3. ஸுத்தாதி⁴ட்டா²னததியபூ⁴மி

32. தத்த² கதமம் ஸுத்தாதி⁴ட்டா²னம்?

லோபா⁴தி⁴ட்டா²னம் தோ³ஸாதி⁴ட்டா²னம் மோஹாதி⁴ட்டா²னம் அலோபா⁴தி⁴ட்டா²னம் அதோ³ஸாதி⁴ட்டா²னம் அமோஹாதி⁴ட்டா²னம் காயகம்மாதி⁴ட்டா²னம் வாசாகம்மாதி⁴ட்டா²னம் மனோகம்மாதி⁴ட்டா²னம் ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியாதி⁴ட்டா²னம் வீரியிந்த்³ரியாதி⁴ட்டா²னம் ஸதிந்த்³ரியாதி⁴ட்டா²னம் ஸமாதி⁴ந்த்³ரியாதி⁴ட்டா²னம் பஞ்ஞிந்த்³ரியாதி⁴ட்டா²னம்.

தத்த² கதமம் லோபா⁴தி⁴ட்டா²னம்?

விதக்கமதி²தஸ்ஸ [விதக்கனிம்மதி²தஸ்ஸ (க.) த⁴. ப. 349] ஜந்துனோ, திப்³ப³ராக³ஸ்ஸ ஸுபா⁴னுபஸ்ஸினோ;

பி⁴ய்யோ தண்ஹா பவட்³ட⁴தி, ஏஸ கோ² கா³ள்ஹம் கரோதி ப³ந்த⁴னம்.

விதக்கமதி²தஸ்ஸாதி காமராகோ³. ஸுபா⁴னுபஸ்ஸினோதி காமராக³வத்து². பி⁴ய்யோ தண்ஹா பவட்³ட⁴தீதி காமதண்ஹா. ஏஸ கா³ள்ஹம் கரோதி ப³ந்த⁴னந்தி ராக³ம், இதி யோ யோ த⁴ம்மோ மூலனிக்கி²த்தோ, ஸோ யேவேத்த² த⁴ம்மோ உக்³கா³வஹிதப்³போ³ [உக்³கா³பயிதப்³போ³ (பீ. க.)]. ந ப⁴க³வா ஏகம் த⁴ம்மம் ஆரப்³ப⁴ அஞ்ஞம் த⁴ம்மம் தே³ஸேதி. யஸ்ஸ விதக்கேதி காமவிதக்கோ தமேவ விதக்கம் காமவிதக்கேன நித்³தி³ஸீயதி. திப்³ப³ராக³ஸ்ஸாதி தஸ்ஸேவ விதக்கஸ்ஸ வத்து²ம் நித்³தி³ஸதி. ஸுபா⁴னுபஸ்ஸினோ பி⁴ய்யோ தண்ஹா பவட்³ட⁴தீதி தமேவ ராக³ம் காமதண்ஹாதி நித்³தி³ஸதி. ஏஸ கா³ள்ஹம் கரோதி ப³ந்த⁴னந்தி தமேவ தண்ஹாஸம்யோஜனம் நித்³தி³ஸதி. ஏவம் கா³தா²ஸு அனுமினிதப்³ப³ம். ஏவம் ஸவேய்யாகரணேஸு.

தத்த² ப⁴க³வா ஏகம் த⁴ம்மம் திவித⁴ம் நித்³தி³ஸதி, நிஸ்ஸந்த³தோ ஹேதுதோ ப²லதோ.

த³த³ம் பியோ [பஸ்ஸ ஸம்யுத்தனிகாயே] ஹோதி ப⁴ஜந்தி நம் ப³ஹூ, கித்திஞ்ச பப்போதி யஸோ ச வட்³ட⁴தி;

அமங்குபூ⁴தோ பரிஸம் விகா³ஹதி, விஸாரதோ³ ஹோதி நரோ அமச்ச²ரீ.

த³த³ந்தி யம் யம் தா³னம், இத³ம் தா³னமயிகம் புஞ்ஞக்ரியம். தத்த² ஹேது. யம் சேதம். ப⁴ஜந்தி நம் ப³ஹூ, கித்திந்தி யோ ச கல்யாணோ கித்திஸத்³தோ³ லோகே அப்³பு⁴க்³க³ச்ச²தி, யம் ப³ஹுகஸ்ஸ ஜனஸ்ஸ பியோ ப⁴வதி மனாபோ ச. யஞ்ச அவிப்படிஸாரீ காலங்கரோதி அயம் நிஸ்ஸந்தோ³. யம் காயஸ்ஸ பே⁴தா³ தே³வேஸு உபபஜ்ஜதீதி இத³ம் ப²லம். இத³ம் லோபா⁴தி⁴ட்டா²னம்.

33. தத்த² கதமம் தோ³ஸாதி⁴ட்டா²னம்?

யோ பாணமதிபாதேதி, முஸாவாத³ஞ்ச பா⁴ஸதி;

லோகே அதி³ன்னம் ஆதி³யதி, பரதா³ரஞ்ச க³ச்ச²தி;

ஸுராமேரயபானஞ்ச, யோ நரோ அனுயுஞ்ஜதி [அபி⁴கி³ஜ்ஜ²தி (பீ. க.) பஸ்ஸ அ. நி. 5.174].

