6. ஸுத்தத்த²ஸமுச்சயபூ⁴மி

60. பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் ஸாஸனம் திவிதே⁴ன ஸங்க³ஹம் க³ச்ச²தி, க²ந்தே⁴ஸு தா⁴தூஸு ஆயதனேஸு ச. தத்த² பஞ்சக்க²ந்தா⁴ ரூபக்க²ந்தோ⁴ யாவ விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴. த³ஸ ரூபஆயதனானி சக்கு² ரூபா ச யாவ காயோ போ²ட்ட²ப்³பா³ ச, அயம் ரூபக்க²ந்தோ⁴. தத்த² ச² வேத³னாகாயா வேத³னாக்க²ந்தோ⁴ சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா யாவ மனோஸம்ப²ஸ்ஸஜா வேத³னா, அயம் வேத³னாக்க²ந்தோ⁴. தத்த² ச² ஸஞ்ஞாகாயா ஸஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴, ரூபஸஞ்ஞா யாவ த⁴ம்மஸஞ்ஞா இமே ச² ஸஞ்ஞாகாயா, அயம் ஸஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴. தத்த² ச² சேதனாகாயா ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴, ரூபஸஞ்சேதனா யாவ த⁴ம்மஸஞ்சேதனா இமே ச² சேதனாகாயா, அயம் ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴. தத்த² ச² விஞ்ஞாணகாயா விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴, சக்கு²விஞ்ஞாணம் யாவ மனோவிஞ்ஞாணம் இமே ச² விஞ்ஞாணகாயா, அயம் விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴. இமே பஞ்சக்க²ந்தா⁴.

தேஸம் கா பரிஞ்ஞா? அனிச்சம் து³க்க²ம் ஸஞ்ஞா அனத்தாதி ஏஸா ஏதேஸம் பரிஞ்ஞா. தத்த² கதமோ க²ந்த⁴த்தோ²? ஸமூஹத்தோ² க²ந்த⁴த்தோ², புஞ்ஜத்தோ² க²ந்த⁴த்தோ², ராஸத்தோ² க²ந்த⁴த்தோ². தம் யதா² த³ப்³ப³க்க²ந்தோ⁴ வனக்க²ந்தோ⁴ தா³ருக்க²ந்தோ⁴ அக்³கி³க்க²ந்தோ⁴ உத³கக்க²ந்தோ⁴ வாயுக்க²ந்தோ⁴ இதி ஏவம் க²ந்தே⁴ஸு ஸப்³ப³ஸங்க³ஹோவ ஏவம் க²ந்த⁴த்தோ².

தத்த² அட்டா²ரஸ தா⁴துயோ சக்கு²தா⁴து ரூபதா⁴து சக்கு²விஞ்ஞாணதா⁴து…பே… மனோதா⁴து த⁴ம்மதா⁴து மனோவிஞ்ஞாணதா⁴து. ஏதாயோ அட்டா²ரஸ தா⁴துயோ. தாஸம் பரிஞ்ஞா அனிச்சம் து³க்க²ம் ஸஞ்ஞா அனத்தாதி ஏஸா ஏதாஸம் பரிஞ்ஞா. தத்த² கோ தா⁴துஅத்தோ²? வுச்சதே அவயவத்தோ² தா⁴துஅத்தோ². அவயவோதி சக்கு² நோ பஸாதோ³ சக்கு²தா⁴து. ஏவம் பஞ்சஸு தா⁴தூஸு புன ராக³வவச்சே²த³த்தோ² தா⁴துஅத்தோ². வவச்சி²ன்னா ஹி சக்கு²தா⁴து. ஏவம் பஞ்சஸு புனராஹ ஏகந்திபகத்யத்தே²ன தா⁴துஅத்தோ²தி வுச்சதே. தம் யதா², பகதியா அயம் புரிஸோ பித்திகோ ஸேம்ஹிகோ வாதிகோ ஸன்னிபாதிகோதி ஏவம் பகதிசக்கு²தா⁴து த³ஸன்னம் பியா ச ஸப்³பே³ஸு இந்த்³ரியேஸு…பே… விஸபா⁴க³த்தோ² தா⁴துஅத்தோ².

தத்த² த்³வாத³ஸாயதனானி கதமானி? ச² அஜ்ஜ²த்திகானி ச² பா³ஹிரானி. சக்கா²யதனம் யாவ மனாயதனந்தி அஜ்ஜ²த்திகம், ரூபாயதனம் யாவ த⁴ம்மாயதனந்தி பா³ஹிரம். ஏதானி த்³வாத³ஸ ஆயதனானி. ஏதேஸம் கா பரிஞ்ஞா? அனிச்சம் து³க்க²ம் ஸஞ்ஞா அனத்தாதி, ஏஸா ஏதேஸம் பரிஞ்ஞா. அபி ச த்³விதா⁴ பரிஞ்ஞா ஞாதபரிஞ்ஞா ச பஹானபரிஞ்ஞா ச. தத்த² ஞாதபரிஞ்ஞா நாம அனிச்சம் து³க்க²ம் ஸஞ்ஞா அனத்தாதி, ஏஸா ஞாதபரிஞ்ஞா. பஹானபரிஞ்ஞா பன ச²ந்த³ராக³ப்பஹானா, ஏஸா பஹானபரிஞ்ஞா. தத்த² கதமோ ஆயதனத்தோ²? வுச்சதே ஆகாரத்தோ² ஆயதனத்தோ². யதா² ஸுவண்ணாகரோ து³ப்³ப³ண்ணாகரோ, யதா² த்³வீஹி தேஹி ஆகாரேஹி தே தே கா³வா உத்திட்ட²ந்தி. ஏவம் ஏதேஹி சித்தசேதஸிகா கா³வா உத்திட்ட²ந்தி கம்மகிலேஸா து³க்க²த⁴ம்மா ச. புனராஹ ஆயதா³னத்தோ² ஆயதனத்தோ². யதா² ரஞ்ஞோ ஆயதா³னேஹி ஆயோ ப⁴வதி, ஏவம் ஆயதா³னத்தோ² ஆயதனத்தோ².

61. சத்தாரி அரியஸச்சானி து³க்க²ம் ஸமுத³யோ நிரோதோ⁴ மக்³கோ³ ச. து³க்க²ம் யதா² ஸமாஸேன த⁴ம்மாசரியம் மானஸஞ்ச, ஸமுத³யோ ஸமாஸேன அவிஜ்ஜா ச தண்ஹா ச, நிரோதோ⁴ ஸமாஸேன விஜ்ஜா ச விமுத்தி ச, மக்³கோ³ ஸமாஸேன ஸமதோ² ச விபஸ்ஸனா ச.

தத்த² ஸத்ததிம்ஸ போ³தி⁴பக்கி²கா த⁴ம்மா கதமே? சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா யாவ அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³, ஏவமேதே ஸத்ததிம்ஸ போ³தி⁴பக்கி²கா த⁴ம்மா. யே த⁴ம்மா அதீதானாக³தபச்சுப்பன்னானம் பு³த்³தா⁴னம் ப⁴க³வந்தானம் பச்சேகபு³த்³தா⁴னம் ஸாவகானம் ச நிப்³பா³னாய ஸம்வத்தந்தீதி, ஸோ மக்³கோ³ சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா. கதமே சத்தாரோ? இத⁴ பி⁴க்கு² காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதி, ஸம்மப்பதா⁴னம்…பே… இத்³தி⁴பாத³ம்…பே… இந்த்³ரியானி…பே… ப³லானி…பே… தத்த² கோ இந்த்³ரியத்தோ²? இந்த³த்தோ² இந்த்³ரியத்தோ², ஆதி⁴பதேய்யத்தோ² இந்த்³ரியத்தோ², பஸாத³த்தோ² இந்த்³ரியத்தோ², அஸாதா⁴ரணம் கஸ்ஸ கிரியத்தோ² இந்த்³ரியத்தோ² அனவபரியத்தோ² ப³லத்தோ², தா²மத்தோ² ப³லத்தோ², உபாதா³யத்தோ² ப³லத்தோ², உபத்த²ம்ப⁴னத்தோ² ப³லத்தோ².

தத்த² கதமே ஸத்த போ³ஜ்ஜ²ங்கா³? ஸதிஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ யாவ உபேக்கா²ஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³. தத்த² கதமோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³? ஸம்மாதி³ட்டி² யாவ ஸம்மாஸமாதி⁴. தத்த² அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³தி க²ந்தோ⁴ ஸீலக்க²ந்தோ⁴ ச ஸமாதி⁴க்க²ந்தோ⁴ ச பஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴ ச. தத்த² யா ச ஸம்மாவாசா யோ ச ஸம்மாகம்மந்தோ யோ ச ஸம்மாஆஜீவோ, அயம் ஸீலக்க²ந்தோ⁴. யா ச ஸம்மாஸதி யோ ச ஸம்மாவாயாமோ யோ ச ஸம்மாஸமாதி⁴, அயம் ஸமாதி⁴க்க²ந்தோ⁴. யோ ச ஸம்மாஸங்கப்போ யா ச ஸம்மாதி³ட்டி², அயம் பஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴. ஏவம் தாயோ திஸ்ஸோ ஸிக்கா². ஏவம் தீஹாகாரேஹி த³ஸ பதா³னி…பே….

தத்த² யோகா³வசரோ ஸீலக்க²ந்தே⁴ டி²தோ தோ³ஸம் அகுஸலம் ந உபாதி³யதி, தோ³ஸானுஸயம் ஸமூஹனதி, தோ³ஸஸல்லம் உத்³த⁴ரதி, து³க்க²வேத³னம் பரிஜானாதி, காமதா⁴தும் ஸமதிக்கமதி. ஸமாதி⁴க்க²ந்தே⁴ டி²தோ லோப⁴ம் அகுஸலம் ந உபாதி³யதி, ராகா³னுஸயம் ஸமூஹனதி, லோப⁴ஸல்லம் உத்³த⁴ரதி, ஸுக²வேத³னம் பரிஜானாதி, ரூபதா⁴தும் ஸமதிக்கமதி. பஞ்ஞாக்க²ந்தே⁴ டி²தோ மோஹம் அகுஸலம் ந உபாதி³யதி, அவிஜ்ஜானுஸயம் ஸமூஹனதி, மோஹஸல்லம் தி³ட்டி²ஸல்லஞ்ச உத்³த⁴ரதி, அது³க்க²மஸுக²வேத³னம் பரிஜானாதி, அரூபதா⁴தும் ஸமதிக்கமதி. இதி தீஹி க²ந்தே⁴ஹி தீணி அகுஸலமூலானி ந உபாதி³யதி, சத்தாரி ஸல்லானி உத்³த⁴ரதி, திஸ்ஸோ வேத³னா பரிஜானாதி, தேதா⁴துகம் ஸமதிக்கமதி.

