ஹி ஹத்தி²ச்சா²பேஹி, சி²ன்னக்³கா³னி சேவ திணானி கா²தா³மி, ஓப⁴க்³கோ³ப⁴க்³க³ஞ்ச மே ஸாகா²ப⁴ங்க³ம் கா²த³ந்தி, ஆவிலானி ச பானீயானி பிவாமி, ஓகா³ஹா ச மே உத்திண்ணஸ்ஸ ஹத்தி²னியோ காயம் உபனிக⁴ம்ஸந்தியோ க³ச்ச²ந்தி, ஆகிண்ணோ து³க்க²ம் ந பா²ஸு விஹராமி. யம்னூனாஹம் ஏகோ க³ணஸ்மா வூபகட்டோ² விஹரேய்ய’’ந்தி.

அத² கோ² ஸோ ஹத்தி²னாகோ³ யூதா² அபக்கம்ம யேன பாலிலேய்யகம் ரக்கி²தவனஸண்டோ³ ப⁴த்³த³ஸாலமூலம் யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமி. தத்ர ஸுத³ம் [உபஸங்கமித்வா தத்ர ஸுத³ம் (ஸ்யா. பீ. க.)] ஸோ ஹத்தி²னாகோ³ யஸ்மிம் பதே³ஸே ப⁴க³வா விஹரதி தம் பதே³ஸம் [அப்பஹரிதஞ்ச கரோதி, ஸோண்டா³ய (ப³ஹூஸு)] அப்பஹரிதம் கரோதி, ஸோண்டா³ய ச [அப்பஹரிதஞ்ச கரோதி, ஸோண்டா³ய (ப³ஹூஸு)] ப⁴க³வதோ பானீயம் பரிபோ⁴ஜனீயம் உபட்டா²பேதி [உபட்ட²பேதி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)].

அத² கோ² ப⁴க³வதோ ரஹோக³தஸ்ஸ படிஸல்லீனஸ்ஸ ஏவம் சேதஸோ பரிவிதக்கோ உத³பாதி³ – ‘‘அஹம் கோ² புப்³பே³ ஆகிண்ணோ விஹாஸிம் பி⁴க்கூ²ஹி பி⁴க்கூ²னீஹி உபாஸகேஹி உபாஸிகாஹி ராஜூஹி ராஜமஹாமத்தேஹி தித்தி²யேஹி தித்தி²யஸாவகேஹி, ஆகிண்ணோ து³க்க²ம் ந பா²ஸு விஹாஸிம். ஸோம்ஹி ஏதரஹி அனாகிண்ணோ விஹராமி பி⁴க்கூ²ஹி பி⁴க்கு²னீஹி உபாஸகேஹி உபாஸிகாஹி ராஜூஹி ராஜமஹாமத்தேஹி தித்தி²யேஹி தித்தி²யஸாவகேஹி, அனாகிண்ணோ ஸுக²ம் பா²ஸு விஹராமீ’’தி.

தஸ்ஸபி கோ² ஹத்தி²னாக³ஸ்ஸ ஏவம் சேதஸோ பரிவிதக்கோ உத³பாதி³ – ‘‘அஹம் கோ² புப்³பே³ ஆகிண்ணோ விஹாஸிம் ஹத்தீ²ஹி ஹத்தி²னீஹி ஹத்தி²கலபே⁴ஹி ஹத்தி²ச்சா²பேஹி, சி²ன்னக்³கா³னி சேவ திணானி கா²தி³ம், ஓப⁴க்³கோ³ப⁴க்³க³ஞ்ச மே ஸாகா²ப⁴ங்க³ம் கா²தி³ம்ஸு, ஆவிலானி ச பானீயானி அபாயிம், ஓகா³ஹா ச மே உத்திண்ணஸ்ஸ ஹத்தி²னியோ காயம் உபனிக⁴ம்ஸந்தியோ அக³மம்ஸு, ஆகிண்ணோ து³க்க²ம் ந பா²ஸு விஹாஸிம். ஸோம்ஹி ஏதரஹி அனாகிண்ணோ விஹராமி ஹத்தீ²ஹி ஹத்தி²னீஹி ஹத்தி²கலபே⁴ஹி ஹத்தி²ச்சா²பேஹி, அச்சி²ன்னக்³கா³னி சேவ திணானி கா²தா³மி, ஓப⁴க்³கோ³ப⁴க்³க³ஞ்ச மே ஸாகா²ப⁴ங்க³ம் ந கா²த³ந்தி, அனாவிலானி ச பானீயானி பிவாமி, ஓகா³ஹா ச மே உத்திண்ணஸ்ஸ ஹத்தி²னியோ ந காயம் உபனிக⁴ம்ஸந்தியோ க³ச்ச²ந்தி, அனாகிண்ணோ ஸுக²ம் பா²ஸு விஹராமீ’’தி.