அப்பஹாய பஞ்ச வேரானி, து³ஸ்ஸீலோ இதி வுச்சதி;

காயஸ்ஸ பே⁴தா³ து³ப்பஞ்ஞோ, நிரயம் ஸோபபஜ்ஜதி.

யோ பாணமதிபாதேதீதி து³ட்டோ² பாணமதிபாதேதி. முஸாவாத³ஞ்ச பா⁴ஸதீதி தோ³ஸோபகா⁴தாய முஸாவாத³ஞ்ச பா⁴ஸதி. ஸுராமேரயபானஞ்ச, யோ நரோ அனுயுஞ்ஜதீதி தோ³ஸோ நிதா³னம். யோ ச ஸுராமேரயபானம் அனுயுஞ்ஜதி யதா²பரதா³ரவிஹாரீ [யதா²பமுதி³தவிஹாரீ (க.)] அமித்தா ஜனயந்தி.

பஞ்ச வேரானி அப்பஹாயாதி பஞ்சன்னம் பி⁴க்கா²பதா³னம் ஸமதிக்கமனம் ஸப்³பே³ஸம் தோ³ஸஜானம் ஸா பண்ணத்தி, தேனேவ தோ³ஸஜனிதேன கம்மேன து³ஸ்ஸீலோ இதி வுச்சதி ஸோபி த⁴ம்மோ ஹேதுனா நித்³தி³ஸிதப்³போ³, நிஸ்ஸந்தே³ன ப²லேன ச.

தீணி பா³லஸ்ஸ பா³லலக்க²ணானி – து³ப்³பா⁴ஸிதபா⁴ஸீ [து³ப்³பா⁴ஸிதபா⁴ஸிதா (பீ. க.) பஸ்ஸ அ. நி. 3.3] ச ஹோதி, து³ச்சிந்திதசிந்தீ ச து³க்கடகம்மகாரீ ச. தத்த² யம் காயேன ச வாசாய ச பரக்கமதி, இத³மஸ்ஸ து³க்கடகம்மகாரீ. தாயம் யதா² ச முஸாவாத³ம் பா⁴ஸதி யதா² புப்³ப³னித்³தி³ட்ட²ம், இத³மஸ்ஸ து³ப்³பா⁴ஸிதா. யஞ்ச ஸங்கப்பேதி மனோது³ச்சரிதம் ப்³யாபாத³ம், இத³மஸ்ஸ து³ச்சிந்திதசிந்திதா. யம் ஸோ இமேஹி தீஹி பா³லலக்க²ணேஹி ஸமன்னாக³தோ தீணி தஜ்ஜானி து³க்கா²னி தோ³மனஸ்ஸானி அனுப⁴வதி, ஸோ ச ஹோதி ஸப⁴க்³க³தோ வா பரிஸக்³க³தோ வா தஜ்ஜம் கத²ம் கத²ந்தி. யதா³ ப⁴வதி ஸோ ச பாணாதிபாதாதி³த³ஸஅகுஸலகம்மபதா², ஸோ ததோனிதா³னம் து³க்க²ம் தோ³மனஸ்ஸம் படிஸம்வேதே³தீதி. புன சபரம் யதா³ பஸ்ஸதி சோரம் ராஜாபராதி⁴கம் ரஞ்ஞா க³ஹிதம் ஜீவிதா வோரோபேதம், தஸ்ஸேவம் ப⁴வதி ஸசே மமம்பி ராஜா ஜானேய்ய மமம்பி ராஜா கா³ஹாபேத்வா ஜீவிதா வோரோபேய்யாதி, ஸோ ததோனிதா³னம் து³க்க²ம் தோ³மனஸ்ஸம் படிஸம்வேதே³தி. புன சபரம் பா³லோ யதா³ ப⁴வதி ஆஸனா ஸமாரூள்ஹோ யாவ யா மே க³தி ப⁴விஸ்ஸதி இதோ பேச்ச பரம் மரணாதி ஸோ ததோனிதா³னம் து³க்க²ம் தோ³மனஸ்ஸம் படிஸம்வேதே³தி இதி பா³லலக்க²ணம் ஹேது. தீணி தஜ்ஜானி து³க்கா²னி நிஸ்ஸந்தோ³. காயஸ்ஸ பே⁴தா³ நிரயேஸு உபபஜ்ஜதி, இத³ம் ப²லம். இத³ம் தோ³ஸாதி⁴ட்டா²னம்.

34. தத்த² கதமம் மோஹாதி⁴ட்டா²னம்?

ஸதஞ்சேவ ஸஹஸ்ஸானம், கப்பானம் ஸம்ஸரிஸ்ஸதி;

அத²வா பி ததோ பி⁴ய்யோ, க³ப்³பா⁴ க³ப்³ப⁴ம் க³மிஸ்ஸத².

அனுபாதா³ய பு³த்³த⁴வசனம், ஸங்கா²ரே அத்ததோ உபாதா³ய;

து³க்க²ஸ்ஸந்தம் கரிஸ்ஸந்தி, டா²னமேதம் ந விஜ்ஜதி.

