7. ஹாரஸம்பாதபூ⁴மி

72. ஜா²னம் விராகோ³. சத்தாரி ஜா²னானி வித்தா²ரேன காதப்³பா³னி. தானி து³விதா⁴னி; போ³ஜ்ஜ²ங்க³விப்பயுத்தானி ச போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸம்பயுத்தானி ச. தத்த² போ³ஜ்ஜ²ங்க³விப்பயுத்தானி பா³ஹிரகானி, போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸம்பயுத்தானி அரியபுக்³க³லானி. தத்த² யேன ச² புக்³க³லமூலானி தேஸம் நிக்கி²பேத்வா ராக³சரிதோ, தோ³ஸசரிதோ, மோஹசரிதோ, ராக³தோ³ஸசரிதோ, ராக³மோஹசரிதோ, தோ³ஸமோஹசரிதோ, ஸமபா⁴க³சரிதோ, இதி இமேஸம் புக்³க³லானம் ஜா²னம் ஸமாபஜ்ஜிதானம் பஞ்ச நீவரணானி படிபக்கோ² தேஸம் படிகா⁴தாய யதா² அஸமத்தோ² தீணி அகுஸலமூலானி நிக்³க³ண்ஹாதி. லோபே⁴ன அகுஸலமூலேன அபி⁴ஜ்ஜா² ச உத்³த⁴ச்சஞ்ச உப்பிலவதம் அலோபே⁴ன குஸலமூலேன நிக்³க³ண்ஹாதி, குக்குச்சஞ்ச விசிகிச்சா² ச மோஹபக்கோ², தம் அமோஹேன நிக்³க³ண்ஹாதி. தோ³ஸோ ச தி²னமித்³த⁴ஞ்ச தோ³ஸபக்கோ², தம் அதோ³ஸேன நிக்³க³ண்ஹாதி.

தத்த² அலோப⁴ஸ்ஸ பாரிபூரியா நேக்க²ம்மவிதக்கம் விதக்கேதி. தத்த² அதோ³ஸஸ்ஸ பாரிபூரியா அப்³யாபாத³விதக்கம் விதக்கேதி. தத்த² அமோஹஸ்ஸ பாரிபூரியா அவிஹிம்ஸாவிதக்கம் விதக்கேதி. தத்த² அலோப⁴ஸ்ஸ பாரிபூரியா விவித்தோ ஹோதி காமேஹி. தத்த² அதோ³ஸஸ்ஸ பாரிபூரியா அமோஹஸ்ஸ பாரிபூரியா ச விவித்தோ ஹோதி பாபகேஹி அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி, ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விவேகஜம் பீதிஸுக²ம் பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி.

விதக்காதி தயோ விதக்கா – நேக்க²ம்மவிதக்கோ அப்³யாபாத³விதக்கோ அவிஹிம்ஸாவிதக்கோ. தத்த² பட²மாபி⁴னிபாதோ விதக்கோ, படிலத்³த⁴ஸ்ஸ விசரணம் விசாரோ. யதா² புரிஸோ தூ³ரதோ புரிஸம் பஸ்ஸதி ஆக³ச்ச²ந்தம், ந ச தாவ ஜானாதி ஏஸோ இத்தீ²தி வா புரிஸோதி வா யதா³ து படிலப⁴தி இத்தீ²தி வா புரிஸோதி வா ஏவம் வண்ணோதி வா ஏவம் ஸண்டா²னோதி வா இமே விதக்கயந்தோ உத்தரி உபபரிக்க²ந்தி கிம் நு கோ² அயம் ஸீலவா உதா³ஹு து³ஸ்ஸீலோ அட்³டோ⁴ வா து³க்³க³தோதி வா. ஏவம் விசாரோ விதக்கே அப்பேதி, விசாரோ சரியதி ச அனுவத்ததி ச. யதா² பக்கீ² புப்³ப³ம் ஆயூஹதி பச்சா² நாயூஹதி யதா² ஆயூஹனா ஏவம் விதக்கோ, யதா² பக்கா²னம் பஸாரணம் ஏவம் விசாரோ அனுபாலதி விதக்கேதி விசரதி விசாரேதி. விதக்கயதி விதக்கேதி, அனுவிசரதி விசாரேதி. காமஸஞ்ஞாய படிபக்கோ² விதக்கோ, ப்³யாபாத³ஸஞ்ஞாய விஹிம்ஸஸஞ்ஞாய ச படிபக்கோ² விசாரோ. விதக்கானம் கம்மம் அகுஸலஸ்ஸ அமனஸிகாரோ, விசாரானம் கம்மம் ஜேட்டா²னம் ஸம்வாரணா. யதா² பலிகோ துண்ஹிகோ ஸஜ்ஜா²யம் கரோதி ஏவம் விதக்கோ, யதா² தம்யேவ அனுபஸ்ஸதி ஏவம் விசாரோ. யதா² அபரிஞ்ஞா ஏவம் விதக்கோ. யதா² பரிஞ்ஞா ஏவம் விசாரோ. நிருத்திபடிஸம்பி⁴தா³யஞ்ச படிபா⁴னபடிஸம்பி⁴தா³யஞ்ச விதக்கோ, த⁴ம்மபடிஸம்பி⁴தா³யஞ்ச அத்த²படிஸம்பி⁴தா³யஞ்ச விசாரோ. கல்லிதா கோஸல்லத்தம் சித்தஸ்ஸ விதக்கோ, அபி⁴னீஹாரகோஸல்லம் சித்தஸ்ஸ விசாரோ. இத³ம் குஸலம் இத³ம் அகுஸலம் இத³ம் பா⁴வேதப்³ப³ம் இத³ம் பஹாதப்³ப³ம் இத³ம் ஸச்சி²காதப்³ப³ந்தி விதக்கோ, யதா² பஹானஞ்ச பா⁴வனா ச ஸச்சி²கிரியா ச ஏவம் விசாரோ. இமேஸு விதக்கவிசாரேஸு டி²தஸ்ஸ து³வித⁴ம் து³க்க²ம் ந உப்பஜ்ஜதி காயிகஞ்ச சேதஸிகஞ்ச; து³வித⁴ம் ஸுக²ம் உப்பஜ்ஜதி காயிகஞ்ச சேதஸிகஞ்ச. இதி விதக்கஜனிதம் சேதஸிகம் ஸுக²ம் பீதி காயிகம் ஸுக²ம் காயிகோயேவ. யா தத்த² சித்தஸ்ஸ ஏகக்³க³தா, அயம் ஸமாதி⁴. இதி பட²மம் ஜா²னம் பஞ்சங்க³விப்பஹீனம் பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தம்.

தேஸம்யேவ விதக்கவிசாரானம் அபி⁴க்க²ணம் ஆஸேவனாய தஸ்ஸ தப்போணமானஸம் ஹோதி. தஸ்ஸ விதக்கவிசாரா ஓளாரிகா கா²யந்தி. யஞ்ச பீதிஸுக²ஞ்ச நேக்க²ம்மஞ்ச ஓளாரிகம் ப⁴வதி. அபி ச ஸமாதி⁴ஜா பீதி ரதி ச ஜாயதி. தஸ்ஸ விசாராரம்மணம். தேஸம் வூபஸமா அஜ்ஜ²த்தம் சேதோ ஸம்பஸீத³தி. யே விதக்கவிசாரா த்³வே த⁴ம்மானுஸ்ஸரிதப்³பா³. பச்சுப்பன்னா த³ரணிதப்³ப³ம். தேஸம் வூபஸமா ஏகோதி³பா⁴வம் சித்தேகக்³க³தம் ஹோதி. தஸ்ஸ ஏகோதி³பா⁴வேன பீதி பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி. யா பீதி, தம் ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியம், யம் ஸுக²ம், தம் ஸுகி²ந்த்³ரியம். யா சித்தேகக்³க³தா, அயம் ஸமாதி⁴. தம் து³தியம் ஜா²னம் சதுரங்க³ஸமன்னாக³தம். ஸோ பீதியா விராகா³ யாதி ஓஜஹி ஜல்லஸஹக³தம்.

73. தத்த² ஸோமனஸ்ஸசித்தமுபாதா³னந்தி ச ஸோ தம் விசினந்தோ உபேக்க²மேவ மனஸிகரோதி. ஸோ பீதியா விராகா³ உபேக்க²கோ விஹரதி. யதா² ச பீதியா ஸுக²மானிதம், தம் காயேன படிஸம்வேதே³தி ஸம்பஜானோ விஹரதி. யேன ஸதிஸம்பஜஞ்ஞேன உபேக்கா²பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி. இத³ம் ததியம் ஜா²னம் சதுரங்க³ஸமன்னாக³தம்.

ததா² காயிகஸ்ஸ ஸுக²ஸ்ஸ பஹானாய பட²மே ஜா²னே ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியம் நிருஜ்ஜ²தி. து³தியே ஜா²னே து³க்கி²ந்த்³ரியம் நிருஜ்ஜ²தி. ஸோ ஸுக²ஸ்ஸ ச பஹானா து³க்க²ஸ்ஸ ச பஹானா புப்³பே³வ ஸோமனஸ்ஸதோ³மனஸ்ஸானம் அத்த²ங்க³மா அது³க்க²மஸுக²ம் உபேக்கா²ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ம் சதுத்த²ம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி. தத்த² சதூஹி இந்த்³ரியேஹி உபேக்கா² பஸாதா³ ஹோதி, து³க்கி²ந்த்³ரியேன தோ³மனஸ்ஸிந்த்³ரியேன ஸுகி²ந்த்³ரியேன ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியேன ச. தேஸம் நிரோதா⁴ உபேக்கா²ஸம்பஜஞ்ஞம் ஹோதி, தத்த² ஸுகி²ந்த்³ரியேன ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியேன ச அஸதி ஹோதி, தேஸம் நிரோதா⁴ ஸதிமா ஹோதி, து³க்கி²ந்த்³ரியேன தோ³மனஸ்ஸிந்த்³ரியேன ச அஸம்பஜஞ்ஞம், தேஸம் நிரோதா⁴ ஸம்பஜஞ்ஞம் ஹோதி, இதி உபேக்கா²ய ச ஸஞ்ஞா, ஸதோ ஸம்பஜானோ சித்தேகக்³க³தா ச இத³ம் வுச்சதே ச சதுத்த²ம் ஜா²னம்.

தத்த² யோ ராக³சரிதோ புக்³க³லோ தஸ்ஸ ஸுகி²ந்த்³ரியஞ்ச ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியஞ்ச; யோ தோ³ஸசரிதோ புக்³க³லோ தஸ்ஸ து³க்கி²ந்த்³ரியஞ்ச தோ³மனஸ்ஸிந்த்³ரியஞ்ச; யோ மோஹசரிதோ புக்³க³லோ தஸ்ஸ அஸதி ச அஸம்பஜஞ்ஞஞ்ச.

தத்த² ராக³சரிதஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ ததியே ஜா²னே சதுத்தே² ச அனுனயோ நிருஜ்ஜ²தி, தோ³ஸசரிதஸ்ஸ பட²மே ஜா²னே து³தியே ச படிக⁴ம் நிருஜ்ஜ²தி, மோஹசரிதஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ பட²மே ஜா²னே து³தியே ச அஸம்பஜஞ்ஞம் நிருஜ்ஜ²தி. ததியே ஜா²னே சதுத்தே² ச அஸதி நிருஜ்ஜ²தி, ஏவமேவ தேஸம் திண்ணம் புக்³க³லானம் சத்தாரி ஜா²னானி வோதா³னம் க³மிஸ்ஸந்தி.

தத்த² ராக³தோ³ஸசரிதஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ அஸம்பஜஞ்ஞஞ்ச அனுனயோ ச படிக⁴ஞ்ச, தேன ஹானபா⁴கி³யம் [பஹானபா⁴கி³யம் (பீ. க.)] ஜா²னம் ஹோதி. தத்த² ராக³மோஹசரிதஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ அனுனயத்தம் ச ஆதீ³னவம் த³ஸ்ஸிதா, தம் தஸ்ஸ ஹானபா⁴கி³யம் ஜா²னம் ஹோதி. தத்த² தோ³ஸமோஹசரிதஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ படிகோ⁴ ச அஸதி ச அஸம்பஜஞ்ஞஞ்ச ஆதீ³னவம் த³ஸ்ஸிதா தேன தஸ்ஸ ஹானபா⁴கி³யம் ஜா²னம் ஹோதி.

தத்த² ராக³தோ³ஸமோஹஸமபா⁴க³சரிதஸ்ஸ புக்³க³லஸ்ஸ விஸேஸபா⁴கி³யம் ஜா²னம் ஹோதி, இமானி சத்தாரி ஜா²னானி ஸத்தஸு புக்³க³லேஸு நித்³தி³ஸிதப்³பா³னி. சதூஸு ச ஸமாதீ⁴ஸு ச²ந்த³ஸமாதி⁴னா பட²மம் ஜா²னம், வீரியஸமாதி⁴னா து³தியம் ஜா²னம், சித்தஸமாதி⁴னா ததியம் ஜா²னம், வீமம்ஸாஸமாதி⁴னா சதுத்த²ம் ஜா²னம். அப்பணிஹிதேன பட²மம் ஜா²னம், ஸுஞ்ஞதாய து³தியம் ஜா²னம், அனிமித்தேன ததியம் ஜா²னம், ஆனாபானஸ்ஸதியா சதுத்த²ம் ஜா²னம். காமவிதக்கப்³யாபாதா³னஞ்ச தம் தம் வூபஸமேன பட²மம் ஜா²னம் ஹோதி, விதக்கவிசாரானம் வூபஸமேன து³தியம் ஜா²னம், ஸுகி²ந்த்³ரியஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியானம் வூபஸமேன ததியம் ஜா²னம், காயஸங்கா²ரானம் வூபஸமேன சதுத்த²ம் ஜா²னஞ்ச. சாகா³தி⁴ட்டா²னேன பட²மம் ஜா²னம், ஸச்சாதி⁴ட்டா²னேன து³தியம் ஜா²னம், பஞ்ஞாதி⁴ட்டா²னேன ததியம் ஜா²னம், உபஸமாதி⁴ட்டா²னேன சதுத்த²ம் ஜா²னம். இமானி சத்தாரி ஜா²னானி ஸங்கே²பனித்³தே³ஸேன நித்³தி³ட்டா²னி, தத்த² ஸமாதி⁴ந்த்³ரியம் பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி. அனுவத்தனகானி சத்தாரி, தத்த² யோ பட²மம் ஜா²னம் நிஸ்ஸாய ஆஸவக்க²யம் பாபுணாதி, ஸோ ஸுகா²ய படிபதா³ய த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞாய தோ³மனஸ்ஸிந்த்³ரியபடிபக்கே²ன. யோ து³தியம் ஜா²னம் நிஸ்ஸாய ஆஸவானம் க²யம் பாபுணாதி, ஸோ ஸுகா²ய படிபதா³ய கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞாய து³க்கி²ந்த்³ரியபடிபக்கே²ன. யோ ததியம் ஜா²னம் நிஸ்ஸாய ஆஸவானம் க²யம் பாபுணாதி, ஸோ ஸுகா²ய படிபதா³ய த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞாய ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியபடிபக்கே²ன. யோ சதுத்த²ம் ஜா²னம் நிஸ்ஸாய ஆஸவானம் க²யம் பாபுணாதி, ஸோ ஸுகா²ய படிபதா³ய கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞாய ஸுகி²ந்த்³ரியபடிபக்கே²ன க³தோ.

பகிண்ணகனித்³தே³ஸோ.

74. யானி சத்தாரி ஜா²னானி, தேஸம் ஜா²னானம் இமானி அங்கா³னி, தேஸம் அங்கா³னம் ஸமூஹோ [ஸம்மோஹோ (பீ. க.)] அஸ்ஸ அங்கா³, அயம் ஜா²னபூ⁴மி கோ விஸேஸோதி அஸ்ஸ விஸேஸோ. இமே ஸம்பா⁴ரா தேஹி அயம் ஸமுதா³க³மோ, தஸ்ஸ ஸமுதா³க³மஸ்ஸ அயம் உபனிஸா, தாய உபனிஸாய அயம் பா⁴வனா. தஸ்ஸா பா⁴வனாய அயம் ஆதீ³னவோ. தேன அயம் பரிஹானி. கஸ்ஸ பரிஹானீதி தது³பக³ஜ்ஜா²யினோ [தது³பகஜ்ஜா²யினோ (பீ. க.)]. தம் யதா² ப⁴ணிதம் பச்சவேக்க²ந்தோ அயம் விஸேஸோ. தேன விஸேஸேன அயம் அஸ்ஸாதோ³, ஸோ கஸ்ஸ அஸ்ஸாதோ³ அஜா²னியா ஜா²யினோ, தஸ்ஸா அஜா²னியா ஜா²யினோ, இத³ம் கல்லிதா கோஸல்லே டி²தஜ்ஜா²னம் அனோமத்³தி³யதம் க³ச்ச²தி ஜா²னப³லம், ஜா²னப³லே டி²தஸ்ஸ அயம் பாரமிப்பத்தஸ்ஸ இமானி ஜா²னங்கா³னி அனாவிலஸங்கப்போ பட²மே ஜா²னே ஜா²னங்கா³னி பா⁴வீ. ஸோ பீதி தத³னுஸாரித்தாவ பட²மே ஜா²னே ஜா²னங்க³ம் தஸ்ஸங்கு³னோ ச த⁴ம்மா தத³பி⁴ஸன்னிதாய ச. பீதி து³தியே ஜா²னே ஜா²னங்க³த⁴ம்மதா கோ² பன ததா² பவத்தஸ்ஸ ஸஹக³தம் ஜா²னங்க³த⁴ம்மம் ஸஸுக²தாய அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாதோ³ து³தியே ஜா²னே ஜா²னங்க³ம் மனோஸம்பஸாத³னதாய தத³பி⁴ஸன்னிதாய ச. பீதி து³தியே ஜா²னே ஜா²னங்க³ம் அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னம் ஸமாதி⁴தா [ஸமாதி⁴கா (பீ.)] பீதி து³தியே ஜா²னே ஜா²னங்க³ம், சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வோ து³தியே ஜா²னே ஜா²னங்க³ம், உபேக்கா² ப²ஸ்ஸதா ததியே ஜா²னே ஜா²னங்க³ம், ஸுக²ம் தஸ்ஸ அங்க³ந்தி ச. சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வோ சதுத்தே² ஜா²னே ஜா²னங்க³ம், உபேக்கா² அது³க்க²மஸுகா² சதுத்தே² ஜா²னே ஜா²னங்க³ம், அபி⁴னிஸாபூ⁴மி உபேக்கா²ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ சதுத்தே² ஜா²னே ஜா²னங்க³ம். ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ ச அனேகஜ்ஜா²பூ⁴மீஸு ஜா²னங்க³ஸமாயுத்தா பீதி சேதஸோ ஏகோதி³பா⁴வோ சதுத்தே² ஜா²னே ஜா²னங்க³ம்.

தத்த² கதமா ஜா²னபூ⁴மி? ஸவிதக்கே ஸவிசாரே விவேகா அனுக³தா பட²மே ஜா²னே ஜா²னபூ⁴மி. அவிதக்கே அவிசாரே அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னம் ஜனிதம் பீதிமனுக³தா து³தியே ஜா²னே ஜா²னபூ⁴மி. ஸுக²ஸாதஸமோஹிதா ஸப்பீதிகா ததியே ஜா²னே ஜா²னபூ⁴மி. தஸ்ஸ ஸுக²து³க்க²ஸஹக³தா அபி⁴னீஹாரஸஹக³தா சதுத்தே² ஜா²னே ஜா²னபூ⁴மி. அப்பமாணஸஹக³தா ஸத்தாரம்மணா பட²மே ஜா²னே ஜா²னபூ⁴மி. அபி⁴பூ⁴மிஆயதனஸஹக³தா ரூபஸஞ்ஞீஸு து³தியே ஜா²னே ஜா²னபூ⁴மி. விமோக்க²ஸஹக³தானம் விமோக்கே²ஸு ததியே ஜா²னே ஜா²னபூ⁴மி. அனுபஸ்ஸனாஸஹக³தா காயஸங்கா²ரா ஸம்மா சதுத்த²ஸ்ஸ ஜா²னஸ்ஸ பூ⁴மி.

75. தத்த² கதமே ஜா²னவிஸேஸா? விவிச்சேவ காமேஹி விவிச்ச பாபகேஹி அகுஸலேஹி த⁴ம்மேஹி சித்தசேதஸிகஸஹக³தா காமதா⁴துஸமதிக்கமனதாபி, அயம் ஜா²னவிஸேஸோ. அவிதக்கா சேவ அவிசாரா ச ஸப்பீதிகாய ஸதிஸஹக³தாய பீதிஸஹக³தா ஸஞ்ஞாமனஸிகாரா ஸமுதா³சரந்தி. அயம் ஜா²னவிஸேஸோ. அவிதக்காய பூ⁴மியா அவிசாரேயேவ ஸதி அனுக³தா உபேக்கா²ஸஹக³தா மனஸிகாரா ஸமுதா³சரந்தி. தத³னுத⁴ம்மதாய ச ஸதி ஸண்ட³ஹதி [ஸந்த³ஹதி (பீ.)]. தஞ்ச பூ⁴மிம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி, அயம் ஜா²னவிஸேஸோ. ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴ஸஹக³தா ஸஞ்ஞாமனஸிகாரா ஸமுதா³சரந்தி, தஞ்ச பூ⁴மிம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி, அயம் ஜா²னவிஸேஸோ. விஞ்ஞாணஞ்சாயதனஸஹக³தாய பூ⁴மியம் ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸஹக³தா ஸஞ்ஞாமனஸிகாரா ஸமுதா³சரந்தி, தஞ்ச பூ⁴மிம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி, அயம் ஜா²னவிஸேஸோ.