அத² கோ² ப⁴க³வா அத்தனோ ச பவிவேகம் விதி³த்வா தஸ்ஸ ச ஹத்தி²னாக³ஸ்ஸ சேதஸா சேதோபரிவிதக்கமஞ்ஞாய தாயம் வேலாயம் இமம் உதா³னம் உதா³னேஸி –

‘‘ஏதம் [ஏவம் (க.)] நாக³ஸ்ஸ நாகே³ன, ஈஸாத³ந்தஸ்ஸ ஹத்தி²னோ;

ஸமேதி சித்தம் சித்தேன, யதே³கோ ரமதீ மனோ’’தி. பஞ்சமம்;

6. பிண்டோ³லஸுத்தம்

36. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தேன கோ² பன ஸமயேன ஆயஸ்மா பிண்டோ³லபா⁴ரத்³வாஜோ ப⁴க³வதோ அவிதூ³ரே நிஸின்னோ ஹோதி பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வா உஜும் காயம் பணிதா⁴ய ஆரஞ்ஞிகோ பிண்ட³பாதிகோ பம்ஸுகூலிகோ தேசீவரிகோ அப்பிச்சோ² ஸந்துட்டோ² பவிவித்தோ அஸம்ஸட்டோ² ஆரத்³த⁴வீரியோ [ஆரத்³த⁴விரியோ (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)] து⁴தவாதோ³ அதி⁴சித்தமனுயுத்தோ.

அத்³த³ஸா கோ² ப⁴க³வா ஆயஸ்மந்தம் பிண்டோ³லபா⁴ரத்³வாஜம் அவிதூ³ரே நிஸின்னம் பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வா உஜும் காயம் பணிதா⁴ய ஆரஞ்ஞிகம் பிண்ட³பாதிகம் பம்ஸுகூலிகம் தேசீவரிகம் அப்பிச்ச²ம் ஸந்துட்ட²ம் பவிவித்தம் அஸம்ஸட்ட²ம் ஆரத்³த⁴வீரியம் து⁴தவாத³ம் அதி⁴சித்தமனுயுத்தம்.

அத² கோ² ப⁴க³வா ஏதமத்த²ம் விதி³த்வா தாயம் வேலாயம் இமம் உதா³னம் உதா³னேஸி –

‘‘அனூபவாதோ³ அனூபகா⁴தோ [அனுபவாதோ³ அனுபகா⁴தோ (ஸ்யா. பீ. க.)], பாதிமோக்கே² ச ஸம்வரோ;

மத்தஞ்ஞுதா ச ப⁴த்தஸ்மிம், பந்தஞ்ச ஸயனாஸனம்;

அதி⁴சித்தே ச ஆயோகோ³, ஏதம் பு³த்³தா⁴ன ஸாஸன’’ந்தி. ச²ட்ட²ம்;

7. ஸாரிபுத்தஸுத்தம்

37. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தேன கோ² பன ஸமயேன ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ப⁴க³வதோ அவிதூ³ரே நிஸின்னோ ஹோதி பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வா உஜும் காயம் பணிதா⁴ய அப்பிச்சோ² ஸந்துட்டோ² பவிவித்தோ அஸம்ஸட்டோ² ஆரத்³த⁴வீரியோ அதி⁴சித்தமனுயுத்தோ.

அத்³த³ஸா கோ² ப⁴க³வா ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் அவிதூ³ரே நிஸின்னம் பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வா உஜும் காயம் பணிதா⁴ய அப்பிச்ச²ம் ஸந்துட்ட²ம் பவிவித்தம் அஸம்ஸட்ட²ம் ஆரத்³த⁴வீரியம் அதி⁴சித்தமனுயுத்தம்.

