8. ஸுத்தவேப⁴ங்கி³யம்

118. புப்³பா³ கோடி ந பஞ்ஞாயதி அவிஜ்ஜாய ச ப⁴வதண்ஹாய ச. தத்த² அவிஜ்ஜானீவரணானம் தண்ஹாஸம்யோஜனானம் ஸத்தானம் புப்³ப³கோடி ந பஞ்ஞாயதி. தத்த² யே ஸத்தா தண்ஹாஸம்யோஜனா, தே அஜ்ஜோ²ஸானப³ஹுலா மந்த³விபஸ்ஸகா. யே பன உஸ்ஸன்னதி³ட்டி²கா ஸத்தா, தே விபஸ்ஸனாப³ஹுலா மந்த³ஜ்ஜோ²ஸானா.

தத்த² தண்ஹாசரிதா ஸத்தா ஸத்தஸஞ்ஞாபி⁴னிவிட்டா² அனுப்பாத³வயத³ஸ்ஸினோ. தே பஞ்சஸு க²ந்தே⁴ஸு அத்தானம் ஸமனுபஸ்ஸந்தி ‘‘ரூபவந்தம் வா அத்தானம், அத்தனி வா ரூபம், ரூபஸ்மிம் வா அத்தான’’ந்தி. ஏவம் பஞ்சக்க²ந்தா⁴. அஞ்ஞேஹி க²ந்தே⁴ஹி அத்தானம் ஸமனுபஸ்ஸந்தி தஸ்ஸ உஸ்ஸன்னதி³ட்டி²கா ஸத்தா விபஸ்ஸமானா க²ந்தே⁴ உஜும் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸந்தி. தே ரூபம் அத்தகோ ஸமனுபஸ்ஸந்தி. யம் ரூபம், ஸோ அத்தா. யோ அஹம், தம் ரூபம். ஸோ ரூபவினாஸம் பஸ்ஸதி, அயம் உச்சே²த³வாதீ³. இதி பஞ்சன்னம் க²ந்தா⁴னம் பட²மாபி⁴னிபாதா ஸக்காயதி³ட்டி²யோ பஞ்ச உச்சே²த³ம் ப⁴ஜந்தி ‘‘தம் ஜீவம் தம் ஸரீர’’ந்தி. ஏகமேகம்ஹி க²ந்தே⁴ தீஹி பதே³ஹி பச்சி²மகேஹி ஸஸ்ஸதம் ப⁴ஜதி ‘‘அஞ்ஞம் ஜீவம் அஞ்ஞம் ஸரீர’’ந்தி. இதோ ப³ஹித்³தா⁴தே பப்³ப³ஜிதா தண்ஹாசரிதா காமஸுக²ல்லிகானுயோக³மனுயுத்தா விஹரந்தி. தேன யே ச நிஸ்ஸந்தே³ன தி³ட்டி²சரிதா அத்தகிலமதா²னுயோக³மனுயுத்தா விஹரந்தி. தேன யேவ தி³ட்டி²ஸுகே²ன ஏத்தாவதா பா³ஹிரகோ பயோகோ³.

தத்த² தி³ட்டி²சரிதா ஸத்தா யே அரியத⁴ம்மவினயம் ஓதரந்தி, தே த⁴ம்மானுஸாரினோ ஹோந்தி. யே தண்ஹாசரிதா ஸத்தா அரியம் த⁴ம்மவினயம் ஓதரந்தி, தே ஸத்³தா⁴னுஸாரினோ ஹோந்தி.

தத்த² யே தி³ட்டி²சரிதா ஸத்தா, தே காமேஸு தோ³ஸதி³ட்டீ², ந ச யே காமேஸு அனுஸயா ஸமூஹதா, தே அத்தகிலமதா²னுயோக³மனுயுத்தா விஹரந்தி. தேஸம் ஸத்தா² த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. அஞ்ஞோ வா ஸாவகோ காமேஹி நத்தி² அத்தோ²தி தே ச புப்³பே³யேவ காமேஹி அனத்தி²கா இதி காமே அப்பகஸிரேன படினிஸ்ஸஜ்ஜந்தி. தே சேதஸிகேன து³க்கே²ன அனஜ்ஜோ²ஸிதா. தேன வுச்சதி ‘‘ஸுகா² படிபதா³’’தி. யே பன தண்ஹாசரிதா ஸத்தா, தே காமேஸு அஜ்ஜோ²ஸிதா, தேஸம் ஸத்தா² வா த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. அஞ்ஞதரோ வா பி⁴க்கு² காமேஹி நத்தி² அத்தோ²தி, தே பியரூபம் து³க்கே²ன படினிஸ்ஸஜ்ஜந்தி. தேன வுச்சதி ‘‘து³க்கா² படிபதா³’’தி. இதி இமே ஸப்³ப³ஸத்தா த்³வீஸு படிபதா³ஸு ஸமோஸரணம் க³ச்ச²ந்தி து³க்கா²யஞ்ச ஸுகா²யஞ்ச.

தத்த² யே தி³ட்டி²சரிதா ஸத்தா, தே த்³விதா⁴ முதி³ந்த்³ரியா ச திக்கி²ந்த்³ரியா ச. தத்த² யே தி³ட்டி²சரிதா ஸத்தா திக்கி²ந்த்³ரியா ஸுகே²ன படினிஸ்ஸஜ்ஜந்தி, கி²ப்பஞ்ச அபி⁴ஸமேந்தி, தேன வுச்சதி ‘‘கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞா ஸுகா² படிபதா³’’தி. தத்த² யே தி³ட்டி²சரிதா ஸத்தா முதி³ந்த்³ரியா பட²மம் திக்கி²ந்த்³ரியம் உபாதா³ய த³ந்த⁴தரம் அபி⁴ஸமேந்தி, தே ஸுகே²ன படினிஸ்ஸஜ்ஜந்தி, த³ந்த⁴ஞ்ச அபி⁴ஸமேந்தி. தேன வுச்சதி ‘‘ஸுகா² படிபதா³ த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞா’’தி. தத்த² தண்ஹாசரிதா ஸத்தா த்³விதா⁴ திக்கி²ந்த்³ரியா ச முதி³ந்த்³ரியா ச. தத்த² யே தண்ஹாசரிதா ஸத்தா திக்கி²ந்த்³ரியா து³க்கே²ன படினிஸ்ஸஜ்ஜந்தி, கி²ப்பஞ்ச அபி⁴ஸமேந்தி. தேன வுச்சதி ‘‘து³க்கா² படிபதா³ கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞா’’தி. தத்த² யே தண்ஹாசரிதா ஸத்தா முதி³ந்த்³ரியா பட²மம் திக்கி²ந்த்³ரியம் உபாதா³ய த³ந்த⁴தரம் அபி⁴ஸமேந்தி, தே து³க்கே²ன படினிஸ்ஸஜ்ஜந்தி, த³ந்த⁴ஞ்ச அபி⁴ஸமேந்தி. தேன வுச்சதி ‘‘து³க்கா² படிபதா³ த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞா’’தி. இமா சதஸ்ஸோ படிபதா³யோ அபஞ்சமா அச²ட்டா². யே ஹி கேசி நிப்³பு³தா நிப்³பா³யிஸ்ஸந்தி வா இமாஹி சதூஹி படிபதா³ஹி அனஞ்ஞாஹி அயம் படிபதா³சதுக்கேன கிலேஸே நித்³தி³ஸதி. யா சதுக்கமக்³கே³ன அரியத⁴ம்மேஸு நித்³தி³ஸிதப்³பா³, அயம் வுச்சதி ஸீஹவிக்கீளிதோ நாம நயோ.