62. தத்த² கதமா அவிஜ்ஜா? யம் சதூஸு அரியஸச்சேஸு அஞ்ஞாணந்தி வித்தா²ரேன யதா² ஸோ பாணஸஜ்ஜேஸு கத²ம்கதா² காதப்³ப³ம். தத்த² கதமம் விஞ்ஞாணம்? ச² விஞ்ஞாணகாயா வேத³னா ஸஞ்ஞா சேதனா ப²ஸ்ஸோ மனஸிகாரோ, இத³ம் நாமம். தத்த² கதமம் ரூபம்? சாதுமஹாபூ⁴திகம் சதுன்னம் மஹாபூ⁴தானம் உபாதா³யரூபஸ்ஸ பஞ்ஞத்திம். இதி புரிமகஞ்ச நாமம் இத³ஞ்ச ரூபம் தது³ப⁴யம் நாமரூபந்தி வுச்சதி. தத்த² ச²ளாயதனந்தி ச² அஜ்ஜ²த்திகானி ஆயதனானி, சக்கு² அஜ்ஜ²த்திகம் ஆயதனம் யாவ மனோ அஜ்ஜ²த்திகம் ஆயதனம். ப²ஸ்ஸோதி ச² ப²ஸ்ஸகாயா சக்கு²ஸம்ப²ஸ்ஸோ யாவ மனோஸம்ப²ஸ்ஸோதி ப²ஸ்ஸோ. ச² வேத³னாகாயா வேத³னா. தண்ஹாதி ச² தண்ஹாகாயா தண்ஹா. உபாதா³னந்தி சத்தாரி உபாதா³னானி காமுபாதா³னம் தி³ட்டு²பாதா³னம் ஸீலப்³ப³துபாதா³னம் அத்தவாது³பாதா³னந்தி உபாதா³னம். ப⁴வோதி தயோ ப⁴வா காமப⁴வோ ரூபப⁴வோ அரூபப⁴வோ. தத்த² கதமா ஜாதி? யா பட²மம் க²ந்தா⁴னம் பட²மம் தா⁴தூனம் பட²மம் ஆயதனானம் உப்பத்தி ஜாதி ஸஞ்ஜாதி ஓக்கந்தி அபி⁴னிப்³ப³த்தி க²ந்தா⁴னம் பாதுபா⁴வோ, அயம் ஜாதி. தத்த² கதமா ஜரா? ஜரா நாம யம் தம் க²ண்டி³ச்சம் பாலிச்சம் வலித்தசதா பவிவித்தம் சதுன்னம் மஹாபூ⁴தானம் விவண்ணதம் ப⁴க்³கோ³ தம் ஜரா ஹீயனா பஹீயனா ஆயுனோ ஹானி ஸம்ஹானி இந்த்³ரியானம் பரிபே⁴தோ³ உபனாஹோ பரிபாகோ, அயம் ஜரா. தத்த² கதமம் மரணம்? மரணம் நாம யம் தஸ்மிம் தஸ்மிம் ஸத்தனிகாயே தேஸம் தேஸம் ஸத்தானம் சுதி சவனதா மரணம் காலங்கிரியா உத்³து⁴மாதகானம் பே⁴தோ³ காயஸ்ஸ ஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸ உபச்சே²தோ³, இத³ம் மரணம். இதி புரிமிகா ச ஜரா இத³ஞ்ச மரணம் தது³ப⁴யம் ஜராமரணம்.

தத்த² அந்த⁴காரதிமிஸா யதா²பூ⁴தம் அப்பஜானனலக்க²ணா அவிஜ்ஜா ஸங்கா²ரானம் பத³ட்டா²னம் ஹ. அபி⁴ஸங்க²ரணலக்க²ணா ஸங்கா²ரா, உபசயபுனப்³ப⁴வாபி⁴ரோபனபச்சுபட்டா²னா. தே விஞ்ஞாணஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். வத்து² ஸவிஞ்ஞத்திலக்க²ணம் விஞ்ஞாணம், தம் நாமரூபஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். அனேகஸன்னிஸ்ஸயலக்க²ணம் நாமரூபம், தம் ஸளாயதனஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். இந்த்³ரியவவத்தா²பனலக்க²ணம் ஸளாயதனம், தம் ப²ஸ்ஸஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். ஸன்னிபாதலக்க²ணோ ப²ஸ்ஸோ, ஸோ வேத³னாய பத³ட்டா²னம். அனுப⁴வனலக்க²ணா வேத³னா, ஸா தண்ஹாய பத³ட்டா²னம். அஜ்ஜோ²ஸானலக்க²ணா தண்ஹா, ஸா உபாதா³னஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். ஆதா³னபரிஹனனலக்க²ணம் உபாதா³னம், தம் ப⁴வஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். நானாக³திவிக்கே²பலக்க²ணோ ப⁴வோ, ஸோ ஜாதியா பத³ட்டா²னம். க²ந்தா⁴னம் பாதுபா⁴வலக்க²ணா ஜாதி, ஸா ஜராய பத³ட்டா²னம். உபனயபரிபாகலக்க²ணா ஜரா, ஸா மரணஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். ஆயுக்க²யஜீவிதஉபரோத⁴லக்க²ணம் மரணம், தம் து³க்க²ஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். காயஸம்பீளனலக்க²ணம் து³க்க²ம், தம் தோ³மனஸ்ஸஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். சித்தஸம்பீளனலக்க²ணம் தோ³மனஸ்ஸம், தம் ஸோகஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். ஸோசனலக்க²ணோ ஸோகோ, ஸோ பரிதே³வஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். வசீனிச்சா²ரணலக்க²ணோ பரிதே³வோ, ஸோ உபாயாஸஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். யே ஆயாஸா தே உபாயாஸா.

நவ பதா³னி யத்த² ஸப்³போ³ அகுஸலபக்கோ² ஸங்க³ஹம் ஸமோஸரணம் க³ச்ச²தி. கதமானி நவ பதா³னி? த்³வே மூலகிலேஸா, தீணி அகுஸலமூலானி, சத்தாரோ விபல்லாஸா. தத்த² த்³வே மூலகிலேஸா அவிஜ்ஜா ச ப⁴வதண்ஹா ச, தீணி அகுஸலமூலானி லோபோ⁴ தோ³ஸோ மோஹோ ச. சத்தாரோ விபல்லாஸா [அ. நி. 4.49] – ‘‘அனிச்சே நிச்ச’’ந்தி ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸோ சித்தவிபல்லாஸோ தி³ட்டி²விபல்லாஸோ, ‘‘து³க்கே² ஸுக²’’ந்தி ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸோ சித்தவிபல்லாஸோ தி³ட்டி²விபல்லாஸோ, ‘‘அனத்தனி அத்தா’’தி ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸோ சித்தவிபல்லாஸோ தி³ட்டி²விபல்லாஸோ, ‘‘அஸுபே⁴ ஸுப⁴’’ந்தி ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸோ சித்தவிபல்லாஸோ தி³ட்டி²விபல்லாஸோ.

63. தத்த² அவிஜ்ஜா நாம சதூஸு அரியஸச்சேஸு யதா²பூ⁴தம் அஞ்ஞாணம், அயம் அவிஜ்ஜா. ப⁴வதண்ஹா நாம யோ ப⁴வேஸு ராகோ³ ஸாராகோ³ இச்சா² முச்சா² பத்த²னா நந்தீ³ அஜ்ஜோ²ஸானம் அபரிச்சாகோ³, அயம் ப⁴வதண்ஹா.

தத்த² கதமோ லோபோ⁴ அகுஸலமூலம்?

லோபோ⁴ நாம ஸோ தேஸு தேஸு பரவத்தூ²ஸு பரத³ப்³பே³ஸு பரட்டா²னேஸு பரஸாபதேய்யேஸு பரபரிக்³க³ஹிதேஸு லோபோ⁴ லுப்³ப⁴னா இச்சா² முச்சா² பத்த²னா நந்தீ³ அஜ்ஜோ²ஸானம் அபரிச்சாகோ³, அயம் லோபோ⁴ அகுஸலமூலம். கஸ்ஸேதம் மூலம்? லோபோ⁴ லோப⁴ஜஸ்ஸ அகுஸலஸ்ஸ காயகம்மஸ்ஸ வசீகம்மஸ்ஸ மனோகம்மஸ்ஸ ச, ததா² யதா² தம்ஸம்பயுத்தானம் சித்தசேதஸிகானம் த⁴ம்மானம் மூலம்.

தத்த² கதமோ தோ³ஸோ அகுஸலமூலம்?

ஸோ ஸத்தேஸு ஆகா⁴தோ அக்க²ந்தி அப்பச்சயோ ப்³யாபாதோ³ பதோ³ஸோ அனத்த²காமதா சேதஸோ படிகா⁴தோ, அயம் தோ³ஸோ அகுஸலமூலம்.

கஸ்ஸேதம் மூலம்?

தோ³ஸஜஸ்ஸ காயகம்மஸ்ஸ வசீகம்மஸ்ஸ மனோகம்மஸ்ஸ ஸம்பயுத்தானஞ்ச சித்தசேதஸிகானம் த⁴ம்மானம் மூலம்.

தத்த² கதமோ மோஹோ அகுஸலமூலம்?

யம் சதூஸு அரியஸச்சேஸு அனபி⁴ஸமயோ அஸம்பஜ்ஜக்³கா³ஹோ அப்படிவேதோ⁴ மோஹோ முய்ஹனா ஸம்மோஹோ ஸம்முய்ஹனா அவிஜ்ஜா தமோ அந்த⁴காரோ ஆவரணம் நீவரணம் ச²த³னம் அச்ச²த³னம் [அவேச்ச²த³னம் (பீ. க.)] அபஸச்சா²க³மனம் குஸலானம் த⁴ம்மானம், அயம் மோஹோ அகுஸலமூலம்.

கஸ்ஸேதம் மூலம்?

மோஹஜஸ்ஸ அகுஸலஸ்ஸ காயகம்மஸ்ஸ வசீகம்மஸ்ஸ மனோகம்மஸ்ஸ ச தம்ஸம்பயுத்தகானஞ்ச சித்தசேதஸிகானம் த⁴ம்மானம் மூலம்.