ஜா²னஸம்பா⁴ரா நேக்க²ம்மவிதக்கோ ஸம்பா⁴ரோ காமவிதக்கவினோத³னாதி⁴ப்பாயதா. அப்³யாபாத³விதக்கோ ஸம்பா⁴ரோ ப்³யாபாத³விதக்கபடிவினோத³னாதி⁴ப்பாயதா. அவிஹிம்ஸாவிதக்கோ ஸம்பா⁴ரோ விஹிம்ஸாவிதக்கபடிவினோத³னாதி⁴ப்பாயதா. இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரதா அப்பிச்ச²தா ஸம்பா⁴ரோ பரிஸுத்³தா⁴ஜீவோ சதுன்னம் ஸமாபத்தீனம் ஸம்பா⁴ரோ அகம்மஸ்ஸ விஹாரிதா. மக்³க³ஸம்பா⁴ரோ ஸமாபத்திபஜ்ஜனதா. ப²லஸம்பா⁴ரோ ஜா²னனிப்³ப³த்திதாய ஜா²னஸமுதா³க³மோ. குஸலஹேது யம் ஜா²னம் ஸமுத³யம் க³ச்ச²ந்தி கோ ச [கோசி (க.)] ந குதோசி நேக்க²ம்மப்பத்தா ஸமுதா³க³ச்ச²ந்தி. ஆலம்ப³னிரோத⁴ஸமாதி⁴ ஸந்தோ ஸமுதா³க³ச்ச²ந்தி. அவீதிக்கந்தா ஸமுதா³க³ச்ச²ந்தி. ஸுகி²ந்த்³ரியம் ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியம் பஹானாய தே ச அப்³யாபஜ்ஜதாய ஸமுதா³க³ச்ச²ந்தி. தம் பன ஸந்தா⁴ய ஸமுதா³க³ச்ச²ந்தி. அபரிதா³ஹனாய ஸமுதா³க³ச்ச²ந்தி. அயம் ஞாணஸமுதா³க³மோ.

76. தத்த² கதமா உபனிஸா? கல்யாணமித்ததா ஜா²னஸ்ஸ உபனிஸா. கல்யாணஸம்பவங்கதா ஜா²னஸ்ஸ உபனிஸா. இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரதா ஜா²னஸ்ஸ உபனிஸா. அஸந்துட்டி²தா குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு ஜா²னஸ்ஸ உபனிஸா. ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனம் ஜா²னஸ்ஸ உபனிஸா. ஸம்வேஜனியே டா²னே ஸம்விக்³க³ஸ்ஸ யோனிஸோ பதா⁴னம். அயம் ஜா²னோபனிஸா.

தத்த² கதமா பா⁴வனா? மேத்தாஸேவனா அப்³யாபாத³விதக்கபா⁴வனா. கருணாஸேவனா அவிஹிம்ஸாவிதக்கபா⁴வனா. முதி³தாபா⁴வனா பீதிஸுக²ஸம்பஜஞ்ஞா காரிதா. உபேக்கா²பா⁴வனா பஸ்ஸவதா உபேக்கா²பா⁴வனா அபஸ்ஸவதா உபேக்கா² ச அஜ்ஜு²பேக்கா² ச, அஸுப⁴ஸஞ்ஞாபா⁴வனா து³க்கா²படிபதா³ த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞா ப⁴வஸந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞா ப⁴வஸந்தா⁴னம், ஸா ச²ப்³பி³தா⁴ பா⁴வனா பா⁴விதா ப³ஹுலீகதா அனுட்டி²தா வத்து²கதா யானீகதா பரிசிதா ஸுஸமாரத்³தா⁴. அயம் பா⁴வனா.

ஏவம் பா⁴வயந்தஸ்ஸ அயம் ஆதீ³னவோ. பட²மே ஜா²னே ஸங்கா²ரஸமன்னாக³தோ ஏஸோ த⁴ம்மோ அஸ்ஸுதோ ஸாஸவோ. ஸசே ஏஸ த⁴ம்மோ அயம் ஸீலோ ஆஸன்னபடிபக்கோ² ச ஏஸ த⁴ம்மோ காமோ பதிசாரோ பதிவிசாரோ ஸமாபத்தீனம் ச ஸப்³போ³ளாரிகோ ஏஸ த⁴ம்மோ விதக்கவிசாரோ ச. தத்த² சித்தம் கோ²பே⁴ந்தி, காயோ சேத்த² கிலமதி, காயம்ஹி சேத்த² கிலந்தே சித்தம் விஹஞ்ஞதி. அனபி⁴னீஹாரக்க²மோவ அபி⁴ஞ்ஞானம் இமே ஆதீ³னவா பட²மே ஜா²னே.

து³தியே ஜா²னே இமே ஆதீ³னவா பீதிப²ரணஸஹக³தோ ச ஏஸோ த⁴ம்மோ, ந ஸமுதா³சாரஸ்ஸேதி சித்தம். அஸோத⁴யம் உபக³மோ சேஸ த⁴ம்மோ உபக³மிபரிஸ்ஸயோ [உபக³மிபரிசயோ (பீ.)] தோ³மனஸ்ஸபச்சத்தி²கோ சேஸ த⁴ம்மோ. தத்த² தத்த² யுத்தீனம் பீதி பரஜ்ஜதோ சேஸ த⁴ம்மோ து³க்கரம் ஹோதி, அவத்தஸந்தாஸபூ⁴மிபரிவஜ்ஜயந்தோ சதூஸு து³க்க²தாஸு ஏஸ த⁴ம்மோ அனுவித்³தா⁴பனஸத்³தா⁴ய [அனுவித்³தா⁴ பஸ்ஸதியா (பீ.)] து³க்க²தாய ச ந பலிபோ³த⁴து³க்க²தாய ச அபி⁴ஞ்ஞாது³க்க²தாய ச ரோக³து³க்க²தாய ச, இமே ஆதீ³னவா து³தியே ஜா²னே.

தத்த² கதமே ஆதீ³னவா ததியே ஜா²னே? உபேக்கா²ஸுக²ஸஹக³தாய தத்த² ஸாதாவீனம் பஞ்சன்னம் உபேக்கா²ஸுக²ம் பரிவத்திதோ ஏஸ த⁴ம்மோ தேன நிச்சஸஞ்ஞிதானஞ்ச யம் ஹோதி. து³க்கோ²பனியம் ஸுக²ம் சித்தஸ்ஸ ஸங்கோ²ப⁴தம் உபாதா³ய ஸுக²து³க்கா²ய க³தோ ஸவதி. ஸுக²து³க்கா²னுகதஞ்ச உபாதா³ய அனபி⁴ஹாரக்க²மம் சித்தம் ஹோதி. அபி⁴ஞ்ஞாய ஸச்சி²கிரியாஸு ஸப்³பே³பி சேதே த⁴ம்மா தீஸு ஜா²னஸமாபத்தீஸு சதூஹி ச து³க்க²தாஹி அனுவித்³தா⁴னம் ஸா ப⁴யா து³க்க²தாய பலிபோ³த⁴து³க்க²தாய ச அபி⁴ஞ்ஞாய து³க்க²தாய ச இமே ஆதீ³னவா ததியே ஜா²னே.

தத்த² கதமே ஆதீ³னவா சதுத்தே² ஜா²னே? ஆகிஞ்சஞ்ஞாஸமாபத்திகா தே த⁴ம்மானுஸமாபத்திகா ஏதிஸ்ஸா ச பூ⁴மியம் ஸாதானம் பா³லபுது²ஜ்ஜனானம் அனேகவிதா⁴னி தி³ட்டி²க³தானி உப்பஜ்ஜந்தி. ஓளாரிகா ஸுகு²மேஹி ச ரூபஸஞ்ஞாஹி அனுவிதா⁴னி ஏதானி ஜா²னானி ஸதா³ அனுத³யமேத்தாஜா²னகலானுத³னுகலாய ஸாதா⁴ரணா, து³க்கரா ச ஸப்³பே³ சத்தாரோ மஹாஸம்பா⁴ரா ஸமுதா³க³தானி ச ஏதானி ஜா²னானி அஞ்ஞமஞ்ஞம் நிஸ்ஸாய ஸமுதா³க³ச்ச²ந்தி. ஏத்த² ஸமுதா³க³தா ச ஏதே த⁴ம்மா ந ஸமத்தா ஹோந்தி. அஸமுக்³க³ஹிதனிமித்தா ச ஏதே த⁴ம்மா பரிஹாயந்தி. நிருஜ்ஜ²ந்தி ச ஏதே த⁴ம்மா ந உபாதி³யந்தி நிருஜ்ஜ²ங்கா³னி ச, ஏதேஸம் த⁴ம்மானம் ஜா²னானி நிமித்தானி ந ஜா²னனிமித்தஸஞ்ஞா வோகிரதி. அப்படிலத்³த⁴புப்³பா³ ச ஜா²யீவஸேன ச ப⁴வதி [ஜா²யீ ச வஸேன ச ப⁴வதி (பீ. க.)]. இமேஹி ஆதீ³னவேஹி அயம் ஜா²னபரிஹானி.

77. நிரோத⁴ஸமாபத்தியா அபடிஸங்கா²ய அவஸேஸஸஞ்ஞினோ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸஹக³தா ஸஞ்ஞாமனஸிகாரா ஸமுதா³சரந்தி, ஸோ நிரோத⁴ஸமாபத்திதோ பரிஹாயதி. ஆனேஞ்ஜஸஞ்ஞினோ அஸஞ்ஞாயதனம் ஸமாபன்னஸ்ஸ ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனஸஹக³தா மனஸிகாரா ஸமுதா³சரந்தி, தஞ்ச பூ⁴மிம் ந பஜானாதி, ஸோ ததோ பரிஹாயதி. ஆகிஞ்சஞ்ஞாயதனம் ஸமாபன்னஸ்ஸ விஞ்ஞாணஞ்சாயதனஸஞ்ஞா மனஸிகாரா ஸமுதா³சரந்தி, தஞ்ச பூ⁴மிம் ந பஜானாதி, ஸோ ததோ பரிஹாயதி. விஞ்ஞாணஞ்சாயதனம் ஸமாபன்னஸ்ஸ ரூபஸஞ்ஞாஸஹக³தா. வித்தா²ரேன…பே… யாவ பட²மே ஜா²னே காமஸஞ்ஞாஸஹக³தா காதப்³பா³. ஸகஸ்ஸ [ஸா தஸ்ஸ (பீ. க.)] பரிஹாயதி, கலங்கஜ்ஜா²னே கலங்கம் ஜா²யதி, பரிஸமந்ததோ ஜா²யதி, பி⁴ந்த³ந்தோ ஜா²யதி, ந ஸஜ்ஜா²யதி, ஆயூஹந்தோ ஜா²யதி, கிஞ்சி ச நிபரிசிதோ ஜா²யதி. அதிவிதா⁴வந்தோ ஜா²யதி, அதிமஞ்ஞந்தோ ஜா²யதி, காயஸங்கா²ரே அப்படிஸம்பா⁴ரே ஜா²யதி, பரியுட்டா²னஸ்ஸ நிஸ்ஸரணம் அஜானந்தோ ஜா²யதி, நீவரணாபி⁴பூ⁴தோ ஜா²யதி, அஸ்ஸாபத்திமனஸிகரோந்தோ ஜா²னஸ்ஸ அஸ்ஸாதோ³ காமராக³பரியுட்டா²னம் பஹானம் ஜா²னஸ்ஸ அஸ்ஸாதோ³ காமராக³ஹேதூனம் த⁴ம்மானம் உத³யந்தி, நிருஜ்ஜ²ங்கா³னி ஏதேஸம் த⁴ம்மானம் ஜா²னானி உபரிமா ஸுகு²பேக்கா² காமகம்மகிலேஸானம் பஹானம் அஸ்ஸாதோ³, ஏவம் கோ² புன ஜா²னஸ்ஸ அஸ்ஸாதோ³ மஹாஸம்வாஸமப்பீளிதே லோகஸம்னிவாஸே அஸம்போ³தோ⁴காஸா விக³மேஸ்ஸமித³ம் ஜா²னப்பஹானா. அயம் பலிரோத⁴மப்பலிரோத⁴லோகஸன்னிவாஸே ஏஸனித⁴மித³ம் ஜா²னம் அனமதக்³க³ஸம்ஸாரஸமாபன்னானம் ஸத்தானம் ஸம்ஸாரப்பஹானனா ஆனிஸம்ஸோ, யமித³ம் ஜா²னஸ்ஸ அஸ்ஸாதோ³ காயஸ்ஸ அஜா²னியஜா²யினோ ப⁴வதி. அஜா²னியஜா²னியஜா²யீஹி அபராமஸந்தோ அஜா²னியஜா²யிதம் ஜா²யதி, யானி கலங்கஜ்ஜா²யினோ பதா³னி, தானி அனுதி⁴தானி படிபக்கே².

78. தத்த² கதமம் ஜா²னகோஸல்லம்? ஸமாபத்திகோஸல்லம் ஜா²னகோஸல்லம், ஜா²னவிஸேஸகோஸல்லம் ஜா²னகோஸல்லம், ஜா²னந்தரிககோஸல்லம் ஜா²னகோஸல்லம், ஸமாபத்திவுட்டா²னகோஸல்லம் ஜா²னகோஸல்லம், ஜா²னே ஸபா⁴வகோஸல்லம் ஜா²னகோஸல்லம், ஜா²னே ஆதீ³னவகோஸல்லம் ஜா²னகோஸல்லம், ஜா²னே நிஸ்ஸரணகோஸல்லம் ஜா²னகோஸல்லம், ஜா²னப²லேன உபாதா³ய கோஸல்லம், ஜா²னப²லேன படிஸங்கா²னப²லே அபரிஹானத⁴ம்மதா நிப்³ப³த்திஜா²னே ச கீளிதாபி விஸேஸபா⁴கி³யம் ஜா²னம் படிலப்³ப⁴தி. இத³ம் பனஸ்ஸாதி ப⁴வஹாரிதா ச ஆரம்மணானிமித்தக்³கா³ஹோ அனபி⁴னீஹாரப³லம், சித்தேகக்³க³தா நிமித்தாஸு க³திஸஹிதா ஸமத²ப³லேன அஸம்ஸீத³னஞ்ச ஜா²னே மக்³க³ப²லம் ஸமத²ம் பவத்தே ஸமாதி⁴னோ உபேக்கா²பலிபுப்³பா³பரனிமித்தாஸயோ பக்³கா³ஹினோ [மக்³கா³ஹினோ (பீ.)] ஸதிப³லம் தம் பவத்திதானஞ்ச விபஸ்ஸனானம் ஸமஞ்ஞாப³லே.

தத்த² கதமா ஜா²னபாரமிதா? ஸுபாரமிதா மேத்தா காமேஸு ஸத்தா காமஸங்க³ஸத்தாதி [உதா³. 63 உதா³னே பஸ்ஸிதப்³ப³ம்] யம்ஹி ஸுத்தே தே³ஸனாய வோஹாரேன த்³வே ஸச்சானி நித்³தி³ட்டா²னி, து³க்க²ஞ்ச ஸமுத³யோ ச, விசயேன ஹாரேன யே ஸம்யோஜனீயேஸு த⁴ம்மேஸு வஜ்ஜம் ந பஸ்ஸந்தி, தே ஓக⁴ம் தரிஸ்ஸந்தீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. ந தரிஸ்ஸந்தீதி அத்தி² ஏஸா யுத்தி ச விசயோ ச இத³ம் நு கிஸ்ஸ பத³ட்டா²னம், காமேஸு ஸத்தாதி பஞ்ச காமகு³ணா, தம் காமதண்ஹாய பத³ட்டா²னம். ஸம்யோஜனே வஜ்ஜமபஸ்ஸமானாதி அவிஜ்ஜாய பத³ட்டா²னம், ந ஹி ஜாது ஸம்யோஜனஸங்க³ஸத்தா ஓக⁴ம் தரேய்யும் விபுலம் மஹந்தந்தி உபாதா³னஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். காமேஸு ஸத்தாதி காமா த்³விதா⁴ – வத்து²காமா ச கிலேஸகாமா ச, தத்த² கிலேஸகாமா காமதண்ஹா காமதண்ஹாய யுத்தா ப⁴வந்தி ரூபதண்ஹா ப⁴வதண்ஹா லக்க²ணேன ஹாரேன, ஸம்யோஜனே வஜ்ஜமபஸ்ஸமானாதி ஸம்யோஜனஸ்ஸ. யோ தத்த² ச²ந்த³ராகோ³ தஸ்ஸ கிம் பத³ட்டா²னம்? ஸுகா² வேத³னா த்³வே ச இந்த்³ரியானி – ஸுகி²ந்த்³ரியஞ்ச ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியஞ்ச. இதி ஸுகா²ய வேத³னாய க³ஹிதாய தயோபி வேத³னா க³ஹிதா ஹோந்தி. வேத³னாக்க²ந்தே⁴ க³ஹிதே ஸப்³பே³ பஞ்சக்க²ந்தா⁴ க³ஹிதா ஹோந்தி. ரூபஸத்³த³க³ந்த⁴ரஸபோ²ட்ட²ப்³பா³ க³ஹிதா, வத்து²காமேஸு க³ஹிதேஸு ஸப்³பா³னி ச² பா³ஹிரானி ஆயதனானி க³ஹிதானி ஹோந்தி. அஜ்ஜ²த்திகபா³ஹிரேஸு ஆயதனேஸு யோ ஸதோ, அயம் வுச்சதே லக்க²ணோ ஹாரோ, தத்த² யோ ஓளாரிகம்ஹி கிலேஸே அஜ்ஜா²வஸிதோ ஸப்³ப³கிலேஸேஸு யோ ந ததோ ஸுகு²மதரேஸு ந வீதராகோ³ ப⁴வதி. தத்த² பா³ஹிரஸம்யோஜனம் மமந்தி அஜ்ஜ²த்தஸம்யோஜனம் அஹந்தி. தத்த² ப⁴க³வதோ கோ அதி⁴ப்பாயோ? யே ஓக⁴ம் தரிதுகாமா தே ஸம்யோஜனீயேஸு த⁴ம்மேஸு ஆதீ³னவானுபஸ்ஸினோ விஹரிஸ்ஸந்தீதி அயமேத்த² ப⁴க³வதோ அதி⁴ப்பாயோ. காமேஸு ஸத்தாதி யேஸு ச ஸத்தா யேன ச ஸத்தா யேஸஞ்ச ஸத்தா அயம் சதுப்³பி³தோ⁴ ஆகாரோ ஸப்³பே³ஸம் ஹாரபா⁴கி³யோ.

79. தத்த² கதமானி தீணி விபல்லாஸானி பத³ட்டா²னானி ச? சித்தவிபல்லாஸஸ்ஸ தி³ட்டி²விபல்லாஸஸ்ஸ ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸஸ்ஸ தயோ விபல்லாஸா தீணி அகுஸலமூலானி பத³ட்டா²னம். தீணி அகுஸலமூலானி ஹீனப்பணீதகாரியகம்மஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். சதுன்னஞ்ச உபாதா³னானம் தோ³ஸோ அகுஸலமூலம் தி³ஸ்ஸதி. ஹீனப்பணீதகாரியகம்மஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். யதா² மாதுயா வா பிதுனோ வா அஞ்ஞதரஸ்ஸ வா புன உளாரஸ்ஸ பி⁴க்கு²னோ அப⁴யம் தே³தி. தத்த² அஞ்ஞோ மிச்சா² படிபஜ்ஜேய்ய காயேன வா வாசாய வா. தத்த² ஸோ ப்³யாபாத³முபாதா³ய தேஸம் உளாரானம் ரக்கா²வரணகு³த்தியா அனுபாலயந்தோ யோ உளாரானம் அப⁴யம் தே³தி. தேஸம் அப⁴யே தி³ன்னே யோ தத்த² மிச்சா² படிபஜ்ஜேய்ய. தத்த² ஸோ ப்³யாபாத³ம் உபாதா³யந்தோ தோ³ஸஜம் கம்மம் கரோதி. யோ தத்த² அஸாது⁴ இந்த்³ரியா நீவரணம் யம் தேஸம் அப⁴யம் த³க்கி²ணதோ ஸஞ்ஞம் இத³ம் பணீதம் காரணம் மயா புன தத்த² மிச்சா²படிபத்தி அயம் ப்³யாபாதோ³ ஹீனக³மிவகம்மம் லோபோ⁴ மோஹோ ச இமானி நீவரணானி வசனானி தானி சத்தாரி உபாதா³னானி தேஹி சதூஹி உபாதா³னேஹி யோ ஸோ உபாதா³னோ இத்தீ² வா புரிஸோ வா தேஸம் பஞ்சக்க²ந்தா⁴னம் தேயேவ உபாதா³னோ ஸமுத³யோ இத³ம் து³க்க²ஞ்ச ஸமுத³யோ ச ஸோயேவ தே³ஸனாஹாரோ.