அத² கோ² ப⁴க³வா ஏதமத்த²ம் விதி³த்வா தாயம் வேலாயம் இமம் உதா³னம் உதா³னேஸி –

‘‘அதி⁴சேதஸோ அப்பமஜ்ஜதோ,

முனினோ மோனபதே²ஸு ஸிக்க²தோ;

ஸோகா ந ப⁴வந்தி தாதி³னோ,

உபஸந்தஸ்ஸ ஸதா³ ஸதீமதோ’’தி. ஸத்தமம்;

8. ஸுந்த³ரீஸுத்தம்

38. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தேன கோ² பன ஸமயேன ப⁴க³வா ஸக்கதோ ஹோதி க³ருகதோ மானிதோ பூஜிதோ அபசிதோ லாபீ⁴ சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரானம். பி⁴க்கு²ஸங்கோ⁴பி ஸக்கதோ ஹோதி க³ருகதோ மானிதோ பூஜிதோ அபசிதோ லாபீ⁴ சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரானம். அஞ்ஞதித்தி²யா பன பரிப்³பா³ஜகா அஸக்கதா ஹோந்தி அக³ருகதா அமானிதா அபூஜிதா அனபசிதா ந லாபி⁴னோ சீவரபிண்ட³பாதஸேனாஸனகி³லானபச்சயபே⁴ஸஜ்ஜபரிக்கா²ரானம்.

அத² கோ² தே அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா ப⁴க³வதோ ஸக்காரம் அஸஹமானா பி⁴க்கு²ஸங்க⁴ஸ்ஸ ச யேன ஸுந்த³ரீ பரிப்³பா³ஜிகா தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ஸுந்த³ரிம் பரிப்³பா³ஜிகம் ஏதத³வோசும் – ‘‘உஸ்ஸஹஸி த்வம், ப⁴கி³னி, ஞாதீனம் அத்த²ம் காது’’ந்தி? ‘‘க்யாஹம், அய்யா, கரோமி? கிம் மயா ந ஸக்கா [கிம் மயா ஸக்கா (ஸ்யா. பீ.)] காதும்? ஜீவிதம்பி மே பரிச்சத்தம் ஞாதீனம் அத்தா²யா’’தி.

‘‘தேன ஹி, ப⁴கி³னி, அபி⁴க்க²ணம் ஜேதவனம் க³ச்சா²ஹீ’’தி. ‘‘ஏவம், அய்யா’’தி கோ² ஸுந்த³ரீ பரிப்³பா³ஜிகா தேஸம் அஞ்ஞதித்தி²யானம் பரிப்³பா³ஜகானம் படிஸ்ஸுத்வா அபி⁴க்க²ணம் ஜேதவனம் அக³மாஸி.

யதா³ தே அஞ்ஞிம்ஸு அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா – ‘‘வோதி³ட்டா² கோ² ஸுந்த³ரீ பரிப்³பா³ஜிகா ப³ஹுஜனேன அபி⁴க்க²ணம் ஜேதவனம் க³ச்ச²தீ’’தி [க³ச்ச²தீதி (ஸீ. ஸ்யா. கம். பீ.)]. அத² நம் ஜீவிதா வோரோபேத்வா தத்தே²வ ஜேதவனஸ்ஸ பரிகா²கூபே நிக்கி²பித்வா [நிக²னித்வா (ஸீ. ஸ்யா. பீ.)] யேன ராஜா பஸேனதி³ கோஸலோ தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ராஜானம் பஸேனதி³ம் கோஸலம் ஏதத³வோசும் – ‘‘யா ஸா, மஹாராஜ, ஸுந்த³ரீ பரிப்³பா³ஜிகா; ஸா நோ ந தி³ஸ்ஸதீ’’தி. ‘‘கத்த² பன தும்ஹே ஆஸங்கதா²’’தி? ‘‘ஜேதவனே, மஹாராஜா’’தி. ‘‘தேன ஹி ஜேதவனம் விசினதா²’’தி.