யோ யம் அனமதக்³க³ஸம்ஸாரம் ஸமாபன்னோ ஜாயதே ச மீயதே ச, அயம் அவிஜ்ஜாஹேதுகா. யானிபி ச ஸங்கா²ரானம் பயோஜனானி, தானிபி அவிஜ்ஜாபச்சயானி, யம் அத³ஸ்ஸனம் பு³த்³த⁴வசனஸ்ஸ, அயம் அவிஜ்ஜாஸுத்தேயேவ நித்³தி³ட்ட²ம். யோ ச ஸங்கா²ரே அத்ததோ ஹரதி பஞ்சக்க²ந்தே⁴ பஞ்ச தி³ட்டி²யோ உபக³ச்ச²தி. ‘‘ஏதம் மம, ஏஸோஹமஸ்மி, ஏஸோ மே அத்தா’’தி இத³ம் ஸுத்தம் அவிஜ்ஜாய நிக்கி²த்தம், அவிஜ்ஜாய நிக்கி²பிதம். ஏவம் ஸத்தா² ஸுத்தே நயேன [ஸுதனயேன (பீ.)] த⁴ம்மேன நித்³தி³ஸதி. அஸாதா⁴ரணேன தம்யேவ தத்த² நித்³தி³ஸிதப்³ப³ம். ந அஞ்ஞம்.

யே ஹி கேசி, பி⁴க்க²வே, ஸமணா வா ப்³ராஹ்மணா வா ‘‘இத³ம் து³க்க²’’ந்தி நப்பஜானந்தி சத்தாரி ஸச்சானி வித்தா²ரேன, யம் தத்த² அப்பஜானனா, இத³ம் து³க்க²ம், அயம் ஹேது. அப்பஜானந்தோ விவிதே⁴ ஸங்கா²ரே அபி⁴ஸங்க²ரோதி, அயம் நிஸ்ஸந்தோ³. யஞ்ச தி³ட்டி²க³தானி பராமஸதி ‘‘இத³மேவ ஸச்சம் மோக⁴மஞ்ஞ’’ந்தி அயம் நிஸ்ஸந்தோ³. யம் புனப்³ப⁴வம் நிப்³ப³த்தேதி, இத³ம் ப²லம். அயம்பி த⁴ம்மோ ஸனித்³தி³ட்டோ² ஹேதுதோ ச ப²லதோ ச நிஸ்ஸந்த³தோ ச.

ஏத்த² பன கேசி த⁴ம்மா ஸாதா⁴ரணா ப⁴வந்தி. ஹேது க²லு ஆதி³தோயேவ ஸுத்தே நிக்கி²பிஸ்ஸந்தி. யதா² கிம் ப⁴வே சத்தாரிமானி, பி⁴க்க²வே, அக³திக³மனானி. தத்த² யஞ்ச ச²ந்தா³க³திம் க³ச்ச²தி யஞ்ச ப⁴யாக³திம் க³ச்ச²தி, அயம் லோபோ⁴ அகுஸலமூலம். யம் தோ³ஸா, அயம் தோ³ஸோயேவ. யம் மோஹா, அயம் மோஹோயேவ. ஏவம் இமானி தீணி அகுஸலமூலானி ஆதி³தோயேவ உபபரிக்கி²தப்³பா³னி. யத்த² ஏகம் நித்³தி³ஸிதப்³ப³ம், தத்த² ஏகம் நித்³தி³ஸீயதி. ததா² த்³வே யதா² தீணி, ந ஹி ஆதீ³ஹி அனிக்கி²த்தே ஹேது வா நிஸ்ஸந்தோ³ வா ப²லம் வா நித்³தி³ஸிதப்³ப³ம்.

அயஞ்சேத்த² கா³தா² –

ச²ந்தா³ தோ³ஸா ப⁴யா மோஹா, யோ த⁴ம்மம் அதிவத்ததி;

நிஹீயதி [நிஹீயதே (பீ. க.) பஸ்ஸ அ. நி. 4.17] தஸ்ஸ யஸோ, காளபக்கே²வ சந்தி³மா.

கத்த² ச²ந்தா³ ச அயம் லோபோ⁴ யதா² நித்³தி³ட்ட²ம் புப்³பே³. இத³ம் மோஹாதி⁴ட்டா²னம்.

35. தத்த² கதமம் அலோபா⁴தி⁴ட்டா²னம்?

‘‘அஸுபா⁴னுபஸ்ஸிம் [அஸுபா⁴னுபஸ்ஸீ (பீ.) பஸ்ஸ த⁴. ப. 8] விஹரந்தம், இந்த்³ரியேஸு ஸுஸம்வுதம்;

போ⁴ஜனம்ஹி ச மத்தஞ்ஞும், ஸத்³த⁴ம் ஆரத்³த⁴வீரியம்;

தம் வே நப்பஸஹதி மாரோ, வாதோ ஸேலம்வ பப்³ப³த’’ந்தி.