தத்த² காமேஸு யே ந பஜ்ஜந்தி, தே ஆதீ³னவானுபஸ்ஸனாய பஜ்ஜந்தி. இதிஸ்ஸா காமதா⁴துயா நிக்க²மிதுகாமதா, அயம் வுச்சதி நேக்க²ம்மச்ச²ந்தோ³. யோ தத்த² அனபி⁴ஸங்கா²ரானம் கிஞ்சி விஸோதே⁴தி தஸ்ஸ தா⁴வரா வா, அயம் அப்³யாபாத³ச்ச²ந்தோ³. கிஞ்சி விஹிம்ஸதி, அயம் விஹிம்ஸாச²ந்தோ³. இதி நேக்க²ம்மாபி⁴னீஹதா தயோ ச²ந்தா³ – நேக்க²ம்மச்ச²ந்தோ³ அப்³யாபாத³ச்ச²ந்தோ³ அவிஹிம்ஸாச²ந்தோ³. தத்த² நேக்க²ம்மச்ச²ந்தோ³ அலோபோ⁴; அப்³யாபாத³ச்ச²ந்தோ³ அதோ³ஸோ; அவிஹிம்ஸாச²ந்தோ³ அமோஹோ. இமானி தீணி குஸலமூலானி அட்ட²ஸு ஸம்பத்தேஸு பரஹிதானி, தேஸம்யேவ சதுன்னம் உபாதா³னானம் நிரோதா⁴ய ஸம்வத்தந்தி. ஸசே வா புன கம்மம் கரேய்ய கண்ஹம் வா ஸுக்கம் வா தஸ்ஸ விபாகஹானாய ஸம்வத்தந்தி. இத³ம் கம்மம் அகண்ஹம் அஸுக்கம் கம்மக்க²யாய ஸம்வத்ததி. தத்த² யோ திண்ணம் அகுஸலமூலானம் நிரோதோ⁴, அயம் நிரோதோ⁴. ஸோயேவ மக்³கோ³ தத்த² படிபதா³னி இமானி த்³வே ஸச்சானி இமானி சத்தாரி ஸச்சானி ஆவட்டோ ஹாரோ.

காமேஸு ஸத்தாதி யே ஸேக்கா², தே ஏகேனேவாகாரேன ஸத்தா. யே புது²ஜ்ஜனா, தே த்³வீஹாகாரேஹி ஸத்தா, தஸ்ஸாயம் பஞ்ஹோ விப⁴ஜ்ஜப்³யாகரணீயோ வத்தப்³போ³. கிஞ்சாபி ஸோதாபன்னோ படிஸேவனாய, நோ ச கோ² அபி⁴னிவேஸே ஸத்தோ யோ ஹி அபசயாய பத³ஹதி, ந உபசயாய. ஸேக்கோ² ஹி கிலேஸவஸேன காமே படிஸேவதி. புது²ஜ்ஜனோ பன கிலேஸஸமுட்டா²னாய காமே படிஸேவதி. தத்த² காமேஸு ஸத்தானம் சதுஓக⁴ம் தரிஸ்ஸதீதி விப⁴ஜ்ஜப்³யாகரணீயோ, அயம் விப⁴த்தி.

80. பரிவத்தனோதி காமே யே நேவ ஸஜ்ஜந்தி ந ச ஸம்யோஜனேஹி ஸம்யுத்தா, தே ஓக⁴ம் தரிஸ்ஸந்தி விபுலம் மஹந்தந்தி. அயம் ஸுத்தஸ்ஸ படிபக்கோ².

வேவசனந்தி யோ காமேஸு ஸத்தோ யோ ச தத்த² காமானம் கு³ணோ, தத்த² விஸோ ஸத்தோ. யேபி காமானம் ஆஹாரா த⁴ம்மா, தத்த² விஸோ ஸத்தோ. தத்தி²மம் காமானம் வேவசனம் பாகோ ரஜோ ஸல்லம் க³ண்டோ³ ஈதி உபத்³த³வோதி. யானி வா பன அஞ்ஞானி வேவசனானி தத்த² விஸோ ஸத்தோதி வேவசனம். ஸத்தோ ப³ந்தோ⁴ முச்சி²தோ க³தி⁴தோ அஜ்ஜோ²ஸிதோ காமே அஜ்ஜா²பன்னா பரிமுத்தோ தப்³ப³ஹுலவிஹாரீதி. யானி வா பன அஞ்ஞானி வேவசனானி, அயம் வேவசனோ நாம. காமப்பசாரபஞ்ஞத்தியா கிலேஸகோ³சரபஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தா சித்தந்தி வேவசனம். ஸத்தோ தப்³ப³ஹுலவிஹாரீதி யானி வா பன அஞ்ஞானி. இமே காமப்பசாரபஞ்ஞத்தியா கிலேஸகோ³சர பஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தா, பீ³ஜபஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தா, ஸங்கா²ரா ஸம்யோஜனபஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தா, உபாதா³னம் ஹேதுபஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தம், புக்³க³லோ புது²பஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தோ.

ஓதரணோதி இமாய படிச்சஸமுப்பாதோ³ து³க்க²ஞ்ச ஸமுத³யோ ச. யே கிலேஸா யே ஸங்கா²ரா ஸம்யோஜனானி ச பஞ்சஸு க²ந்தே⁴ஸு ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴ த⁴ம்மாயதனேஸு அகுஸலா த⁴ம்மாயதனானி இந்த்³ரியேஸு ஸுகி²ந்த்³ரியஞ்ச, ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியஞ்ச, அயம் இந்த்³ரியோதரணோ.

ஸோத⁴னோதி ஏத்தகோ. ஏஸேவ ஆரம்போ⁴ நித்³தி³ஸிதப்³போ³ ஸுத்தத்தோ².

அதி⁴ட்டா²னோதி இமே த⁴ம்மா அத்தி² ஏகத்ததாய பஞ்ஞத்தா அத்தி² வேமத்ததாய. யே ஸஞ்ஞா பா³ஹிரோ காமே, தே வேமத்ததாய பஞ்ஞத்தா. பஞ்சஸு காமகு³ணேஸு ஸத்தாதி பரியுட்டா²னவிபல்லாஸா வேமத்ததாய பஞ்ஞத்தா ஓக⁴ம் தரேய்யும். விபுலம் மஹந்தந்தி அவிஜ்ஜா ஏகத்ததாய பஞ்ஞத்தா.

பரிக்கா²ரோதி தஸ்ஸ கோ ஹேது கோ பச்சயோ? ஆரம்மணபச்சயதாய பச்சயோ. அயோனிஸோ ச மனஸிகாரோ ஸன்னிஸ்ஸயஸ்ஸ பச்சயதாய பச்சயோ. அவிஜ்ஜா ஸமனந்தரபச்சயதாய பச்சயோ. ராகா³னுஸயோ ஹேதுபச்சயதாய பச்சயோ. அயம் ஹேது, அயம் பச்சயோ.

ஸமாரோபனோ பச்சயோதி யே காமேஸு ஸத்தா ஸுக³தா ஸுரூபாதி அயம் காமதா⁴துயா ச²ந்தோ³ ராகோ³ தே அபுஞ்ஞமயா ஸங்கா²ரா. தே கிம் பச்சயா? அவிஜ்ஜா பச்சயா. தே கிஸ்ஸ பச்சயா? விஞ்ஞாணஸ்ஸ பச்சயா. இதி அவிஜ்ஜாபச்சயா ஸங்கா²ரா. ஸங்கா²ரபச்சயா விஞ்ஞாணம் யாவ ஜராமரணம் ஏவமேதஸ்ஸ கேவலஸ்ஸ மஹதோ து³க்க²க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸமுத³யோ ஹோதி ஏகம் ஸுத்தம் க³தம். பஞ்சனீவரணிகம் ஸுத்தம் காதப்³ப³ம்.

81. தத்த² கதமோ தே³ஸனாஹாரோ நாம? யா ச அபி⁴ஜ்ஜா² யோ ச ப்³யாபாதோ³ யஞ்ச உத்³த⁴ச்சம், அயம் தண்ஹா. யஞ்ச தி²னமித்³த⁴ம், யஞ்ச குக்குச்சம் யா ச விசிகிச்சா², அயம் தி³ட்டி². யா பன காயஸ்ஸ அகம்மனியதா கிஞ்சாபி தம் மித்³த⁴ம் நோ து ஸபா⁴வகிலேஸதாய கிலேஸோ, இதி யா ச சித்தஸல்லீயனா யா ச காயாகம்மனியதா, அயம் பக்கோ²பகிலேஸோ ந து ஸபா⁴வகிலேஸோ. தத்த² அத்தஸஞ்ஞானுபசித்தம் கிலமதோ² குக்குச்சானுபசித்தம் தி²னம் யா சித்தஸ்ஸ லீயனா, இதி இமே பஞ்ச நீவரணா சத்தாரி நீவரணானி ஸபா⁴வகிலேஸா தி²னமித்³த⁴ம் நீவரணபக்கோ²பகிலேஸோ. யதா² சத்தாரோ ஆஸவா ஸபா⁴வஆஸவதாய ஆஸவா நோ து சித்தஸாஸவதாய ஆஸவா. ஸபா⁴வதாய ஆஸவா. பக்கே² ஆஸவதாய ஆஸவா. அத² பனாஹ ஸுத்தந்தம் யேன தே ஸம்பயுத்தா வா விப்பயுத்தா வா ஆஸவா, தேயேவ ஏதே வத்தப்³பா³ ஸாஸவா வா அனாஸவா வா.

தத்த² கதமோ விசயோ. அபி⁴ஜ்ஜா² காமதண்ஹா ரூபதண்ஹா ப⁴வதண்ஹா. யம் வா பன கிஞ்சி அஜ்ஜோ²ஸானக³தம் ஸாஸவா அபி⁴ஜ்ஜி²தஸ்ஸ மேத்தானுபஸ்ஸிய யோ அனத்த²ம் சரதி. தத்த² யோ ப்³யாபாத³ம் உப்பாதே³தி, அசரி சரிஸ்ஸதீதி. ஏவம் நவ ஆகா⁴தவத்தூ²னி கத்தப்³பா³னி, தஸ்ஸேவம் ப்³யாபாதா³னுபஸ்ஸிஸ்ஸ கிலேஸோ யோ பரிதா³ஹோ காயகிலமதோ² அகம்மனியதா மித்³த⁴ம். சித்தானுபஸ்ஸிஸ்ஸ படிகா⁴தேன கி²யனா, இத³ம் தி²னமித்³த⁴ம். தத்த² அதி⁴கரணஅவூபஸமோ, இத³ம் உத்³த⁴ச்சம். யம் கிம் கஸத²மீதி [கரத²மீதி (பீ. க.)] இத³ம் குக்குச்சம். யம் யதா² இத³ம் ஸந்தீரணம், அயம் விசிகிச்சா². தத்த² அவிஜ்ஜா ச தண்ஹா ச அத்தி², இத³ம் பரியுட்டா²னம். ஆவரணம் நீவரணம் ச²த³னம் உபக்கிலேஸோ ச அத்தி², இத³ம் காமச்ச²ந்தோ³ காமராக³பரியுட்டா²னஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். ப்³யாபாதோ³ ப்³யாபாத³பரியுட்டா²னஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். தி²னமித்³த⁴ம் தி²னமித்³த⁴பரியுட்டா²னஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம் அவிஜ்ஜாபரியுட்டா²னஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். விசிகிச்சா² விசிகிச்சா²பரியுட்டா²னஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். காமராக³பரியுட்டா²னம் அனுஸயஸம்யோஜனஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். ப்³யாபாத³பரியுட்டா²னம் படிக⁴ஸம்யோஜனஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். தி²னமித்³த⁴பரியுட்டா²னம் மானஸம்யோஜனஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். அவிஜ்ஜாபரியுட்டா²னஞ்ச விசிகிச்சா²பரியுட்டா²னஞ்ச தி³ட்டி²ஸம்யோஜனஸ்ஸ பத³ட்டா²னம்.

தத்த² கதமோ லக்க²ணோ ஹாரோ? காமராக³பரியுட்டா²னே வுத்தே ஸப்³பா³னி பரியுட்டா²னானி வுத்தானி ஹோந்தீதி. ஸம்யோஜனேஸு வுத்தேஸு ஸப்³ப³ஸம்யோஜனானி வுத்தானி ஹோந்தி. அயம் லக்க²ணோ ஹாரோ.

82. தத்த² கதமோ சதுப்³யூஹோ ஹாரோ? யே இமே பஞ்ச நீவரணா ஜா²னபடிபக்கோ² ஸோ து³க்க²ஸமுத³யோ. யம் ப²லம், இத³ம் து³க்க²ம். தத்த² காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ நேக்க²ம்மவிதக்கோ படிபக்கோ²; ப்³யாபாத³ஸ்ஸ அப்³யாபாத³விதக்கோ படிபக்கோ²; திண்ணம் நீவரணானம் அவிஹிம்ஸாவிதக்கோ படிபக்கோ². இதி இமே தயோ விதக்கா. நேக்க²ம்மவிதக்கோ ஸமாதி⁴க்க²ந்த⁴ம் ப⁴ஜதி. அப்³யாபாத³விதக்கோ ஸீலக்க²ந்த⁴ம் ப⁴ஜதி. அவிஹிம்ஸாவிதக்கோ பஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ம் ப⁴ஜதி. இமே தயோ க²ந்தா⁴. அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ நீவரணப்பஹானாய ஸம்வத்ததி. யம் நீவரணப்பஹானம், அயம் நிரோதோ⁴. இமானி சத்தாரி ஸச்சானி. அயம் சதுப்³யூஹோ ஹாரோ.

தத்த² கதமோ ஆவட்டோ ஹாரோ? பஞ்ச நீவரணானி த³ஸ ப⁴வந்தி. யத³பி அஜ்ஜ²த்தம் ஸாரஜ்ஜதி, தத³பி நீவரணம். யத³பி ப³ஹித்³தா⁴ ஸாரஜ்ஜதி, தத³பி நீவரணம், ஏவம் யாவ விசிகிச்சா² இமே த³ஸ நீவரணா. அஜ்ஜ²த்தப³ஹித்³தா⁴ கிலேஸா இமானி த்³வே ஸம்யோஜனானி அஜ்ஜ²த்தஸம்யோஜனஞ்ச ப³ஹித்³தா⁴ஸம்யோஜனஞ்ச. தத்த² அஹந்தி அஜ்ஜ²த்தம், மமந்தி ப³ஹித்³தா⁴. ஸக்காயதி³ட்டி² அஜ்ஜ²த்தம், ஏகஸட்டி² தி³ட்டி²க³தானி ப³ஹித்³தா⁴. யோ அஜ்ஜ²த்தம் ச²ந்த³ராகோ³ ரூபேஸு அவீதராகோ³ ப⁴வதி அவீதச்ச²ந்தோ³. ஏவம் யாவ விஞ்ஞாணே, அயம் அஜ்ஜ²த்தா தண்ஹா. யம் ச²ஸு பா³ஹிரேஸு ஆயதனேஸு தீஸு ச ப⁴வேஸு அஜ்ஜோ²ஸானம், அயம் ப³ஹித்³தா⁴ தண்ஹா. இமானி த்³வே ஸச்சானி ஸம்யோஜனானி ஸம்யோஜனீயா ச த⁴ம்மா. தத்த² ஸம்யோஜனேஸு த⁴ம்மேஸு யா நிப்³பி³தா³னுபஸ்ஸனா ச, அயம் மக்³கோ³. யம் ஸம்யோஜனப்பஹானம், அயம் நிரோதோ⁴. அயம் ஆவட்டோ ஹாரோ.

தத்த² கதமோ விப⁴த்திஹாரோ? ஸம்யோஜனந்தி ந ஏதம் ஏகம்ஸேன. மானஸம்யோஜனம் தி³ட்டி²பா⁴கி³யந்தி ந தம் ஏகம்ஸேன அதி³ட்ட²மானம் நிஸ்ஸாயமானம் ந பஜஹதி. யோ பஞ்ச உத்³த⁴ம்பா⁴கி³யோ மானோ கிஞ்சாபி ஸோ தி³ட்டி²பக்கே² ஸியா. ந து ஓரம்பா⁴கி³யம் ஸம்யோஜனம் தஸ்ஸ பஹானாய ஸம்வத்ததீதி. யோ ச அஹம்காரோ ந பவித்³தோ⁴யம் பனஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி. கதா³ஸு நாமாஹம் தம் ஸந்தம் ஆயதனம் ஸச்சி²கத்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸாமி, யம் அரியா ஸந்தம் ஆயதனம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரிஸ்ஸந்தீதி, அயம் அபி⁴ஜ்ஜா² ந ச தம் நீவரணம். அத்தி² பன அரஹதோ காயகிலேஸமித்³த⁴ஞ்ச ஓக்கமதி ந ச தம் நீவரணம் தஸ்ஸ தி²னமித்³த⁴ம் நீவரணந்தி. ந ஏகம்ஸேன. அயம் விப⁴த்திஹாரோ.

பரிவத்தனோதி பஞ்ச நீவரணா பஞ்சங்கி³கேன ஜா²னேன பஹானம் க³ச்ச²ந்தி. அயம் தேஸம் படிபக்கோ² நீவரணோ அஸுகஸ்ஸ பஹீனாதி ந அஞ்ஞானுமினிதப்³ப³ம், பரமத்த²மஜ்ஜ²த்தம், அயம் பரிவத்தனா.

தத்த² கதமோ வேவசனோ? காமச்ச²ந்தோ³ ச²ந்த³ராகோ³ பேமம் நிகந்தீதி வேவசனம். நீவரணம் ச²த³னம் உபக்கிலேஸோ பரியுட்டா²னந்தி வேவசனம்.

பஞ்ஞத்தீதி அவிஜ்ஜாபச்சயா கிச்சபஞ்ஞத்தியா [பச்சாபஞ்ஞத்தியா (க.)] பஞ்ஞத்தி, ப்³யாபாதோ³ விக்கே²பபஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தி, தி²னமித்³த⁴ம் அஸமுக்³கா⁴தபஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தி. ஏவம் ஸப்³பே³பி ஏதே பஞ்ச நீவரணா இமம்ஹி ஸுத்தே விக்கே²பபஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தி.

தத்த² கதமோ ஓதரணோ? இமே பஞ்ச நீவரணா அவிஜ்ஜா ச தண்ஹா ச தத்த² அவிஜ்ஜாமூலா நீவரணா. யா தண்ஹா இமே ஸங்கா²ரா, தே அவிஜ்ஜாபச்சயா இமே த்³வே த⁴ம்மா பஞ்சஸு க²ந்தே⁴ஸு ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴பரியாபன்னா, ஆயதனேஸு த⁴ம்மாயதனம், தா⁴தூஸு த⁴ம்மதா⁴து, இந்த்³ரியேஸு இமேஸம் த⁴ம்மானம் பத³ட்டா²னம் ஸுகி²ந்த்³ரியஸ்ஸ ச ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியஸ்ஸ ச இத்தி²ந்த்³ரியஸ்ஸ ச புரிஸிந்த்³ரியஸ்ஸ ச.

தத்த² கதமோ ஸோத⁴னோ ஹாரோ? இத³ம் ஸுத்தம் யதா² ஆரப்³ப⁴ நிக்கி²த்தம் ஸோ அத்தோ² பா⁴ஸிதோ இமேஹி பஞ்சஹி பதே³ஹி.

தத்த² காமச்ச²ந்தோ³ ச ப்³யாபாதோ³ ச விசிகிச்சா² ச ந ஏகத்ததாய பஞ்ஞத்தா, காமாதி ந ஏகத்ததாய பஞ்ஞத்தா, அத² க²லு வேமத்ததாய பஞ்ஞத்தா. அயம் அதி⁴ட்டா²னோ ஹாரோ.

தத்த² கதமோ பரிக்கா²ரோ? காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ அயோனிஸோ மனஸிகாரோ ஸுபா⁴ரம்மணபச்சயோ; ஸுப⁴னிமித்தஞ்ச ஹேது. ப்³யாபாத³ஸ்ஸ அயோனிஸோ மனஸிகாரோ ஆகா⁴தவத்தூ²னி ச பச்சயோ; படிகா⁴னுஸயோ ஹேது. தி²னமித்³த⁴ஸ்ஸ படிஸம்ஹாரோ பச்சயோ; பவத்தியா கிலமதா² சலனா தஞ்ச ஹேது. உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சஸ்ஸ ரஜனீயம் ஆரம்மணியம் அஸ்ஸாதி³யாகிந்த்³ரியம் தாவ அபரிபுண்ணஞ்ச ஞாணம் பச்சயோ; காமஸஞ்ஞா ச தி³ட்டி²அனுஸயோ ச ஹேது. விசிகிச்சா²ய நவ மானவிதா⁴ ஆரம்மணம் மானானுஸயோ, ஸோவ பச்சயோ; விசிகிச்சா²னுஸயோ ஹேது. ஏதே பஞ்ச த⁴ம்மா ஸஹேது ஸப்பச்சயா உப்பஜ்ஜந்தி.