119. தத்ரிமே சத்தாரோ ஆஹாரா. சத்தாரோ விபல்லாஸா உபாதா³னா யோகா³ க³ந்தா² ஆஸவா ஓகா⁴ ஸல்லா விஞ்ஞாணட்டி²தியோ அக³திக³மனாதி, ஏவம் இமானி ஸப்³பா³னி த³ஸ பதா³னி. அயம் ஸுத்தஸ்ஸ ஸம்ஸந்த³னா.

சத்தாரோ ஆஹாரா. தத்த² யோ ச கப³ளீகாரோ ஆஹாரோ யோ ச ப²ஸ்ஸோ ஆஹாரோ, இமே தண்ஹாசரிதேன பஹாதப்³பா³. தத்த² யோ ச மனோஸஞ்சேதனாஹாரோ யோ ச விஞ்ஞாணாஹாரோ, இமே தி³ட்டி²சரிதேன பஹாதப்³பா³.

பட²மோ ஆஹாரோ பட²மோ விபல்லாஸோ, து³தியோ ஆஹாரோ து³தியோ விபல்லாஸோ, ததியோ ஆஹாரோ ததியோ விபல்லாஸோ, சதுத்தோ² ஆஹாரோ சதுத்தோ² விபல்லாஸோ. இமே சத்தாரோ விபல்லாஸா அபஞ்சமா அச²ட்டா². இத³ஞ்ச பமாணா சத்தாரோ ஆஹாரா.

தத்த² பட²மே விபல்லாஸே டி²தோ காமே உபாதி³யதி, இத³ம் காமுபாதா³னம். து³தியே விபல்லாஸே டி²தோ அனாக³தம் ப⁴வம் உபாதி³யதி, இத³ம் ஸீலப்³ப³துபாதா³னம். ததியே விபல்லாஸே டி²தோ விபரீதோ தி³ட்டி²ம் உபாதி³யதி, இத³ம் தி³ட்டு²பாதா³னம். சதுத்தே² விபல்லாஸே டி²தோ க²ந்தே⁴ அத்ததோ உபாதி³யதி, இத³ம் அத்தவாது³பாதா³னம்.

தத்த² காமுபாதா³னே டி²தோ காமே அபி⁴ஜ்ஜா²யதி க³ந்த²தி, அயம் அபி⁴ஜ்ஜா²காயக³ந்தோ². ஸீலப்³ப³துபாதா³னே டி²தோ ப்³யாபாத³ம் க³ந்த²தி, அயம் ப்³யாபாத³காயக³ந்தோ². தி³ட்டு²பாதா³னே டி²தோ பராமாஸம் க³ந்த²தி, அயம் பராமாஸகாயக³ந்தோ². அத்தவாது³பாதா³னே டி²தோ பபஞ்சந்தோ க³ந்த²தி, அயம் இத³ம்ஸச்சாபி⁴னிவேஸோ காயக³ந்தோ².

தஸ்ஸ க³ந்தி²தா கிலேஸா ஆஸவந்தி. கிஞ்சி பன வுச்சதி விப்படிஸாரோ. யே விப்படிஸாரா [யோ விப்படிஸாரோ (பீ. க.)] தே அனுஸயா. தத்த² அபி⁴ஜ்ஜா²காயக³ந்தே²ன காமாஸவோ, ப்³யாபாத³காயக³ந்தே²ன ப⁴வாஸவோ, பராமாஸகாயக³ந்தே²ன தி³ட்டா²ஸவோ, இத³ம் ஸச்சாபி⁴னிவேஸகாயக³ந்தே²ன அவிஜ்ஜாஸவோ.

தே சத்தாரோ ஆஸவா வேபுல்லபா⁴வம் க³தா ஓகா⁴ ஹோந்தி, தேன வுச்சந்தி ‘‘ஓகா⁴’’தி. தத்த² காமாஸவோ காமோகோ⁴, ப⁴வாஸவோ ப⁴வோகோ⁴, அவிஜ்ஜாஸவோ அவிஜ்ஜோகோ⁴, தி³ட்டா²ஸவோ தி³ட்டோ²கோ⁴.

தே சத்தாரோ ஓகா⁴ ஆஸயமனுபவிட்டா² அனுஸயஸஹக³தா வுச்சந்தி. ஸல்லாதி ஹத³யமாஹச்ச திட்ட²ந்தா. தத்த² காமோகோ⁴ ராக³ஸல்லம், ப⁴வோகோ⁴ தோ³ஸஸல்லம், அவிஜ்ஜோகோ⁴ மோஹஸல்லம், தி³ட்டோ²கோ⁴ தி³ட்டி²ஸல்லம்.

இமேஹி சதூஹி ஸல்லேஹி பரியாதி³ன்னம் விஞ்ஞாணம் சதூஸு த⁴ம்மேஸு திட்ட²தி ரூபே வேத³னாய ஸஞ்ஞாய ஸங்கா²ரேஸு. இமா சதஸ்ஸோ விஞ்ஞாணட்டி²தியோ. தத்த² ராக³ஸல்லேன நந்தூ³பஸேசனம் ரூபூபக³ம் விஞ்ஞாணம் திட்ட²தி. தோ³ஸஸல்லேன வேத³னூபக³ம் மோஹஸல்லேன ஸஞ்ஞூபக³ம் தி³ட்டி²ஸல்லேன நந்தூ³பஸேசனம் ஸங்கா²ரூபக³ம் விஞ்ஞாணம் திட்ட²தி.

சதூஹி விஞ்ஞாணட்டி²தீஹி சதுப்³பி³த⁴ம் அக³திம் க³ச்ச²ந்தி ச²ந்தா³ தோ³ஸா ப⁴யா மோஹா. ராகே³ன ச²ந்தா³ அக³திம் க³ச்ச²தி, தோ³ஸேன தோ³ஸா அக³திம் க³ச்ச²தி, மோஹேன மோஹா அக³திம் க³ச்ச²தி, தி³ட்டி²யா ப⁴யா அக³திம் க³ச்ச²தி. இதி இத³ஞ்ச கம்மம் இமே ச கிலேஸா. அயம் ஸம்ஸாரஸ்ஸ ஹேது.

120. தத்தி²மா சதஸ்ஸோ தி³ஸா கப³ளீகாராஹாரோ ‘‘அஸுபே⁴ ஸுப⁴’’ந்தி விபல்லாஸோ காமுபாதா³னம் காமயோகோ³ அபி⁴ஜ்ஜா²காயக³ந்தோ² காமாஸவோ காமோகோ⁴ ராக³ஸல்லம் ரூபூபகா³ விஞ்ஞாணட்டி²தி ச²ந்தா³ அக³திக³மனம். அயம் பட²மா தி³ஸா.