தத்த² விபல்லாஸா ஜானிதப்³பா³, விபல்லாஸானம் வத்து² ஜானிதப்³ப³ம். யம் விபல்லாஸம் ஸியா, தம் ஜானிதப்³ப³ம். தத்த² ஏகோ விபல்லாஸோ தீணி விபல்லாஸானி சத்தாரி விபல்லாஸவத்தூ²னி. கதமோ ஏகோ விபல்லாஸோ ச, யேன படிபக்கே²ன விபல்லாஸிதம் க³ண்ஹாதி?

‘‘அனிச்சே நிச்ச’’ந்தி, ‘‘து³க்கே² ஸுக²’’ந்தி, ‘‘அனத்தனி அத்தா’’தி, ‘‘அஸுபே⁴ ஸுப⁴’’ந்தி, அயம் ஏகோ விபல்லாஸோ.

கதமானி சத்தாரி விபல்லாஸவத்தூ²னி?

காயோ வேத³னா சித்தம் த⁴ம்மா ச. இமானி சத்தாரி விபல்லாஸவத்தூ²னி.

கதமானி தீணி விபல்லாஸானி?

ஸஞ்ஞா சித்தம் தி³ட்டி² ச. இமானி தீணி விபல்லாஸானி.

தத்த² மனாபிகே வத்து²ம்ஹி இந்த்³ரியவத்தே² வண்ணாயதனே வா யோ நிமித்தஸ்ஸ உக்³கா³ஹோ, அயம் ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸோ. தத்த² விபரீதசித்தஸ்ஸ வத்து²ம்ஹி ஸதி விஞ்ஞத்தி, அயம் சித்தவிபல்லாஸோ. தத்த² விபரீதசித்தஸ்ஸ தம்ஹி ரூபே ‘‘அஸுபே⁴ ஸுப⁴’’ந்தி யா க²ந்தி ருசி உபேக்க²னா நிச்ச²யோ தி³ட்டி² நித³ஸ்ஸனம் ஸந்தீரணா, அயம் தி³ட்டி²விபல்லாஸோ. தத்த² வத்து²பே⁴தே³ன காயேஸு த்³வாத³ஸ விபல்லாஸா ப⁴வந்தி. தயோ காயே தயோ வேத³னாய தயோ சித்தே தயோ த⁴ம்மே, சத்தாரோ ஸஞ்ஞாவிபல்லாஸா சத்தாரோ சித்தவிபல்லாஸா சத்தாரோ தி³ட்டி²விபல்லாஸா, ஆயதனூபசயதோ சக்கு²விஞ்ஞாணஸஞ்ஞாஸமங்கி³ஸ்ஸ ரூபேஸு த்³வாத³ஸ விபல்லாஸா யாவ மனோ ஸஞ்ஞாஸமங்கி³ஸ்ஸ, த⁴ம்மேஸு த்³வாத³ஸ விபல்லாஸா ச² த்³வாத³ஸகா சத்தாரி விபல்லாஸா ப⁴வந்தி. ஆரம்மணனானத்ததோ ஹி அபரிமிதஸங்கே²ய்யானம் ஸத்தானம் [அத்தானம் (க.)] அபரிமிதமஸங்கே²ய்யா விபல்லாஸா ப⁴வந்தி ஹீனுக்கட்ட²மஜ்ஜி²மதாய.

64. தத்த² பஞ்சக்க²ந்தா⁴ சத்தாரி அத்தபா⁴வவத்தூ²னி ப⁴வந்தி. யோ ரூபக்க²ந்தோ⁴, ஸோ காயோ அத்தபா⁴வவத்து². யோ வேத³னாக்க²ந்தோ⁴, ஸோ வேத³னா அத்தபா⁴வவத்து². யோ ஸஞ்ஞாக்க²ந்தோ⁴ ச ஸங்கா²ரக்க²ந்தோ⁴ ச, தே த⁴ம்மா அத்தபா⁴வவத்து². யோ விஞ்ஞாணக்க²ந்தோ⁴, ஸோ சித்தம் அத்தபா⁴வவத்து². இதி பஞ்சக்க²ந்தா⁴ சத்தாரி அத்தபா⁴வவத்தூ²னி. தத்த² காயே ‘‘அஸுபே⁴ ஸுப⁴’’ந்தி விபல்லாஸோ ப⁴வதி. ஏவம் வேத³னாஸு…பே… சித்தே…பே… த⁴ம்மேஸு ச அத்தவிபல்லாஸோ ப⁴வதி. தத்த² சதுன்னம் விபல்லாஸானம் ஸமுக்³கா⁴தனத்த²ம் ப⁴க³வா சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னே தே³ஸேதி பஞ்ஞபேதி காயே காயானுபஸ்ஸீ விஹரதோ ‘‘அஸுபே⁴ ஸுப⁴’’ந்தி விபல்லாஸம் ஸமுக்³கா⁴தேதி, ஏவம் வேத³னாஸு, சித்தே, த⁴ம்மேஸு ச காதப்³ப³ம்.

தத்த² அந்த⁴காரதிமிஸா அப்படிவேத⁴லக்க²ணா அவிஜ்ஜா, தஸ்ஸா விபல்லாஸபத³ட்டா²னம். அஜ்ஜோ²ஸானலக்க²ணா தண்ஹா, தஸ்ஸா பியரூபஸாதரூபம் பத³ட்டா²னம். அத்தாஸயவஞ்சனாலக்க²ணோ லோபோ⁴, தஸ்ஸ அதி³ன்னாதா³னம் பத³ட்டா²னம். இத⁴ விவாத³லக்க²ணோ தோ³ஸோ, தஸ்ஸ பாணாதிபாதோ பத³ட்டா²னம். வத்து²விப்படிபத்திலக்க²ணோ மோஹோ, தஸ்ஸ மிச்சா²படிபத்தி பத³ட்டா²னம். ஸங்க²தானம் த⁴ம்மானம் அவினாஸக்³க³ஹணலக்க²ணா நிச்சஸஞ்ஞா, தஸ்ஸா ஸப்³ப³ஸங்கா²ரா பத³ட்டா²னம். ஸாஸவப²ஸ்ஸோபக³மனலக்க²ணா ஸுக²ஸஞ்ஞா, தஸ்ஸா மமங்காரோ பத³ட்டா²னம். த⁴ம்மேஸு உபக³மனலக்க²ணா அத்தஸஞ்ஞா, தஸ்ஸா அஹங்காரோ பத³ட்டா²னம். வண்ணஸங்க³ஹணலக்க²ணா ஸுப⁴ஸஞ்ஞா, தஸ்ஸா இந்த்³ரியஅஸம்வரோ பத³ட்டா²னம். ஏதேஹி நவஹி பதே³ஹி உத்³தி³ட்டே²ஹி ஸப்³போ³ அகுஸலபக்கோ² நித்³தி³ட்டோ² ப⁴வதி, ஸோ ச கோ² ப³ஹுஸ்ஸுதேன ஸக்கா ஜானிதும் நோ அப்பஸ்ஸுதேன, பஞ்ஞவதா நோ து³ப்பஞ்ஞேன, யுத்தேன நோ அயுத்தேன.

நவ பதா³னி குஸலானி யத்த² ஸப்³போ³ குஸலபக்கோ² ஸங்க³ஹோ ஸமோஸரணம் க³ச்ச²ந்தி. கதமானி நவ பதா³னி? ஸமதோ² விபஸ்ஸனா அலோபோ⁴ அதோ³ஸோ அமோஹோ அனிச்சஸஞ்ஞா து³க்க²ஸஞ்ஞா அனத்தஸஞ்ஞா அஸுப⁴ஸஞ்ஞா ச.

தத்த² கதமோ ஸமதோ²? யா சித்தஸ்ஸ டி²தி ஸண்டி²தி அவட்டி²தி டா²னம் பட்டா²னம் உபட்டா²னம் ஸமாதி⁴ ஸமாதா⁴னம் அவிக்கே²போ அவிப்படிஸாரோ வூபஸமோ மானஸோ ஏகக்³க³ம் சித்தஸ்ஸ, அயம் ஸமதோ².

தத்த² கதமா விபஸ்ஸனா? க²ந்தே⁴ஸு வா தா⁴தூஸு வா ஆயதனேஸு வா நாமரூபேஸு வா படிச்சஸமுப்பாதே³ஸு வா படிச்சஸமுப்பன்னேஸு வா த⁴ம்மேஸு து³க்கே²ஸு வா ஸமுத³யேஸு வா நிரோதே⁴ வா மக்³கே³ வா குஸலாகுஸலேஸு வா த⁴ம்மேஸு ஸாவஜ்ஜஅனவஜ்ஜேஸு வா கண்ஹஸுக்கேஸு வா ஸேவிதப்³ப³அஸேவிதப்³பே³ஸு வா ஸோ யதா²பூ⁴தம் விசயோ பவிசயோ வீமம்ஸா பரவீமம்ஸா கா³ஹனா அக்³கா³ஹனா பரிக்³கா³ஹனா சித்தேன பரிசிதனா துலனா உபபரிக்கா² ஞாணம் விஜ்ஜா வா சக்கு² பு³த்³தி⁴ மேதா⁴ பஞ்ஞா ஓபா⁴ஸோ ஆலோகோ ஆபா⁴ பபா⁴ க²க்³கோ³ நாராசோ [நாரஜ்ஜோ (பீ. க.)] த⁴ம்மவிசயஸம்போ³ஜ்ஜ²ங்கோ³ ஸம்மாதி³ட்டி² மக்³க³ங்க³ம், அயம் விபஸ்ஸனா. தேனேஸா விபஸ்ஸனா இதி வுச்சதி விவிதா⁴ வா ஏஸா விபஸ்ஸனாதி, தஸ்மா ஏஸா விபஸ்ஸனாதி வுச்சதி. த்³விதா⁴ சேஸா ஹி விபஸ்ஸனா த⁴ம்மவிபஸ்ஸனாதி வுச்சதி, த்³விதா⁴ இமாய பஸ்ஸதி ஸுப⁴ஞ்ச அஸுப⁴ஞ்ச கண்ஹஞ்ச ஸுக்கஞ்ச ஸேவிதப்³ப³ஞ்ச அஸேவிதப்³ப³ஞ்ச கம்மஞ்ச விபாகஞ்ச ப³ந்த⁴ஞ்ச விமோக்க²ஞ்ச ஆசயஞ்ச அபசயஞ்ச பவத்திஞ்ச நிவத்திஞ்ச ஸம்கிலேஸஞ்ச வோதா³னஞ்ச, ஏவம் விபஸ்ஸனாதி வுச்சதி. அத² வா விஇதி உபஸக்³கோ³ பஸ்ஸனாதி அத்தோ² தஸ்மா விபஸ்ஸனாதி வுச்சதே, அயம் விபஸ்ஸனா.