தத்த² கதமோ ஸமாரோபனோ ஹாரோ? இமே பஞ்ச நீவரணா சத்தாரோபி ஏதே ஆஸவா க³ண்டா³பி [தண்ஹாபி (பீ.)] ஏதே ஸல்லாபி ஏதே உபாதா³னானி ஏதே. தேஸு ஏவ பா³ஹிரேஸு த⁴ம்மேஸு ஸம்கிலேஸபா⁴கி³யம் ஸுத்தந்தி பஞ்ஞத்திம் க³ச்ச²தி. அயம் ஸமாரோபனோ ஹாரோ.

நித்³தி³ட்ட²ம் ஸம்கிலேஸிகபா⁴கி³யம் ஸுத்தம்.

83. மனோபுப்³ப³ங்க³மா த⁴ம்மாதி கா³தா².

தத்த² கதமோ தே³ஸனா ஹாரோ? இமம்ஹி ஸுத்தே கோ அத்தோ² க²ந்த⁴வவத்தா²னேன விஞ்ஞாணக்க²ந்த⁴ம் தே³ஸேதி, தா⁴துவவத்தா²னேன மனோவிஞ்ஞாணதா⁴தும், ஆயதனவவத்தா²னேன மனாயதனம், இந்த்³ரியவவத்தா²னேன மனிந்த்³ரியம். தஸ்ஸ கிம் புப்³ப³ங்க³மா த⁴ம்மா? ஸம்கி²த்தேன ச² த⁴ம்மா புப்³ப³ங்க³மா த⁴ம்மா குஸலமூலானி ச அகுஸலமூலானி ச அனிமித்தம் இமம்ஹி ஸுத்தே குஸலமூலம் தே³ஸிதம். தத்த² கதமா மனோபுப்³ப³ங்க³மா த⁴ம்மா? மனோ தேஸம் புப்³ப³ங்க³மம், யதா²பி ப³லஸ்ஸ ராஜா புப்³ப³ங்க³மோ, ஏவமேவ த⁴ம்மானம் மனோபுப்³ப³ங்க³மா. தத்த² திவிதா⁴னம் புப்³ப³ங்க³மானம் நேக்க²ம்மச்ச²ந்தே³ன அப்³யாபாத³ச்ச²ந்தே³ன அவிஹிம்ஸாச²ந்தே³ன. அலோப⁴ஸ்ஸ நேக்க²ம்மச்ச²ந்தே³ன புப்³ப³ங்க³மா. அதோ³ஸஸ்ஸ அப்³யாபாத³ச்ச²ந்தே³ன புப்³ப³ங்க³மா. அமோஹஸ்ஸ அவிஹிம்ஸாச²ந்தே³ன புப்³ப³ங்க³மா. தத்த² மனோஸேட்டா²தி மனஸா இமே த⁴ம்மா உஸ்ஸடா மனேன வா நிம்மிதா. மனோவ இமேஸம் த⁴ம்மானம் ஸேட்டோ²தி மனோவ இமேஸம் த⁴ம்மானம் ஸேட்ட²ஜேட்டோ²தி மனோவ இமேஸம் த⁴ம்மானம் ஆதி⁴பச்சம் கரோதீதி மனோஸேட்டா². மனோஜவாதி யத்த² மனோ க³ச்ச²தி. தத்த² இமே த⁴ம்மா க³ச்ச²ந்தீதி மனோஜவா. யதா² வாதோ ஸீக⁴ம் க³ச்ச²தி அஞ்ஞோ வா கோசி ஸீக⁴ம் கா³மகோ வுச்சதே வாதஜவோதி பக்கி²கா³மிகோதி, ஏவமேவ இமே த⁴ம்மா மனேன ஸம்பஜாயமானா க³ச்ச²ந்தி, தத்த² இமே த⁴ம்மா க³ச்ச²ந்தீதி மனோஜவாதி. தே திவிதா⁴ ச²ந்த³ஸமுதா³னிதா அனாவிலதா ச ஸங்கப்போ. ஸத்தவிதா⁴ ச காயிகம் ஸுசரிதம் வாசஸிகம் ஸுசரிதம், தே த³ஸ குஸலகம்மபதா². தத்த² மனஸா சே பஸன்னேனாதி மனோகம்மம். பா⁴ஸதி வாதி வசீகம்மம். கரோதி வாதி காயகம்மம். இமேஹி இமஸ்மிம் ஸுத்தே த³ஸ குஸலகம்மபதா² பரமாபி ஸந்தா ஸீலவதா பரமா. ஸோ ப⁴வதி விவத்தியம் ந லோகனிய்யானாய வாஸனாபா⁴கி³யம் ஸுத்தம் ப⁴வதி. அயம் தே³ஸனா.

தத்த² கதமோ விசயோ ஹாரோ? மனோபுப்³ப³ங்க³மா த⁴ம்மாதி குஸலமூலானி ச அட்ட²ங்க³ஸம்மத்தானி. இத³ம் ஸுத்தம்.

யுத்தீதி த³ஸன்னம் குஸலகம்மபதா²னம் யோ விபாகோ, ஸோ ஸுக²வேத³னீயோ அப்³யாபாத³ஸ்ஸங்க³மானோ. சா²யாவ அனபாயினீதி அனுக³ச்ச²தி அத்தி² ஏஸா யுத்தி.

பத³ட்டா²னந்தி அட்டா²ரஸன்னம் மனோபவிசாரானம் பத³ட்டா²னம். மனோபுப்³ப³ங்க³மா த⁴ம்மாதி ஸப்³ப³குஸலபக்க²ஸ்ஸ இமே த⁴ம்மா பத³ட்டா²னம். மனஸா சே பஸன்னேனாதி யோ சேதஸோ பஸாதோ³, இத³ம் ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். பா⁴ஸதி வாதி ஸம்மாவாசாய. கரோதி வாதி ஸம்மாகம்மந்தஸ்ஸ ச ஸம்மாவாயாமஸ்ஸ ச பத³ட்டா²னம்.

லக்க²ணோதி இதி புப்³ப³ங்க³மா த⁴ம்மாதி வேத³னாபுப்³ப³ங்க³மாபி ஏதே, ஸஞ்ஞாபுப்³ப³ங்க³மாபி ஏதே, ஸங்கா²ரபுப்³ப³ங்க³மாபி ஏதே. யே கேசி த⁴ம்மா ஸஹஜாதா ஸப்³பே³ புப்³ப³ங்க³மா ஏதேஸம் த⁴ம்மானம். ததோ நம் ஸுக²மன்வேதீதி ஸோமனஸ்ஸமபி நம் அன்வேதி யம் ஸுஸுக²ச்சா²யா ததா³பி நம் ஸுக²ம் தத³பி அன்வேதி.

84. தத்த² கதமோ சதுப்³யூஹோ ஹாரோ? மனோபுப்³ப³ங்க³மாதி ந இத³ம் ஏகாதி³வசனம். கிம் காரணா? ஸப்³பே³ யேவ இமே ச²விஞ்ஞாணகாயா, இமம்ஹி ப⁴க³வதோ கோ அதி⁴ப்பாயோ? யே ஸுகே²ன அத்தி²கா, தே மனம் பஸாதே³ந்தீதி அயம் இமம்ஹி ஸுத்தே ப⁴க³வதோ அதி⁴ப்பாயோ. அத்தோ² புப்³பே³யேவ நித்³தி³ட்டோ².

யானி ஹி குஸலமூலானி, தானி அட்டா²னிஸம்ஸமத்தா ஹேது, அயம் அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³. த³ஸ டா²னானி தே³ஸனாஹேதூனி தே³ஸனாபச்சயா நித்³தே³ஸனா ச. தத்த² யம் மஞ்ஞே து³க்கே²ன ஸஹ நாமரூபம் விஞ்ஞாணஸச்சந்தி அங்கே³ன குஸலமூலம் பஹீயதி, அயம் அப்பஹீனபூ⁴மியம் ஸமுத³யோ. யம் தேஸம் பஹானா, அயம் நிரோதோ⁴. இமானி சத்தாரி ஸச்சானி. அயம் ஆவட்டோ ஹாரோ.

விப⁴த்தீதி –

மனோபுப்³ப³ங்க³மா த⁴ம்மா, மனோஸேட்டா² மனோமயா;

மனஸா சே பஸன்னேன, பா⁴ஸதி வா கரோதி வா;

ததோ நம் ஸுக²மன்வேதி, சா²யாவ அனபாயினீதி.

தம் ந ஏகம்ஸேன ஸமணஸ்ஸ வா ப்³ராஹ்மணஸ்ஸ வா பன ஹோதி. தஸ்ஸ வா மிச்சா²தி³ட்டி²கஸ்ஸ ஸகஸத்தே² சித்தம் பஸாதே³தி, தேன ச பஸன்னேன சித்தேன பா⁴ஸதி ப்³யாகரோதி ந தம் ஸுக²மன்வேதி ந சா²யாவ அனுகா³மினீ, து³க்க²மேவ தம் அன்வேதி. யதா² வஹந்தம் சக்கம் பத³மன்வேதி, இத³ம் தம் விப⁴ஜ்ஜப்³யாகரணீயம். மனஸா சே பஸன்னேன காயகம்மம் வசீகம்மம் ஸுக²வேத³னீயந்தி ஸமக்³க³தே ஸுக²வேத³னீயம் மிச்ச²க்³க³தே து³க்க²வேத³னீயம், அயம் விப⁴த்தி.

தத்த² கதமோ பரிவத்தனோ ஹாரோ? மனோபுப்³ப³ங்க³மா த⁴ம்மாதி யம் மனஸா பது³ட்டே²ன பா⁴ஸதி வா கரோதி வா து³க்க²மஸ்ஸானுகா³மினீ, ஏதானியேவ த்³வே ஸுத்தானி பா⁴ஸிதானி ஏஸ ஏவ ச படிபக்கோ². வேவசனந்தி யதி³த³ம் மனோசித்தம் விஞ்ஞாணம் மனிந்த்³ரியம் மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து.

பஞ்ஞத்தீதி மனோபுப்³ப³ங்க³மா த⁴ம்மாதி அயம் மனோ கிஞ்சி பஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தம். த⁴ம்மாதி குஸலகம்மபத²பஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தம். மனோஸேட்டா²தி விஸிட்ட²பஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தம். மனோஜவாதி ஸஹபஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தம். சித்தந்தி நேக்க²ம்மபஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தம். மனஸா சே பஸன்னேனாதி ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியபஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தம். மனஸா சே பஸன்னேனாதி அனாவிலஸங்கப்பது³தியஜ்ஜா²னபஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தம். மனஸா சே பஸன்னேனாதி அஸ்ஸத்³தா⁴னம் படிபக்க²பஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தம். பா⁴ஸதி வாதி ஸம்மாவாசாபஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தம். கரோதி வாதி ஸம்மாகம்மந்தபஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தம். ததோ நம் ஸுக²மன்வேதீதி ஜா²னஸமாதா⁴னம். இந்த்³ரியேஸு மனிந்த்³ரியம். படிச்சஸமுப்பாதே³ விஞ்ஞாணம். மனோபுப்³ப³ங்க³மா த⁴ம்மாதி மேத்தா ச முது³தா ச ஜா²னேஸு து³தியம் ஜா²னம் ததியஞ்ச. க²ந்தே⁴ஸு ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴பரியாபன்னோ. தா⁴தூஸு த⁴ம்மதா⁴து, ஆயதனேஸு த⁴ம்மாயதனம். யம் குஸலம் இந்த்³ரியேஸு ஸுகி²ந்த்³ரியஞ்ச ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியஞ்ச பத³ட்டா²னம். இமேஸம் த⁴ம்மானம் படிச்சஸமுப்பன்னானம் ப²ஸ்ஸபச்சயா ஸுக²வேத³னீயோ ப²ஸ்ஸோ ஸுக²வேத³னா மனோபவிசாரேஸு ஸோமனஸ்ஸவிசாரோ ச²த்திம்ஸேஸு பட²மபதே³ஸு ச² ஸோமனஸ்ஸனேக்க²ம்மஸ்ஸிதா. இதி அயம் ஓதரணோ ஹாரோ.

தத்த² கதமோ ஸோத⁴னோ ஹாரோ? யம் அத்த²ம் ஆரப்³ப⁴ இத³ம் ஸுத்தம் பா⁴ஸிதம். ஸோ அத்தோ² நியுத்தோ ஏதமத்த²ம் ஆரப்³ப⁴ ஸுத்தம். அயம் ஸோத⁴னோ ஹாரோ.

85. தத்த² கதமோ அதி⁴ட்டா²னோ ஹாரோ? மனோபுப்³ப³ங்க³மா த⁴ம்மாதி வேவசனபஞ்ஞத்தி, ந ஏகத்தபஞ்ஞத்தி. த⁴ம்மாதி ஏகதோ ந வேவசனபஞ்ஞத்தி. மனஸா சே பஸன்னேனாதி ஸோ பஸாதோ³ த்³விதோ⁴ அஜ்ஜ²த்தஞ்ச அப்³யாபாதா³விக்க²ம்ப⁴னப³ஹித்³தா⁴ ச ஓகப்பனதோ. ஸோ அஜ்ஜ²த்தபஸாதோ³ த்³விதோ⁴. ஸமுக்³கா⁴தபஸாதோ³ ச விக்க²ம்ப⁴னபஸாதோ³ ச ப்³யாபாத³பரியுட்டா²னம். விகா⁴தோ ந மூலபஸாதோ³ ஜாதமூலம்பி வா. பஸாதோ³ ஸப்³யாபாத³ம் விகா⁴தேன. ததோ நம் ஸுக²மன்வேதீதி ஸுக²ம் காயிகஞ்ச சேதஸிகஞ்ச அப்பியவிப்பயோகோ³பி பியஸம்பயோகோ³பி நேக்க²ம்மஸுக²ம்பி புது²ஜ்ஜனஸுக²ம்பி பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்க³ம்பி சேதஸிகம் ஸுக²ம். யம்பி பஸ்ஸத்³த⁴காயோ ஸுக²ம் வேதே³தி, தம்பி காயிகம் ஸுக²ம் போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ ச சேதஸிகம் ஸுக²ம். யம்பி பஸ்ஸத்³த⁴காயோ ஸுக²ம் வேதே³ஸி, தம்பி தஞ்ச ஸுக²பத³ட்டா²னம் பஞ்ஞத்தியா யதா²வுத்தம் தம் அபராமட்ட²ம் குஸலானம் த⁴ம்மானம். அன்வேதீதி அப்பனா ஸந்தி³ஸ்ஸதி ந சாயம் வா பத்தபூ⁴தோ அன்வேதி. ததி³த³ம் ஸுத்தம் த்³வீஹி ஆகாரேஹி அதி⁴ட்டா²தப்³ப³ம். ஹேதுனா ச யோ பஸன்னமானஸோ விபாகேன ச யோ து³க்க²வேத³னீயோ.

பரிக்கா²ரோதி ப⁴க³வா பஞ்சஸதேன பி⁴க்கு²ஸங்கே⁴ன நக³ரம் பவிஸதி ராஜக³ஹம். தத்த² மனுஸ்ஸோ புக்³க³லோ ப⁴க³வந்தம் பரிவிஸதி, தஸ்ஸ பஸாதோ³ உப்பன்னோ குஸலமூலபுப்³ப³யோகா³வசரோபி. ஸோ அஞ்ஞேஸஞ்ச அக்கா²தி, இத³ம் வாசம் பா⁴ஸதி லாபா⁴ தேஸம், யேஸம் நிவேஸனம் ப⁴க³வா பவிஸதி, அம்ஹாகம்பி யதி³ ப⁴வேய்ய மயம்பி ப⁴க³வதோ ஸம்பஸாத³ம் லச்ச²ம்ஹாதி. யேன ப⁴க³வா தேனஞ்ஜலிம் பணாமேத்வா ‘‘நமோ ப⁴க³வதோ நமோ ப⁴க³வதோ’’தி அப்³யாபாத³மானோ ஏகமந்தே அட்டா²ஸி. தத³னந்தரே ப⁴க³வா இமம் ஸுத்தம் அபா⁴ஸித்த² ‘‘மனோபுப்³ப³ங்க³மா த⁴ம்மா’’தி. ஸப்³ப³ம் ஸுத்தம் ததா² யம் பரேஸம் பா⁴ஸதி இத³ம் வாசாகம்மம். யம் அஞ்ஜலிம் பணாமேதி, இத³ம் காயகம்மம். யோ மனோபஸாதோ³, இத³ம் மனோகம்மம். தத்த² யம் பரேஸம் பகாஸேதி பா⁴ஸதி வண்ணம். யேஸம் ப⁴க³வா நிவேஸனம் க³ச்ச²தீதி. ஸப்³ப³ம் தஸ்ஸ அலோபோ⁴ குஸலமூலம். யம் ப⁴க³வதி மேத்தசித்தோ, தஸ்ஸ அதோ³ஸோ குஸலமூலம். யம் அஞ்ஜலிம் பணாமேதி மானஞ்ச நிக்³க³ண்ஹாதி, தத்த²ஸ்ஸ அமோஹோ குஸலமூலம் பாதுப⁴வதி. யம் உளாரபஞ்ஞம் படிலப⁴தி, இத³மஸ்ஸ தி³ட்டி²விபல்லாஸப்பஹானம். யம் ததா²யேவ ஸம்வரோ ஹோதி, இத³மஸ்ஸ ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸப்பஹானம். யம் மனஸ்ஸ பஸாத³னம், இத³மஸ்ஸ சித்தவிபல்லாஸப்பஹானந்தி அகுஸலவிபல்லாஸானம் விக்க²ம்ப⁴னம் பஹானம் பச்சயோ. தீணி குஸலமூலானி யோ அனாவிலசித்தஸங்கப்போ, ஸோ தஸ்ஸ மனஸிகாரோதி வுச்சதி. யம் கிலேஸேஹி விக்க²ம்ப⁴னம் இதி விபல்லாஸா ச ஆரம்மணா ஸப்பச்சயதாய பச்சயோ குஸலமூலானி ச ஸந்தி³ஸ்ஸயதாய பச்சயோ, ஸோ ச மனஸிகாரோ ஹேதுனா இமினா பச்சயேன சித்தம் உப்பன்னம். தத்த² யம் ஸஸத்தா²ரம்மணம் சித்தம் பவத்தம் அயம் பு³த்³தா⁴னுஸ்ஸதி. யம்பி ப⁴க³வதோ கு³ணே மனஸி கரோதி, அயமஸ்ஸ த⁴ம்மானுஸ்ஸதி. தத்த² ஸதிஸம்பஜஞ்ஞம் ஹேது, அயஞ்ச பச்சயோ. வாசா பஞ்ஞா ஹேது விதக்கவிசாரா பச்சயோ. காயஸங்கா²ரா கம்மஸ்ஸ அபி⁴ஸங்கா²ரோ நாம ஹேது வா அப்பச்சயோ ஸுக²வேத³னீயஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ உபசயோ ஹேதுகா கம்மஸ்ஸ பச்சயோ.

86. தத்த² கதமோ ஸமாரோபனோ ஹாரோ? மனஸாயேவ பஸன்னேன ஸதோயேவேத்த² பஸன்னோ அபி ச சித்தவோதா³னா ஸத்தா விமுச்சந்தீதி தேன ஸத்தா சித்தபுப்³ப³ங்க³மா சித்தேன பஸன்னேன சேதனாபி தத்த² சித்தபூ⁴தா ப⁴வந்தீதி படிகா⁴ அயம் சேதனானம் பஸாதே³ன காயோ சஸ்ஸ பஸாதோ³, ஸோ ச ஆரப⁴தி பஸாதே³ன பஸன்னோ ஸஞ்ஞானந்தி சஸ்ஸ அவிபரீதா, ஸோ பஞ்சவிதோ⁴ விக்க²ம்ப⁴னா, காயபஸ்ஸம்ப⁴னாயேவா பஸாதோ³ சித்தஸிதோ சித்தம் பன புப்³ப³ம்யேவ பஸன்னம். அயம் ஸமாரோபனா. ஏவம் பஞ்சன்னம்பி பஸாதோ³. ததோ நம் ஸுக²மன்வேதீதி கதமம் ப⁴க³வா நித்³தி³ஸதி? ந ஹி அத்தஸச்சம் தஸ்ஸ கம்மஸ்ஸ விபாகோ அன்வேதி. தஸ்ஸ உபாயோ அனுக³ச்ச²தி யதா³ ஸிதபச்சயா உப்பஜ்ஜதே ஸோமனஸ்ஸம் அவிப்படிஸாரோபி அன்வேதி. அயம் ஸமாரோபனோ ஹாரோ.