ப²ஸ்ஸோ ஆஹாரோ ‘‘து³க்கே² ஸுக²’’ந்தி விபல்லாஸோ ஸீலப்³ப³துபாதா³னம் ப⁴வயோகோ³ப்³யாபாதோ³ காயக³ந்தோ² ப⁴வாஸவோ ப⁴வோகோ⁴ தோ³ஸஸல்லம் வேத³னூபகா³ விஞ்ஞாணட்டி²தி தோ³ஸா அக³திக³மனம், அயம் து³தியா தி³ஸா.

மனோஸஞ்சேதனாஹாரோ ‘‘அனத்தனி அத்தா’’தி விபல்லாஸோ தி³ட்டு²பாதா³னம் தி³ட்டி²யோகோ³ பராமாஸகாயக³ந்தோ² தி³ட்டா²ஸவோ தி³ட்டோ²கோ⁴ தி³ட்டி²ஸல்லம் ஸஞ்ஞூபகா³ விஞ்ஞாணட்டி²தி ப⁴யா அக³திக³மனம். அயம் ததியா தி³ஸா.

விஞ்ஞாணாஹாரோ ‘‘அனிச்சே நிச்ச’’ந்தி விபல்லாஸோ அத்தவாது³பாதா³னம் அவிஜ்ஜாயோகோ³ இத³ம்ஸச்சாபி⁴னிவேஸோ காயக³ந்தோ² அவிஜ்ஜாஸவோ அவிஜ்ஜோகோ⁴ மோஹஸல்லம் ஸங்கா²ரூபகா³ விஞ்ஞாணட்டி²தி மோஹா அக³திக³மனம், அயம் சதுத்தீ² தி³ஸா. இதி இமேஸம் த³ஸன்னம் ஸுத்தானம் பட²மேன பதே³ன பட²மாய தி³ஸாய ஆலோகனம். அயம் வுச்சதி தி³ஸாலோகனா.

சதூஹி விபல்லாஸேஹி அகுஸலபக்கே² தி³ஸாவிலோகனா கிலேஸம் ஸம்யோஜேத்வா அயம் அகுஸலபக்கே² தி³ஸாவிலோகனாய பூ⁴மி பஞ்சன்னம் த³ஸன்னம் ஸுத்தானம் யானி பட²மானி பதா³னி இமேஸம் த⁴ம்மானம் கோ அத்தோ²? ஏகோ அத்தோ², ப்³யஞ்ஜனமேவ நானம். ஏவம் து³தியா ஏவம் ததியா ஏவம் சதுத்தீ². அயம் பட²மா ஸம்ஸந்த³னா.

இமினா பேய்யாலேன ஸப்³பே³ கிலேஸா சதூஸு பதே³ஸு பக்கி²பிதப்³பா³. ததோ குஸலபக்கே² சதஸ்ஸோ படிபதா³ சத்தாரி ஜா²னானி சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா சத்தாரோ விஹாரா தி³ப்³போ³ ப்³ரஹ்மா அரியோ ஆனேஞ்ஜோ சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா சத்தாரோ அச்ச²ரியா அப்³பு⁴தத⁴ம்மா சத்தாரோ அதி⁴ட்டா²னா சத்தாரோ ஸமாத⁴யோ ச²ந்த³ஸமாதி⁴ வீரியஸமாதி⁴ சித்தஸமாதி⁴ வீமம்ஸாஸமாதி⁴. சத்தாரோ த⁴ம்மா ஸுக²பா⁴கி³யா நாஞ்ஞத்ர போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ நாஞ்ஞத்ர தபஸா நாஞ்ஞதிந்த்³ரியஸம்வரா நாஞ்ஞத்ர ஸப்³ப³னிஸ்ஸக்³கா³ சத்தாரி அப்பமாணானி.

தத்த² து³க்கா² படிபதா³ த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞா பா⁴வியமானா ப³ஹுலீகரியமானா பட²மம் ஜா²னம் பரிபூரேதி, பட²மம் ஜா²னம் பரிபுண்ணம் பட²மம் ஸதிபட்டா²னம் பரிபூரேதி, பட²மம் ஸதிபட்டா²னம் பரிபுண்ணம் பட²மம் விஹாரம் பரிபூரேதி, பட²மோ விஹாரோ பரிபுண்ணோ பட²மம் ஸம்மப்பதா⁴னம் பரிபூரேதி, பட²மம் ஸம்மப்பதா⁴னம் பரிபுண்ணம் பட²மம் அச்ச²ரியம் அப்³பு⁴தத⁴ம்மம் பரிபூரேதி, பட²மோ அச்ச²ரியோ அப்³பு⁴தோ த⁴ம்மோ பரிபுண்ணோ பட²மம் அதி⁴ட்டா²னம் பரிபூரேதி, பட²மம் அதி⁴ட்டா²னம் பரிபுண்ணம் ச²ந்த³ஸமாதி⁴ம் பரிபூரேதி, ச²ந்த³ஸமாதி⁴ பரிபுண்ணோ இந்த்³ரியஸம்வரம் பரிபூரேதி, இந்த்³ரியஸம்வரோ பரிபுண்ணோ பட²மம் மேத்தாஅப்பமாணம் பரிபூரேதி. ஏவம் யாவ ஸப்³ப³னிஸ்ஸக்³கோ³ சதுத்த²ம் அப்பமாணம் பரிபூரேதி.

தத்த² பட²மா ச படிபதா³ பட²மஞ்ச ஜா²னம் பட²மஞ்ச ஸதிபட்டா²னம் பட²மோ ச விஹாரோ பட²மஞ்ச ஸம்மப்பதா⁴னம் பட²மோ ச அச்ச²ரியோ அப்³பு⁴தோ த⁴ம்மோ ஸச்சாதி⁴ட்டா²னஞ்ச ச²ந்த³ஸமாதி⁴ ச இந்த்³ரியஸம்வரோ ச மேத்தா ச அப்பமாணம். அயம் பட²மா தி³ஸா.

து³க்கா² ச [து³தியா ச (க.)] படிபதா³ கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞா து³தியம் ஜா²னம் து³தியஞ்ச ஸதிபட்டா²னம் து³தியோ ச விஹாரோ து³தியஞ்ச ஸம்மப்பதா⁴னம் து³தியோ ச அச்ச²ரியோ அப்³பு⁴தோ த⁴ம்மோ சாகா³தி⁴ட்டா²னம் சித்தஸமாதி⁴ சத்தாரோ இத்³தி⁴பாதா³ கருணா ச அப்பமாணம், அயம் து³தியா தி³ஸா.

ஸுகா² ச [ததியா ச (க.)] படிபதா³ த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞா ததியஞ்ச ஜா²னம் ததியஞ்ச ஸதிபட்டா²னம் ததியோ ச விஹாரோ ததியஞ்ச ஸம்மப்பதா⁴னம் ததியோ ச அச்ச²ரியோ அப்³பு⁴தோ த⁴ம்மோ பஞ்ஞாதி⁴ட்டா²னஞ்ச வீரியஸமாதி⁴ ச போ³ஜ்ஜ²ங்கா³ ச முதி³தா ச அப்பமாணம். அயம் ததியா தி³ஸா.