65. தத்த² த்³வே ரோகா³ ஸத்தானம் அவிஜ்ஜா ச ப⁴வதண்ஹா ச, ஏதேஸம் த்³வின்னம் ரோகா³னம் நிகா⁴தாய ப⁴க³வதா த்³வே பே⁴ஸஜ்ஜானி வுத்தானி ஸமதோ² ச விபஸ்ஸனா ச. இமானி த்³வே பே⁴ஸஜ்ஜானி படிஸேவேந்தோ த்³வே அரோகே³ ஸச்சி²கரோதி ராக³விராக³ம் சேதோவிமுத்திம் அவிஜ்ஜாவிராக³ஞ்ச பஞ்ஞாவிமுத்திம். தத்த² தண்ஹாரோக³ஸ்ஸ ஸமதோ² பே⁴ஸஜ்ஜம், ராக³விராகா³ சேதோவிமுத்தி அரோக³ம். அவிஜ்ஜாரோக³ஸ்ஸ விபஸ்ஸனாபே⁴ஸஜ்ஜம் அவிஜ்ஜாவிராகா³ பஞ்ஞாவிமுத்தி அரோக³ம். ஏவஞ்ஹி ப⁴க³வா சாஹ, ‘‘த்³வே த⁴ம்மா பரிஞ்ஞேய்யா [பஸ்ஸ தீ³. நி. 3.352] நாமஞ்ச ரூபஞ்ச, த்³வே த⁴ம்மா பஹாதப்³பா³ அவிஜ்ஜா ச ப⁴வதண்ஹா ச, த்³வே த⁴ம்மா பா⁴வேதப்³பா³ ஸமதோ² ச விபஸ்ஸனா ச, த்³வே த⁴ம்மா ஸச்சி²காதப்³பா³ விஜ்ஜா ச விமுத்தி சா’’தி. தத்த² ஸமத²ம் பா⁴வேந்தோ ரூபம் பரிஜானாதி, ரூபம் பரிஜானந்தோ தண்ஹம் பஜஹதி, தண்ஹம் பஜஹந்தோ ராக³விராகா³ சேதோவிமுத்திம் ஸச்சி²கரோதி, விபஸ்ஸனம் பா⁴வேந்தோ நாமம் பரிஜானாதி, நாமம் பரிஜானந்தோ அவிஜ்ஜம் பஜஹதி, அவிஜ்ஜம் பஜஹந்தோ அவிஜ்ஜாவிராகா³ பஞ்ஞாவிமுத்திம் ஸச்சி²கரோதி. யதா³ பி⁴க்கு²னோ த்³வே த⁴ம்மா பரிஞ்ஞாதா ப⁴வந்தி நாமஞ்ச ரூபஞ்ச, ததா²ஸ்ஸ த்³வே த⁴ம்மா பஹீனா ப⁴வந்தி அவிஜ்ஜா ச ப⁴வதண்ஹா ச. த்³வே த⁴ம்மா பா⁴விதா ப⁴வந்தி ஸமதோ² ச விபஸ்ஸனா ச, த்³வே த⁴ம்மா ஸச்சி²காதப்³பா³ ப⁴வந்தி விஜ்ஜா ச விமுத்தி ச. ஏத்தாவதா பி⁴க்கு² கதகிச்சோ ப⁴வதி. ஏஸா ஸோபாதி³ஸேஸா நிப்³பா³னதா⁴து. தஸ்ஸ ஆயுபரியாதா³னா ஜீவிதிந்த்³ரியஸ்ஸ உபரோதா⁴ இத³ஞ்ச து³க்க²ம் நிருஜ்ஜ²தி, அஞ்ஞஞ்ச து³க்க²ம் ந உப்பஜ்ஜதி. தத்த² யோ இமேஸம் க²ந்தா⁴னம் தா⁴துஆயதனானம் நிரோதோ⁴ வூபஸமோ அஞ்ஞேஸஞ்ச க²ந்த⁴தா⁴துஆயதனானம் அப்படிஸந்தி⁴ அபாதுபா⁴வோ, அயம் அனுபாதி³ஸேஸா நிப்³பா³னதா⁴து.

தத்த² கதமம் அலோபோ⁴ குஸலமூலம்? யம்தா⁴துகோ அலோபோ⁴ அலுப்³ப⁴னா அலுப்³பி⁴தத்தம் அனிச்சா² அபத்த²னா அகந்தா அனஜ்ஜோ²ஸானம். அயம் அலோபோ⁴ குஸலமூலம். கஸ்ஸேதம் மூலம்? அலோப⁴ஜஸ்ஸ குஸலஸ்ஸ காயகம்மஸ்ஸ வசீகம்மஸ்ஸ மனோகம்மஸ்ஸ தம்ஸம்பயுத்தானஞ்ச சித்தசேதஸிகானம் த⁴ம்மானம் மூலம். அத² வா அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ குஸலந்தி வுச்சதி, ஸோ திண்ணம் மக்³க³ங்கா³னம் மூலம். கதமேஸம் திண்ணம், ஸம்மாஸங்கப்பஸ்ஸ ஸம்மாவாயாமஸ்ஸ ஸம்மாஸமாதி⁴ஸ்ஸ ச இமேஸம் மூலந்தி, தஸ்மா குஸலமூலந்தி வுச்சதி.

தத்த² கதமம் அதோ³ஸோ குஸலமூலம்? யா ஸத்தேஸு வா ஸங்கா²ரேஸு வா அனகா⁴தோ அப்படிகா⁴தோ அப்³யாபத்தி அப்³யாபாதோ³ அதோ³ஸோ மேத்தா மேத்தாயனா அத்த²காமதா ஹிதகாமதா சேதஸோ பஸாதோ³, அயம் அதோ³ஸோ குஸலமூலம். கஸ்ஸேதம் மூலம்? அதோ³ஸஜஸ்ஸ குஸலஸ்ஸ காயகம்மஸ்ஸ வசீகம்மஸ்ஸ மனோகம்மஸ்ஸ தம்ஸம்பயுத்தானஞ்ச சித்தசேதஸிகானம் த⁴ம்மானம் மூலம். அத² வா திண்ணம் மக்³க³ங்கா³னம் மூலம். கதமேஸம் திண்ணம்? ஸம்மாவாசாய ஸம்மாகம்மந்தஸ்ஸ ஸம்மாஆஜீவஸ்ஸ ச இமேஸம் திண்ணம் மக்³க³ங்கா³னம் மூலம், தஸ்மா குஸலமூலந்தி வுச்சதி.

தத்த² கதமம் அமோஹோ குஸலமூலம்? யம் சதூஸு அரியஸச்சேஸு யதா²பூ⁴தம் ஞாணத³ஸ்ஸனம் அபி⁴ஸமயோ ஸம்மா ச பச்சாக³மோ படிவேதோ⁴ அமோஹோ அஸம்முய்ஹனா அஸம்மோஹோ விஜ்ஜாபகாஸோ ஆலோகோ அனாவரணம் ஸேக்கா²னம் குஸலானம் த⁴ம்மானம், அயம் அமோஹோ குஸலமூலம். கஸ்ஸேதம் மூலம்? அமோஹஜஸ்ஸ குஸலஸ்ஸ காயகம்மஸ்ஸ வசீகம்மஸ்ஸ மனோகம்மஸ்ஸ தம்ஸம்பயுத்தானஞ்ச சித்தசேதஸிகானம் த⁴ம்மானம் மூலம். அத² வா த்³வின்னம் மக்³க³ங்கா³னம் ஏதம் மூலம். கதமேஸம் த்³வின்னம்? ஸம்மாதி³ட்டி²யா ச ஸம்மாஸதியா ச இமேஸம் த்³வின்னம் மக்³க³ங்கா³னம் மூலம், தஸ்மா குஸலமூலந்தி வுச்சதி. ஏவம் இமேஸம் தீஹி குஸலமூலேஹி அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ யோஜேதப்³போ³.

66. தத்த² கதமா அனிச்சஸஞ்ஞா? ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா உப்பாத³வயத⁴ம்மினோ’’தி ச யா ஸஞ்ஞா ஸஞ்ஜானனா வவத்த²பனா உக்³கா³ஹோ, அயம் அனிச்சஸஞ்ஞா. தஸ்ஸா கோ நிஸ்ஸந்தோ³? அனிச்சஸஞ்ஞாய பா⁴விதாய ப³ஹுலீகதாய அட்ட²ஸு லோகத⁴ம்மேஸு சித்தம் நானுஸந்த⁴தி ந ஸந்த⁴தி ந ஸண்ட²ஹதி, உபேக்கா² வா படிக்கூலதா வா ஸண்ட²ஹதி, அயமஸ்ஸா நிஸ்ஸந்தோ³.

தத்த² கதமா து³க்க²ஸஞ்ஞா? ‘‘ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா து³க்கா²’’தி யா ஸஞ்ஞா ஸஞ்ஜானனா வவத்த²பனா உக்³கா³ஹோ, அயம் து³க்க²ஸஞ்ஞா. தஸ்ஸா கோ நிஸ்ஸந்தோ³? து³க்க²ஸஞ்ஞாய பா⁴விதாய ப³ஹுலீகதாய ஆலஸ்ஸே ஸம்பமாதே³ விம்ஹயே ச சித்தம் நானுஸந்த⁴தி ந ஸந்த⁴தி ந ஸண்ட²ஹதி, உபேக்கா² வா படிக்கூலதா வா ஸண்ட²ஹதி, அயமஸ்ஸா நிஸ்ஸந்தோ³.

தத்த² கதமா அனத்தஸஞ்ஞா? ‘‘ஸப்³பே³ஸு த⁴ம்மேஸு அனத்தா’’தி யா ஸஞ்ஞா ஸஞ்ஜானனா வவத்த²பனா உக்³கா³ஹோ, அயம் அனத்தஸஞ்ஞா. தஸ்ஸா கோ நிஸ்ஸந்தோ³, அனத்தஸஞ்ஞாய பா⁴விதாய ப³ஹுலீகதாய அஹங்காரோ சித்தம் நானுஸந்த⁴தி ந ஸந்த⁴தி, மமங்காரோ ந ஸண்ட²ஹதி, உபேக்கா² வா படிக்கூலதா வா ஸண்ட²ஹதி, அயமஸ்ஸா நிஸ்ஸந்தோ³.