அத² கோ² தே அஞ்ஞதித்தி²யா பரிப்³பா³ஜகா ஜேதவனம் விசினித்வா யதா²னிக்கி²த்தம் பரிகா²கூபா உத்³த⁴ரித்வா மஞ்சகம் ஆரோபேத்வா ஸாவத்தி²ம் பவேஸேத்வா ரதி²யாய ரதி²யம் ஸிங்கா⁴டகேன ஸிங்கா⁴டகம் உபஸங்கமித்வா மனுஸ்ஸே உஜ்ஜா²பேஸும் –

‘‘பஸ்ஸதா²ய்யா ஸமணானம் ஸக்யபுத்தியானம் கம்மம்! அலஜ்ஜினோ இமே ஸமணா ஸக்யபுத்தியா து³ஸ்ஸீலா பாபத⁴ம்மா முஸாவாதி³னோ அப்³ரஹ்மசாரினோ. இமே ஹி நாம த⁴ம்மசாரினோ ஸமசாரினோ ப்³ரஹ்மசாரினோ ஸச்சவாதி³னோ ஸீலவந்தோ கல்யாணத⁴ம்மா படிஜானிஸ்ஸந்தி! நத்தி² இமேஸம் ஸாமஞ்ஞம், நத்தி² இமேஸம் ப்³ரஹ்மஞ்ஞம். நட்ட²ம் இமேஸம் ஸாமஞ்ஞம், நட்ட²ம் இமேஸம் ப்³ரஹ்மஞ்ஞம். குதோ இமேஸம் ஸாமஞ்ஞம், குதோ இமேஸம் ப்³ரஹ்மஞ்ஞம்? அபக³தா இமே ஸாமஞ்ஞா, அபக³தா இமே ப்³ரஹ்மஞ்ஞா. கத²ஞ்ஹி நாம புரிஸோ புரிஸகிச்சம் கரித்வா இத்தி²ம் ஜீவிதா வோரோபேஸ்ஸதீ’’தி!

தேன கோ² பன ஸமயேன ஸாவத்தி²யம் மனுஸ்ஸா பி⁴க்கூ² தி³ஸ்வா அஸப்³பா⁴ஹி ப²ருஸாஹி வாசாஹி அக்கோஸந்தி பரிபா⁴ஸந்தி ரோஸந்தி விஹேஸந்தி –

‘‘அலஜ்ஜினோ இமே ஸமணா ஸக்யபுத்தியா து³ஸ்ஸீலா பாபத⁴ம்மா முஸாவாதி³னோ அப்³ரஹ்மசாரினோ. இமே ஹி நாம த⁴ம்மசாரினோ ஸமசாரினோ ப்³ரஹ்மசாரினோ ஸச்சவாதி³னோ ஸீலவந்தோ கல்யாணத⁴ம்மா படிஜானிஸ்ஸந்தி! நத்தி² இமேஸம் ஸாமஞ்ஞம், நத்தி² இமேஸம் ப்³ரஹ்மஞ்ஞம். நட்ட²ம் இமேஸம் ஸாமஞ்ஞம், நட்ட²ம் இமேஸம் ப்³ரஹ்மஞ்ஞம். குதோ இமேஸம் ஸாமஞ்ஞம், குதோ இமேஸம் ப்³ரஹ்மஞ்ஞம்? அபக³தா இமே ஸாமஞ்ஞா, அபக³தா இமே ப்³ரஹ்மஞ்ஞா. கத²ஞ்ஹி நாம புரிஸோ புரிஸகிச்சம் கரித்வா இத்தி²ம் ஜீவிதா வோரோபேஸ்ஸதீ’’தி!

அத² கோ² ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கூ² புப்³ப³ண்ஹஸமயம் நிவாஸேத்வா பத்தசீவரமாதா³ய ஸாவத்தி²ம் பிண்டா³ய பாவிஸிம்ஸு. ஸாவத்தி²யம் பிண்டா³ய சரித்வா பச்சா²ப⁴த்தம் பிண்ட³பாதபடிக்கந்தா யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னா கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வந்தம் ஏதத³வோசும் –