ஸுகா² ச [சதுத்தீ² ச (க.)] படிபதா³ கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞா சதுத்த²ம் ஜா²னம் சதுத்த²ஞ்ச ஸதிபட்டா²னம் சதுத்தோ² ச விஹாரோ சதுத்த²ஞ்ச ஸம்மப்பதா⁴னம் சதுத்தோ² ச அச்ச²ரியோ அப்³பு⁴தோ த⁴ம்மோ உபஸமாதி⁴ட்டா²னஞ்ச வீமம்ஸாஸமாதி⁴ ச ஸப்³ப³னிஸ்ஸக்³கோ³ ச உபேக்கா² அப்பமாணஞ்ச. அயம் சதுத்தீ² தி³ஸா. இமாஸம் சதஸ்ஸன்னம் தி³ஸானம் ஆலோகனா. அயம் வுச்சதி தி³ஸாலோகனோ நாம நயோ.

தத்தா²யம் யோஜனா. சத்தாரோ ச ஆஹாரா சதஸ்ஸோ ச படிபதா³, சத்தாரோ ச விபல்லாஸா சத்தாரோ ச ஸதிபட்டா²னா, சத்தாரி ச உபாதா³னானி சத்தாரி ச ஜா²னானி சத்தாரோ ச யோகா³ விஹாரா ச, க³ந்தா² ச ஸம்மப்பதா⁴னா ச, ஆஸவா ச அச்ச²ரியா அப்³பு⁴தத⁴ம்மா ச, ஓகா⁴ ச அதி⁴ட்டா²னானி ச, ஸல்லா ச ஸமாத⁴யோ, விஞ்ஞாணட்டி²தியோ சத்தாரோ ச ஸுக²பா⁴கி³யா த⁴ம்மா, சத்தாரி ச அக³திக³மனானி சத்தாரி ச அப்பமாணானி இதி குஸலாகுஸலானம் படிபக்க²வஸேன யோஜனா, அயம் வுச்சதி தி³ஸாலோகனோ நயோ.

தஸ்ஸ சத்தாரி ஸாமஞ்ஞப²லானி பரியோஸானம், யோ ச த⁴ம்மோ குஸலாகுஸலனித்³தே³ஸே பட²மோ தி³ஸானித்³தே³ஸோ, இமஸ்ஸ ஸோதாபத்திப²லம் பரியோஸானம் து³தியம் ஸகதா³கா³மிப²லம், ததியம் அனாகா³மிப²லம், சதுத்த²ம் அரஹத்தப²லம்.

தத்த² கதமோ திபுக்க²லோ நயோ? யே ச து³க்கா²ய படிபதா³ய த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞாய கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞாய ச நிய்யந்தி த்³வே புக்³க³லா, யே ச ஸுகா²ய படிபதா³ய த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞாய கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞாய ச நிய்யந்தி த்³வே புக்³க³லா.

இமேஸம் சதுன்னம் புக்³க³லானம் யோ புக்³க³லோ ஸுகா²ய படிபதா³ய த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞாய நிய்யாதி, யோ ச புக்³க³லோ து³க்கா²ய படிபதா³ய கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞாய நிய்யாதி. இமே த்³வே புக்³க³லா ப⁴வந்தி. தத்த² யோ ஸுகா²ய படிபதா³ய கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞாய நிய்யாதி, அயம் உக்³க⁴டிதஞ்ஞூ. யோ பச்சி²மோ புக்³க³லோ ஸாதா⁴ரணோ, அயம் விபஞ்சிதஞ்ஞூ. யோ புக்³க³லோ த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞாய து³க்கா²ய படிபதா³ய நிய்யாதி, அயம் நேய்யோ. இமே சத்தாரோ ப⁴வித்வா தீணி ஹோந்தி, தத்த² உக்³க⁴டிதஞ்ஞுஸ்ஸ ஸமத²புப்³ப³ங்க³மா விபஸ்ஸனா, நேய்யஸ்ஸ விபஸ்ஸனாபுப்³ப³ங்க³மோ ஸமதோ², விபஞ்சிதஞ்ஞுஸ்ஸ ஸமத²விபஸ்ஸனா யுக³னத்³தா⁴. உக்³க⁴டிதஞ்ஞுஸ்ஸ முது³கா தே³ஸனா, நேய்யஸ்ஸ திக்கா² தே³ஸனா, விபஞ்சிதஞ்ஞுஸ்ஸ திக்க²முது³கா தே³ஸனா.

உக்³க⁴டிதஞ்ஞுஸ்ஸ அதி⁴பஞ்ஞாஸிக்கா², நேய்யஸ்ஸ அதி⁴சித்தஸிக்கா², விபஞ்சிதஞ்ஞுஸ்ஸ அதி⁴ஸீலஸிக்கா². இதி இமேஸம் புக்³க³லானம் சதூஹி படிபதா³ஹி நிய்யானம்.

தத்த² அயம் ஸம்கிலேஸோ, தீணி அகுஸலமூலானி தயோ ப²ஸ்ஸா திஸ்ஸோ வேத³னா தயோ உபவிசாரா தயோ ஸம்கிலேஸா தயோ விதக்கா தயோ பரிளாஹா தீணி ஸங்க²தலக்க²ணானி திஸ்ஸோ து³க்க²தாதி.

தீணி அகுஸலமூலானீதி லோபோ⁴ அகுஸலமூலம், தோ³ஸோ அகுஸலமூலம், மோஹோ அகுஸலமூலம். தயோ ப²ஸ்ஸாதி ஸுக²வேத³னீயோ ப²ஸ்ஸோ, து³க்க²வேத³னீயோ ப²ஸ்ஸோ, அது³க்க²மஸுக²வேத³னீயோ ப²ஸ்ஸோ. திஸ்ஸோ வேத³னாதி ஸுகா² வேத³னா து³க்கா² வேத³னா அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா. தயோ உபவிசாராதி ஸோமனஸ்ஸோபவிசாரோ தோ³மனஸ்ஸோபவிசாரோ உபேக்கோ²பவிசாரோ. தயோ ஸம்கிலேஸாதி ராகோ³ தோ³ஸோ மோஹோ. தயோ விதக்காதி காமவிதக்கோ ப்³யாபாத³விதக்கோ விஹிம்ஸாவிதக்கோ. தயோ பரிளாஹாதி ராக³ஜோ தோ³ஸஜோ மோஹஜோ. தீணி ஸங்க²தலக்க²ணானீதி உப்பாதோ³ டி²தி வயோ. திஸ்ஸோ து³க்க²தாதி து³க்க²து³க்க²தா விபரிணாமது³க்க²தா ஸங்க²தது³க்க²தா.