தத்த² கதமா அஸுப⁴ஸஞ்ஞா? ‘‘ஸத்த ஸங்கா²ரா அஸுபா⁴’’தி யா ஸஞ்ஞா ஸஞ்ஜானனா வவத்த²பனா உக்³கா³ஹோ, அயம் அஸுப⁴ஸஞ்ஞா. தஸ்ஸா கோ நிஸ்ஸந்தோ³? அஸுப⁴ஸஞ்ஞாய பா⁴விதாய ப³ஹுலீகதாய ஸுப⁴னிமித்தே சித்தம் நானுஸந்த⁴தி ந ஸந்த⁴தி ந ஸண்ட²ஹதி, உபேக்கா² வா படிக்கூலதா வா ஸண்ட²ஹதி, அயமஸ்ஸா நிஸ்ஸந்தோ³.

தத்த² பஞ்சன்னம் க²ந்தா⁴னம் பரிஞ்ஞா ப⁴க³வதா தே³ஸிதா, யோ தத்த² அஸுப⁴ஸஞ்ஞா ரூபக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ பரிஞ்ஞத்தம், து³க்க²ஸஞ்ஞா வேத³னாக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ பரிஞ்ஞத்தம், அனத்தஸஞ்ஞா ஸஞ்ஞாக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ ஸங்கா²ரக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ பரிஞ்ஞத்தம், அனிச்சஸஞ்ஞா விஞ்ஞாணக்க²ந்த⁴ஸ்ஸ பரிஞ்ஞத்தம். தத்த² ஸமதே²ன தண்ஹம் ஸமுக்³கா⁴தேதி, விபஸ்ஸனா அவிஜ்ஜம் ஸமுக்³கா⁴தேதி, அதோ³ஸேன தோ³ஸம் ஸமுக்³கா⁴தேதி, அமோஹேன மோஹம் ஸமுக்³கா⁴தேதி, அனிச்சஸஞ்ஞாய நிச்சஸஞ்ஞம் ஸமுக்³கா⁴தேதி, து³க்க²ஸஞ்ஞாய ஸுக²ஸஞ்ஞம் ஸமுக்³கா⁴தேதி, அனத்தஸஞ்ஞாய அத்தஸஞ்ஞம் ஸமுக்³கா⁴தேதி, அஸுப⁴ஸஞ்ஞாய ஸுப⁴ஸஞ்ஞம் ஸமுக்³கா⁴தேதி.

சித்தவிக்கே²பபடிஸம்ஹரணலக்க²ணோ ஸமதோ², தஸ்ஸ ஜா²னானி பத³ட்டா²னம். ஸப்³ப³த⁴ம்மம் யதா²பூ⁴தம் படிவேத⁴லக்க²ணா விபஸ்ஸனா, தஸ்ஸா ஸப்³ப³னேய்யம் பத³ட்டா²னம். இச்சா²படிஸம்ஹரணலக்க²ணோ அலோபோ⁴, தஸ்ஸ அதி³ன்னாதா³னா வேரமணீ பத³ட்டா²னம். அப்³யாபாத³லக்க²ணோ அதோ³ஸோ, தஸ்ஸ பாணாதிபாதா வேரமணீ பத³ட்டா²னம். வத்து²அப்படிஹதலக்க²ணோ அமோஹோ, தஸ்ஸ ஸம்மாபடிபத்தி பத³ட்டா²னம். ஸங்க²தானம் த⁴ம்மானம் வினாஸக்³க³ஹணலக்க²ணா அனிச்சஸஞ்ஞா, தஸ்ஸா உத³யப்³ப³யோ பத³ட்டா²னம். ஸாஸவப²ஸ்ஸஸஞ்ஜானனலக்க²ணா து³க்க²ஸஞ்ஞா, தஸ்ஸா வேத³னா பத³ட்டா²னம். ஸப்³ப³த⁴ம்மஅனுபக³மனலக்க²ணா அனத்தஸஞ்ஞா, தஸ்ஸா த⁴ம்மஸஞ்ஞா பத³ட்டா²னம். வினீலகவிபுப்³ப³கஉத்³து⁴மாதகஸமுக்³க³ஹணலக்க²ணா அஸுப⁴ஸஞ்ஞா, தஸ்ஸா நிப்³பி³தா³ பத³ட்டா²னம். இமேஸு நவஸு பதே³ஸு உபதி³ட்டே²ஸு ஸப்³போ³ குஸலபக்கோ² உபதி³ட்டோ² ப⁴வதி, ஸோ ச ப³ஹுஸ்ஸுதேன ஸக்கா ஜானிதும் நோ அப்பஸ்ஸுதேன, பஞ்ஞவதா நோ து³ப்பஞ்ஞேன, யுத்தேன நோ அயுத்தேனாதி.

67. தத்த² நிச்சஸஞ்ஞாதி⁴முத்தஸ்ஸ அபராபரம் சித்தம் பணாமேந்தோ ஸதிமபச்சவேக்க²தோ அனிச்சஸஞ்ஞா ந உபட்டா²தி, பஞ்சஸு காமகு³ணேஸு ஸுக²ஸ்ஸாதா³தி⁴முத்தஸ்ஸ இரியாபத²ஸ்ஸ அக³திமபச்சவேக்க²தோ து³க்க²ஸஞ்ஞா ந உபட்டா²தி, க²ந்த⁴தா⁴துஆயதனேஸு அத்தாதி⁴முத்தஸ்ஸ நானாதா⁴துஅனேகதா⁴துவினிப்³போ⁴க³மபச்சவேக்க²தோ அனத்தஸஞ்ஞா ந உபட்டா²தி, வண்ணஸண்டா²னாபி⁴ரதஸ்ஸ காயே ஸுபா⁴தி⁴முத்தஸ்ஸ ச விப்படிச்ச²ன்னா அஸுப⁴ஸஞ்ஞா ந உபட்டா²தி.

அவிப்படிஸாரலக்க²ணா ஸத்³தா⁴, ஸத்³த³ஹனா பச்சுபட்டா²னம். தஸ்ஸ சத்தாரி ஸோதாபத்தியங்கா³னி பத³ட்டா²னம். ஏவஞ்ஹி வுத்தம் ப⁴க³வதா [பஸ்ஸ ஸம்யுத்தனிகாயே] ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியம் பி⁴க்க²வே, குஹிம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், சதூஸு ஸோதாபத்தியங்கே³ஸு குஸலேஸு த⁴ம்மேஸு.

ஸூராஅபடிக்கே²பனலக்க²ணம் வீரியிந்த்³ரியம், வீரியிந்த்³ரியாரம்போ⁴ பச்சுபட்டா²னம். தஸ்ஸ அதீதா சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா பத³ட்டா²னம். யதா² வுத்தம் ப⁴க³வதா [பஸ்ஸ ஸம்யுத்தனிகாயே] வீரியிந்த்³ரியம், பி⁴க்க²வே, குஹிம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், சதூஸு ஸம்மப்பதா⁴னேஸு.

ஸதி ஸரணலக்க²ணா, அஸம்மோஹபச்சுபட்டா²னா. தஸ்ஸ அதீதா சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா பத³ட்டா²னம். யதா² வுத்தம் ப⁴க³வதா ஸதிந்த்³ரியம் பி⁴க்க²வே, குஹிம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், சதூஸு ஸதிபட்டா²னேஸு.

ஏகக்³க³லக்க²ணோ ஸமாதி⁴, அவிக்கே²பபச்சுபட்டா²னோ, தஸ்ஸ சத்தாரி ஞாணானி பத³ட்டா²னம். யதா² வுத்தம் ப⁴க³வதா ஸமாதி⁴ந்த்³ரியம், பி⁴க்க²வே, குஹிம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், சதூஸு ஜா²னேஸு.

பஜானனலக்க²ணா பஞ்ஞா, பூ⁴தத்த²ஸந்தீரணா பச்சுபட்டா²னா, தஸ்ஸ சத்தாரி அரியஸச்சானி பத³ட்டா²னம். யதா² வுத்தம் ப⁴க³வதா [பஸ்ஸ ஸம்யுத்தனிகாயே] பஞ்ஞிந்த்³ரியம், பி⁴க்க²வே, குஹிம் த³ட்ட²ப்³ப³ம், சதூஸு அரியஸச்சேஸு.

சத்தாரி சக்கானி [பஸ்ஸ அ. நி. 4.31] பதிரூபதே³ஸவாஸோ சக்கம், ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயோ சக்கம், அத்தஸம்மாபணிதா⁴னம் சக்கம், புப்³பே³ கதபுஞ்ஞதா சக்கம். தத்த² அரியஸன்னிஸ்ஸயலக்க²ணோ பதிரூபதே³ஸவாஸோ, ஸோ ஸப்புரிஸூபனிஸ்ஸயஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். அரியஸன்னிஸ்ஸயலக்க²ணோ ஸப்புரிஸ்ஸூபனிஸ்ஸயோ, ஸோ அத்தஸம்மாபணிதா⁴னஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். ஸம்மாபடிபத்திலக்க²ணம் அத்தஸம்மாபணிதா⁴னம், தம் புஞ்ஞானம் பத³ட்டா²னம். குஸலத⁴ம்மோபசயலக்க²ணம் புஞ்ஞம், தம் ஸப்³ப³ஸம்பத்தீனம் பத³ட்டா²னம்.

ஏகாத³ஸஸீலமூலகா த⁴ம்மா ஸீலவதோ அவிப்படிஸாரோ ப⁴வதி…பே… ஸோ விமுத்திஞாணத³ஸ்ஸனம் ‘‘நாபரம் இத்த²த்தாயா’’தி பஜானனா. தத்த² வேரமணிலக்க²ணம் ஸீலம், தம் அவிப்படிஸாரஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். ந அத்தானுவாத³லக்க²ணோ அவிப்படிஸாரோ, ஸோ பாமோஜ்ஜஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். அபி⁴ப்பமோத³னலக்க²ணம் பாமோஜ்ஜம், தம் பீதியா பத³ட்டா²னம். அத்தமனலக்க²ணா பீதி, ஸா பஸ்ஸத்³தி⁴யா பத³ட்டா²னம். கம்மனியலக்க²ணா பஸ்ஸத்³தி⁴, ஸா ஸுக²ஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். அப்³யாபாத³லக்க²ணம் ஸுக²ம், தம் ஸமாதி⁴னோ பத³ட்டா²னம். அவிக்கே²பனலக்க²ணோ ஸமாதி⁴, ஸோ யதா²பூ⁴தஞாணத³ஸ்ஸனஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். அவிபரீதஸந்தீரணலக்க²ணா பஞ்ஞா, ஸா நிப்³பி³தா³ய பத³ட்டா²னம் அனாலயனலக்க²ணா நிப்³பி³தா³, ஸா விராக³ஸ்ஸ பத³ட்டா²னம். அஸம்கிலேஸலக்க²ணோ விராகோ³, ஸோ விமுத்தியா பத³ட்டா²னம். அகுஸலத⁴ம்மவிவேகலக்க²ணா விமுத்தி, ஸா விமுத்தினோ வோதா³னஸ்ஸ பத³ட்டா²னம்.