தத்த² யா அஸுபா⁴ய உபபரிக்கா², அயம் காமேஸு ஆதீ³னவத³ஸ்ஸனேன பரிச்சாகோ³. இந்த்³ரியேஸு ஸுஸம்வுதோ தஸ்ஸேவ அலோப⁴ஸ்ஸ பாரிபூரியம் மம ஆயதனஸோசிதம் அனுபாதா³ய. போ⁴ஜனம்ஹி ச மத்தஞ்ஞுந்தி ரஸதண்ஹாபஹானம். இதி அயம் அலோபோ⁴ அஸுபா⁴னுபஸ்ஸிதாய வத்து²தோ தா⁴ரயதி, ஸோ அலோபோ⁴ ஹேது. இந்த்³ரியேஸு கு³த்தத்³வாரதாய கோ³சரதோ தா⁴ரயதி, போ⁴ஜனேமத்தஞ்ஞுதாய பரதோ தா⁴ரயதி, அயம் நிஸ்ஸந்தோ³. தம் வே நப்பஸஹதி மாரோ, வாதோ ஸேலம் வ பப்³ப³தந்தி, இத³ம் ப²லம். இதி யோயேவ த⁴ம்மோ ஆதி³ம்ஹி நிக்கி²த்தோ, ஸோயேவ மஜ்ஜே² சேவ அவஸானே ச.

நாஹம், பி⁴க்க²வே, அஞ்ஞம் ஏகத⁴ம்மம்பி ஸமனுபஸ்ஸாமி அஸமுப்பன்னஸ்ஸ காமச்ச²ந்த³ஸ்ஸ அனுப்பாதா³ய உப்பன்னஸ்ஸ வா பஹானாய, யத²யித³ம் [யதி³த³ம் (பீ. க.) பஸ்ஸ அ. நி. 1.17] அஸுப⁴னிமித்தம். தத்த² அஸுப⁴னிமித்தம் மனஸிகரோந்தஸ்ஸ அனுப்பன்னோ சேவ காமச்ச²ந்தோ³ ந உப்பஜ்ஜதி, உப்பன்னோ ச காமச்ச²ந்தோ³ பஹீயதி. இத³ம் அலோப⁴ஸ்ஸ வத்து². யம் புன அனுப்பன்னோ காமராகோ³ பரியாதி³யதி ரூபராக³ம் அரூபராக³ம், இதி ப²லம். இதி அயம்பி ச த⁴ம்மோ நித்³தி³ட்டோ² ஹேதுதோ ச நிஸ்ஸந்த³தோ ச ப²லதோ ச. இத³ம் அலோபா⁴தி⁴ட்டா²னம்.

தத்த² கதமம் அதோ³ஸாதி⁴ட்டா²னம்?

ஏகம்பி சே பாணமது³ட்ட²சித்தோ, மேத்தாயதி குஸலோ [குஸலீ (க.) பஸ்ஸ இதிவு. 27] தேன ஹோதி;

ஸப்³பே³ ச பாணே மனஸானுகம்பம் [அனுகம்பமானோ (பீ.)], பஹூதமரியோ பகரோதி புஞ்ஞம்.

ஏகம்பி சே பாணமது³ட்ட²சித்தோ மேத்தாயதீதி அயம் அதோ³ஸோ. நிக்³கா⁴தேன அஸ்ஸாதோ³, குஸலோ தேன ஹோதீதி தேன குஸலேன த⁴ம்மேன ஸம்யுத்தோ த⁴ம்மபஞ்ஞத்திம் க³ச்ச²தி. குஸலோதி யதா² பஞ்ஞாய பஞ்ஞோ பண்டி³ச்சேன பண்டி³தோ. பஹூதமரியோ பகரோதி புஞ்ஞந்தி தஸ்ஸாயேவ விபாகோ அயம் லோகியஸ்ஸ, ந ஹி லோகுத்தரஸ்ஸ. தத்த² யா மேத்தாயனா, அயம் ஹேது. யம் குஸலோ ப⁴வதி அயம் நிஸ்ஸந்தோ³. யாவ அப்³யாபஜ்ஜோ பூ⁴மியம் ப³ஹுபுஞ்ஞம் பஸவதி, இத³ம் ப²லம். இதி அதோ³ஸோ நித்³தி³ட்டோ² ஹேதுதோ ச நிஸ்ஸந்த³தோ ச ப²லதோ ச.

ஏகாத³ஸானிஸம்ஸா மேத்தாய சேதோவிமுத்தியா. தத்த² யா மேத்தாசேதோவிமுத்தி, அயம் அரியத⁴ம்மேஸு ராக³விராகா³ சேதோவிமுத்தி, லோகிகாய பூ⁴மிகா ஹேது, யம் ஸுக²ம் ஆயதிம் மனாபோ ஹோதி மனுஸ்ஸானம், இமே ஏகாத³ஸ த⁴ம்மா நிஸ்ஸந்தோ³. யஞ்ச அகதாவீ ப்³ரஹ்மகாயே உபபஜ்ஜதி. இத³ம் ப²லம். இத³ம் அதோ³ஸாதி⁴ட்டா²னம்.

36. தத்த² கதமம் அமோஹாதி⁴ட்டா²னம்?

பஞ்ஞா ஹி ஸேட்டா² லோகஸ்மிம், யாயம் நிப்³பே³த⁴கா³மினீ [நிப்³பே³த⁴பா⁴கி³னீ (பீ. க.) பஸ்ஸ இதிவு. 41];

யாய ஸம்மா பஜானாதி, ஜாதிமரணஸங்க²யம்.