தத்த² லோபோ⁴ அகுஸலமூலம் குதோ ஸமுட்டி²தம்? திவித⁴ம் ஆரம்மணம் மனாபிகம் அமனாபிகம் உபேக்கா²டா²னியஞ்ச. தத்த² மனாபிகேன ஆரம்மணேன லோபோ⁴ அகுஸலமூலம் ஸமுட்ட²ஹதி. இதி மனாபிகா ஆரம்மணா ஸுக²வேத³னீயோ ப²ஸ்ஸோ, ஸுக²வேத³னீயம் ப²ஸ்ஸம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதே ஸுக²வேத³னா, ஸுக²வேத³னம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதே ஸோமனஸ்ஸூபவிசாரோ, ஸோமனஸ்ஸூபவிசாரம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதே ராகோ³, ராக³ம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதே காமவிதக்கோ, காமவிதக்கம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதே ராக³ஜோ பரிளாஹோ ராக³ஜம் பரிளாஹம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதே உப்பாதோ³ ஸங்க²தலக்க²ணோ, உப்பாத³ம் ஸங்க²தலக்க²ணம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதே விபரிணாமது³க்க²தா.

தோ³ஸோ அகுஸலமூலம் குதோ ஸமுட்டி²தம்? அமனாபிகேன ஆரம்மணேன தோ³ஸோ அகுஸலமூலம் ஸமுட்டி²தம். இதி அமனாபிகா ஆரம்மணா து³க்க²வேத³னீயோ ப²ஸ்ஸோ, து³க்க²வேத³னீயம் ப²ஸ்ஸம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதே து³க்க²வேத³னா, து³க்க²வேத³னம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதே தோ³மனஸ்ஸூபவிசாரோ, தோ³மனஸ்ஸூபவிசாரம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதே தோ³ஸோ, தோ³ஸம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதே ப்³யாபாத³விதக்கோ, ப்³யாபாத³விதக்கம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதே தோ³ஸஜோ பரிளாஹோ, தோ³ஸஜம் பரிளாஹம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதே டி²தஸ்ஸ அஞ்ஞத²த்தம் ஸங்க²தலக்க²ணம், டி²தஸ்ஸ அஞ்ஞத²த்தம் ஸங்க²தலக்க²ணம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதே து³க்க²து³க்க²தா வேத³னா.

மோஹோ அகுஸலமூலம் குதோ ஸமுட்டி²தம்? உபேக்கா²டா²னியேன ஆரம்மணேன மோஹோ அகுஸலமூலம் ஸமுட்டி²தம். இதி உபேக்கா²டா²னியா ஆரம்மணா அது³க்க²மஸுக²வேத³னீயோ ப²ஸ்ஸோ, அது³க்க²மஸுக²வேத³னீயம் ப²ஸ்ஸம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதே அது³க்க²மஸுகா² வேத³னா, அது³க்க²மஸுக²வேத³னம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதே உபேக்கூ²பவிசாரோ, உபேக்கூ²பவிசாரம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதே மோஹோ, மோஹம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதே விஹிம்ஸாவிதக்கோ, விஹிம்ஸாவிதக்கம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதே மோஹஜோ பரிளாஹோ, மோஹஜம் பரிளாஹம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதே வயோ ஸங்க²தலக்க²ணம், வயம் ஸங்க²தலக்க²ணம் படிச்ச உப்பஜ்ஜதே ஸங்க²தது³க்க²தா, இதி அயம் திண்ணம் கிலேஸானம் நித்³தே³ஸோ, அயம் வுச்சதே குஸலபக்கே² திபுக்க²லோ நயோ.

இதி தீணி அகுஸலமூலானி ந சதுத்தா²னி ந பஞ்சமானி, தயோ ப²ஸ்ஸாதி திஸ்ஸோ வேத³னா யாவ ஸங்க²தது³க்க²தாதி, யோ கோசி அகுஸலபக்கோ², ஸப்³போ³ ஸோ தீஸு அகுஸலமூலேஸு ஸமோஸரதி.

தத்த² கதமோ குஸலபக்கோ²? தீணி குஸலமூலானி, திஸ்ஸோ பஞ்ஞா ஸுதமயீ பஞ்ஞா சிந்தாமயீ பஞ்ஞா பா⁴வனாமயீ பஞ்ஞா. தயோ ஸமாதீ⁴ ஸவிதக்கஸவிசாரோ…பே… திஸ்ஸோ ஸிக்கா² அதி⁴ஸீலஸிக்கா²…பே… ஸிக்கா². தீணி நிமித்தானி ஸமத²னிமித்தம் பக்³க³ஹனிமித்தம் உபேக்கா²னிமித்தம். தயோ விதக்கா நேக்க²ம்மவிதக்கோ…பே… அவிஹிம்ஸாவிதக்கோ. தீணி இந்த்³ரியானி அனஞ்ஞாதஞ்ஞஸ்ஸாமீதிந்த்³ரியந்தி வித்தா²ரோ. தயோ உபவிசாரா நேக்க²ம்மூபவிசாரோ அப்³யாபாதூ³பவிசாரோ அவிஹிம்ஸூபவிசாரோ. திஸ்ஸோ ஏஸனா காமேஸனா ப⁴வேஸனா ப்³ரஹ்மசரியேஸனா. தயோ க²ந்தா⁴ ஸீலக்க²ந்தோ⁴ ஸமாதி⁴க்க²ந்தோ⁴ பஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴.

தத்த² யம் அலோபோ⁴ குஸலமூலம், தம் ஸுதமயிபஞ்ஞம் பரிபூரேதி, ஸுதமயீ பஞ்ஞா பரிபுண்ணா ஸவிதக்கம் ஸவிசாரம் ஸமாதி⁴ம் பரிபூரேதி, ஸவிதக்கோ ஸவிசாரோ ஸமாதி⁴ பரிபுண்ணோ அதி⁴சித்தஸிக்க²ம் பரிபூரேதி, அதி⁴சித்தஸிக்கா² பரிபுண்ணா ஸமத²னிமித்தம் பரிபூரேதி, ஸமத²னிமித்தம் பரிபுண்ணம் நேக்க²ம்மவிதக்கம் பரிபூரேதி, நேக்க²ம்மவிதக்கோ பரிபுண்ணோ அனஞ்ஞாதஞ்ஞஸ்ஸாமீதிந்த்³ரியம் பரிபூரேதி, அனஞ்ஞாதஞ்ஞஸ்ஸாமீதிந்த்³ரியம் பரிபுண்ணம் நேக்க²ம்மூபவிசாரம் பரிபூரேதி, நேக்க²ம்மூபவிசாரோ பரிபுண்ணோ காமேஸனம் பஜஹதி, காமேஸனப்பஹானம் ஸமாதி⁴க்க²ந்த⁴ம் பரிபூரேதி.