68. சதஸ்ஸோ அரியபூ⁴மியோ சத்தாரி ஸாமஞ்ஞப²லானி. தத்த² யோ யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, ஏஸா த³ஸ்ஸனபூ⁴மி. ஸோதாபத்திப²லஞ்ச ஸோ யதா²பூ⁴தம் பஜானித்வா நிப்³பி³ந்த³தி, இத³ம் தனுகாமராக³ஸ்ஸ பத³ட்டா²னம் ப்³யாபாதா³னம். ஸகதா³கா³மிப²லஞ்ச ஸண்ஹம் விரஜ்ஜதி, அயம் ராக³விராகா³ சேதோவிமுத்தி. அனாகா³மிப²லஞ்ச யம் அவிஜ்ஜாவிராகா³ விமுச்சதி, அயம் கதாபூ⁴மி. அரஹத்தஞ்ச ஸாமஞ்ஞப²லானீதி கோ வசனத்தோ², அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ ஸாமஞ்ஞம், தஸ்ஸேதானி ப²லானி ஸாமஞ்ஞப²லானீதி வுச்சதி. கிஸ்ஸ ப்³ரஹ்மஞ்ஞப²லானீதி வுச்சந்தே? ப்³ரஹ்மஞ்ஞஅரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³, தஸ்ஸ தானி ப²லானீதி ப்³ரஹ்மஞ்ஞப²லானீதி வுச்சந்தே.

தத்த² ஸோதாபன்னோ கத²ம் ஹோதி? ஸஹ ஸச்சாபி⁴ஸமயா அரியஸாவகஸ்ஸ தீணி ஸம்யோஜனானி பஹீயந்தி ஸக்காயதி³ட்டி² விசிகிச்சா² ஸீலப்³ப³தபராமாஸோ ச, இமேஸம் திண்ணம் ஸம்யோஜனானம் பஹானா பரிக்க²யா அரியஸாவகோ ஹோதி ஸோதாபன்னோ அவினிபாதத⁴ம்மோ யாவ து³க்க²ஸ்ஸந்தம் கரோதி.

தத்த² கதமா ஸக்காயதி³ட்டி²? அஸ்ஸுதவா பா³லோ புது²ஜ்ஜனோ யாவ அரியத⁴ம்மே அகோவிதோ³, ஸோ ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி யாவ விஞ்ஞாணஸ்மிம் அத்தானம், ஸோ இமேஸு பஞ்சஸு க²ந்தே⁴ஸு அத்தக்³கா³ஹோ வா அத்தனியக்³கா³ஹோ வா ஏஸோஹமஸ்மி ஏகஸ்மிம் வஸவத்திகோ [அவத்திதோ (பீ. க.)] பக்கி²த்தோ அனுக்³க³ஹோ அனுஸயந்தோ அங்க³மங்க³ந்தி பரதி. யா ததா²பூ⁴தஸ்ஸ க²ந்தி ருசி பேக்க²னா ஆகாரபரிவிதக்கோ தி³ட்டி²னிஜ்ஜா²யனா அபி⁴ப்பஸன்னா, அயம் வுச்சதே ஸக்காயதி³ட்டீ²தி.

தத்த² பஞ்ச தி³ட்டி²யோ உச்சே²த³ம் ப⁴ஜந்தி. கதமாயோ பஞ்ச? ரூபம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, யாவ விஞ்ஞாணம் அத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, இமாயோ பஞ்ச உச்சே²த³ம் ப⁴ஜந்தி, அவஸேஸாயோ பன்னரஸ ஸஸ்ஸதம் ப⁴ஜந்தி. இதி ஸக்காயதி³ட்டி²பஹானா த்³வாஸட்டி²தி³ட்டி²க³தானி பஹீயந்தி. பஹானா உச்சே²த³ம் ஸஸ்ஸதஞ்ச ந ப⁴ஜதி. இதி உச்சே²த³ஸஸ்ஸதப்பஹானா அரியஸாவகஸ்ஸ ந கிஞ்சி தி³ட்டி²க³தம் ப⁴வதி, அஞ்ஞா வா லோகுத்தராய ஸம்மாதி³ட்டி²யா. கத²ம் பன ஸக்காயதி³ட்டி² ந ப⁴வதி? இத⁴ அரியஸாவகோ ஸுதவா ஹோதி, ஸப்³போ³ ஸுக்கபக்கோ² காதப்³போ³, யாவ அரியத⁴ம்மேஸு கோவிதோ³ ரூபம் அனத்ததோ ஸமனுபஸ்ஸதி, யாவ விஞ்ஞாணம்…பே… ஏவமஸ்ஸ ஸமனுபஸ்ஸந்தஸ்ஸ ஸக்காயதி³ட்டி² ந ப⁴வதி.

கத²ம் விசிகிச்சா² ந ப⁴வதி? இத⁴ அரியஸாவகோ பு³த்³தே⁴ ந கங்க²தி, ந விசிகிச்ச²தி அபி⁴ப்பஸீத³தி, இதிபி ஸோ ப⁴க³வாதி ஸப்³ப³ம். த⁴ம்மே ந கங்க²தி ந விசிகிச்ச²தி ஸப்³ப³ம். யாவ தண்ஹக்க²யோ விராகோ³ நிரோதோ⁴ நிப்³பா³னந்தி, இமினா து³தியேன ஆகங்கி²யேன த⁴ம்மேன ஸமன்னாக³தோ ஹோதி. ஸங்கே⁴ ந கங்க²தி…பே… யாவ பூஜா தே³வானஞ்ச மனுஸ்ஸானஞ்சாதி, இமினா ததியேன ஆகங்கி²யேன த⁴ம்மேன ஸமன்னாக³தோ ஹோதி.

ஸப்³பே³ ஸங்கா²ரா து³க்கா²தி ந கங்க²தி ந விசிகிச்ச²தி அதி⁴முச்சதி அபி⁴ப்பஸீத³தி. தண்ஹா து³க்க²ஸமுத³யோதி ந கங்க²தி ந விசிகிச்ச²தி. தண்ஹானிரோதா⁴ து³க்க²னிரோதோ⁴தி ந கங்க²தி ந விசிகிச்ச²தி. அரியோ அட்ட²ங்கி³கோ மக்³கோ³ து³க்க²னிரோத⁴கா³மினீ படிபதா³தி ந கங்க²தி ந விசிகிச்ச²தி அதி⁴முச்சதி அபி⁴ப்பஸீத³தி. யாவ பு³த்³தே⁴ வா த⁴ம்மே வா ஸங்கே⁴ வா து³க்கே² வா ஸமுத³யே வா நிரோதே⁴ வா மக்³கே³ வா கங்கா²யனா விமதி விசிகிச்சா² த்³வேதா⁴பதா² ஆஸப்பனா [அப்பனா (பீ. க.) த⁴. ஸ. 1008 நிக்கே²பகண்டே³ பஸ்ஸிதப்³ப³ம்] பரிஸப்பனா அனவட்டா²னம் அதி⁴ட்டா²க³மனம் [அனிட்டா²க³மனம் (க.)] அனேகம்ஸோ அனேகம்ஸிகதா, தே தஸ்ஸ பஹீனா ப⁴வந்தி பணுன்னா உச்சி²ன்னமூலா தாலாவத்து²கதா அனபா⁴வம்கதா ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா.

69. தத்த² ஸீலப்³ப³தபராமாஸோ த்³விதா⁴ – ஸீலஸ்ஸ வா ஸுத்³த⁴ஸ்ஸ வா. தத்த² ஸீலஸ்ஸ ஸீலப்³ப³தபராமாஸோ இமினாஹம் ஸீலேன வா வதேன வா தபேன வா ப்³ரஹ்மசரியேன வா தே³வோ வா ப⁴விஸ்ஸாமி தே³வஞ்ஞதரோ வா தத்த² கபோதபாதா³ஹி அச்ச²ராஹி ஸத்³தி⁴ம் கீளிஸ்ஸாமி ரமிஸ்ஸாமி பரிசரிஸ்ஸாமீதி. யதா²பூ⁴தத³ஸ்ஸனந்தி ருசிவிமுத்தி ராகோ³ ராக³பரிவத்தகா தி³ட்டி²ரூபனா பஸ்ஸனா அஸந்துஸ்ஸிதஸ்ஸ ஸீலப்³ப³தபராமாஸோ. தத்த² கதமோ ஸுத்³த⁴ஸ்ஸ ஸீலப்³ப³தபராமாஸோ? இதே⁴கச்சோ ஸீலம் பராமஸதி, ஸீலேன ஸுஜ்ஜ²தி, ஸீலேன நீயதி, ஸீலேன முச்சதி, ஸுக²ம் வீதிக்கமதி, து³க்க²ம் வீதிக்கமதி, ஸுக²து³க்க²ம் வீதிக்கமதி அனுபாபுணாதி உபரிமேன. தது³ப⁴யம் ஸீலவதம் பராமஸதி தது³ப⁴யேன ஸீலவதேன ஸுஜ்ஜ²ந்தி முச்சந்தி நீயந்தி, ஸுக²ம் வீதிக்கமந்தி, து³க்க²ம் வீதிக்கமந்தி, ஸுக²து³க்க²ம் வீதிக்கமந்தி, அனுபாபுணந்தீதி அவிஸுசிகரம் த⁴ம்மம் அவிமுத்திகரம் த⁴ம்மம் விஸுசிதோ விமுத்திதோ பச்சாக³ச்ச²ந்தஸ்ஸ யா ததா²பூ⁴தஸ்ஸ க²ந்தி ருசி முத்தி பேக்க²னா ஆகாரபரிவிதக்கோ தி³ட்டி²னிஜ்ஜா²யனா பஸ்ஸனா, அயம் ஸுத்³த⁴ஸ்ஸ ஸீலப்³ப³தபராமாஸோ. ஏதே உபோ⁴ பராமாஸா அரியஸாவகஸ்ஸ பஹீனா ப⁴வந்தி யாவ ஆயதிம் அனுப்பாத³த⁴ம்மா, ஸோ ஸீலவா ப⁴வதி அரியகந்தேஹி ஸீலேஹி ஸமன்னாக³தோ அக்க²ண்டே³ஹி யாவ உபஸமஸம்வத்தனிகேஹி. இமேஸம் திண்ணம் ஸம்யோஜனானம் பஹானா ஸுதவா அரியஸாவகோ ப⁴வதி ஸோதாபன்னோ அவினிபாதத⁴ம்மோ, ஸப்³ப³ம்.