மஹானாம ஸக்கஸ்ஸ ஸுத்தம் [பஸ்ஸ ஸம். நி. 5.1017]. தஸ்மிம் சே ஸமயே அஸ்ஸதோ அஸம்பஜானோ காலம் கரேய்ய காமே ப⁴வதி. அஸ்ஸதோ அபி⁴ஸமாஹாரோ யோ மா பா⁴யி, மஹானாம, யம் தம் சித்தம் தீ³க⁴ரத்தம் ஸத்³தா⁴பரிபா⁴விதம் ஸீலபரிபா⁴விதம் ஸுதசாக³பரிபா⁴விதந்தி வித்தா²ரேன காதப்³ப³ம். சாகே³ன ச பஞ்ஞாய ச கிம் த³ஸ்ஸேதி? யா ஸத்³தா⁴, ஸா சேதஸோ பஸாதோ³. யா அனாவிலஸங்கப்பிதா, ஸா ஸத்³தா⁴. கிம் காரணா? அனாவிலலக்க²ணா. அனாவிலலக்க²ணா ஹி ஸத்³தா⁴. அபரே ஆஹு கு³ணபரிஸுத்³தி⁴னிட்டா²க³மனலக்க²ணா, யஞ்ச அபரே வா வசனபடிக்³க³ஹலக்க²ணா ஸத்³தா⁴. அபரோ பரியாயோ அத்தானம் யதி³ ஏவம் ஓகப்பேதி ‘‘நாஹம் கிஞ்சி ஜானாமீதி ஏஸா அஹம் தத்த² அனுஞ்ஞத்தா அனஞ்ஞதா’’தி. அயம் ஸத்³தா⁴தி. அபரோ பரியாயோ ஏகஸட்டி²யா தி³ட்டி²க³தானம் ஆதீ³னவானுபஸ்ஸனா அனிச்சம் து³க்க²மனத்தாதி. தேன ச பதி³ட்ட²ம் ப⁴வதி யதா² க³ம்பீ⁴ரே உத³பானே உத³கம் சக்கு²னா பஸ்ஸதி ந ச காயேன அபி⁴ஸம்பு⁴னாதி. ஏவமஸ்ஸ அரியா நிஜ்ஜா²னக்க²ந்தியா தி³ட்டி² ப⁴வதி, ந ச ஸச்சி²கதா. அயம் வுச்சதி ஸத்³தா⁴. ஸா ச லோகிகா. அபரோ பரியாயோ க²மதி புது²ஜ்ஜனபூ⁴தஸ்ஸ வீஸதி சாதி கோ ஸக்காயாதீ⁴னா ந நிவேஸோ. ந ஏதம் ஏகந்தி நயஸஞ்ஞா யதா²பூ⁴தம் தி³ட்டி²யா து க²லு முதூ³ஹி பஞ்சஹி இந்த்³ரியேஹி த³ஸ்ஸனமக்³கே³ன பஹீனா ப⁴வந்தி. தி³ட்டே²கட்டா² ச கிலேஸா, அயம் ஸத்³தா⁴.

ஸோதாபத்தங்க³மது³க்கா²யம் பூ⁴மியம் பரிபுண்ணா வுச்சதி. தஸ்மிம்யேவ பூ⁴மியம் ஸேக்க²ஸீலம் அரியா தா⁴ரந்தி வுச்சதி. தஸ்மிம்யேவ பூ⁴மியம் முது³பஞ்ஞா பஞ்ஞிந்த்³ரியந்தி வுச்சதி. தஸ்மிம்யேவ பூ⁴மியம் க²ந்தே⁴ஹி அனத்தி²கதா, அயம் சாகோ³. தஸ்மா ஸத்³தா⁴ சாகா³தி⁴ட்டா²னேன நித்³தி³ஸிதப்³பா³. யதிகேன [தேன (க.)] பி⁴ய்யோ மனேன ஸா ஹிஸ்ஸ விபரீதா தி³ட்டி²கா அஸ்ஸத்³தா⁴, ஸா நயனஉபதீ⁴ஸு பமத்தா ஸமாதி³ன்னா. தத்த² ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் யோ காமம் பரிவிஸ்ஸந்தி இதி ஸந்தபாபபடினிஸ்ஸக்³கா³ ந சாகா³தி⁴ட்டா²னம் பஞ்ஞிந்த்³ரியேன பஞ்ஞாதி⁴ட்டா²னம், ஸீலேன உபஸமாதி⁴ட்டா²னம். இமே சத்தாரோ த⁴ம்மா ஸீலம் பரிபா⁴வயந்தி ஸத்³தா⁴ ஸீலம் சாகோ³ ச பஞ்ஞாதி. தத்த² ஸத்³தா⁴ய ஓக⁴ம் தரதி. யம் ஸீலம், அயம் அப்பமாதோ³. யோ சாகோ³, இத³ம் பஞ்ஞாய கம்மம். யா பஞ்ஞா, இத³ம் பஞ்ஞிந்த்³ரியம், தத்த² யம் ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம். தம் தீஸு அவேச்சப்பஸாதே³ஸு. யம் ஸீலம், தம் ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியேஸு. யோ சாகோ³, ஸோ சதூஸு ஜா²னேஸு. யா பஞ்ஞா, ஸா ஸச்சேஸு, ஸதி ஸப்³ப³த்த²கா³மினீ. தஸ்ஸ ஸேக்க²ஸ்ஸ ப⁴த்³தி³கா ப⁴தி, ப⁴த்³தி³கோ அபி⁴ஸம்பராயோ. தஸ்ஸ ஸம்முட்ட²ஸ்ஸதிகஸ்ஸ ஸீலம் கரோந்தஸ்ஸ ந காயஸம்முட்ட²ஸ்ஸதிதாய தானி வா இந்த்³ரியானி தம் வா குஸலமூலம் கம்மவிபாகம் ப⁴வதி. தஸ்ஸ திகஸ்ஸ அத்த²னித்³தே³ஸோ. தத்த² ஸத்³தா⁴ ஸீலம் சாகோ³ பஞ்ஞா சத்தாரோ த⁴ம்மா. யா ஸத்³தா⁴ யா ச பஞ்ஞா, இத³ம் மனோஸுசரிதம். யம் ஸீலம், இத³ம் காயிகம் வாசஸிகம் ஸுசரிதம். யோ சாகோ³, இத³ம் சேதஸிகம் அலோபோ⁴ ஸுசரிதம். இதி சித்தே க³ஹிதே பஞ்சக்க²ந்தா⁴ க³ஹிதா ப⁴வந்தி. இமேஹி த⁴ம்மேஹி ஸுசரிதம் இத³ம் து³க்க²ஞ்ச அரியஸச்சம் பத³ட்டா²னம் மக்³க³ஸ்ஸ.

87. தத்த² கதமோ விசயோ ஹாரோ? யா ச ஸத்³தா⁴ யஞ்ச ஸீலம். தம் கிஸ்ஸ கரோதி? யா ஸத்³தா⁴ தாய ப⁴க³வந்தம் அனுஸ்ஸரதி மத்தேனபி ஹத்தி²னா ஸமாக³தா, அஸ்ஸ போ⁴ குக்குரா ஸப்³ப³ம் ஸீலேன நப்படிபஜ்ஜதி காயேன வா வாசாய வா டா²னம் விஸாரதோ³ ப⁴வதீதி அவிப்படிஸாரீ பஞ்ஞா யஸ்ஸ பஞ்ஞத்தம் உபட்ட²பேதி. தஸ்ஸ அக²ண்ட³ஸ்ஸ ஸீலம் யம் ந பச்சி² தஸ்ஸம் மோஹஸ்ஸ அகுஸலசித்தம் உப்பஜ்ஜதி மிச்சா²தி³ட்டி²ஸஹக³தம் வா, அயம் விசயோ ஹாரோ. த⁴ம்மவாதி³னோ ப⁴த்³தி³காராதி ப⁴விஸ்ஸதி அத்தி² ஏஸா யுத்தி.

தத்த² கதமோ பத³ட்டா²னோ ஹாரோ? யமித³ம் சித்தம் தீ³க⁴ரத்தம் பரிபா⁴விதம் ஸத்³தா⁴ய ஸீலேன சாகே³ன பஞ்ஞாய ஸமாதி⁴னா பட²மஜ்ஜா²னஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். யா ஸத்³தா⁴ அஸ்ஸ அனாவிலஸங்கப்போ, தம் து³தியஜ்ஜா²னஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். தீணி ச அவேச்சப்பஸாதா³ யம் ஸீலம், தம் அரியகந்தம், தம் ஸீலக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். யா பஞ்ஞா, ஸா பஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். இமே ச த⁴ம்மா இத³ஞ்ச சித்தம் ஏகோதி³பூ⁴தஸமாதி⁴ஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். ஸத்³தா⁴ ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். சாகோ³ ஸமாதி⁴ந்த்³ரியஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். பஞ்ஞா பஞ்ஞிந்த்³ரியஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். ஸத்³தா⁴ ச பஞ்ஞா ச விபஸ்ஸனா பத³ட்டா²னம். ஸீலஞ்ச சாகோ³ ச ஸமத²ஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். ஸத்³தா⁴ ச பஞ்ஞா ச அவிஜ்ஜா விராகா³ய பஞ்ஞாவிமுத்தியா பத³ட்டா²னம். ஸீலஞ்ச சாகோ³ ச ராக³விராகா³ய சேதோவிமுத்தியா பத³ட்டா²னம்.

தத்த² கதமோ லக்க²ணோ ஹாரோ? விஞ்ஞாணே வுத்தே ஸத்³தா⁴ஸதிபா⁴விதே ஸப்³பே³ பஞ்சக்க²ந்தா⁴ வுத்தா ப⁴வந்தி. ஸத்³தா⁴ய ப⁴ணிதாய ஸப்³பா³னி ஸத்த த⁴னானி ப⁴ணிதானி ஹோந்தி ஸத்³தா⁴த⁴னம்…பே… ஸீலக்க²ந்தே⁴ வுத்தே ஸமாதி⁴க்க²ந்தோ⁴ ச பஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴ ச வுத்தா ப⁴வந்தி. யம் தம் சித்தம் தீ³க⁴ரத்தம் பரிபா⁴விதம் பச்சி²மகே காலே ந தத³னுபரிவத்தி ப⁴விஸ்ஸதீதி நேதம் டா²னம் விஜ்ஜதி. தத்த² ஸஞ்ஞாபி தத³னுபரிவத்தினீ ப⁴வதி. யேபி தஜ்ஜாதிகா த⁴ம்மா, தேபி தத³னுபரிவத்தினோ ப⁴வந்தி. ரூபஸஞ்ஞா ரூபஸஞ்சேதனானுபஸ்ஸனமனஸிகாரோ ஏவம் ச²ன்னம் ஆயதனானம் விஞ்ஞாணகாயே, அயம் லக்க²ணோ ஹாரோ.

தத்த² கதமோ சதுப்³யூஹோ ஹாரோ? இத⁴ ஸுத்தே ப⁴க³வதோ கோ அதி⁴ப்பாயோ? யே ப⁴த்³தி³கம் ப⁴திம் ஆகங்கே²ய்ய ப⁴த்³தி³கஞ்ச அபி⁴ஸம்பராயம், தே ஸத்³த⁴ம் ஸீலம் சாக³ம் பஞ்ஞஞ்ச மனஸி கரிஸ்ஸந்தி, அயம் அதி⁴ப்பாயோ. யே சஞ்ஞேபி ஸத்தா ததா²க³தஸ்ஸ ஸம்முக²ம் ந படியுஜ்ஜ²ந்தே, இமம் த⁴ம்மம் ஸோதா அவிப்படிஸாரதோ காலம் கரிஸ்ஸந்தீதி, அயம் அதி⁴ப்பாயோ.

88. தத்த² கதமோ ஆவட்டோ ஹாரோ? இத³ம்பி சத்தாரோ த⁴ம்மா ஸத்³தா⁴ ச பஞ்ஞா ச அஸ்ஸத்³தி⁴யஞ்ச அவிஜ்ஜஞ்ச ஹனந்தி. ஸீலஞ்ச சாகோ³ ச தண்ஹா ச தோ³ஸஞ்ச ஹனந்தி. தஸ்ஸ த்³வே மூலானி பஹீயந்தி. து³க்க²ம் நிவத்தேதி அப்பஹீனபூ⁴மியஞ்ச த்³விமூலானி பஞ்சக்க²ந்தா⁴. த்³வே அரியஸச்சானி ஸமதோ² ச விபஸ்ஸனா ச. த்³வின்னம் மூலானம் பஹானம். இமானி த்³வே ஸச்சானி நிரோதோ⁴ ச மக்³கோ³ ச. அயம் ஆவட்டோ ஹாரோ.

தத்த² கதமோ விப⁴த்தி? யம் தம் சித்தம் ஸத்³தா⁴பரிபா⁴விதம்…பே… ஸசே புது²ஜ்ஜனஸ்ஸ தஸ்ஸபி ப⁴த்³தி³கா ப⁴தி ப⁴விஸ்ஸதீதி ந ஏகம்ஸேன தஸ்ஸ கம்மம் தி³ட்டே²யேவ த⁴ம்மே விபாகந்தி பச்சேஸ்ஸதி, அபரம்ஹி வா பரியாயே ப⁴விஸ்ஸதி. யம் வா அதீதம் விபாகாய பச்சுபட்டி²தம், தப்பச்சயானி சேதானி, யே யதா² மஹாகம்மவிப⁴ங்கே³ ‘‘தேனாயம் விப⁴ஜ்ஜப்³யாகரணியோ நித்³தே³ஸோ த⁴ம்மசாரினோ யா ப⁴த்³தி³கா ப⁴தீ’’தி.

தத்த² கதமா பரிவத்தனா? அஸ்ஸத்³தி⁴யம் து³ஸ்ஸீல்யம் யம் மச்சே²ரம் து³ப்பஞ்ஞம் ச [து³ப்பஞ்ஞியம் (க.)] யஞ்ச படிபக்கே²ன பஹீனா ப⁴வந்தி, அயம் பரிவத்தனா.

தத்த² கதமம் வேவசனம்? யம் தம் சித்தம் தீ³க⁴ரத்தம் பரிபா⁴விதம் சித்தம் மனோவிஞ்ஞாணம்…பே… யம் ஸத்³தா⁴ப³லம் ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம், யம் ஸீலம் தம் ஸுசரிதம், ஸம்யமோ நியமோ த³மோ க²ந்த⁴தா இமானி தஸ்ஸ வேவசனானி. யோ சாகோ³ ஸோ படினிஸ்ஸக்³கோ³ அலோபோ⁴ வோஸக்³கோ³ சாகோ³யிட்டா²னம். யா பஞ்ஞா ஸா பஞ்ஞத்தா பஞ்ஞப்பபா⁴ பஞ்ஞிந்த்³ரியம் பஞ்ஞாப³லம்.

தத்த² கதமா பஞ்ஞத்தி? யம் தம் சித்தம் பீ³ஜம் பஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தம். பரிபா⁴வனா வாஸனா பஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தி. ஸத்³தா⁴ பஸாத³பஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தா. ஸீலம் ஸுசரிதபஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தம். சாகோ³ புஞ்ஞகிரியபஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தோ. பஞ்ஞா வீமம்ஸபஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தா. இமே தயோ த⁴ம்மா ஸத்³தா⁴ ஸீலம் சாகோ³ பஞ்ஞவதோ பாரிஸுத்³தி⁴ம் க³ச்ச²ந்தி.

தத்த² கதமோ ஓதரணோ? யம் சித்தம், தம் க²ந்தே⁴ஸு விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴, தா⁴தூஸு மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து, ஆயதனேஸு மனாயதனம். யே சத்தாரோ த⁴ம்மா, தே க²ந்தே⁴ஸு ஸங்கா²ரக்க²ந்தே⁴ பரியாபன்னா…பே… தா⁴தூஸு ஆயதனேஸு.

தத்த² கதமோ ஸோத⁴னோ ஹாரோ? இத³ம் ப⁴க³வதோ பா⁴ஸிதம் மஹானாமேன ஸக்கேன புச்சி²தேன ஸப்³ப³ம் தம் நியுத்தம்.

தத்த² கதமோ அதி⁴ட்டா²னோ? இத³ம் சித்தம் வேமத்ததாய பஞ்ஞத்தம் அகுஸலேஹி சித்தேஹி அபரிபா⁴விதேஹி பரிபா⁴விதந்தி யானி புன பரிபா⁴விதானி அஞ்ஞேஸம்பி தத்த² உபாதா³ய பஞ்ஞத்தம் ஸப்³பே³பிமே சத்தாரோ த⁴ம்மா ஏகத்ததாய பஞ்ஞத்தா. ப⁴த்³தி³கா ப⁴தீதி காமபோ⁴கி³னோ தேவ ரூபதா⁴து அரூபதா⁴து மனுஸ்ஸாதி ஸப்³பா³ ப⁴த்³தி³கா ப⁴தி ததே³வ கதா²ய பஞ்ஞத்தம், அயம் பஞ்ஞத்தி.

தத்த² கதமோ பரிக்கா²ரோ? சித்தஸ்ஸ இந்த்³ரியானி பச்சயோ ஆதி⁴பதேய்யபச்சயதாய மனஸிகாரோ. ஹேதுபச்சயதாய பச்சயோ. ஸத்³தா⁴ய லோகிகா பஞ்ஞா ஹேதுபச்சயதாய பச்சயோ. யோனிஸோ ச மனஸிகாரோ பச்சயோ. ஸீலஸ்ஸ பதிரூபதே³ஸவாஸோ பச்சயோ. அத்தஸம்மாபணிதா⁴னஞ்ச ஹேது. சாக³ஸ்ஸ அலோபோ⁴ ஹேது. அவிப்படிஸாரோ ச ஹேதுபச்சயோ. பஞ்ஞா பரதோ ச கோ⁴ஸோ அஜ்ஜ²த்தஞ்ச யோனிஸோ மனஸிகாரோ ஹேதுபச்சயோ ச.

தத்த² கதமோ ஸமாரோபனோ? யம் தம் சித்தம் தீ³க⁴ரத்தம் பரிபா⁴விதந்தி சேதஸிகாபி. ஏத்த² ஸப்³பே³ த⁴ம்மா பரிபா⁴விதா ப⁴த்³தி³கா தே ப⁴தி ப⁴விஸ்ஸதி, ப⁴த்³தி³கா உபபத்திகோ அபி⁴ஸம்பராயோ. இதி யே கேசி மனுஸ்ஸகா உபபோ⁴க³பரிபோ⁴கா³ ஸப்³பே³ ப⁴த்³தி³கா ப⁴தியேவ, அயம் ஸமாரோபனோ.

89. உத்³த⁴ம் அதோ⁴ ஸப்³ப³தி⁴ வீதராகோ³தி கா³தா² [பஸ்ஸ உதா³. 61 உதா³னே]. தத்த² கிம் உத்³த⁴ம் நாம? யம் இதோ உத்³த⁴ம் ப⁴விஸ்ஸதி அனாகா³மீ, இத³ம் உத்³த⁴ம். அதோ⁴ நாம யமதிக்கந்தமதீதம், இத³மவோச அபதா³னதந்தி உத்³த⁴ம். தத்த² அதீதேன ஸஸ்ஸததி³ட்டி² புப்³ப³ந்தாகப்பிகானம் அபரந்ததி³ட்டி² கேஸஞ்சி, உச்சே²த³தி³ட்டி²ம் யம் [உச்சே²த³தி³ட்டி²யம் (க.)] வுத்தகப்பிகானம் இமா சேவ தி³ட்டி²யோ உச்சே²த³தி³ட்டி² ச ஸஸ்ஸததி³ட்டி² ச. தத்தா²யம் ஸஸ்ஸததி³ட்டி² இமானி பன்னரஸ பதா³னி ஸக்காயதி³ட்டி² ஸஸ்ஸதம் ப⁴ஜந்தி. ரூபவந்தம் மே அத்தா, அத்தனி மே ரூபம், ரூபம் மே அத்தாதி யது³ச்சதே பஞ்ஞம் பரித³ஹந்தி. யா உச்சே²த³தி³ட்டி² ஸா பஞ்சஸதானி உச்சே²த³ம் ப⁴ஜந்தி. தே ‘‘தம் ஜீவம் தம் ஸரீர’’ந்தி பஸ்ஸந்தி, ரூபம் மே அத்தாதி ததா²ரூபா சதுப்³பி³தா⁴ ஸக்காயதி³ட்டி² உச்சே²தே³ன ச ஸஸ்ஸதேன ச. ஏவம் பஞ்சஸு க²ந்தே⁴ஸு வீஸதிவத்து²காய தி³ட்டி²யா பன்னரஸ பதா³னி புப்³ப³ந்தம் ப⁴ஜந்தி. ஸஸ்ஸததி³ட்டி²யா பஞ்ச பதா³னி அபரந்தம் ப⁴ஜந்தி உச்சே²த³தி³ட்டி²யா. தத்த² ‘‘அயமஹமஸ்மீ’’தி பஸ்ஸந்தா ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, ஸோ உச்சே²த³வாதீ³ ரூபவந்தஞ்ச அத்தானம், அத்தனி ச ரூபம், ரூபஸ்மிம் வா அத்தாதி ஸோ பஸ்ஸதி சாதி இதி உச்சே²த³தி³ட்டி² ச, அத்ததோ படிஸ்ஸரதி ஸஸ்ஸததி³ட்டி² புப்³ப³ந்ததோ ச படிஸ்ஸரதி. ‘‘அயமஹமஸ்மீ’’தி ந ஸமனுபஸ்ஸதி. தஸ்ஸ தி³ட்டா²ஸவா பஹானம் க³ச்ச²ந்தி. யோ தீஸு அத்³தா⁴ஸு புப்³ப³ந்தே ச அபரந்தே ச தேன தேன நித்³தி³ட்டா²னேன உத்³த⁴ம் அதோ⁴ ஸப்³ப³தி⁴ வீதராகோ³ ‘‘அஹமஸ்மீ’’தி ந அனுபஸ்ஸதீதி இமினா த்³வாரேன இமினா பயோகே³ன இமினா உபாயேன இத³ம் த³ஸ்ஸனபூ⁴மி ச ஸோதாபத்திப²லஞ்ச ஸோ அரியோ பயோகோ³ அனபா⁴வம்க³தேன ஸம்ஸாரேன அபுனப்³ப⁴வாதி யோ கோசி அரியோ பயோகோ³ புனப்³ப⁴வாய முதூ³னி வா பஞ்சிந்த்³ரியானி மஜ்ஜா²னி அதி⁴மத்தானி வா ஸப்³ப³ம் அபுனப்³ப⁴வப்பஹானாய ஸம்வத்தந்தி. அஹந்தி தி³ட்டோ²கோ⁴ காமோகோ⁴ ப⁴வோகோ⁴ அவிஜ்ஜோகோ⁴ ச ஓதி⁴ஸோ. தத்த² தே³ஸனாஹாரேன சத்தாரி ஸச்சானி பஞ்சஹி இந்த்³ரியேஹி ஸோதாபத்திப²லேன ச த்³வே ஸச்சானி மக்³கோ³ ச நிரோதோ⁴ ச. ஸக்காயஸமுத³யேன த்³வே ஸச்சானி து³க்க²ஞ்ச ஸமுத³யோ ச, அயம் தே³ஸனா ஹாரோ.