அதோ³ஸோ குஸலமூலம் சிந்தாமயிபஞ்ஞம் பரிபூரேதி, சிந்தாமயீ பஞ்ஞா பரிபுண்ணா அவிதக்கவிசாரமத்தம் ஸமாதி⁴ம் பரிபூரேதி. அவிதக்கவிசாரமத்தோ ஸமாதி⁴ பரிபுண்ணோ அதி⁴ஸீலஸிக்க²ம் பரிபூரேதி, அதி⁴ஸீலஸிக்கா² பரிபுண்ணா உபேக்கா²னிமித்தம் பரிபூரேதி, உபேக்கா²னிமித்தம் பரிபுண்ணம் அப்³யாபாத³விதக்கம் பரிபூரேதி, அப்³யாபாத³விதக்கோ பரிபுண்ணோ அஞ்ஞிந்த்³ரியம் பரிபூரேதி, அஞ்ஞிந்த்³ரியம் பரிபுண்ணம் அப்³யாபாதூ³பவிசாரம் பரிபூரேதி, அப்³யாபாதூ³பவிசாரோ பரிபுண்ணோ ப⁴வேஸனம் பஜஹதி, ப⁴வேஸனப்பஹானம் ஸீலக்க²ந்த⁴ம் பரிபூரேதி.

அமோஹோ குஸலமூலம் பா⁴வனாமயிபஞ்ஞம் பரிபூரேதி, பா⁴வனாமயீபஞ்ஞா பரிபுண்ணா அவிதக்கஅவிசாரம் ஸமாதி⁴ம் பரிபூரேதி, அவிதக்கோ அவிசாரோ ஸமாதி⁴ பரிபுண்ணோ அதி⁴பஞ்ஞாஸிக்க²ம் பரிபூரேதி, அதி⁴பஞ்ஞாஸிக்கா² பரிபுண்ணா பக்³க³ஹனிமித்தம் பரிபூரேதி, பக்³க³ஹனிமித்தம் பரிபுண்ணம் அஞ்ஞாதாவினோ இந்த்³ரியம் பரிபூரேதி, அஞ்ஞாதாவினோ இந்த்³ரியம் பரிபுண்ணம் அவிஹிம்ஸூபவிசாரம் பரிபூரேதி, அவிஹிம்ஸூபவிசாரோ பரிபுண்ணோ ப்³ரஹ்மசரியேஸனம் பரிபூரேதி, ப்³ரஹ்மசரியேஸனா பரிபுண்ணா பஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ம் பரிபூரேதி.

இதி இமே தயோ த⁴ம்மா குஸலபக்கி²கா ஸப்³பே³ குஸலா த⁴ம்மா தீஹி திகனித்³தே³ஸேஹி நித்³தி³ஸியந்தி தீணி விமோக்க²முகா²னி தஸ்ஸ பரியோஸானம். தத்த² பட²மேன அப்பணிஹிதம், து³தியேன ஸுஞ்ஞதம், ததியேன அனிமித்தம். அயம் வுச்சதி து³தியோ திபுக்க²லோ நாம நயோ.

தத்த² யே இமே தயோ புக்³க³லா உக்³க⁴டிதஞ்ஞூ விபஞ்சிதஞ்ஞூ நேய்யோதி. இமேஸம் திண்ணம் புக்³க³லானம் யே ச புக்³க³லா ஸுகா²ய படிபதா³ய கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞாய, ஸுகா²ய படிபதா³ய த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞாய ச நிய்யந்தி, தே த்³வே புக்³க³லா. யே ச த்³வே புக்³க³லா து³க்கா²ய படிபதா³ய கி²ப்பாபி⁴ஞ்ஞாய, து³க்கா²ய படிபதா³ய த³ந்தா⁴பி⁴ஞ்ஞாய ச நிய்யந்தி, இமே சத்தாரோ தேன விஸேஸேன த்³வே ப⁴வந்தி தி³ட்டி²சரிதோ ச தண்ஹாசரிதோ ச. இமே சத்தாரோ ப⁴வித்வா தயோ ப⁴வந்தி, தயோ ப⁴வித்வா த்³வே ப⁴வந்தி. இமேஸம் த்³வின்னம் புக்³க³லானம் அயம் ஸம்கிலேஸோ, அவிஜ்ஜா ச தண்ஹா ச, அஹிரிகஞ்ச அனோத்தப்பஞ்ச, அஸ்ஸதி ச அஸம்பஜஞ்ஞஞ்ச, நீவரணானி ச ஸம்யோஜனானி ச, அஜ்ஜோ²ஸானஞ்ச அபி⁴னிவேஸோ ச, அஹம்காரோ ச மமம்காரோ ச, அஸ்ஸத்³தி⁴யஞ்ச தோ³வசஸ்ஸஞ்ச, கோஸஜ்ஜஞ்ச அயோனிஸோ ச மனஸிகாரோ, விசிகிச்சா² ச அபி⁴ஜ்ஜா² ச, அஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஞ்ச அஸமாபத்தி ச.

தத்த² அவிஜ்ஜா ச அஹிரிகஞ்ச அஸ்ஸதி ச நீவரணானி ச அஜ்ஜோ²ஸானஞ்ச அஹம்காரோ ச அஸ்ஸத்³தி⁴யஞ்ச கோஸஜ்ஜஞ்ச விசிகிச்சா² ச அஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஞ்ச, அயம் ஏகா தி³ஸா.

தண்ஹா ச அனோத்தப்பஞ்ச அஸம்பஜஞ்ஞஞ்ச ஸம்யோஜனானி ச அபி⁴னிவேஸோ ச மமம்காரோ ச தோ³வசஸ்ஸதா ச அயோனிஸோ மனஸிகாரோ ச அபி⁴ஜ்ஜா² ச அஸமாபத்தி ச, அயம் து³தியா தி³ஸா. த³ஸன்னம் து³கானம் த³ஸ பதா³னி பட²மானி காதப்³பா³னி. ஸம்கி²த்தேன அத்த²ம் ஞாபேந்தி படிபக்கே² கண்ஹபக்க²ஸ்ஸ ஸப்³பே³ஸம் து³கானம் த³ஸ பதா³னி து³தியகானி, அயம் து³தியா தி³ஸா.

இதி அகுஸலானம் த⁴ம்மானம் து³க்க²னித்³தே³ஸோ, அயம் ஸமுத³யோ. யம் தம் த⁴ம்மம் அஜ்ஜா²வஸதி நாமஞ்ச ரூபஞ்ச இத³ம் து³க்க²ம் இதி அயஞ்ச ஸமுத³யோ, இத³ஞ்ச து³க்க²ம், இமானி த்³வே ஸச்சானி து³க்க²ஞ்ச ஸமுத³யோ ச நந்தி³யாவட்டஸ்ஸ நயஸ்ஸ பட²மனித்³தே³ஸோ.

தத்த² கதமோ குஸலபக்கோ²? ஸமதோ² ச விபஸ்ஸனா ச, விஜ்ஜா ச சரணஞ்ச, ஸதி ச ஸம்பஜஞ்ஞஞ்ச, ஹிரீ ச ஓத்தப்பஞ்ச, அஹம்காரப்பஹானஞ்ச மமம்காரப்பஹானஞ்ச, ஸம்மாவாயாமோ ச யோனிஸோ ச மனஸிகாரோ, ஸம்மாஸதி ச ஸம்மாஸமாதி⁴ ச, பஞ்ஞா ச நிப்³பி³தா³ ச, ஸமாபத்தி ச ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஞ்ச, ஸோமனஸ்ஸஞ்ச த⁴ம்மானுத⁴ம்மப்படிபத்தி ச.