ஸஹஸச்சாபி⁴ஸமயா, இதி கோ வசனத்தோ²? சத்தாரோ அபி⁴ஸமயா, பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயோ பஹானாபி⁴ஸமயோ ஸச்சி²கிரியாபி⁴ஸமயோ பா⁴வனாபி⁴ஸமயோ.

தத்த² அரியஸாவகோ து³க்க²ம் பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயேன அபி⁴ஸமேதி, ஸமுத³யம் பஹானாபி⁴ஸமயேன அபி⁴ஸமேதி, நிரோத⁴ம் ஸச்சி²கிரியாபி⁴ஸமயேன அபி⁴ஸமேதி, மக்³க³ம் பா⁴வனாபி⁴ஸமயேன அபி⁴ஸமேதி. கிம் காரணம்? து³க்க²ஸ்ஸ பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயோ, ஸமுத³யஸ்ஸ பஹானாபி⁴ஸமயோ, நிரோத⁴ஸ்ஸ ஸச்சி²கிரியாபி⁴ஸமயோ, மக்³க³ஸ்ஸ பா⁴வனாபி⁴ஸமயோ. ஸமத²விபஸ்ஸனாய கத²ம் அபி⁴ஸமேதி? ஆரம்மணே சித்தம் உபனிப³ந்தே⁴த்வா பஞ்சக்க²ந்தே⁴ து³க்க²தோ பஸ்ஸதி. தத்த² யோ உபனிப³ந்தோ⁴, அயம் ஸமதோ². யா பரியோகா³ஹனா, அயம் விபஸ்ஸனா. பஞ்சக்க²ந்தே⁴ து³க்கா²தி பஸ்ஸதோ யோ பஞ்சக்க²ந்தே⁴ஸு ஆலயோ நிகந்தி உபக³மனம் அஜ்ஜோ²ஸானா இச்சா² முச்சா² பணிதி⁴ பத்த²னா பஹீயதி. தத்த² பஞ்சக்க²ந்தா⁴ து³க்க²ம். யோ தத்த² ஆலயோ நிகந்தி உபக³மனம் அஜ்ஜோ²ஸானம் இச்சா² முச்சா² பணிதி⁴ பத்த²னா, அயம் ஸமுத³யோ. யம் தஸ்ஸ பஹானம், ஸோ நிரோதோ⁴ ஸமதோ² விபஸ்ஸனா ச மக்³கோ³, ஏவம் தேஸம் சதுன்னம் அரியஸச்சானம் ஏககாலே ஏகக்க²ணே ஏகசித்தே அபுப்³ப³ம் அசரிமம் அபி⁴ஸமயோ ப⁴வதி. தேனாஹ ப⁴க³வா ‘‘ஸஹஸச்சாபி⁴ஸமயா அரியஸாவகஸ்ஸ தீணி ஸம்யோஜனானி பஹீயந்தீ’’தி.

70. தத்த² ஸமத²விபஸ்ஸனா யுக³னத்³தா⁴ வத்தமானா ஏககாலே ஏகக்க²ணே ஏகசித்தே சத்தாரி கிச்சானி கரோதி, து³க்க²ம் பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயேன அபி⁴ஸமேதி, யாவ மக்³க³ம் பா⁴வனாபி⁴ஸமயேன அபி⁴ஸமேதி. கிம் காரணா? து³க்க²ம் பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயோ, யாவ மக்³க³ம் பா⁴வனாபி⁴ஸமயோ. ஏவம் தி³ட்ட²ந்தோ யதா² நாவா ஜலம் க³ச்ச²ந்தீ சத்தாரி கிச்சானி கரோதி, பாரிமம் தீரம் பாபேதி, ஓரிமம் தீரம் ஜஹதி, பா⁴ரம் வஹதி, ஸோதம் சி²ந்த³தி; ஏவமேவ ஸமத²விபஸ்ஸனா யுக³னத்³தா⁴ வத்தமானா ஏககாலே ஏகக்க²ணே ஏகசித்தே சத்தாரி கிச்சானி கரோதி, து³க்க²ம் பரிஞ்ஞாபி⁴ஸமயேன அபி⁴ஸமேதி, யாவ மக்³க³ம் பா⁴வனாபி⁴ஸமயேன அபி⁴ஸமேதி. யதா² வா ஸூரியோ உத³யந்தோ ஏககாலே அபுப்³ப³ம் அசரிமம் சத்தாரி கிச்சானி கரோதி, அந்த⁴காரம் வித⁴மதி, ஆலோகம் பாதுகரோதி, ரூபம் நித³ஸ்ஸீயதி, ஸீதம் பரியாதி³யதி; ஏவமேவ ஸமத²விபஸ்ஸனா யுக³னத்³தா⁴ வத்தமானா ஏககாலே…பே… யதா² பதீ³போ ஜலந்தோ ஏககாலே அபுப்³ப³ம் அசரிமம் சத்தாரி கிச்சானி கரோதி, அந்த⁴காரம் வித⁴மதி, ஆலோகம் பாதுகரோதி, ரூபம் நித³ஸ்ஸீயதி, உபாதா³னம் பரியாதி³யதி; ஏவமேவ ஸமத²விபஸ்ஸனா யுக³னத்³தா⁴ வத்தமானா ஏககாலே…பே….

யதா³ அரியஸாவகோ ஸோதாபன்னோ ப⁴வதி அவினிபாதத⁴ம்மோ நியதோ யாவ து³க்க²ஸ்ஸந்தம் கரோதி, அயம் த³ஸ்ஸனபூ⁴மி. ஸோதாபத்திப²லஞ்ச ஸோதாபத்திப²லே டி²தோ உத்தரி ஸமத²விபஸ்ஸனம் பா⁴வேந்தோ யுக³னத்³தா⁴ வத்தமானா காமராக³ப்³யாபாதா³னம் யேபு⁴ய்யேன பஹானா அரியஸாவகோ ஹோதி. ஸகதா³கா³மி பரினிட்டி²தத்தா ஸகிதே³வ இமம் லோகம் ஆக³ந்த்வா து³க்க²ஸ்ஸந்தம் கரோதி, அயம் தனுபூ⁴மி.

ஸகதா³கா³மிப²லஞ்ச யோ ஸகதா³கா³மிப²லே டி²தோ விபஸ்ஸனம் பா⁴வேந்தோ காமராக³ப்³யாபாதே³ ஸானுஸயே அனவஸேஸம் பஜஹதி, காமராக³ப்³யாபாதே³ஸு அனவஸேஸம் பஹீனேஸு பஞ்சோரம்பா⁴கி³யானி ஸம்யோஜனானி பஹீனானி ப⁴வந்தி ஸக்காயதி³ட்டி² ஸீலப்³ப³தபராமாஸோ விசிகிச்சா² காமச்ச²ந்தோ³ ப்³யாபாதோ³ ச, இமேஸம் பஞ்சன்னம் ஓரம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பஹானா [பஹானாய (பீ. க.)] அரியஸாவகோ ஹோதி அனாகா³மீ தத்த² பரினிப்³பா³யீ அனாவத்தித⁴ம்மோ தஸ்மா லோகா, அயம் வீதராக³பூ⁴மி.

அனாகா³மிப²லஞ்ச அனாகா³மிப²லே டி²தோ உத்தரி ஸமத²விபஸ்ஸனம் பா⁴வேந்தோ பஞ்ச உத்³த⁴ம்பா⁴கி³யானி ஸம்யோஜனானி பஜஹதி ரூபராக³அரூபராக³மானஉத்³த⁴ச்சஅவிஜ்ஜஞ்ச. இமேஸம் பஞ்சன்னம் உத்³த⁴ம்பா⁴கி³யானம் ஸம்யோஜனானம் பஹானா அரியஸாவகோ அரஹா ப⁴வதி, கீ²ணாஸவோ வுஸிதவா ஸம்மத³ஞ்ஞா [ஸம்பஜஞ்ஞோ (பீ. க.)] விமுத்தோ பரிக்கீ²ணப⁴வஸம்யோஜனோ அனுப்பத்தஸத³த்தோ², அயம் கதாபூ⁴மி.

அரஹந்தோவ அயம் ஸோபாதி³ஸேஸா நிப்³பா³னதா⁴து. தஸ்ஸ ஆயுக்க²யா ஜீவிதிந்த்³ரியாபரோதா⁴ இத³ஞ்ச து³க்க²ம் நிருஜ்ஜ²தி, அஞ்ஞஞ்ச து³க்க²ம் ந உப்பஜ்ஜதி. யோ இமஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ நிரோதோ⁴ வூபஸமோ, அஞ்ஞஸ்ஸ ச அபாதுபா⁴வோ, அயம் அனுபாதி³ஸேஸா நிப்³பா³னதா⁴து. இமா த்³வே நிப்³பா³னதா⁴துயோ. இதி ஸச்சானி வுத்தானி. ஸச்சாபி⁴ஸமயோ வுத்தோ, கிலேஸவவத்தா²னம் வுத்தம், பஹானம் வுத்தம், பூ⁴மியோ வுத்தா, ப²லானி வுத்தானி, நிப்³பா³னதா⁴துயோ வுத்தா. ஏவமிமேஸு வுத்தேஸு ஸப்³ப³போ³தி⁴ வுத்தா ப⁴வதி. ஏத்த² யோகோ³ கரணீயோ.