தத்த² கதமோ விசயோ? ‘‘அயமஹமஸ்மீ’’தி அஸமனுபஸ்ஸந்தோ தீணி த³ஸ்ஸனப்பஹாதப்³பா³னி ஸம்யோஜனானி பஜஹதி. அயம் விசயோ.

தத்த² கதமா யுத்தி? திவிதா⁴ புக்³க³லா கோசி உக்³க⁴டிதஞ்ஞூ கோசி விபஞ்சிதஞ்ஞூ கோசி நேய்யோ. உக்³க⁴டிதஞ்ஞூ திக்கி²ந்த்³ரியோ ச ததோ விபஞ்சிதஞ்ஞூ முதி³ந்த்³ரியோ ததோ முதி³ந்த்³ரியேஹி நேய்யோ. தத்த² உக்³க⁴டிதஞ்ஞூ திக்கி²ந்த்³ரியதாய த³ஸ்ஸனபூ⁴மிமாக³ம்ம ஸோதாபத்திப²லம் பாபுணாதி, ஏகபீ³ஜகோ ப⁴வதி. அயம் பட²மோ ஸோதாபன்னோ. விபஞ்சிதஞ்ஞூ முதூ³ஹி இந்த்³ரியேஹி த³ஸ்ஸனபூ⁴மிமாக³ம்ம ஸோதாபத்திப²லம் பாபுணாதி, கோலம்கோலோ ச ஹோதி. அயம் து³தியோ ஸோதாபன்னோ. தத்த² நேய்யோ த³ஸ்ஸனபூ⁴மிமாக³ம்ம ஸோதாபத்திப²லம் பாபுணாதி, ஸத்தக்க²த்துபரமோ ச ப⁴வதி. அயம் ததியோ ஸோதாபன்னோ.

அத்தி² ஏஸா யுத்தி முது³மஜ்ஜா²தி⁴மத்தேஹி இந்த்³ரியேஹி முது³மஜ்ஜா²தி⁴மத்தம் பூ⁴மிம் ஸச்சி²கரேய்ய ஸக்காயதி³ட்டி²ப்பஹானேன வா தி³ட்டி²க³தானி பஜஹதி. அயம் யுத்தி.

தத்த² கதமோ பத³ட்டா²னோ? தத்த² ஸக்காயதி³ட்டி² ஸப்³ப³மிச்சா²தி³ட்டி²யா பத³ட்டா²னம். ஸக்காயோ நாமரூபஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். நாமரூபம் ஸக்காயதி³ட்டி²யா பத³ட்டா²னம். பஞ்ச இந்த்³ரியானி ரூபீனி ரூபராக³ஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். ஸளாயதனம் அஹம்காரஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். தத்த² கதமோ லக்க²ணோ? த்³வீஸு தி³ட்டீ²ஸு பஹீனாஸு தத்த² ஏகா தி³ட்டி² தி³ட்டி²க³தானி பஹானம் க³ச்ச²ந்தி. உத்³த⁴ம் ச அதோ⁴ ச வீதராகோ³ ஸப்³ப³ரஜனீயேஸு வீதராகோ³ ஹோதி. தஜ்ஜா பரபூ⁴மியம், இத³ம் பச்சயந்தி யதா²பூ⁴தம் பஸ்ஸதி. ஸோ ஸப்³ப³படிச்சஸமுப்பாத³ம் ஆமஸதி. அயம் லக்க²ணோ ஹாரோ.

90. தத்த² கதமோ சதுப்³யூஹோ ஹாரோ? இமம்ஹி ஸுத்தே ப⁴க³வதோ கோ அதி⁴ப்பாயோ? யே ஸத்தா யே நாபி⁴ரமிஸ்ஸந்தி, தே தி³ட்டி²ப்பஹானாய வாயமிஸ்ஸந்தி. அயமேத்த² ப⁴க³வதோ அதி⁴ப்பாயோ. அயம் சதுப்³யூஹோ ஹாரோ.

தத்த² கதமோ ஆவட்டோ ஹாரோ? யானிமானி முதூ³னி பஞ்சிந்த்³ரியானி தானி ஓரம்பா⁴கி³யானி பஞ்சிந்த்³ரியானி. ஸப்³பே³ன ஸப்³ப³ம் ஸமூஹனந்தி அபி⁴ஜ்ஜா²ப்³யாபாதோ³ ச பா⁴வனாகாரேன ஸேக்கா²ய விமுத்தியா ப³லம் ஸத்³தா⁴, உத்³த⁴ம்பா⁴கி³யானி தி³ட்டி²வஸேன ப³லம் ஸத்³தா⁴, வீரியிந்த்³ரியம் ஆரபி⁴தத்தா ஸதிந்த்³ரியம் பக்³க³ஹிதத்தா அச்சந்தம் நிட்ட²ம் க³ச்ச²ந்தி. தத்த² யானி இந்த்³ரியானி, அயம் மக்³கோ³ ஸம்கிலேஸப்பஹானம். அயம் நிரோதோ⁴ ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மோ, இத³ம் து³க்க²ம். அயம் ஆவட்டோ ஹாரோ.

தத்த² கதமோ விப⁴த்தி ஹாரோ? ‘‘அயமஹமஸ்மீ’’தி யோ ஸமனுபஸ்ஸதி, ஸோ ச கோ² அதி⁴மத்தேன லோகிகா யம் பூ⁴மியம் ந து அரியேன பயோகே³ன ஸோ ஸக்காயதி³ட்டி² பஜஹதி. யம் வுச்சதி தஜ்ஜாய பூ⁴மியா அதி⁴மத்தாய. தத்த² தஜ்ஜாய பூ⁴மியம் பஞ்சஹி ஆகாரேஹி அதி⁴மத்ததம் படிலப⁴தி ஸீலேன வதேன பா³ஹுஸ்ஸச்சேன ஸமாதி⁴னா நேக்க²ம்மஸுகே²ன. தத்த² அப்பத்தே பத்தஸஞ்ஞீ அதி⁴மானம் க³ண்ஹாதி. ஏதஸ்மிம்யேவ வத்து²ப்பத்தியம் ப⁴க³வா இத³ம் ஸுத்தம் பா⁴ஸதி. ஸீலவா வதமத்தேனாதி. தத்த² யோ அப்பத்தே பத்தஸஞ்ஞீ தஸ்ஸ யோ ஸமாதி⁴, ஸோ ஸாமிஸோ காபுரிஸஸேவிதோ பன ஸோ காபுரிஸா வுச்சந்தி புது²ஜ்ஜனா. ஆமிஸம் யஞ்ச அரியமக்³க³மாக³ம்ம லோகிகா அனரியம் தேன ஸமாதி⁴ ஹோதி அனரியோ காபுரிஸஸேவிதோ. யோ பன அரியாகாரேன யதா²பூ⁴தம் ந ஜானாதி ந பஸ்ஸதி [ஜானாதி பஸ்ஸதி (பீ.)], ஸோ அதி⁴க³மனம் பஜஹதி யோ அரியேன ஸமாதி⁴னா அகாபுரிஸஸேவிதேன நிராமிஸேன நீயதி, தத்த² அகாபுரிஸா வுச்சந்தி அரியபுக்³க³லா. யோ தேஹி ஸேவிதோ ஸமாதி⁴, ஸோ அகாபுரிஸஸேவிதோ. தஸ்மா ஏகம் விப⁴ஜ்ஜப்³யாகரணீயம் ‘‘அயமஹமஸ்மீ’’தி அஸமனுபஸ்ஸந்தோ ததா² பாதேதி.

தத்த² கதமா பரிவத்தனா? இமாய த³ஸ்ஸனபூ⁴மியா கிலேஸா பஹாதப்³பா³, தேஹி பஹீயந்தி அனித்³தி³ட்டா²பி ப⁴க³வதா நித்³தி³ஸிதப்³பா³ யோ.

தத்த² கதமம் வேவசனம்? யா ஸக்காயதி³ட்டி²யா அத்ததி³ட்டி²யா. அயம் பூ⁴மி. யே கிலேஸா பஹாதப்³பா³. தே அப்பஹீயந்தி அனித்³தி³ட்டா²பி ப⁴க³வதா ஸஸ்ஸததி³ட்டி² ச உச்சே²த³தி³ட்டி² ச, ஸா பரியந்ததி³ட்டி² ச. யா அபரியந்ததி³ட்டி² ச, ஸா ஸஸ்ஸததி³ட்டி² ச. யா உச்சே²த³தி³ட்டி², ஸா நத்தி²கா தி³ட்டி². யா ஸஸ்ஸததி³ட்டி², ஸா அகிரியதி³ட்டி². இத³ம் வேவசனம்.

தத்த² கதமா பஞ்ஞத்தி? தண்ஹா ஸம்யோஜனபஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தா. மக்³கோ³ படிலாப⁴பஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தோ. இந்த்³ரியா படிலாப⁴பஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தாதி. தத்த² கதமோ ஓதரணோ? ஸக்காயோ து³க்க²ம் த³ஸ்ஸனப்பஹாதப்³போ³. ஸமுத³யோ மக்³கோ³. இந்த்³ரியானி தானி ச நித்³தி³ட்டா²னி க²ந்த⁴தா⁴துஆயதனேஸு.

தத்த² கதமோ ஸோத⁴னோ ஹாரோ? யஞ்ஹி ஆரப்³ப⁴ ப⁴க³வதா இத³ம் ஸுத்தம் பா⁴ஸிதம், ஸோ ஆரப்³ப⁴ நித்³தி³ட்டோ². தத்த² கதமோ பரிக்கா²ரோ? நாமரூபஸ்ஸ ஹேதுபச்சயோபி விஞ்ஞாணம் ஹேது பீ³ஜம். தேன அவிஜ்ஜா ச ஸங்கா²ரா ச பச்சயோ. நிவத்தினயோ ந அபரோ பரியாயோ ஸப்³ப³ப⁴வோ, யே ச ஸப்³ப³ப⁴வஸ்ஸ ஹேது பரப⁴ண்ட³பச்சயோ இதி ஸம்மாதி³ட்டி² பரதோ ச கோ⁴ஸோ யோனிஸோ ச மனஸிகாரோ பச்சயோ. யா பஞ்ஞா உப்பாதே³தி, ஏஸா ஹேது ஸம்மாதி³ட்டி²யா ஸம்மாஸங்கப்போ ப⁴வதி, யா ஸம்மாஸமாதி⁴ [ஸம்மாதி³ட்டி² (பீ.)], அயம் பரிக்கா²ரோ.

தத்த² கதமோ ஸமாரோபனோ? ‘‘அயமஹமஸ்மீ’’தி அஸமனுபஸ்ஸீ து³க்க²தோ ரோக³தோ…பே… பன்னரஸ பதா³னி. ஸீலானி ப⁴க³வா கிமத்தி²யானி கிமானிஸம்ஸானி. ஸீலானி, ஆனந்த³, அவிப்படிஸாரத்தா²னி யாவ விமுத்தி. தத்த² து³விதோ⁴ அத்தோ² – புரிஸத்தோ² ச வசனத்தோ² ச.

91. தத்த² கதமோ புரிஸத்தோ²? யாயம் ந பச்சா²னுதாபிதா அயம் அவிப்படிஸாரோ, அயம் புரிஸத்தோ². யதா² கோசி ப்³ரூஹயதி இமத்த²மாஸேவதி ஸோ ப⁴ணேய்ய, கிஞ்சி மமேத்த² அதீ⁴னம் தஸ்ஸத்தா²ய இத³ம் கிரியம் ஆரபா⁴மீதி. அயம் புரிஸத்தோ².

தத்த² கதமோ வசனத்தோ²? ஸீலானி காயிகம் வா வாசஸிகம் வா ஸுசரிதம் அவிப்படிஸாரோதி. தத்த² ஸீலஸ்ஸ வதஸ்ஸ ச பா⁴ஸோயேவ. அனஞ்ஞா ஸுக³தகம்மதா ஸுசரிதம் அயம் அவிப்படிஸாரோ. ஏவம் யாவ விமுத்தீதி ஏகமேகஸ்மிம் பதே³ த்³வே அத்தா² – புரிஸத்தோ² ச வசனத்தோ² ச, யதா² இமம்ஹி ஸுத்தே ஏவம் ஸப்³பே³ஸு ஸுத்தேஸு த்³வே த்³வே அத்தா². அயம் ஹி பரமத்தோ² உத்தமத்தோ² ச. யம் நிப்³பா³னஸச்சி²கம் நிஸ்ஸாய யம் ஸகம் ஸச்சி²காதப்³ப³ம் ப⁴வதி, ஸோ வுச்சதி கதஸ்ஸ [ஸதஸ்ஸ (க.)] கத்தோ²தி. அயம் புன வேவசனம் ஸம்பஜானாதி. இமினா நியுத்தத்த²மபி⁴லப்³ப⁴ந்தி வசனத்தோ². தத்த² யம் அத்த²ம் ஸாவகோ அபி⁴கங்க²தி. தஸ்ஸ யோ படிலாபோ⁴, அயம் புரிஸத்தோ². யம் யம் ப⁴க³வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி, தஸ்ஸ தஸ்ஸ த⁴ம்மஸ்ஸ யா அத்த²விஞ்ஞத்தி. அயம் அத்தோ², தத்த² ஸீலானம் அவிப்படிஸாரோ அத்தோ²பி ஆனிஸம்ஸோபி. ஏஸோ ச ஆனிஸம்ஸோ யம் து³க்³க³திம் ந க³ச்ச²தி. யதா² தம் ப⁴க³வதா ஏஸானிஸம்ஸோ த⁴ம்மே ஸுசிண்ணே ந து³க்³க³திம் க³ச்ச²தி த⁴ம்மசாரீ, அயம் அத்தோ².

யம் புரிஸோ பா⁴வனாபூ⁴மியம் ஸீலானி ஆரப்³ப⁴ ஸீலேன ஸம்யுத்தோ ஹோதி ஏவம் யாவ விமுத்தி ததா² ஸீலக்க²ந்தோ⁴. தத்த² யோ ச அவிப்படிஸாரோ அனுஸயவஸேன நித்³தி³ட்டோ², தஞ்ச ஸீலம் அயம் ஸீலக்க²ந்தோ⁴. பாமோஜ்ஜபீதிபஸ்ஸத்³தீ⁴தி ச ஸமாதி⁴ந்த்³ரியேன, அயம் ஸமாதி⁴க்க²ந்தோ⁴. யம் ஸமாஹிதோ யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, அயம் பஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴. இமே தயோ க²ந்தா⁴ ஸீலம் ஸமாதி⁴ பஞ்ஞா ச ததா² ஸீலம் பரிபூரேதி யம் வீரியிந்த்³ரியம் தேன காரணேன ஸோ ஸீலம் பரிபூரேதி, அனுப்பன்னஸ்ஸ ச அகுஸலஸ்ஸ அனுப்பாதா³ய வாயமதி, உப்பன்னஸ்ஸ ச பஹானாய அனுப்பன்னஸ்ஸ ச குஸலஸ்ஸ உப்பாதா³ய, உப்பன்னஸ்ஸ ச குஸலஸ்ஸ பி⁴ய்யோபா⁴வாய இதி வீரியிந்த்³ரியம் நித்³தி³ட்ட²ம். தத்த² யோ ஸமாதி⁴க்க²ந்தோ⁴, இத³ம் ஸமாதி⁴ந்த்³ரியம். பஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴ பஞ்ஞிந்த்³ரியம், தம் சதூஸு ஸம்மப்பதா⁴னேஸு த³ட்ட²ப்³ப³ம். ததா² யோ அனுப்பன்னஸ்ஸ ச அகுஸலஸ்ஸ அனுப்பாதா³ய வாயமதி, இத³ம் பட²மம் ஸம்மப்பதா⁴னம். யம் உப்பன்னஸ்ஸ, இத³ம் து³தியம். சத்தாரி ஸம்மப்பதா⁴னானி சதூஸு ஜா²னேஸு பஸ்ஸிதப்³பா³னி. ததா² ஸீலக்க²ந்தே⁴ன நேக்க²ம்மதா⁴து ச அதி⁴கா [ஆதி³கா (பீ.)], தயோ ச விதக்கா நேக்க²ம்மவிதக்கோ அப்³யாபாத³விதக்கோ அவிஹிம்ஸாவிதக்கோ ச. ஸாதா⁴ரணபூ⁴தா. யா பியாயமானஸ்ஸ பாமோஜ்ஜேன இத³ம் காயிகம் ஸுக²ம் ஆனிதம் அனியமீதிபேமேன, இத³ம் து³க்க²ம். யோ தத்த² அவிக்கே²போ, அயம் ஸமாதி⁴. இத³ம் பஞ்சங்கி³கம் பட²மம் ஜா²னம். யா சேதஸிகா பஸ்ஸத்³தி⁴ ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் விரோத⁴னம், யோ கிலேஸோ ச பரிதா³ஹோ, ஸோ பட²மே ஜா²னே நிருத்³தோ⁴. ததா² யா ச கிலேஸபஸ்ஸத்³தி⁴ யா ச விதக்கவிசாரானம் பஸ்ஸத்³தி⁴, உப⁴யேபி ஏதே த⁴ம்மே பஸ்ஸத்³தா⁴யம். தத்த² காயஸ்ஸ சித்தஸ்ஸ ச ஸுக²ம் ஸுகா²யனா, இத³ம் பீதிஸுகி²னோ பஸ்ஸத்³தி⁴. யோபி ஏகோதி³பா⁴வோ சித்தஸ்ஸ, தேன ஏகோதி³பா⁴வேன யம் சித்தஸ்ஸ அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னம், இத³ம் சதுத்த²ம் ஜா²னங்க³ம். இதி அஜ்ஜ²த்தஞ்ச ஸம்பஸாதோ³ சேதஸோ ச ஏகோதி³பா⁴வோ பீதி ச ஸுக²ஞ்ச, இத³ம் து³தியம் ஜா²னம் சதுரங்கி³கம். யோ பஸ்ஸத்³த⁴காயோ ஸுக²ம் வேதே³தி, தேன அதி⁴மத்தேன ஸுகே²ன ப²ரித்வா ஸுக²ம் சேதஸிகம் யம், ஸோ பீதிவீதராகோ³ ஏவம் தஸ்ஸ பீதிவீதராக³தாய உபேக்க²ம் படிலப⁴தி. ஸோ பீதியா ச விராகா³ உபேக்க²ம் படிலப⁴தி. ஸுக²ஞ்ச படிஸம்வேதே³தி. ஸதி ச ஸம்மா பஞ்ஞாய படிலப⁴தி. ஸசே ஸதி ஏகக்³க³தா இத³ம் பஞ்சங்கி³கம் ததியம் ஜா²னம். யம் ஸுகி²னோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதி, அயம் ஏகக்³க³தாய பராவிதா⁴னபா⁴கி³யா, பட²மே ஜா²னே அத்தி² சித்தேகக்³க³தா நோ சக்கு²ஸ்ஸ வேத³னா ஸப்³ப³ம் பாரிபூரிம் க³ச்ச²தி. யதா² சதுத்தே² ஜா²னே, ததா² யா உபேக்கா² பஸ்ஸம்ப⁴யம் ஸதிஸம்பஜஞ்ஞம் சித்தேகக்³க³தா ச, இத³ம் சதுத்த²ம் ஜா²னம்.