தத்த² ஸமதோ² ச விஜ்ஜா ச ஸதி ச ஹிரீ ச அஹம்காரப்பஹானஞ்ச ஸம்மாவாயாமோ ச ஸம்மாஸதி ச பஞ்ஞா ச ஸமாபத்தி ச ஸோமனஸ்ஸஞ்ச, இமே த⁴ம்மா ஏகா தி³ஸா. விபஸ்ஸனா ச சரணஞ்ச ஸம்பஜஞ்ஞஞ்ச ஓத்தப்பஞ்ச மமம்காரப்பஹானஞ்ச யோனிஸோ மனஸிகாரோ ச ஸம்மாஸமாதி⁴ ச நிப்³பி³தா³ ச ஸத்³த⁴ம்மஸ்ஸவனஞ்ச த⁴ம்மானுத⁴ம்மப்படிபத்தி ச, அயம் து³தியா தி³ஸா. இதி குஸலபக்கே² ச அகுஸலபக்கே² ச நந்தி³யாவட்டஸ்ஸ பன நயஸ்ஸ சதஸ்ஸோ தி³ஸா.

தாஸு யானி அகுஸலபக்க²ஸ்ஸ பட²மானி பதா³னி அகுஸலானி குஸலேஹி பஹானம் க³ச்ச²ந்தி, தானி குஸலபக்கே² து³தியேஹி பதே³ஹி பஹானம் க³ச்ச²ந்தி. தேஸம் பஹானா ராக³விராகா³ சேதோவிமுத்தி யானி அகுஸலபக்க²ஸ்ஸ து³தியானி அகுஸலபதா³னி பஹானம் க³ச்ச²ந்தி, தானி குஸலபக்க²ஸ்ஸ பட²மேஹி பதே³ஹி பஹானம் க³ச்ச²ந்தி. தேஸம் பஹானா அவிஜ்ஜாவிராகா³ பஞ்ஞாவிமுத்தி பரியோஸானம். இமேஸம் திண்ணம் நயானம் பட²மோ நயோ ஸீஹவிக்கீளிதோ நாம. அட்ட² பதா³னி சத்தாரி ச குஸலானி சத்தாரி ச அகுஸலானி இமானி அட்ட² பதா³னி மூலபதா³னி, அத்த²னயேன து³தியோ திபுக்க²லோ. ஸோ ச²ஹி த⁴ம்மேஹி நேதி குஸலமூலானி ச நேதி அகுஸலமூலானி ச, இதி இமானி ச² பதா³னி புரிமகானி ச அட்ட² மூலபதா³னி இமானி சுத்³த³ஸ பதா³னி அட்டா²ரஸன்னம் மூலபதா³னம். தத்த² யோ பச்சி²மகோ நயோ நந்தி³யாவட்டோ, ஸோ சதூஹி த⁴ம்மேஹி நேதி. அவிஜ்ஜாய ச தண்ஹாய ச ஸமதே²ன ச விபஸ்ஸனாய ச, இமே சத்தாரோ த⁴ம்மா இமானி அட்டா²ரஸ மூலபதா³னி தீஸு நயேஸு நித்³தி³ட்டா²னி.

தத்த² யானி நவ பதா³னி குஸலானி, தத்த² ஸப்³ப³ம் குஸலம் ஸமோஸரதி. தேஸஞ்ச நவன்னம் மூலானம் சத்தாரி பதா³னி ஸீஹவிக்கீளிதனயே தீணி திபுக்க²லே த்³வே நந்தி³யாவட்டே, இச்சேதே குஸலஸ்ஸ பக்கா². தத்த² யானி நவ பதா³னி குஸலானி, தத்த² ஸப்³ப³ம் குஸலம் யுஜ்ஜதி. தத்த² ஸீஹவிக்கீளிதே நயே சத்தாரி பதா³னி தீணி திபுக்க²லே த்³வே நந்தி³யாவட்டே இமானி நவ பதா³னி குஸலானி நித்³தி³ட்டா²னி.

தத்த² யானி நந்தி³யாவட்டே நயே சத்தாரி பதா³னி, தத்த² அட்டா²ரஸ மூலபதா³னி ஸமோஸரந்தி. யதா² கத²ம், ஸமதோ² ச அலோபோ⁴ ச அதோ³ஸோ ச அஸுப⁴ஸஞ்ஞா ச து³க்க²ஸஞ்ஞா ச இமானி குஸலபக்கே² பஞ்ச பதா³னி ஸமத²ம் ப⁴ஜந்தி. விபஸ்ஸனா ச அமோஹோ ச அனிச்சஸஞ்ஞா ச அனத்தஸஞ்ஞா ச இமானி சத்தாரி பதா³னி விபஸ்ஸனம் ப⁴ஜந்தி. இமானி நவ பதா³னி குஸலானி த்³வீஸு பதே³ஸு யோஜிதானி, தத்த² அகுஸலபக்கே² நவன்னம் அகுஸலமூலபதா³னம் யா ச தண்ஹா யோ ச லோபோ⁴ யோ ச தோ³ஸோ யா ச ஸுப⁴ஸஞ்ஞா யா ச ஸுக²ஸஞ்ஞா, இமானி பஞ்ச பதா³னி தண்ஹம் ப⁴ஜந்தி. யா ச அவிஜ்ஜா யோ ச மோஹோ யா ச நிச்சஸஞ்ஞா யா ச அத்தஸஞ்ஞா, இமானி சத்தாரி பதா³னி அவிஜ்ஜம் ப⁴ஜந்தி. ஏதானி நவ பதா³னி அகுஸலானி ஸுஸம்கி²த்தானி. இதி தயோ நயா ஏகம் நயம் ந பவிட்டா². ஏவம் அட்டா²ரஸ மூலபதா³னி நந்தி³யாவட்டனயே நித்³தி³ஸிதப்³பா³னி.

கத²ம் அட்டா²ரஸ மூலபதா³னி, திபுக்க²லே நயே யுஜ்ஜந்தி? நவன்னம் பதா³னம் குஸலானம், விபஸ்ஸனா ச அமோஹோ ச அனிச்சஸஞ்ஞா ச அனத்தஸஞ்ஞா ச, இமானி சத்தாரி பதா³னி; அமோஹோ ச ஸமதோ² ச அலோபோ⁴ ச அஸுப⁴ஸஞ்ஞா ச, இமானி சத்தாரி பதா³னி; லோபோ⁴ ச தோ³ஸோ ச, ஏவம் இமானி நவ பதா³னி தீஸு குஸலேஸு யோஜேதப்³பா³னி. தத்த² நவன்னம் பதா³னம் அகுஸலானம் தண்ஹா ச லோபோ⁴ ச ஸுப⁴ஸஞ்ஞா ச ஸுக²ஸஞ்ஞா ச, இமானி சத்தாரி பதா³னி லோபோ⁴ அகுஸலமூலம்; அவிஜ்ஜா ச மோஹோ ச நிச்சஸஞ்ஞா ச அத்தஸஞ்ஞா ச அயம் மோஹோ அயம் தோ³ஸோ, யே ச இமானி நவ பதா³னி தீஸு அகுஸலேஸு யோஜிதானி. ஏவம் அட்டா²ரஸ மூலபதா³னி குஸலமூலேஸு ச யோஜேத்வா திபுக்க²லேன நயேன நித்³தி³ஸிதப்³பா³னி.