71. தத்த² கதமாயோ நவ அனுபுப்³ப³ஸமாபத்தியோ? சத்தாரி ஜா²னானி சதஸ்ஸோ ச அரூபஸமாபத்தியோ நிரோத⁴ஸமாபத்தி ச. தத்த² சத்தாரி ஜா²னானி கதமானி? இத⁴, பி⁴க்க²வே, [பஸ்ஸ தீ³க⁴னிகாயே] பி⁴க்கு² விவிச்சேவ காமேஹீதி வித்தா²ரேன காதப்³பா³னி. தத்த² கதமா சத்தாரோ அரூபஸமாபத்தியோ? விராகி³னோ வத வத்தப்³போ³, யாவ நிரோத⁴ஸமாபத்தி வித்தா²ரேன காதப்³பா³. இமாயோ நவ அனுபுப்³ப³ஸமாபத்தியோ.

தத்த² கதமம் பட²மம் ஜா²னம்? பஞ்சங்க³விப்பயுத்தம் பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தம். கதமேஹி பஞ்சஹி அங்கே³ஹி விப்பயுத்தம்? பஞ்சஹி நீவரணேஹி. தத்த² கதமானி பஞ்ச நீவரணானி? காமச்ச²ந்தோ³தி வித்தா²ரேதப்³போ³. தத்த² கதமோ காமச்ச²ந்தோ³? யோ பஞ்சஸு காமகு³ணேஸு ச²ந்த³ராகோ³ பேமம் நிகந்தி அஜ்ஜோ²ஸானம் இச்சா² முச்சா² பத்த²னா அபரிச்சாகோ³ அனுஸயோ பரியுட்டா²னம், அயம் காமச்ச²ந்த³னீவரணம். தத்த² கதமம் ப்³யாபாத³னீவரணம்? யோ ஸத்தேஸு ஸங்கா²ரேஸு ச ஆகா⁴தோ…பே… யதா² தோ³ஸே ததா² நிஓட்டா²னா, அயம் ப்³யாபாதோ³ நீவரணம். தத்த² கதமம் மித்³த⁴ம்? யா சித்தஸ்ஸ ஜளதா சித்தஸ்ஸ க³ருத்தம் சித்தஸ்ஸ அகம்மனீயதா சித்தஸ்ஸ நிக்கே²போ நித்³தா³யனா பசலிகதா பசலாயனா பசலாயனம், இத³ம் மித்³த⁴ம். தத்த² கதமம் தி²னம் [தீ²னம் (பீ.)]? யா காயஸ்ஸ தி²னதா ஜளதா காயஸ்ஸ க³ருத்தா காயஸ்ஸ அப்பஸ்ஸத்³தி⁴, இத³ம் தி²னம். இதி இத³ஞ்ச தி²னம் புரிமகஞ்ச மித்³த⁴ம் தது³ப⁴யம் தி²னமித்³த⁴னீவரணந்தி வுச்சதி. தத்த² கதமம் உத்³த⁴ச்சம்? யோ அவூபஸமோ சித்தஸ்ஸ, இத³ம் உத்³த⁴ச்சம். தத்த² கதமம் குக்குச்சம்? யோ சேதஸோ விலேகோ² அலஞ்சனா விலஞ்சனா ஹத³யலேகோ² விப்படிஸாரோ, இத³ம் குக்குச்சம். இதி இத³ஞ்ச குக்குச்சம் புரிமகஞ்ச உத்³த⁴ச்சம் தது³ப⁴யம் உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சனீவரணந்தி வுச்சதி. தத்த² கதமம் விசிகிச்சா²னீவரணம்? யோ பு³த்³தே⁴ வா த⁴ம்மே வா ஸங்கே⁴ வா…பே… அயம் விசிகிச்சா². அபி ச கோ² பன பஞ்ச விசிகிச்சா²யோ ஸமனந்தராயிகா தே³ஸந்தராயிகா ஸமாபத்தந்தராயிகா மக்³க³ந்தராயிகா ஸக்³க³ந்தராயிகா, இமாயோ பஞ்ச விசிகிச்சா²யோ. இத⁴ பன ஸமாபத்தந்தராயிகா விசிகிச்சா² அதி⁴ப்பேதா. இமே பஞ்ச நீவரணா.

தத்த² நீவரணானீதி கோ வசனத்தோ², குதோ நிவாரயந்தீதி? ஸப்³ப³தோ குஸலபக்கி²கா நிவாரயந்தி. கத²ம் [கிம் கம் (பீ. க.)] நிவாரயந்தி? காமச்ச²ந்தோ³ அஸுப⁴தோ நிவாரயதி, ப்³யாபாதோ³ மேத்தாய [மேத்ததோ (பீ.)] நிவாரயதி, தி²னம் பஸ்ஸத்³தி⁴தோ நிவாரயதி, மித்³த⁴ம் வீரியாரம்ப⁴தோ நிவாரயதி, உத்³த⁴ச்சம் ஸமத²தோ நிவாரயதி, குக்குச்சம் அவிப்படிஸாரதோ நிவாரயதி, விசிகிச்சா² பஞ்ஞாதோ படிச்சஸமுப்பாத³தோ நிவாரயதி.

அபரோ பரியாயோ. காமச்ச²ந்தோ³ அலோப⁴தோ குஸலமூலதோ நிவாரயதி, ப்³யாபாதோ³ அதோ³ஸதோ நிவாரயதி, தி²னமித்³த⁴ம் ஸமாதி⁴தோ நிவாரயதி, உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சம் ஸதிபட்டா²னேஹி நிவாரயதி, விசிகிச்சா² அமோஹதோ குஸலமூலதோ நிவாரயதி.

அபரோ பரியாயோ. தயோ விஹாரா தி³ப்³ப³விஹாரோ ப்³ரஹ்மவிஹாரோ அரியவிஹாரோ. தி³ப்³ப³விஹாரோ சத்தாரி ஜா²னானி, ப்³ரஹ்மவிஹாரோ சத்தாரி அப்பமாணானி, அரியவிஹாரோ ஸத்ததிம்ஸ போ³தி⁴பக்கி²யா த⁴ம்மா. தத்த² காமச்ச²ந்தோ³ உத்³த⁴ச்சம் குக்குச்சஞ்ச தி³ப்³ப³விஹாரம் நிவாரயதி, ப்³யாபாதோ³ ப்³ரஹ்மவிஹாரம் நிவாரயதி, தி²னமித்³த⁴ம் விசிகிச்சா² ச அரியவிஹாரம் நிவாரயதி.

அபரோ பரியாயோ. காமச்ச²ந்தோ³ ப்³யாபாதோ³ உத்³த⁴ச்சகுக்குச்சஞ்ச ஸமத²ம் நிவாரயந்தி, தி²னமித்³த⁴ம் விசிகிச்சா² ச விபஸ்ஸனம் நிவாரயந்தி, அதோ நீவரணந்தி வுச்சந்தே. இமேஹி பஞ்சஹி அங்கே³ஹி விப்பயுத்தம் பட²மம் ஜா²னம்.

கதமேஹி பஞ்சஹி அங்கே³ஹி ஸம்பயுத்தம் பட²மம் ஜா²னம்? விதக்கவிசாரேஹி பீதியா ஸுகே²ன ச சித்தேகக்³க³தாய ச. இமேஸம் பஞ்சன்னம் அங்கா³னம் உப்பாத³படிலாப⁴ஸமன்னாக³மோ ஸச்சி²கிரியம் பட²மம் ஜா²னம் படிலத்³த⁴ந்தி வுச்சதி. இமானி பஞ்ச அங்கா³னி உப்பாதே³த்வா விஹரதீதி, தேன வுச்சதே பட²மம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீதி தி³ப்³பே³ன விஹாரேன.

தத்த² து³தியம் ஜா²னம் சதுரங்க³ஸமன்னாக³தம் பீதிஸுகே²ன சித்தேகக்³க³தாய அஜ்ஜ²த்தம் ஸம்பஸாத³னேன இமானி சத்தாரி அங்கா³னி உப்பாதே³த்வா ஸம்பாதே³த்வா விஹரதி, தேன வுச்சதி து³தியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீதி.

தத்த² பஞ்சங்க³ஸமன்னாக³தம் ததியம் ஜா²னம் ஸதியா ஸம்பஜஞ்ஞே ஸுகே²ன சித்தேகக்³க³தாய உபேக்கா²ய இமானி பஞ்சங்கா³னி உப்பாதே³த்வா ஸம்பாதே³த்வா விஹரதி, தேன வுச்சதி ததியம் ஜா²னம் உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதீதி.

தத்த² சதுத்த²ம் ஜா²னம் சதுரங்க³ஸமன்னாக³தம் உபேக்கா²ய ஸதிபாரிஸுத்³தி⁴யா அது³க்க²மஸுகா²ய வேத³னாய சித்தேகக்³க³தா ச, இமேஹி சதூஹங்கே³ஹி ஸமன்னாக³தம் சதுத்த²ம் ஜா²னம். இதி இமேஸம் சதுன்னம் அங்கா³னம் உப்பாதோ³ படிலாபோ⁴ ஸமன்னாக³மோ ஸச்சி²கிரியா சதுத்த²ம் ஜா²னம் படிலத்³த⁴ந்தி வுச்சதி. இமானி சத்தாரி ஜா²னானி உப்பாதே³த்வா ஸம்பாதே³த்வா உபஸம்பஜ்ஜ விஹரதி, தேன வுச்சதி தி³ப்³பே³ன விஹாரேன விஹரதீதி.

தத்த² கதமோ அனிச்சட்டோ²? பீளனட்டோ² அனிச்சட்டோ² பப⁴ங்க³ட்டோ² ஸம்பாபனட்டோ² விவேகட்டோ² அனிச்சட்டோ², அயம் அனிச்சட்டோ².

தத்த² கதமோ து³க்க²ட்டோ²? பீளனட்டோ² து³க்க²ட்டோ² ஸம்பீளனட்டோ² ஸம்வேக³ட்டோ² ப்³யாதி⁴னட்டோ², அயம் து³க்க²ட்டோ².

தத்த² கதமோ ஸுஞ்ஞட்டோ²? அனுபலித்தோ ஸுஞ்ஞட்டோ², அஸம்பா⁴ஜனட்டோ² க³தபட்டோ² [அப்பட்டோ² (பீ.)] விவட்டட்டோ², அயம் ஸுஞ்ஞட்டோ².

தத்த² கதமோ அனத்தட்டோ²? அனிஸ்ஸரியட்டோ² அனத்தட்டோ², அவஸவத்தனட்டோ², அகாமகாரிட்டோ² பரிவித³ட்டோ², அயம் அனத்தட்டோ²தி.

ஸுத்தத்த²ஸமுச்சயோ நாம ஸம்வத்திஸந்திகா பேடகபூ⁴மி ஸமத்தா.