‘‘ஏதரஹி, ப⁴ந்தே, ஸாவத்தி²யம் மனுஸ்ஸா பி⁴க்கூ² தி³ஸ்வா அஸப்³பா⁴ஹி ப²ருஸாஹி வாசாஹி அக்கோஸந்தி பரிபா⁴ஸந்தி ரோஸந்தி விஹேஸந்தி – ‘அலஜ்ஜினோ இமே ஸமணா ஸக்யபுத்தியா து³ஸ்ஸீலா பாபத⁴ம்மா முஸாவாதி³னோ அப்³ரஹ்மசாரினோ. இமே ஹி நாம த⁴ம்மசாரினோ ஸமசாரினோ ப்³ரஹ்மசாரினோ ஸச்சவாதி³னோ ஸீலவந்தோ கல்யாணத⁴ம்மா படிஜானிஸ்ஸந்தி. நத்தி² இமேஸம் ஸாமஞ்ஞம், நத்தி² இமேஸம் ப்³ரஹ்மஞ்ஞம். நட்ட²ம் இமேஸம் ஸாமஞ்ஞம், நட்ட²ம் இமேஸம் ப்³ரஹ்மஞ்ஞம். குதோ இமேஸம் ஸாமஞ்ஞம், குதோ இமேஸம் ப்³ரஹ்மஞ்ஞம்? அபக³தா இமே ஸாமஞ்ஞா, அபக³தா இமே ப்³ரஹ்மஞ்ஞா. கத²ஞ்ஹி நாம புரிஸோ புரிஸகிச்சம் கரித்வா இத்தி²ம் ஜீவிதா வோரோபேஸ்ஸதீ’’’தி!

‘‘நேஸோ, பி⁴க்க²வே, ஸத்³தோ³ சிரம் ப⁴விஸ்ஸதி ஸத்தாஹமேவ ப⁴விஸ்ஸதி. ஸத்தாஹஸ்ஸ அச்சயேன அந்தரதா⁴யிஸ்ஸதி. தேன ஹி, பி⁴க்க²வே, யே மனுஸ்ஸா பி⁴க்கூ² தி³ஸ்வா அஸப்³பா⁴ஹி ப²ருஸாஹி வாசாஹி அக்கோஸந்தி பரிபா⁴ஸந்தி ரோஸந்தி விஹேஸந்தி, தே தும்ஹே இமாய கா³தா²ய படிசோதே³த² –

‘‘‘அபூ⁴தவாதீ³ நிரயம் உபேதி,

யோ வாபி [யோ சாபி (ஸீ. பீ. க.)] கத்வா ந கரோமி சாஹ;

உபோ⁴பி தே பேச்ச ஸமா ப⁴வந்தி,

நிஹீனகம்மா மனுஜா பரத்தா²’’’தி.

அத² கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ ஸந்திகே இமம் கா³த²ம் பரியாபுணித்வா யே மனுஸ்ஸா பி⁴க்கூ² தி³ஸ்வா அஸப்³பா⁴ஹி ப²ருஸாஹி வாசாஹி அக்கோஸந்தி பரிபா⁴ஸந்தி ரோஸந்தி விஹேஸந்தி தே இமாய கா³தா²ய படிசோதே³ந்தி –

‘‘அபூ⁴தவாதீ³ நிரயம் உபேதி,

யோ வாபி கத்வா ந கரோமிசாஹ;

உபோ⁴பி தே பேச்ச ஸமா ப⁴வந்தி,

நிஹீனகம்மா மனுஜா பரத்தா²’’தி.

மனுஸ்ஸானம் ஏதத³ஹோஸி – ‘‘அகாரகா இமே ஸமணா ஸக்யபுத்தியா. நயிமேஹி கதம். ஸபந்திமே ஸமணா ஸக்யபுத்தியா’’தி. நேவ ஸோ ஸத்³தோ³ சிரம் அஹோஸி. ஸத்தாஹமேவ அஹோஸி. ஸத்தாஹஸ்ஸ அச்சயேன அந்தரதா⁴யி.

அத² கோ² ஸம்ப³ஹுலா பி⁴க்கூ² யேன ப⁴க³வா தேனுபஸங்கமிம்ஸு; உபஸங்கமித்வா ப⁴க³வந்தம் அபி⁴வாதே³த்வா ஏகமந்தம் நிஸீதி³ம்ஸு. ஏகமந்தம் நிஸின்னா கோ² தே பி⁴க்கூ² ப⁴க³வதோ ஏதத³வோசும் –

‘‘அச்ச²ரியம், ப⁴ந்தே, அப்³பு⁴தம், ப⁴ந்தே! யாவ ஸுபா⁴ஸிதம் சித³ம் ப⁴ந்தே ப⁴க³வதா – ‘நேஸோ, பி⁴க்க²வே, ஸத்³தோ³ சிரம் ப⁴விஸ்ஸதி. ஸத்தாஹமேவ ப⁴விஸ்ஸதி. ஸத்தாஹஸ்ஸ அச்சயேன அந்தரதா⁴யிஸ்ஸதீ’தி. அந்தரஹிதோ ஸோ, ப⁴ந்தே, ஸத்³தோ³’’தி.