கத²ம் அட்டா²ரஸ மூலபதா³னி ஸீஹவிக்கீளிதே நயே யுஜ்ஜந்தி? தண்ஹா ச ஸுப⁴ஸஞ்ஞா ச, அயம் பட²மோ விபல்லாஸோ. லோபோ⁴ ச ஸுக²ஸஞ்ஞா ச, அயம் து³தியோ விபல்லாஸோ. அவிஜ்ஜா ச நிச்சஸஞ்ஞா ச, அயம் ததியோ விபல்லாஸோ. மோஹோ ச அத்தஸஞ்ஞா ச, அயம் சதுத்தோ² விபல்லாஸோ. இதி நவ பதா³னி அகுஸலமூலானி சதூஸு பதே³ஸு யோஜிதானி. தத்த² நவன்னம் மூலபதா³னம் குஸலானம் ஸமதோ² ச அஸுப⁴ஸஞ்ஞா ச, இத³ம் பட²மம் ஸதிபட்டா²னம். அலோபோ⁴ ச து³க்க²ஸஞ்ஞா ச, இத³ம் து³தியம் ஸதிபட்டா²னம். விபஸ்ஸனா ச அனிச்சஸஞ்ஞா ச, இத³ம் ததியம் ஸதிபட்டா²னம். அமோஹோ ச அனத்தஸஞ்ஞா ச, இத³ம் சதுத்த²ம் ஸதிபட்டா²னம். இமானி அட்டா²ரஸ மூலபதா³னி ஸீஹவிக்கீளிதனயம் அனுபவிட்டா²னி. இமேஸம் திண்ணம் நயானம் யா பூ⁴மி ச யோ ராகோ³ ச யோ தோ³ஸோ ச ஏகம் நயம் பவிஸதி. ஏகஸ்ஸ நயஸ்ஸ அகுஸலே வா த⁴ம்மே குஸலே வா த⁴ம்மே விஞ்ஞாதே படிபக்கோ² அன்வேஸிதப்³போ³, படிபக்கே² அன்வேஸித்வா ஸோ நயோ நித்³தி³ஸிதப்³போ³, தம்ஹி நயே நித்³தி³ட்டோ². யதா² ஏகம்ஹி நயே ஸப்³பே³ நயா பவிட்டா² ததா² நித்³தி³ஸிதப்³பா³. ஏகம்ஹி ச நயே அட்டா²ரஸ மூலபதா³னி பவிட்டா²னி, தம்ஹி த⁴ம்மே விஞ்ஞாதே ஸப்³பே³ த⁴ம்மா விஞ்ஞாதா ஹோந்தி. இமேஸம் திண்ணம் நயானம் ஸீஹவிக்கீளிதனயஸ்ஸ சத்தாரி ப²லானி பரியோஸானம். பட²மாய தி³ஸாய பட²மம் ப²லம், து³தியாய தி³ஸாய து³தியம் ப²லம், ததியாய தி³ஸாய ததியம் ப²லம், சதுத்தா²ய தி³ஸாய சதுத்த²ம் ப²லம். திபுக்க²லஸ்ஸ நயஸ்ஸ தீணி விமோக்க²முகா²னி பரியோஸானம். பட²மாய தி³ஸாய அப்பணிஹிதம், து³தியாய தி³ஸாய ஸுஞ்ஞதம், ததியாய தி³ஸாய அனிமித்தம். நந்தி³யாவட்டஸ்ஸ நயஸ்ஸ ராக³விராகா³ சேதோவிமுத்தி அவிஜ்ஜாவிராகா³ ச பஞ்ஞாவிமுத்தி பரியோஸானம். பட²மாய தி³ஸாய ராக³விராகா³ சேதோவிமுத்தி, து³தியாய தி³ஸாய அவிஜ்ஜாவிராகா³ பஞ்ஞாவிமுத்தி. இமே தயோ நயா இமேஸம் திண்ணம் நயானம் அட்டா²ரஸன்னம் மூலபதா³னம் ஆலோகனா, அயம் வுச்சதி தி³ஸாலோகனோ [தி³ஸாலோசனோ (க.)] நயோ. ஆலோகேத்வான ஜானாதி ‘‘அயம் த⁴ம்மோ இமம் த⁴ம்மம் ப⁴ஜதீ’’தி ஸம்மா யோஜனா. குஸலபக்கே² அகுஸலபக்கே² ச அயம் நயோ அங்குஸோ நாம. இமே பஞ்ச நயா.

தத்தி²மா உத்³தா³னகா³தா²

தண்ஹா ச அவிஜ்ஜாபி ச, லோபோ⁴ தோ³ஸோ ததே²வ மோஹோ ச;

சத்தாரோ ச விபல்லாஸா, கிலேஸபூ⁴மீ நவ பதா³னி.

யே ச ஸதிபட்டா²னா, ஸமதோ² ச விபஸ்ஸனா குஸலமூலா;

ஏதம் ஸப்³ப³ம் குஸலம், இந்த்³ரியபூ⁴மீ நவ பதா³னி.

ஸப்³ப³குஸலம் நவஹி பதே³ஹி யுஜ்ஜதி, நவஹி சேவ அகுஸலம்;

ஏதே தே மூலபதா³, உப⁴தோ அட்டா²ரஸ பதா³னி.

தண்ஹா சேவ அவிஜ்ஜா ச, ஸமதோ² ச விபஸ்ஸனா;

யோ நேதி ஸப்³பே³ஸு யோக³யுத்தோ, அயம் நயோ நந்தி³யாவட்டோ.

யம் குஸலமூலேஹி, நயதி குஸலஅகுஸலமூலேஹி;

பூ⁴தம் தத²ம் அவிதத²ம், திபுக்க²லம் தம் நயம் ஆஹு.

ஸோ நேதி விபல்லாஸேஹி, கிலேஸஇந்த்³ரியேஹி ச;

த⁴ம்மே தம் நயம் வினயமாஹு, ஸீஹவிக்கீளிதம் நாம.

வேய்யாகரணே வுத்தே, குஸலதாஹி அகுஸலதாஹி ச;

தயோ ஆலோகயதி, அயம் நயோ தி³ஸாலோசனோ நாம.

ஓலோகேத்வா தி³ஸாலோசனேன, உக்கி²பிய யம் ஸமானேதி;

ஸப்³பே³ குஸலாகுஸலே, அயம் நயோ அங்குஸோ நாம.

நயஸமுட்டா²னம்.

பேடகோபதே³ஸே மஹாகச்சாயனஸ்ஸ தே²ரஸ்ஸ ஸுத்தவிப⁴ங்க³ஸ்ஸ