92. யதா² ஸமாதி⁴ த³ஸ்ஸயிதப்³ப³ம், ததா² பஞ்ஞிந்த்³ரியம் தம் சதூஸு அரியஸச்சேஸு பஸ்ஸிதப்³ப³ம். யம் ஸமாஹிதோ யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ஸா பஜானனா சதுப்³பி³தா⁴ அஸுப⁴தோ து³க்க²தோ அனத்ததோ ச, யதா³ரம்மணம் தம் து³க்க²ம் அரியஸச்சம், யம் பஜானந்தோ நிப்³பி³ந்த³தி விமுச்சதி ததா² யம் காமாஸவஸ்ஸ பஹானம் ப⁴வாஸவஸ்ஸ தி³ட்டா²ஸவஸ்ஸ அவிஜ்ஜாஸவஸ்ஸ, அயம் நிரோதோ⁴ அப்பஹீனபூ⁴மியம் ஆஸவஸமுத³யோ. இமானி சத்தாரி அரியஸச்சானி யதா² பஞ்ஞிந்த்³ரியம் பஸ்ஸிதப்³ப³ம். யதா²யம் ஸமாஹிதோ யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, அயம் த³ஸ்ஸனபூ⁴மி. ஸோதாபத்திப²லஞ்ச யதா²பூ⁴தம் பஜானந்தோ நிப்³பி³ந்த³தீதி, இத³ம் தனுகஞ்ச. காமராக³ப்³யாபாத³ம் ஸகதா³கா³மிப²லஞ்ச யம் நிப்³பி³ந்த³தி விரஜ்ஜதி, அயம் பட²மஜ்ஜா²னபா⁴வனாபூ⁴மி ச ராக³விராகா³ சேதோவிமுத்தி அனாகா³மிப²லஞ்ச. யம் விமுத்தி விமுச்சதி, அயம் அவிஜ்ஜாவிராகா³ பஞ்ஞாவிமுத்தி அரஹத்தஞ்ச. இமே அவிப்படிஸாரா ச வீரியிந்த்³ரியஞ்ச சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா அவிப்படிஸாரா தஞ்ச உபரி யாவ ஸமாதி⁴, ஏவம் தே சத்தாரி ஜா²னானி ஸமாதி⁴ந்த்³ரியஞ்ச யம் ஸமாஹிதோ யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி. இமே சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா ஸீலபாரிபூரிமுபாதா³ய சாக³ஸம்ஹிதேன ச நிப்³பே³தி⁴கானஞ்ச நிமித்தானம் அனாவிலமனா, இத³ம் ஸதிந்த்³ரியம் சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா. யம் புன இமாய த⁴ம்மதே³ஸனாய தீஸு டா²னேஸு தி³ட்டோ²க³மனகிந்த்³ரியம் கிலேஸபஹானேன ச ஸேக்க²ஸீலம், இத³ம் ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம். சத்தாரி ச ஸோதாபத்தியங்கா³னி ப²லானி. ஸமாதி⁴ந்த்³ரியானி ஸோபனியாஹாரீனி ஸப்³ப³ஸுத்தேஸு நித்³தி³ஸிதப்³பா³னி. யம் ஜா²னம் படிலப⁴னம் வீரியக³ஹிதம்யேவ ஞாணம் படிஸ்ஸரதோ, அயம் ஸுதமயீ பஞ்ஞா. யோ ஸமாதி⁴ புப்³பா³பரனிமித்தாபா⁴ஸோ அனோமக³திதாய யதா²காமோ, அயம் சிந்தாமயீ பஞ்ஞா, யம் ததா²ஸமாஹிதோ யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, அயம் பா⁴வனாமயீ பஞ்ஞா. அயம் ஸுத்தனித்³தே³ஸோ.

இமம் ஸுத்தம் நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யம் பு³ஜ்ஜ²காரதி⁴கம் பு³ஜ்ஜி²தப்³ப³ம். யேஹி அங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தம் தம் பு³ஜ்ஜி²ஸ்ஸந்தி தஸ்ஸ அங்கா³னி பு³ஜ்ஜி²ஸ்ஸந்தி, தேன போ³ஜ்ஜ²ங்கா³. ததா² ஆதி³தோ யாவ ஸீலம் வதம் சேதனா கரணீயா, கிஸ்ஸ ஸீலானி பாரிபூரேதி. அனுப்பன்னஸ்ஸ ச அகுஸலஸ்ஸ அனுப்பாதா³ய உப்பன்னஸ்ஸ ச அகுஸலஸ்ஸ பஹானாய அனுப்பன்னஸ்ஸ குஸலஸ்ஸ உப்பாதா³ய உப்பன்னஸ்ஸ ச குஸலஸ்ஸ பி⁴ய்யோபா⁴வாய, இத³ம் வீரியம் தஸ்ஸ தஸ்ஸ பு³ஜ்ஜி²தஸ்ஸ அங்க³ந்தி. அயம் வீரியஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³. இமினா வீரியேன த்³வே த⁴ம்மா ஆதி³தோ அவிப்படிஸாரோ பாமோஜ்ஜஞ்ச யா புன பீதி அவிப்படிஸாரபச்சயா பாமோஜ்ஜபச்சயா, அயம் பீதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³. யம் பீதிமனஸ்ஸ காயோ பஸ்ஸம்ப⁴தி. அயம் பஸ்ஸத்³தி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³. தேன காயிகஸுக²மானிதம் யம் ஸுகி²னோ சித்தம் ஸமாதி⁴யதி, அயம் ஸமாதி⁴ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³. யம் ஸமாஹிதோ யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, அயம் த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³. யா ஸீலமுபாதா³ய பஞ்சன்னம் போ³ஜ்ஜ²ங்கா³னம் உபாதா³யானுலோமதா நிமித்தாயனா பீதிபா⁴கி³யானஞ்ச விஸேஸபா⁴கி³யானஞ்ச அபிலாபனதா ஸஹக³தா ஹோதி அனவமக்³கோ³, அயம் ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³. யம் யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, அச்சாரத்³த⁴வீரியம் கரோதி. உத்³த⁴ச்சபூ⁴மீதி கதா அபி⁴பத்தி²தம் பேஸேதி. கோஸஜ்ஜபூ⁴மீதி க³ரஹிதோ ரஹிதேஹி அங்கே³ஹி பு³ஜ்ஜ²தி யம் சக்கு²ஸமத²பத²ம், ஸா உபேக்கா²தி. தேன ஸா உபேக்கா² தஸ்ஸ போ³ஜ்ஜ²ங்க³ஸ்ஸ அங்க³ந்தி கரித்வா உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³தி வுச்சதே. ஏஸோ ஸுத்தனித்³தே³ஸோ.

93. தத்த² கதமா தே³ஸனா? அஸ்மிம் ஸுத்தே சத்தாரி அரியஸச்சானி தே³ஸிதானி. தத்த² கதமோ விசயோ? ஸீலவதோ அவிப்படிஸாரோ யாவ விமுத்தி இமிஸ்ஸாய புச்சா²ய மினிகிமத்த²ஸ்ஸமீதி த்³வே பதா³னி புச்சா² த்³வே பதா³னி விஸஜ்ஜனானி த்³வீஹி பதே³ஹி த்³வே அபி⁴ஞ்ஞம் த்³வீஹி சேவ பதே³ஹி விஸஜ்ஜனா கிம் புச்ச²தி நிப்³பா³தி⁴கம் காயபூ⁴மிம் கம்மஸ்ஸ ததா² ஹி பதிட்டா² ச அஸேக்கே² த⁴ம்மே உப்பாதே³தி. தத்த² கதமா யுத்தி? ஸீலவதோ அவிப்படிஸாரோ ப⁴வதி கிம் நிச்ச²ந்த³ஸ்ஸ ச விராகோ³ அத்தி² ஏஸா யுத்தி. தத்த² கதமம் பத³ட்டா²னம்? வீரியம் வீரியிந்த்³ரியஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். ஸமாதி⁴ ஸமாதி⁴ந்த்³ரியஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். பஞ்ஞா பஞ்ஞிந்த்³ரியஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். வீரியம் அதோ³ஸஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். ஸமாதி⁴ அலோப⁴ஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். பஞ்ஞா அமோஹஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். வீரியிந்த்³ரியம் திண்ணம் மக்³க³ங்கா³னம் பத³ட்டா²னம், ஸம்மாவாசாய ஸம்மாகம்மந்தஸ்ஸ ஸம்மாஆஜீவஸ்ஸ. ஸமாதி⁴ந்த்³ரியம் திண்ணம் மக்³க³ங்கா³னம் பத³ட்டா²னம், ஸம்மாஸங்கப்பஸ்ஸ ஸம்மாவாசாய ஸம்மாஸமாதி⁴னோ. பஞ்ஞிந்த்³ரியம் த்³வின்னம் மக்³க³ங்கா³னம் பத³ட்டா²னம், ஸம்மாஸதியா ஸம்மாதி³ட்டி²யா ச.

தத்த² கதமோ லக்க²ணோ? ஸீலக்க²ந்தே⁴ வுத்தே ஸப்³பே³ தயோ க²ந்தா⁴ வுத்தா ப⁴வந்தி, ஸீலமேவ ஹி ஸேலோபமதா யதா² ஸேலோ ஸப்³ப³பச்சத்தி²கேஹி அகரணீயோ ஏவம் தம் சித்தம் ஸப்³ப³கிலேஸேஹி ந கம்பதீதி, அயம் அமோஹோ. விரத்தம் [பஸ்ஸ உதா³. 34 உதா³னபாளியம்] ரஜனீயேஸூதி அயம் அலோபோ⁴. கோபனேய்யே ந குப்பதீதி அயம் அதோ³ஸோ. தத்த² பஞ்ஞா அமோஹோ குஸலமூலம், அலோபோ⁴ அலோபோ⁴யேவ, அதோ³ஸோ அதோ³ஸோயேவ. இமேஹி தீஹி குஸலமூலேஹி ஸேக்க²பூ⁴மியம் டி²தோ அஸேக்க²மக்³க³ம் உப்பாதே³தி. ஸேக்க²பூ⁴மி ஸம்பத்திகம்மத⁴ம்மே உப்பாதே³தி, ஸா ச ஸம்மாவிமுத்தி, யஞ்ச விமுத்திரஸஞாணத³ஸ்ஸனம் இமே த³ஸ அஸேக்கா²னம் அரஹத்தம் த⁴ம்மா. தத்த² அட்ட²ங்கி³கேன மக்³கே³ன சதுப்³பி³தா⁴ பா⁴வனாபி லப்³ப⁴தி. ஸீலபா⁴வனா காயபா⁴வனா சித்தபா⁴வனா பஞ்ஞாபா⁴வனா ச. தத்த² ஸம்மாகம்மந்தேன ஸம்மாஆஜீவேன ச காயோ பா⁴விதோ. ஸம்மாவாசாய ஸம்மாவாயாமேன ச ஸீலம் பா⁴விதம். ஸம்மாஸங்கப்பேன ஸம்மாஸமாதி⁴னா ச சித்தம் பா⁴விதம். ஸம்மாதி³ட்டி²யா ஸம்மாஸதியா ச பஞ்ஞா பா⁴விதா. இமாய சதுப்³பி³தா⁴ய பா⁴வனாய த்³வே த⁴ம்மா பா⁴வனாபாரிபூரிம் க³ச்ச²ந்தி சித்தம் பஞ்ஞஞ்ச. சித்தம் பா⁴வனாய ஸமதோ², பஞ்ஞா பா⁴வனாய விபஸ்ஸனா. தத்த² பஞ்ஞா அவிஜ்ஜாபஹானேன சித்தம் உபக்கிலேஸேஹி அமிஸ்ஸீகதந்தி. பஞ்ஞா பா⁴வனாய சித்தபா⁴வனம்யேவ பரிபூரேதி. ஏவம் யஸ்ஸ ஸுபா⁴விதம் சித்தம் குதோ தம் து³க்க²மேஸ்ஸதீதி. அபி ச கோ² பன தஸ்ஸ ஆயஸ்மதோ அப்³யாபாத³தா⁴து அதி⁴முத்தா, ந ஸோ பேதம் ஸமாபன்னோ தஸ்ஸ ஸங்கா²பஹாரம் தே³தி, ஸங்கா²விதக்கிதே ஸரீரே து³க்க²ம் ந வேதி³யதி, அயம் ஸுத்தத்தோ².

94. தத்த² கதமா தே³ஸனா? இமம்ஹி ஸுத்தே த³ஸ அஸேக்கா² அரஹத்தத⁴ம்மா தே³ஸிதா அப்பமாணா ச ஸம்மா விபா⁴வனா. தத்த² கதமோ விசயோ? ஸேலோபமதா யே யே த⁴ம்மா வேத³னீயஸுக²து³க்கோ²பக³தா, தே ஸப்³பே³ நிரூபம் வானுபஸ்ஸந்தானம் வூபக³தா காயதோ வேத³யிதபரிக்கா²ரோ அப்பவத்திதோ து³க்க²ம் ந வேதி³யதி. தத்த² கதமா யுத்தி, யஸ்ஸேவம் பா⁴விதம் சித்தம் குதோ தம் [நம் (க.)] து³க்க²மேஸ்ஸதீதி. தீஸு பா⁴வனாஸு து³க்க²ம் நக்க²மதி சித்தம் சித்தபா⁴வனாய ச. நிரோத⁴பா⁴வனாய ச ஆனந்தரிகா ஸமாதி⁴பா⁴வனாய ச. இதி யஸ்ஸேவம் பா⁴விதம் சித்தந்தி ஸமாதி⁴ ப²லஸ்ஸ பத³ட்டா²னம்.

தத்த² கதமோ லக்க²ணோ? யஸ்ஸேவம் பா⁴விதம் [பஸ்ஸ உதா³. 34 உதா³னபாளியம்] சித்தந்தி சித்தானி பா⁴விதானி யதா² பட²மம் நித்³தி³ட்டா²னி பஞ்ஞா ஸீலம் காயோ சித்தம், ஸீலம்பி ஸுபா⁴விதம் காயிகசேதஸிகஞ்ச டி²தத்தா நானுபகம்பதீதி வேத³னாபி ததா² ஸஞ்ஞாபி ஸங்கா²ராபி. குதோ தம் து³க்க²மேஸ்ஸதீதி ஸுக²ம்பி நானுக³ச்ச²தி, அது³க்க²மஸுக²ம்பி நாக³தந்தி.

தத்த² கதமோ சதுப்³யூஹோ ஹாரோ? இத⁴ ப⁴க³வதோ கோ அதி⁴ப்பாயோ? யே து³க்கே²ன அதி⁴கா ப⁴விஸ்ஸந்தி, தே ஏவரூபாஹி ஸமாபத்தீஹி விரஹிஸ்ஸந்தி. அயமேத்த² ப⁴க³வதோ அதி⁴ப்பாயோ. யே ச அப்பஸன்னா, தே ஹி ப⁴விஸ்ஸந்தி, பஸன்னானஞ்ச பீதிபாமோஜ்ஜம் ப⁴விஸ்ஸதி, அயம் தத்த² ப⁴க³வதோ அதி⁴ப்பாயோ. ஆவட்டோதி நத்தி² ஆவட்டனஸ்ஸ பூ⁴மி.

விப⁴த்தீதி யஸ்ஸேவம் பா⁴விதம் சித்தம் குதோ தம் து³க்க²மேஸ்ஸதீதி து³விதோ⁴ நித்³தே³ஸோ – து³க்க²ஹேதுனித்³தே³ஸோ ச படிபக்க²னித்³தே³ஸோ ச. கோ ஸோ து³க்க²ஹேது? யதோ து³க்க²ம் ஆக³ச்ச²தி படிபக்கே² வுத்தே ஸேஸத⁴ம்மானம் ஸீலம் ஹேது ச பச்சயோ ச, தே ஸப்³பே³ த⁴ம்மா வுத்தா ஹோந்தி. ஏகபோ³தி⁴பக்கி²யே த⁴ம்மே வுத்தே ஸப்³பே³ போ³த⁴க³மனீயா த⁴ம்மா வுத்தா ப⁴வந்தி.

தத்த² கதமோ சதுப்³யூஹோ ஹாரோ? இமம்ஹி ஸுத்தே ப⁴க³வதோ கோ அதி⁴ப்பாயோ? யே அவிப்படிஸாரேன ச²ந்தி³கா, தே ஸீலபாரிபூரீ ப⁴வந்தி பாமோஜ்ஜச²ந்தி³கா அவிப்படிஸாரீபாரிபூரீ, அயமேத்த² ப⁴க³வதோ அதி⁴ப்பாயோ…பே… அயம் சதுப்³யூஹோ ஹாரோ.

தத்த² கதமோ ஆவட்டோ? இத³ம் ஸுத்தம் நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யம். யோ நிப்³பே³தோ⁴, அயம் நிரோதோ⁴. யேன நிப்³பி³ஜ்ஜ²தி, ஸோ மக்³கோ³. யம் நிப்³பி³ஜ்ஜ²தி, தம் து³க்க²ம். யம் நிப்³பே³த⁴கா³மினா மக்³கே³ன பஹீயதி, ஸமுத³யோயம் வுத்தோ.

தத்த² கதமா விப⁴த்தி? ஸீலவதோ அவிப்படிஸாரோதி விப⁴ஜ்ஜப்³யாகரணீயம், பராமஸந்தஸ்ஸ நத்தி² அவிப்படிஸாரோ யாவ தோ³ஸகதம் காயேன வா வாசாய வா அகுஸலம் ஆரப⁴தி. கிஞ்சிபிஸ்ஸ ஏவம் ஹோதி ‘‘ஸுகதமேதம் ஸுசரிதமேதம் நோ சஸ்ஸ தேன அவிப்படிஸாரேன பாமோஜ்ஜம் ஜாயதி யாவ விமுத்தி, தஸ்ஸ ஸீலவதோ அவிப்படிஸாரோ’’தி விப⁴ஜ்ஜப்³யாகரணீயம், அயம் விப⁴த்திஹாரோ.

தத்த² கதமா பரிவத்தனா? இமேஹி ஸத்தஹி உபனிஸாஸம்பத்தீஹி ஏகாத³ஸ உபனிஸா விப⁴த்தியம் பஜஹானம் பஜஹந்தி, அயம் பரிவத்தனா.

தத்த² கதமா வேவசனா? இமேஸம் அரியத⁴ம்மானம் ப³லபோ³ஜ்ஜ²ங்க³விமோக்க²ஸமாதி⁴ஸமாபத்தீனம் இமானி வேவசனானி.

தத்த² கதமா பஞ்ஞத்தி? ஸீலவதோ அவிப்படிஸாரோதி ஸீலக்க²ந்தே⁴ நேக்க²ம்மபஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தம், நிஸஜ்ஜபஞ்ஞத்தி ச ஏவம் த³ஸ அங்கா³னி த்³வீஹி த்³வீஹி அங்கே³ஹி பஞ்ஞத்தானி.

தத்த² கதமோ ஓதரணோ? இத³ம் நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³யஸுத்தம் பஞ்சஸு ஓதிண்ணம் யதா² யம் பட²மம் நித்³தி³ட்ட²ம் ஏவமிந்த்³ரியாதி³க²ந்த⁴தா⁴துஆயதனேஸு நித்³தி³ஸிதப்³பா³னி.

தத்த² கதமோ ஸோத⁴னோ ஹாரோ? ஸீலவதோ அவிப்படிஸாரோதி ந தாவ ஸுத்³தோ⁴ ஆரம்போ⁴ அவிப்படிஸாரினோ பாமோஜ்ஜந்தி ந தாவ ஸுத்³தோ⁴ ஆரம்போ⁴ யானி ஏகாத³ஸ பதா³னி தே³ஸிதானி யதா³ ததா³ ஸுத்³தோ⁴ ஆரம்போ⁴, அயம் ஸோத⁴னோ.

தத்த² கதமோ அதி⁴ட்டா²னோ? ஸீலவேமத்ததாய பஞ்ஞத்தம் ஏவம் த³ஸ பதா³னி ஸப்³பா³னி ஸீலக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஆனிஸம்ஸோ, தே ச பதிரூபதே³ஸவாஸோ ச பச்சயோ அத்தஸம்மாபணிதா⁴னஞ்ச ஹேது, ஸமாதி⁴க்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸுக²ம் ஹேது பஸ்ஸத்³தி⁴ பச்சயோ, யேன ஜா²னஸஹஜாதி ச டா²னந்தி ஜா²னங்கா³ அபரோ பரியாயோ காமேஸு ஆதீ³னவானுபஸ்ஸனா ஸமாதி⁴னோ பச்சயோ நேக்க²ம்மே ஆனிஸம்ஸத³ஸ்ஸாவிதா ஹேது.

தத்த² கதமா ஸமாரோபனா? யம் வீரியிந்த்³ரியம், ஸோ ஸீலக்க²ந்தோ⁴. யம் ஸீலம், தே சத்தாரோ த⁴ம்மா பதா⁴னா. யம் த⁴ம்மானுத⁴ம்மபடிபத்தி, ஸோ பாதிமோக்க²ஸம்வரோ.

95. யஸ்ஸ ஸேலோபமம் சித்தந்தி கா³தா² [பஸ்ஸ உதா³. 34 உதா³னே], ஸேலோபமந்தி உபமா யதா² ஸேலோ வாதேன ந கம்பதி ந உண்ஹேன ந ஸீதேன ஸம்கம்பதி. யதா² அனேகா அசேதனா, தே உண்ஹேன மிலாயந்தி, ஸீதேன அவஸுஸ்ஸந்தி, வாதேன ப⁴ஜந்தி. ந ஏவம் ஸேலோ விரத்தம் ரஜனீயேஸு தோ³ஸனீயே ந து³ஸ்ஸதீதி காரணம் தோ³ஸனீயே தோ³மனஸ்ஸந்தம், ந து³ட்டே²ன வா கம்பதி உண்ஹேன வா, ஸோ மிலாயதி ஸீதேன வா அவஸுஸ்ஸதி, ஏவம் சித்தம் ராகே³ன நானுஸ்ஸதி ஸீதேன கம்பதீதி. கிம் காரணம்? விரத்தம் ரஜனீயேஸு தோ³ஸனீயே ந து³ஸ்ஸதி. கிம் காரணம்? தோ³ஸனீயே பனஸ்ஸந்தி ந து³ஸ்ஸதி, அது³ட்ட²ம் தம் ந கோஸிஸ்ஸந்தி, தேன குப்பனீயே ந குப்பதி, யஸ்ஸேவம் பா⁴விதம் சித்தம் குதோ தம் து³க்க²னித்³தே³ஸோ ச குதோ ஏவரூபஸ்ஸ து³க்க²ம் ஆக³மிஸ்ஸதீதி நித்³தி³ட்ட²ம்.