அத² கோ² ப⁴க³வா ஏதமத்த²ம் விதி³த்வா தாயம் வேலாயம் இமம் உதா³னம் உதா³னேஸி –

‘‘துத³ந்தி வாசாய ஜனா அஸஞ்ஞதா,

ஸரேஹி ஸங்கா³மக³தம்வ குஞ்ஜரம்;

ஸுத்வான வாக்யம் ப²ருஸம் உதீ³ரிதம்,

அதி⁴வாஸயே பி⁴க்கு² அது³ட்ட²சித்தோ’’தி. அட்ட²மம்;

9. உபஸேனஸுத்தம்

39. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ராஜக³ஹே விஹரதி வேளுவனே கலந்த³கனிவாபே. அத² கோ² ஆயஸ்மதோ உபஸேனஸ்ஸ வங்க³ந்தபுத்தஸ்ஸ ரஹோக³தஸ்ஸ படிஸல்லீனஸ்ஸ ஏவம் சேதஸோ பரிவிதக்கோ உத³பாதி³ – ‘‘லாபா⁴ வத மே, ஸுலத்³த⁴ம் வத மே, ஸத்தா² ச மே ப⁴க³வா அரஹம் ஸம்மாஸம்பு³த்³தோ⁴; ஸ்வாக்கா²தே சம்ஹி த⁴ம்மவினயே அகா³ரஸ்மா அனகா³ரியம் பப்³ப³ஜிதோ; ஸப்³ரஹ்மசாரினோ ச மே ஸீலவந்தோ கல்யாணத⁴ம்மா; ஸீலேஸு சம்ஹி பரிபூரகாரீ; ஸுஸமாஹிதோ சம்ஹி ஏகக்³க³சித்தோ; அரஹா சம்ஹி கீ²ணாஸவோ; மஹித்³தி⁴கோ சம்ஹி மஹானுபா⁴வோ. ப⁴த்³த³கம் மே ஜீவிதம், ப⁴த்³த³கம் மரண’’ந்தி.

அத² கோ² ப⁴க³வா ஆயஸ்மதோ உபஸேனஸ்ஸ வங்க³ந்தபுத்தஸ்ஸ சேதஸா சேதோபரிவிதக்கமஞ்ஞாய தாயம் வேலாயம் இமம் உதா³னம் உதா³னேஸி –

‘‘யம் ஜீவிதம் ந தபதி, மரணந்தே ந ஸோசதி;

ஸ வே தி³ட்ட²பதோ³ தீ⁴ரோ, ஸோகமஜ்ஜே² ந ஸோசதி.

‘‘உச்சி²ன்னப⁴வதண்ஹஸ்ஸ, ஸந்தசித்தஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ;

விக்கீ²ணோ ஜாதிஸம்ஸாரோ, நத்தி² தஸ்ஸ புனப்³ப⁴வோ’’தி. நவமம்;

10. ஸாரிபுத்தஉபஸமஸுத்தம்

40. ஏவம் மே ஸுதம் – ஏகம் ஸமயம் ப⁴க³வா ஸாவத்தி²யம் விஹரதி ஜேதவனே அனாத²பிண்டி³கஸ்ஸ ஆராமே. தேன கோ² பன ஸமயேன ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ ப⁴க³வதோ அவிதூ³ரே நிஸின்னோ ஹோதி பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வா உஜும் காயம் பணிதா⁴ய அத்தனோ உபஸமம் பச்சவேக்க²மானோ.

அத்³த³ஸா கோ² ப⁴க³வா ஆயஸ்மந்தம் ஸாரிபுத்தம் அவிதூ³ரே நிஸின்னம் பல்லங்கம் ஆபு⁴ஜித்வா உஜும் காயம் பணிதா⁴ய அத்தனோ உபஸமம் பச்சவேக்க²மானம்.

அத² கோ² ப⁴க³வா ஏதமத்த²ம் விதி³த்வா தாயம் வேலாயம் இமம் உதா³னம் உதா³னேஸி –

‘‘உபஸந்தஸந்தசித்தஸ்ஸ, நேத்திச்சி²ன்னஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ;

விக்கீ²ணோ ஜாதிஸம்ஸாரோ, முத்தோ ஸோ மாரப³ந்த⁴னா’’தி. த³ஸமம்;

மேகி⁴யவக்³கோ³ சதுத்தோ² நிட்டி²தோ.