பஞ்ஞா ஹி ஸேட்டா²தி வத்து²ம். நிப்³பே³த⁴கா³மினீதி நிப்³பா³னகா³மினியம் யதா²பூ⁴தம் படிவிஜ்ஜ²தி. ஸம்மா பஜானாதி, ஜாதிமரணஸங்க²யந்தி அமோஹோ. பஞ்ஞாதி ஹேது. யம் பஜானாதி அயம் நிஸ்ஸந்தோ³. யோ ஜாதிமரணஸங்க²யோ, இத³ம் ப²லம். இதி அமோஹோ நித்³தி³ட்டோ² ஹேதுனா ச நிஸ்ஸந்தே³ன ச ப²லேன ச.

தீணிமானி, பி⁴க்க²வே [இதிவு. 62 திகனிபாதே], இந்த்³ரியானி அனஞ்ஞாதஞ்ஞஸ்ஸாமீதிந்த்³ரியம் அஞ்ஞிந்த்³ரியம் அஞ்ஞாதாவிந்த்³ரியம். தத்த² கதமம் அனஞ்ஞாதஞ்ஞஸ்ஸாமீதிந்த்³ரியம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² அனபி⁴ஸமேதஸ்ஸ து³க்க²ஸ்ஸ அரியஸச்சஸ்ஸ அபி⁴ஸமயாய ச²ந்த³ம் ஜனேதி வாயமதி, வீரியம் ஆரப⁴தி, சித்தம் பக்³க³ண்ஹாதி பத³ஹதி. ஏவம் சதுன்னம் அரியஸச்சானம் காதப்³ப³ம். தத்த² கதமம் அஞ்ஞிந்த்³ரியம்? இத⁴, பி⁴க்க²வே, பி⁴க்கு² ‘‘இத³ம் து³க்க²ம் அரியஸச்ச’’ந்தி யதா²பூ⁴தம் பஜானாதி, யா ச மக்³கோ³, இத³ம் அஞ்ஞிந்த்³ரியம். ஆஸவக்க²யா அனாஸவோ ஹோதி, இத³ம் வுச்சதி அஞ்ஞாதாவிந்த்³ரியம். ததா²யம் பஞ்ஞா, அயம் ஹேது. யம் ச²ந்த³ம் ஜனேதி வாயமதி, யா பஜானாதி, அயம் நிஸ்ஸந்தோ³. யேன ஸப்³ப³ஸோ ஆஸவானம் க²யா ஹேது, யம் க²யே ஞாணமுப்பஜ்ஜதி, அனுப்பாதே³ ஞாணஞ்ச, அயம் நிஸ்ஸந்தோ³. யம் அரஹத்தம், இத³ம் ப²லம். தத்த² கீ²ணா மே ஜாதி, வுஸிதம் ப்³ரஹ்மசரியம், கதம் கரணீயந்தி, இத³ம் க²யே ஞாணம். நாபரம் இத்த²த்தாயாதி பஜானாமீதி இத³ம் அனுப்பாதே³ ஞாணம். இதி இமானி இந்த்³ரியானி அமோஹோ நித்³தி³ட்டோ² ஹேதுனா ச நிஸ்ஸந்தே³ன ச ப²லேன ச. இமானி அஸாதா⁴ரணானி நித்³தி³ட்டா²னி.

தத்த² கதமானி குஸலமூலானி ஸாதா⁴ரணானி? குஸலஞ்ச வோ, பி⁴க்க²வே, தே³ஸேஸ்ஸாமி குஸலமூலஞ்சேவ. தத்த² கதமம் குஸலமூலம்? அலோபோ⁴ அதோ³ஸோ அமோஹோ. தத்த² கதமம் குஸலம்? அட்ட² ஸம்மத்தானி ஸம்மாதி³ட்டி² யாவ ஸம்மாஸமாதி⁴. தத்த² யானி குஸலமூலானி, அயம் ஹேது. யஞ்ச அலோபோ⁴ தீணி கம்மானி ஸமுட்டா²பேதி ஸங்கப்பம் வாயாமம் ஸமாதி⁴ஞ்ச, அயம் அலோப⁴ஸ்ஸ நிஸ்ஸந்தோ³. தத்த² யோ அதோ³ஸோ, அயம் ஹேது. யம் தயோ த⁴ம்மே பட்ட²பேதி ஸம்மாவாசம் ஸம்மாகம்மந்தம் ஸம்மாஆஜீவஞ்ச, அயம் நிஸ்ஸந்தோ³. தத்த² யோ அமோஹோ ஹேது, யம் த்³வே த⁴ம்மே உபட்ட²பேதி அவிபரீதத³ஸ்ஸனம்பி ச அனபி⁴லாபனம், அயம் நிஸ்ஸந்தோ³. இமஸ்ஸ ப்³ரஹ்மசரியஸ்ஸ யம் ப²லம், தா த்³வே விமுத்தியோ ராக³விராகா³ சேதோவிமுத்தி அவிஜ்ஜா விராகா³ ச பஞ்ஞாவிமுத்தி, இத³ம் ப²லம். இதி இமானி தீணி குஸலமூலானி நித்³தி³ட்டா²னி ஹேதுதோ ச நிஸ்ஸந்த³தோ ச ப²லதோ ச. ஏவம் ஸாதா⁴ரணானி குஸலானி படிவிஜ்ஜி²தப்³பா³னி.

யத்த² து³வே யத்த² தீணி. அயஞ்சேத்த² கா³தா².