பரிவத்தனாதி குதோ தம் து³க்க²மேஸ்ஸதீதி யம் சேதஸிகம் ஸுக²ம் அனுபாதி³ஸேஸா அயம் நத்தி² ஸோபாதி³ஸேஸா அயம் அத்தி². புன ஏவமாஹம்ஸு தம் க²ணம் தம் முஹுத்தம் உப⁴யமேவ அவேத³யிதம் ஸோபாதி³ஸேஸம் யஞ்ச அனுபாதி³ஸேஸம் யஞ்ச தம் க²ணம் தம் முஹுத்தம் அனுபாதி³ஸேஸம் யஞ்ச ஸோபாதி³ஸேஸம் ச அவேத³யிதம். ஸுக²மாபன்னஸ்ஸ அனாவத்திகந்தி அயமேத்த² விஸேஸோ பரிவத்தனா.

தத்த² கதமோ வேவசனோ? யஸ்ஸேவம் பா⁴விதம் சித்தம் வா பா⁴விதம் ஸுபா⁴விதம் அனுட்டி²தம் வத்து²கதம் ஸுஸமாரத்³த⁴ம். சித்தந்தி மனோ விஞ்ஞாணம் மனிந்த்³ரியம் மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து.

தத்த² கதமா பஞ்ஞத்தி? சித்தம் மனோ ஸங்கா²ரா வூபஸமபஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தம். ஸமாதி⁴ அஸேக்க²பஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தோ. து³க்க²ம் உச்சி²ன்னபஞ்ஞத்தியா பஞ்ஞத்தம்.

தத்த² கதமோ ஓதரணோ? சித்தே நித்³தி³ட்டே² பஞ்சக்க²ந்தா⁴ நித்³தி³ட்டா² ஹோந்தி, அயம் க²ந்தே⁴ஸு ஓதரணோ, மனோவிஞ்ஞாணதா⁴துயா நித்³தி³ட்டா²ய அட்டா²ரஸ தா⁴துயோ நித்³தி³ட்டா² ஹோந்தி, அயம் தா⁴தூஸு ஓதரணோ. மனாயதனே நித்³தி³ட்டே² ஸப்³பா³னி ஆயதனானி நித்³தி³ட்டா²னி ஹோந்தி. தத்த² மனாயதனம் நாமரூபஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். நாமரூபபச்சயா ஸளாயதனம். ததா² படிச்சஸமுப்பாதே³. அயம் ஓதரணோ. தத்த² கதமோ ஸோத⁴னோ ஸுத்³தோ⁴யேவ ஆரம்போ⁴.

தத்த² கதமோ அதி⁴ட்டா²னோ? ச²ளிந்த்³ரியம் பா⁴வனா ஏகத்தாயம் பஞ்ஞத்தி ச²ட்டி²தேன காயோ ஏகத்தாய பஞ்ஞத்தோ.

தத்த² கதமோ பரிக்கா²ரோ? சித்தஸ்ஸ புப்³ப³ஹேது ஸமுப்பாதா³ய மனஸிகாரோ ச தப்போணதா ச யம் அஸமாஹிதபூ⁴மியம் ச விஸேஸத⁴ம்மானம் அபா⁴விதத்தா சித்தஸததம் க³ச்ச²தி, ஸசே ஸமாதி⁴னோ ஸுக²ம் ஹேது அவிப்படிஸாரோ பச்சயோ, அயம் ஹேது அயம் பச்சயோ பரிக்கா²ரோ.

தத்த² கதமா ஸமாரோபனா? யஸ்ஸேவம் பா⁴விதந்தி தஸ்ஸ த⁴ம்மா ஸமாரோபயிதப்³பா³. காயோ ஸீலம் பஞ்ஞா பா⁴விதசித்தந்தி அனபி⁴ரதம் அனபணதம் அனேகம் அனுதம் அனாபஜ்ஜாஸத்தம் அயம் ஸமஞ்ஞாயதனா ந தஸ்ஸ ஸேக்க²ஸ்ஸ ஸம்மாஸமாதி⁴ ஸப்³பே³ அஸேக்கா² த³ஸ அரஹந்தத⁴ம்மா நித்³தி³ட்டா² ஹோந்தி. அஸேக்க²பா⁴கி³யானி ஸுத்தானி.

96. யஸ்ஸ நூன, ப⁴ந்தே, காயக³தாஸதி அபா⁴விதா, அயம் ஸோ அஞ்ஞதரம் ஸப்³ரஹ்மசாரிம் [ஸப்³ரஹ்மசாரீனம் (க.)] ஆஸஜ்ஜ ஸமாபஜ்ஜ அப்படினிஸஜ்ஜ ஜனபத³சாரிகம் பக்கமேய்ய, ஸோ ஆயஸ்மா இமஸ்மிம் விப்படிஜானாதி த்³வே பஜானி படிஜானாதி சித்தபா⁴வனாயஞ்ச தி³ட்டி²யா பஹானம், காயபா⁴வனாயஞ்ச தி³ட்டி²ப்பஹானம், காயபா⁴வனாயஞ்ச தண்ஹாபஹானம், யம் பட²மம் உபமம் கரோதி. அஸுசினாபி ஸுசினாபி பத²வீ நேவ அட்டியதி ந ஜிகு³ச்ச²தி ந பீதிபாமோஜ்ஜம் படிலப⁴தி, ஏவமேவ ஹி பத²வீஸமேன ஸோ சேதஸா அன்வயேன அப்பகேன அவேரேன அப்³யாபஜ்ஜேன விஹராமீதி. இதி ஸோ ஆயஸ்மா கிம் படிஜானாதி, காயபா⁴வனாய ஸுகி²ந்த்³ரியபஹானம் படிஜானாதி, சித்தபா⁴வனாய ஸோமனஸ்ஸிந்த்³ரியபஹானம் படிஜானாதி. காயிகா வேத³னா ராகா³னுஸயமனுக³தானம் ஸுகி²ந்த்³ரியம் படிக்கி²பதி. ந ஹி வேத³னாக்க²ந்த⁴ம் யா சேதஸிகா ஸுக²வேத³னா தத்த² அயம் படிலாப⁴பச்சயா உப்பஜ்ஜதி ஸுக²ம் ஸோமனஸ்ஸம். ஸோதம் படிக்கி²பதி, ந ஹி மனோஸம்ப²ஸ்ஸஜம் வேத³னம். தத்த² சதூஸு மஹாபூ⁴தேஸு ரூபக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ அனுஸயபடிக⁴பஹானம் ப⁴ணதி. காமே ரூபஞ்ச தஞ்ச அஸேக்க²பூ⁴மியம். காயே காயானுபஸ்ஸனா தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரஞ்ச. ப³லேன ச உஸ்ஸாஹேன ச ஸப்³ப³ம் மனஸி கதத்தானம் பஹானம் மேத³ம் கதாலிகாய ச புரிஸேன ச மண்ட³னகஜாதிகேன ச, ஏதேஹி இமஸ்ஸ மாதாபிதுஸம்பூ⁴தம் பச்சவேக்க²ணம், ஸோ காயேன ச காயானுபஸ்ஸனாய ச சித்தேன ச சித்தானுபஸ்ஸனாய ச த்³வே த⁴ம்மே தா⁴ரேதி. காயகிலேஸவத்து²ம் சித்தேன ச சித்தஸன்னிஸ்ஸயே சித்தேன ஸுபா⁴விதேன ஸத்தன்னம் ச ஸமாபத்தீனம் விஹரிதும் படிஜானாதி.

க³ஹபதிபுத்தோபமதாய ச யதா² க³ஹபதிபுத்தஸ்ஸ நானாரங்கா³னம் வத்த²கரண்ட³கோ புண்ணோ ப⁴வேய்ய, ஸோ யம் யதே³வ வத்த²யுக³ம் புப்³ப³ண்ஹஸமயே ஆகங்க²தி, புப்³ப³ண்ஹஸமயே நிப்³பா³பேதி, ஏவம் மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயே, ஸாயன்ஹஸமயே, ஏவமேவ ஸோ ஆயஸ்மா சித்தஸ்ஸ ஸுபா⁴விதத்தா யதா²ரூபேன விஹாரேன ஆகங்க²தி புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹரிதும், ததா²ரூபேன [யதா²ரூபேன (பீ. க.)] புப்³ப³ண்ஹஸமயம் விஹரதி, மஜ்ஜ²ன்ஹிகஸமயே, ஸாயன்ஹஸமயே. தேன வேஸ ஆயஸ்மதா உபமாய மே ஆஸிதாய பத²வீ வா அனுத்தரா இந்த்³ரியபா⁴வனா பா⁴விதசித்தேன. தேன ஸோ ஆயஸ்மா இத³ம் அட்ட²வித⁴ம் பா⁴வனம் படிஜானாதி சதூஸு மஹாபூ⁴தேஸு, காயபா⁴வனம் உபகசண்டா³லம் புரிஸமேதகம் ப⁴வதலாகாஸு சித்தபா⁴வனம், இமாஹி பா⁴வனாஹி தாய பா⁴வனாய ச ஸமதா² பாரிபூரிமந்தேஹி. இமேஹி சதூஹி பஞ்ஞாபாரிபூரிமந்தேஹி.

97. கத²ம் உபகசண்டா³லம் படிகூலேஸு த⁴ம்மேஸு அப்படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதி? காயோ பகதியா அப்படிகூலம் காயே உத்³து⁴மாதகஸஞ்ஞா ஸம்கி²த்தேன நவ ஸஞ்ஞா இமே படிகூலா த⁴ம்மா சேஸோ ஆயஸ்மா படிகூலதோ அஜிகு³ச்சி²தோ காயக³தாஸதியா பா⁴வனானுயோக³மனுயுத்தோ விஹரதி, ந ஹி தஸ்ஸ ஜிகு³ச்ச²ப்பஹாய சித்தம் படிகூலதி.

கத²ம் அப்படிகூலேஸு த⁴ம்மேஸு படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதீதி? காயோ ஸப்³ப³லோகஸ்ஸ அப்படிகூலோ தம் ஸோ ஆயஸ்மா அஸுப⁴ஸஞ்ஞாய விஹரதி. ஏவம் அப்படிகூலேஸு த⁴ம்மேஸு படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதி.

கத²ம் படிகூலேஸு ச அப்படிகூலேஸு ச அப்படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதீதி அபி ஸப்³போ³யம் லோகஸ்ஸ யமித³ம் முண்டோ³ பத்தபாணீ குலேஸு பிண்டா³ய விசரதி, தேன ச ஸோ ஆயஸ்மா ஸுவண்ணது³ப்³ப³ண்ணேன அப்படிகூலஸஞ்ஞீ சித்தேன ச காயேன நிப்³பி³தா³ஸஹக³தேன அப்படிகூலஸஞ்ஞீ, ஏவம் படிகூலேஸு அப்படிகூலேஸு ச த⁴ம்மேஸு அப்படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதி.

கத²ம் படிகூலேஸு ச த⁴ம்மேஸு அப்படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதி? படிகூலேஸு ச த⁴ம்மேஸு ஸுப⁴ஸஞ்ஞினோ இத்தி²ரூபே படிகூலேஸு ச ஜிகு³ச்சி²னோ வினீலகவிபுப்³ப³கே தத்த² ஸோ ஆயஸ்மா படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதி.

கத²ம் படிகூலேஸு த⁴ம்மேஸு தது³ப⁴யம் அபி⁴னிவஜ்ஜயித்வா உபேக்க²கோ விஹரதி ஸதோ ச ஸம்பஜானோ ச? அப்படிகூலேஸு ச த⁴ம்மேஸு ஸுப⁴ஸஞ்ஞினோ இத்தி²ரூபே படிகூலேஸு ச ஜிகு³ச்சி²னோ வினீலகவிபுப்³ப³கே தது³ப⁴யம் அபி⁴னிவஜ்ஜயித்வா ‘நேதம் மம’‘நேஸோஹமஸ்மி’‘நேஸோ மே’ அத்தாதி விஹரதி. ஏவம் தது³ப⁴யம் அபி⁴னிவஜ்ஜயித்வா உபேக்க²கோ விஹரதி ஸதோ ஸம்பஜானோ.

அபரோ பரியாயோ. தேதா⁴துகோ லோகஸன்னிவாஸோ ஸப்³ப³பா³லபுது²ஜ்ஜனானம் அப்படிகூலஸஞ்ஞா. தத்த² ச ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ அப்படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதி. ஏவம் அப்படிகூலேஸு த⁴ம்மேஸு படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதி.

கத²ம் படிகூலேஸு த⁴ம்மேஸு அப்படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதி? படிகூலஸஞ்ஞினோ ஸப்³ப³ஸேக்கா² இத⁴ கா தேதா⁴துகே ஸப்³ப³லோகே. தத்த² கதமோ பூ⁴மிப்பத்தோ ஸமாதி⁴ப²லே ஸச்சி²கதோ அப்படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதி? கிம் காரணம்? ந ஹி தம் அத்தி² யஸ்ஸ லோகஸ்ஸ பஹானாய படிகூலஸஞ்ஞீ உப்பாதே³ய்ய.

கத²ம் படிகூலேஸு ச அப்படிகூலேஸு ச த⁴ம்மேஸு படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதி? தேதா⁴துகே லோகஸன்னிவாஸே யாவ காமலோகபூ⁴மதா ஹி ராகா³னம் வீதராகா³னம் படிகூலஸமதா ரூபாரூபதா⁴தும் அப்படிகூலஸமதா. தத்த² ச ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதி. ஏவம் படிகூலேஸு ச அப்படிகூலேஸு ச த⁴ம்மேஸு படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதி.

கத²ம் படிகூலேஸு ச அப்படிகூலேஸு ச த⁴ம்மேஸு அப்படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதி? யம் கிஞ்சி பரதோ து³ருத்தானம் து³ராக³தானம் வசனபதா²னம் தம் வசனம் அப்படிகூலம் யாவதா வாசஸோ அப்பதிரூபா ததா² ஜனஸ்ஸ அப்படிகூலஸஞ்ஞா. தத்த² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ அபி⁴ஞ்ஞாய ஸச்சி²கதோ அப்படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதி, ஏவம் படிகூலேஸு ச அப்படிகூலேஸு ச த⁴ம்மேஸு அப்படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதி.

98. கத²ம் படிகூலேஸு ச அப்படிகூலேஸு ச த⁴ம்மேஸு தது³ப⁴யம் அபி⁴னிவஜ்ஜயித்வா உபேக்க²கோ ச விஹரதி ஸதோ ச ஸம்பஜானோ? யஞ்ச நேஸம் ஸமனுபஸ்ஸதி யே த⁴ம்மா து³ச்சரிதா, தே த⁴ம்மா அப்படிகூலா. தத்த² ஆயஸ்மா ஸாரிபுத்தோ இதி படிஸஞ்சிக்க²தி யே த⁴ம்மா து³ச்சரிதா, தே த⁴ம்மா அனிட்ட²விபாகா. யே த⁴ம்மா ஸுசரிதா, தே ஆசயகா³மினோ. ஸோ ச ஸுசரிதம் ஆசயகா³மினிம் கரித்வா து³ச்சரிதம் அனிட்ட²விபாகம் கரித்வா தது³ப⁴யம் அபி⁴னிவஜ்ஜயித்வா உபேக்க²கோ விஹரதி.

அத² படிகூலேஸு ச த⁴ம்மேஸு அப்படிகூலேஸு ச படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதி. தண்ஹா படிகூலத⁴ம்மா கிம் காரணம்? தண்ஹாவஸேன ஹி ஸத்தா த்³வீஹி த⁴ம்மேஹி ஸத்தா, கப³ளீகாரே ஆஹாரே ரஸதண்ஹாய ஸத்தா, ப²ஸ்ஸே ஸுக²ஸஞ்ஞாய ஸத்தா. தத்தா²யஸ்மா ஸாரிபுத்தோ கப³ளீகாரே ச ஆஹாரே படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதி, ப²ஸ்ஸே ச து³க்க²ஸஞ்ஞீ விஹரதி. ஏவம் படிகூலேஸு ச அப்படிகூலேஸு ச படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதி.

கத²ம் படிகூலேஸு ச த⁴ம்மேஸு அப்படிகூலேஸு ச த⁴ம்மேஸு அப்படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதி? தண்ஹாக்க²யம் அனுத்தரம் நிப்³பா³னம் ததா² பா³லபுது²ஜ்ஜனானம் படிகூலஸஞ்ஞா பஹதஸஞ்ஞா ச. தத்தா²யஸ்மதோ ஸாரிபுத்தஸ்ஸ அப்படிகூலஸஞ்ஞா அப்³யாபாத³ஸஞ்ஞா ச ஸாமம் பஞ்ஞாய பஸ்ஸித்வா ஏவம் படிகூலேஸு ச த⁴ம்மேஸு அப்படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதி.

கத²ம் படிகூலேஸு ச அப்படிகூலேஸு ச த⁴ம்மேஸு அப்படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதி? ததியே ச நிப்³பா³னே படிகூலஸஞ்ஞினோ யஸேன ச கித்தினி ச அப்படிகூலஸஞ்ஞினோ. தத்தா²யஸ்மா ஸாரிபுத்தோ அஸ்ஸாத³ஞ்ச ஆதீ³னவஞ்ச நிஸ்ஸரணஞ்ச யதா²பூ⁴தம் ஸம்மாபஞ்ஞாய படிஜானந்தோ படிகூலஞ்ச அப்படிகூலஞ்ச த⁴ம்மம் தது³ப⁴யம் அபி⁴னிவஜ்ஜயித்வா அப்படிகூலஸஞ்ஞீ விஹரதி.

கத²ம் படிகூலம் அப்படிகூலஞ்ச த⁴ம்மம் தது³ப⁴யம் அபி⁴னிவஜ்ஜயித்வா உபேக்க²கோ விஹரதி? ஸதோ ச ஸம்பஜானோ ச, யஞ்ச ஸமனுபஸ்ஸதி அனுனயோ அப்படிகூலோ த⁴ம்மோ படிகோ⁴ ச படிகூலோ த⁴ம்மோ, தத்தா²யஸ்மா ஸாரிபுத்தோ அனுனயஸ்ஸ படிக⁴ப்பஹீனத்தா உபேக்க²கோ விஹரதி ஸதோ ஸம்பஜானோ ச. யஞ்சஸ்ஸ ஸமனுபஸ்ஸதி அயம் பஞ்சவிதா⁴ அனுத்தரா இந்த்³ரியபா⁴வனா. அயம் ஸுத்தனித்³தே³ஸோ.

99. தத்த² கதமோ தே³ஸனாஹாரோ? இமம்ஹி ஸுத்தே கிம் தே³ஸிதப்³ப³ம்? தத்த² வுச்சதே, இமம்ஹி ஸுத்தே தி³ட்ட²த⁴ம்மஸுக²விஹாரோ தே³ஸிதோ, ததா² விமுத்தம் சித்தம் பச்சவேக்க²ணா ச அதி⁴பஞ்ஞாத⁴ம்மம் தே³ஸிதம்.

தத்த² கதமோ விசயோ? யே காயே காயானுபஸ்ஸினோ விஹரந்தி, தேஸம் சித்தம் அனுனயப்படிகே⁴ன ந விஹரதி அனுனயப்படிகே⁴ன சாபி⁴ரமமானஸ்ஸ சித்தம் ஸமக்³க³தம் ப⁴விஸ்ஸதீதி பா⁴வனாய ப³லமேதம், அயம் விசயோ ஹாரோ.

தத்த² கதமோ யுத்திஹாரோ? காயபா⁴வனாய ச சித்தபா⁴வனாய ச ந கிஞ்சி ஸப்³ரஹ்மசாரீ அதிமஞ்ஞிஸ்ஸதீதி. அத்தி² ஏஸா யுத்தி, அயம் யுத்திஹாரோ.

தத்த² கதமோ பத³ட்டா²னோ ஹாரோ? காயபா⁴வனாய பட²மஸ்ஸ ஸதி உபட்டா²னஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். யா பத²வீஸமசித்ததா, ஸா அனிச்சானுபஸ்ஸனாய பத³ட்டா²னம்.

தத்த² கதமோ லக்க²ணோ? யம் பத²வீஸமேன சேதஸா விஹரதி அத்தானுபஸ்ஸீ பத²வீஸமேன கி³ஹீ விஹரதி. கோ அத்தோ² பத²வீஸமேனாதி? யதா² யே ச ஸேலோபமதாய அகம்மயுத்தா ஏவமேவ பத²வீஸமோ அயம் ஹிரியதாய. அயம் லக்க²ணோ.

தத்த² கதமோ சதுப்³யூஹோ ஹாரோ? இமம்ஹி ப்³யாகரணே கோ தஸ்ஸ ஆயஸ்மதோ அதி⁴ப்பாயோ? யே கேசி அரஹந்தா இந்த்³ரியபா⁴வனம் ஆகங்கி²யந்தி, தே பத²வீஸமதம் உப்பாத³யிஸ்ஸந்தீதி. அயம் அதி⁴ப்பாயோ.

தத்த² கதமோ ஆவட்டோதி? நத்தி² ஆவட்டஸ்ஸ பூ⁴மி.