‘‘துலமதுலஞ்ச ஸம்ப⁴வம், ப⁴வஸங்கா²ரமவஸ்ஸஜி முனி;

அஜ்ஜ²த்தரதோ ஸமாஹிதோ, அபி⁴ந்தி³ கவசமிவத்தஸம்ப⁴வ’’ந்தி.

துலமதுலஞ்ச ஸம்ப⁴வந்தி துலஸங்க²தம் அதுலஸங்க²தம். தத்த² யே ஸங்க²தா துலம், தே த்³வே த⁴ம்மா அஸ்ஸாதோ³ ச ஆதீ³னவோ ச துலிதா ப⁴வந்தி. ஏத்தகோ காமேஸு அஸ்ஸாதோ³. ஏத்தகோ ஆதீ³னவோ இமஸ்ஸ, இத³ம் நிஸ்ஸரணந்தி இதி நிப்³பா³னம் பஜானாதி. த்³வீஹி காரணேஹி அதுலம் ந ச ஸக்கா துலயிதும். ஏத்தகம் ஏதம் நேதம் பரமத்தீ²தி தேன அதுலம். அத² பாபுணா ரதனம் கரித்வா அச்ச²ரியபா⁴வேன அதுலம். தத்த² குஸலஸ்ஸ ச அபி⁴ஸம்ப⁴வா ஜானனா பஸ்ஸனா, அயம் அமோஹோ. யம் தத்த² ஞாதா ஓஸிரணா ப⁴வஸங்கா²ரானம், அயம் அலோபோ⁴. யம் அஜ்ஜ²த்தரதோ ஸமாஹிதோதி விக்கே²பபடிஸம்ஹரணா, அயம் அதோ³ஸோ. இதி இமானி தீணி குஸலமூலானி. துலமதுலஸம்ப⁴வந்தி அயம் அமோஹோ. யோ ப⁴வஸங்கா²ரானம் ஸமோஸரணம் லோபோ⁴ ஸம்மாஸமாதீ⁴னம் அஸ்ஸாதோ³, அயம் ஹேது. யம் அஜ்ஜ²த்தரதோ அவிஜ்ஜண்ட³கோஸம் ஸம்பே⁴தோ³, அயம் நிஸ்ஸந்தோ³. ஸா பவத்தி இமானி தீணி நித்³தி³ட்டா²னி குஸலமூலானி ஹேதுதோ ச நிஸ்ஸந்த³தோ ச ப²லதோ ச.

ஏத்தாவதா ஏஸா பவத்தி ச நிவத்தி ச அகுஸலமூலேஹி பவத்ததி, குஸலமூலேஹி நிவத்ததீதி இமேஹி ச தீஹி ஸப்³ப³ம் அகுஸலமூலம் ஸமோஸரணம் க³ச்ச²தி. ஸோ த⁴ம்மே வா வசனதோ நித்³தி³ட்டோ² தண்ஹாதி வா கோதோ⁴தி வா அஸம்பஜஞ்ஞந்தி வா அனுஸயோதி வா மக்கோ²தி வா பளாஸோதி வா அஸ்ஸதீதி வா இஸ்ஸாதி வா மச்ச²ரியந்தி வா அஞ்ஞாணந்தி வா, தேஹி யே ச வத்தூ²ஹி நித்³தி³ஸிதப்³ப³ம். யஸ்ஸிமானி த்³வே வசனானி த⁴ம்மபதா³னி நித்³தி³ட்டா²னி ந ஸோ அத்தி² கிலேஸா, யோ இமேஸு நவஸு பதே³ஸு ஸமோதா⁴னம் ஸமோஸரணம் க³ச்ச²தி. அயம் கிலேஸோ, ந ச லோபோ⁴, ந ச தோ³ஸோ, ந ச மோஹோ.

யதா² அகுஸலமூலானி, ஏவம் குஸலானி படிக்கே²பேன நித்³தி³ஸிதப்³பா³னி.

இத³ம் அமோஹாதி⁴ட்டா²னம்.

37. தத்த² கதமம் காயகம்மாதி⁴ட்டா²னம்?

காயேன குஸலம் கரே, அஸ்ஸ காயேன ஸம்வுதோ;

காயது³ச்சரிதம் ஹித்வா, காயேன ஸுசரிதம் சரே.

தீணிமானி, பி⁴க்க²வே, ஸுசரிதானி [இதிவு. 69 ஸுசரிதஸுத்தே]. பாணாதிபாதா வேரமணீ, அதி³ன்னாதா³னா வேரமணீ, காமேஸுமிச்சா²சாரா வேரமணீ, இத³ம் காயகம்மாதி⁴ட்டா²னம்.

தத்த² கதமம் வாசாகம்மாதி⁴ட்டா²னம்?

ஸுபா⁴ஸிதம் [ஸு. நி. 452 ஸுத்தனிபாதே] உத்தமமாஹு ஸந்தோ, த⁴ம்மம் ப⁴ணே நாத⁴ம்மம் தம் து³தியம்;

பியம் ப⁴ணே நாப்பியம் தம் ததியம், ஸச்சம் ப⁴ணே நாலிகம் தம் சதுத்த²ம்.

சத்தாரிமானி ச வசீஸுசரிதானி இத³ம் வாசாகம்மாதி⁴ட்டா²னம்.

தத்த² கதமம் மனோகம்மாதி⁴ட்டா²னம்?

மனேன குஸலம் கம்மம், மனஸா ஸம்வுதோ ப⁴வே;

மனோது³ச்சரிதம் ஹித்வா, மனஸா ஸுசரிதம் சரே.

தீணிமானி மனோஸுசரிதானி, அனபி⁴ஜ்ஜா², அப்³யாபாதோ³, ஸம்மாதி³ட்டி², இத³ம் மனோகம்மாதி⁴ட்டா²னம். இமானி அஸாதா⁴ரணானி ஸுத்தானி.

தத்த² கதமானி ஸாதா⁴ரணானி ஸுத்தானி?

வாசானுரக்கீ² மனஸா ஸுஸம்வுதோ, காயேன ச நாகுஸலம் கயிரா [அகுஸலம் ந கயிரா (பீ. க.) பஸ்ஸ த⁴. ப. 281];

ஏதே தயோ கம்மபதே² விஸோத⁴யே, ஆராத⁴யே மக்³க³மிஸிப்பவேதி³தம்.

திஸ்ஸோ இமா, பி⁴க்க²வே, பாரிஸுத்³தி⁴யோ – காயகம்மபாரிஸுத்³தி⁴, வாசாகம்மபாரிஸுத்³தி⁴, மனோகம்மபாரிஸுத்³தி⁴.

தத்த² கதமா காயகம்மபாரிஸுத்³தி⁴? பாணாதிபாதா வேரமணீ, அதி³ன்னாதா³னா வேரமணீ, காமேஸுமிச்சா²சாரா வேரமணீ. தத்த² கதமா வசீகம்மபாரிஸுத்³தி⁴? முஸாவாதா³ வேரமணீ…பே… ஸம்ப²ப்பலாபா வேரமணீ. தத்த² கதமா மனோகம்மபாரிஸுத்³தி⁴? அனபி⁴ஜ்ஜா² அப்³யாபாதோ³ ஸம்மாதி³ட்டி². இத³ம் ஸாதா⁴ரணஸுத்தம்.

இதி ஸாதா⁴ரணானி ச ஸுத்தானி அஸாதா⁴ரணானி ச ஸுத்தானி படிவிஜ்ஜி²தப்³பா³னி. படிவிஜ்ஜி²த்வா வாசாய காயேன ச ஸுத்தஸ்ஸ அத்தோ² நித்³தி³ஸிதப்³போ³.

38. தத்த² கதமம் ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியாதி⁴ட்டா²னம்?

யஸ்ஸ ஸத்³தா⁴ [ஸம். நி. 1.260; தே²ரகா³. 507 அட்ட²கனிபாதே ச பஸ்ஸிதப்³ப³ம்] ததா²க³தே, அசலா ஸுப்பதிட்டி²தா;

ஸீலஞ்ச யஸ்ஸ கல்யாணம், அரியகந்தம் பஸம்ஸிதம்.

ஸங்கே⁴ பஸாதோ³ யஸ்ஸத்தி², உஜுபூ⁴தஞ்ச த³ஸ்ஸனம்;

அத³லித்³தோ³தி தம் ஆஹு, அமோக⁴ம் தஸ்ஸ ஜீவிதம்.

ஸத்³தா⁴ வே நந்தி³கா ஆராதி⁴கோ, நோ தஸ்ஸ ஸத்³தோ⁴தி;

ஸப்³ப³ம் ஸியாதி ப⁴க³வந்தம், ததா²ரூபோ த⁴ம்மஸம்பஸாதோ³.

இத³ம் ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியாதி⁴ட்டா²னம்.

தத்த² கதமம் வீரியாதி⁴ட்டா²னம்?

ஆரம்ப⁴த² [ஆரப⁴த² (பீ.) பஸ்ஸ ஸம். நி. 1.185] நிக்கமத², யுஞ்ஜத² பு³த்³த⁴ஸாஸனே;

து⁴னாத² மச்சுனோ ஸேனம், நளாகா³ரம்வ குஞ்ஜரோ.

சத்தாரோமே, பி⁴க்க²வே, ஸம்மப்பதா⁴னா, இத³ம் வீரியாதி⁴ட்டா²னம்.

தத்த² கதமம் ஸதிந்த்³ரியாதி⁴ட்டா²னம்?

ஸதீமதோ ஸதா³ ப⁴த்³த³ம், ப⁴த்³த³மத்து² ஸதீமதோ;

ஸதீமதோ ஸதா³ [ஸுவே (ஸம். நி. 1.238)] ஸேய்யோ, ஸதீமா ஸுக²மேத⁴தி.

சத்தாரோ ஸதிபட்டா²னா வித்தா²ரேன காதப்³பா³, இத³ம் ஸதிந்த்³ரியாதி⁴ட்டா²னம்.

தத்த² கதமம் ஸமாதி⁴ந்த்³ரியாதி⁴ட்டா²னம்?

ஆகங்க²தோ தே நரத³ம்மஸாரதி², தே³வா மனுஸ்ஸா மனஸா விசிந்திதம்;

ஸப்³பே³ன ஜஞ்ஞா கஸிணாபி பாணினோ, ஸந்தம் ஸமாதி⁴ம் அரணம் நிஸேவதோ.

தயோமே, பி⁴க்க²வே, ஸமாதீ⁴ – ஸவிதக்கோ ஸவிசாரோ, அவிதக்கோ விசாரமத்தோ, அவிதக்கோ அவிசாரோ. இத³ம் ஸமாதி⁴ந்த்³ரியாதி⁴ட்டா²னம்.

தத்த² கதமம் பஞ்ஞிந்த்³ரியாதி⁴ட்டா²னம்?

பஞ்ஞா ஹி ஸேட்டா² லோகஸ்மிந்தி வித்தா²ரேன.

திஸ்ஸோ இமா, பி⁴க்க²வே, பஞ்ஞா – ஸுதமயீ, சிந்தாமயீ, பா⁴வனாமயீ, இத³ம் பஞ்ஞிந்த்³ரியாதி⁴ட்டா²னம் ஸுத்தம், இமானி இந்த்³ரியாதி⁴ட்டா²னானி அஸாதா⁴ரணானி ஸுத்தானி.

39. தத்த² கதமானி ஸாதா⁴ரணானி இந்த்³ரியாதி⁴ட்டா²னானி ஸுத்தானி?

அவீதராகோ³ [அ. நி. 6.54] காமேஸு, யஸ்ஸ பஞ்சிந்த்³ரியா முதூ³;

ஸத்³தா⁴ ஸதி ச வீரியம், ஸமதோ² ச விபஸ்ஸனா;

தாதி³ஸம் பி⁴க்கு²மாஸஜ்ஜ, புப்³பே³வ உபஹஞ்ஞதி.

பஞ்சிமானி இந்த்³ரியானி. ஸத்³தி⁴ந்த்³ரியாதி³இந்த்³ரியம் த³ட்ட²ப்³ப³ம். தீஸு அவேச்சப்பஸாதே³ வித்தா²ரேன ஸுத்தம் காதப்³ப³ம். இமானி ஸாதா⁴ரணானி இந்த்³ரியாதி⁴ட்டா²னானி ஸுத்தானி. யம் யஸ்ஸ ஸம்ப³ந்த⁴ம் குஸலஸ்ஸ வா அகுஸலஸ்ஸ வா தேன தேன அதி⁴ட்டா²னேன தம் ஸுத்தம் நித்³தி³ஸிதப்³ப³ம், நத்த²ஞ்ஞோ த⁴ம்மோ நித்³தி³ஸிதப்³போ³. தத்த² ஸாதா⁴ரணம் குஸலம் நாபி குஸலம் அகுஸலம் யதா² ஸாதா⁴ரணானி ச குஸலமூலானி ஸாதா⁴ரணானி ச அகுஸலமூலானி உப்பன்னம் காமவிதக்கம் பஜஹதி…பே… சத்தாரோ ஸம்மப்பதா⁴னா குஸலம் அகுஸலஞ்ச.

தத்தி²மா உத்³தா³னகா³தா²

விதக்கோ ஹி மமத்தி²கோ [பமத்தி²கோ (பீ.)], த³த³ம் பியோ நரோ இதி;

யோ பாணமதிபாதேதி, தீணி தஸ்ஸ பா³லலக்க²ணம்.

ஸதஞ்சேவ ஸஹஸ்ஸானம், யே ச ஸமணப்³ராஹ்மணா;

ச²ந்தா³ தோ³ஸா ப⁴யா மோஹா, சதூஹி அக³தீஹி ச.

அஸுபா⁴னுபஸ்ஸிம் விஹரந்தம், நிமித்தேஸு அஸுபா⁴ ச;

ஏகம்பி சே பியம் பாணம், மித்தா ஸசே ஸுபா⁴ஸிதா.

பஞ்ஞா ஹி ஸேட்டா² லோகஸ்மிம், அனுஞ்ஞா தீணி இந்த்³ரியானி;

குஸலாகுஸலமூலானி ச, துலமதுலஞ்ச ஸம்ப⁴வம்.

காயேன குஸலம் கரே, தீணி ஸுசரிதானி ச;

ஸுபா⁴ஸிதம் உத்தமமாஹு, ஸந்தோ வசீஸுசரிதானி ச.

காயேன ச குஸலம் கயிரா, மனோது³ச்சரிதானி ச;

காயானுரக்கீ² ச ஸதா³, திஸ்ஸோ ச பாரிஸுத்³தி⁴யோ.

யஸ்ஸ ஸத்³தா⁴ ததா²க³தே, ஸமுப்பாதே³ ச தே³ஸிதோ;

ஆரம்ப⁴த² நிக்கமத², யா ச ஸம்மப்பதா⁴னதா.

ஸதீமதோ ஸதா³ ப⁴த்³த³ம், ஸதிபட்டா²னபா⁴வனா;

ஆகங்க²தோ ச அனஞ்ஞாணம், யே ச தீணி ஸமாத⁴யோ.

பஞ்ஞா ஹி ஸேட்டா² லோகஸ்மிம், திஸ்ஸோ பஞ்ஞா பகாஸிதா;

அவீதராகோ³ காமேஸு, ததே²வ பஞ்சிந்த்³ரியா.

இதி தே²ரஸ்ஸ மஹாகச்சாயனஸ்ஸ

ஜம்பு³வனவாஸினோ பேடகோபதே³ஸே

ததியபூ⁴மி ஸுத்தாதி⁴ட்டா²னம் நாம.